Nacija i nacionalizam

[ASC]

Ljudi su po prirodi socijalna bića.
Predodređeni smo za život u kolektivu/zajednici.

Pleme je pored porodice, kao osnovne društvene jedinice, u praistoriji bilo hiljadama godina osnovni oblik udruživanja ljudi – prirodna društvena zajednica.
Pleme u izvornom obliku čine male grupe veličine od više desetina do par stotina ljudi.
Svako zna svakoga, imenom i likom.
Pleme čine ljudi koji su vam istovremeno braća, rođaci, drugovi, saradnici i saborci - ljudi sa kojima praktično dijelite cijeli dan u zajedničkim aktivnostima.

Dobro plemena je u 99% situacija objektivno i vaše dobro, i obratno.
Sa druge strane, neki apsolutni invidiualizam, soliranje i sukobljavanje sa kolektivom može da rezultira izgnanstvom iz plemena.
Konformizam se nameće kao značajan obrazac ponašanja radi čuvanja sopstvene sigurnosti i kohezije plemena.

Ukoliko vaše pleme inicira sukob sa susjednim plemenom, pojedinci koji možda intimno smatraju da je njihova strana moralno u krivu će to zadržati za sebe, jer bi unutrašnja podjela u plemenu oslabila sopstveno pleme i izložila ga porazu.
Kocka je bačena, i sada se gleda kako proći sa najmanje lošim posljedicama po sebe i svoje, bili u pravu ili u krivu, gleda se na konačan ishod.
Naši su dobri – jer su naši. Ko je kontra nas – taj je loš.

Razvojem civilizacije, udruživanjem srodnih plemena u plemenske konfederacije, plemena pod zajedničkim monarsima, pleme se gubi kao krovni oblik kolektivnog udruživanja.
U bronzanom dobu razvojem poljoprivrede nastaju prvi veliki gradovi, koji šire svoj uticaj i teritoriju i postaju gradovi-države, da bi vremenom prerasli u imperije, dok plemenski uređena društva ispadaju u drugi plan.

Da skratimo priču, i preskočimo u 19. vijek i razvoj nacional-romantizma.
Danas se nacija i nacionalni identitet uzimaju zdravo za gotovo, kao prirodni poredak stvari, i jedan od osnovnih oblika samoidentifikacije.
Međutim, nacionalni identitet, u obliku kakvim ga danas znamo, jasno definisan i zaokružen kao pojava u čovječanstvu postoji okvirno nekih 200 godina.

Nacionalizam se tada pojavljuje kao relativno progresivna ideja – suverenitet nad državom pripada narodu a ne monarhiji u nekom imperijalnom centru.
Dalje, formiranje nacionalne države i oslobađanje od imperije (na Balkanu od Turske i Austrije) se nameće kao neuporedivo bolje rješenje za ostvarivanja prava naroda od tada postojećeg poretka i vodi ka nacionalnim revolucijama kroz 19-ti vijek.

Da se poslužim metaforom:
Ako spontano rađanje nekog nacionalnog identiteta posmatramo kao slučajnu vatru u šumi, nacionalni pokreti za oslobođenje i formiranje nacionalnih država su pokušaj da se ta vatra upotrijebi, da se napravi ognjište, da se vatra omeđi i da joj se da neka korisna svrha.
Naspram toga, nacionalizam vam je vatra otrgnuta od svake kontrole, a nacionalisti bolesni piromani kojima je vatra svrha samoj sebi, i isti su radi da zapale cijelu šumu samo da vatra bude što veća.

To smo imali prilike da vidimo u praksi, kako se nacionalizam kroz 20. vijek olako pretvara u ideološkog monstruma koji, što direktno, što posredno, proizvede milione žrtava.
I na žalost normalnih ljudi, i dalje ih proizvodi.

Da se vratimo na početak priče: kod nacionalista plemenska svijest izbija u prvi plan.
Ali dok je pleme bila jasna i opipljiva drušvena zajednica koju čine vama najbliži ljudi,
nacija je dobrim dijelom apstrakcija koja leži u nekoj zajedničkoj interpretaciji ideniteta sa širokim kolektivom u kojem ne možete lično da znate ni promil ukupne populacije.
Međutim, nacionalista internalizuje i lično doživljava svaku nepravdu učinjenu tom kolektivu dok recimo svaku svinjariju ili zločin koje su napravili pripadnici toga istog kolektiva ignoriše, relativizuje ili u najgorem slučaju - glorifikuje.
(plemenska svijest: Naši su dobri – jer su naši. Ko je kontra nas – taj je loš)

I tu se javlja momenat đe nacionalisti u ime nacije i bilo aktuelnih, bilo davno prošlih, međunacionalnih sukoba, mrze nedužne ljude koji ni njima lično ni bilo kome drugome ništa skrivili nisu, niti sa tim sukobima imaju ikakve veze.
U našim balkanskim okolnostima, i gore od toga, mrze rodbinu, mrze komšije, mrze kolege sa posla, ljude koje znaju, ali koji ne pripadaju njihovom nego „protivničkom“ nacionalnom toru.

Naposlijetku, ništa manje, ako ne i više, mrze svoje sunarodnike, one koji nisu sami nacionalisti, i koji nisu dovoljno „nacionalno osviješćeni“, jer se u njihovoj podsvijesti radi o „otpadnicima od plemena“ koji podrivaju „borbenu gotovost“ i spremenost da se „pleme“ zaštiti.

Nacionalista koji mrzi pripadnike drugih naroda oko sebe nije vidno normalniji od nekog navijača-fanatika koji mrzi ljude oko sebe koji navijaju za drugi fudbalski klub.

Iako se nacija i nacionalni identitet oslanjaju na konkretne i mjerljive stvari – okvirno zajednički jezik, zajedničku kulturu i običaje, zajedničku istoriju, zajedničko državno uređenje (a često i zajedničkog neprijatelja), svaka nacija je de facto izmišljena - radi se o društvenoj konstrukciji.

Nacija vam se ne ocrtava na licu, niti u krvi – radi se o identitetu, doživljaju pripadnosti kolektivu.
Na kraju krajeva, zato se i razni politički akteri upinju da reinterpretiraju taj identitet odnosno da ga formiraju i oblikuju po svojoj trenutnoj agendi.
Da je nacija neka fizička realnost mjerljiva u DNK nalazima, ovo gore ne bi bilo moguće.

Roman „Nož“ Vuka Draškovića odlično ilustruje apsurdnost nacionalizma i međunacionalne mržnje.
(ironično, budući da je on bio jedan od vodećih nacionalističkih trovača).
-----------------------------------------------------------------------------------------------

Ovo je pojava koja ide ruku pod ruku sa nacionalizmom:
https://www.facebook.com/watch/?ref=...64309088907212
https://www.youtube.com/shorts/k_0-xgqbPns