Istorija Crne Gore

[Dača]

zavadi pa vladaj + dokazivanje u novoj vjeri sto je bio i najveci problem jer u vecini slucajeva su lokalni muslimani bili radikalniji od pravih Turaka. Nije pomoglo isto sto su su se uglavnom saradjivali sa okupatorom. Sve strane su cinile zlocine niko nije bez krvi na rukama bio...

Lokalni, odnosno domaći muslimani su bili znatno brojniji po gradovima od pravih Turaka. Pravi Turci su uglavnom bili činovnici i nešto vojnika.
Kada je turski sultan Selim III pokušao da spase carstvo i sprovede napredne reforme koje su podrazumevale i veća prava hrišćanskoj raji, naišao je na veliki otpor, uglavnom lokalnih i regionalnih paša, begova, dahija, kabadahija, janjičara i drugih koji se nisu mirili sa gubitkom privilegija koje su im pripadale samo zato što su bili carske vjere.
Pa nisu se u Srbiji na ustanak digli protiv sultana, već protiv dahija, janjičara koji su ubili beogradskog vezira, preuzeli vlast a potom sproveli teror i strahovladu koja je kulminirala sečom knezova. Dahije Mehmed aga Fočić, Kučuk Alija, Mula Jusuf i Aganlija su bili domaći , janjičari. Nisu bili pravi Turci.

Može se reći da je istorijska nesreća domaćih muslimana, koji se danas uglavnom zovu Bošnjacima, to što su bili najveći i poslednji branioci onog starog srednjovekovnog otomanskog carstca sa svim svojim tekovinama.
Oni su ustajali protiv Stambola zbog reformi carstva, na kojima je i zapadna Evropa u to vreme insistirala.
U Bosni danas slave Huseina bega Grafaščevića kao nacionalnog heroja, a on se čovek digao svojevremeno u odbranu harača, kuluka, danka u krvi, janjičara i drugih srednjovekovnih društveno-socijalnih pojava u Osmanskom carstvu.

To je naravno domaće muslimane dovodilo u još žešći sukob i netrpeljivost sa pravoslavcima koji se u to vreme dižu na ustanke.