Results 1 to 5 of 5

Thread: Pravoslavna crkva na Balkanu

  1. #1
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Budva
    Posts
    11,805
    Thanks Thanks Given 
    1,095
    Thanks Thanks Received 
    3,017
    Thanked in
    1,429 Posts

    Default Pravoslavna crkva na Balkanu

    Pošto se na raznim temama raspravlja o istoriji pravoslavlja na Balkanu reko da napravim posebnu temu.

    Na početku da razjasnimo neke osnovne pojmove uređenja crkve:

    Eparhija - vuče korjene od Grka, pa Rimskog carstva kada je bila oblast kojom se upravlja skupom provincija, prefektura i određenih teritorija. Istočne (pravoslavne) crkve prihvataju ovaj naziv te prestavlja teritoriruju kojom upravlja episkop, opet od grčke riječi čija bi osnova bila ,,čuvar teritorije''. Ekvivalent kod rimokatiločke crkve je biskupija.

    Arhiepiskopija - je ,,stepenicu više'' u odnosu na Eparhiju.

    Mitropolija - opet grčko porjeklo riječi od riječi majka i grad, dakle predstavlja sjedište kojim se upravlja makar jednom Arhepiskopijom i nekoliko Eparhija (opet, zavisi od pravoslavne crkve, recimo Mitropolija Crnogorsko primorska pod sobom trenutno nema ni Arhepiskopiju ni Eparhiju).

    Patrijaršija - ovoga puta rimsko porjeklo od Pentrahije (pet patrijaharta u drevnoj ckvi) koji se poslije velike šizme isključivo ostalo kod istočne (pravoslavne) crkve i to četri patrijaršije. Patrijaršija je najveći stepen i svaka patrijaršija je po svom uređenju autokefalna.

    Pomjesna crkva – objedinjuje više eparhija i može biti autonomna ili autokefalna.

    Autonomna crkava – spada pod jurizdikciju neke autokefalne crkve i priznaje joj se samostalnonost (tomosom), ali ne i nezavisnost.

    Autokefalna crkva – nezavisna crkva.

  2. #2
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Budva
    Posts
    11,805
    Thanks Thanks Given 
    1,095
    Thanks Thanks Received 
    3,017
    Thanked in
    1,429 Posts

    Default

    Evo i neke opšte hronologije (sa posebnim osvrtom na Crnu Goru):

    753 god. p.n.e. – osnovano Rimsko kraljevstvo.
    657 god. p.n.e. – osnovan grad Vizantion.
    509 god. p.n.e. – Rimsko kraljevstvo postaje Rimska republika.
    27 god. p.n.e. – Rimska republika postaje Rimsko carstvo.
    330 god. – rimski car Konstantin obnavlja Vizantion, proglašava ga prjestonicom Rimskog carstva i mjenja mu ime Konstantinopolj (u slovenskom jeziku ga nazivaju Carigrad).
    380 god. – car Teodosije proglašava hrišćanstvo za državnu veru.
    395 god. – car Teodosije je podjelijo Rimsko carstvo na Zapdno i Istočno, te je starijem sinu Arkadiju ostavio istok, a mlađem Honoriju zapad.
    479 god. – Rimski (istočni) carevi (ono što dans znamo kao Vizantija) dobijaju krunu od hrišćanske crkve.
    680 god. – Vaseljenskim saborom potvrđeno da postoji pet patrijaršija: Rimska patrijaršija, Konstantinopoljska patrijaršija, Aleksandrijijska patrijaršija, Antijohijska patrijaršija i Aleksandrijska partrijaršija.
    870 god. – nakon primanja hrišćanstva knez Boris je izdejstvovao autonomiju crkve u Bugarskoj (autonomna arhiepiskopija pod jurizdikcijom Konstantinopoljske patrijaršije).
    917 god. – proglašenje autokefalije Bugarske patrijaršije.
    1019 god. – Bugarska patrijaršija degradirana na nivo arhiepiskopije uz zadržavanje autonmije. Osnovana Ohridska arhiepiskopija.
    1054 god. – velika šizma kada se hrišćanstvo dijeli na zapadno (Rimska patrijaršija koja postaje sjedište katoličke crkve) i istočno (ostale četri patrijaršije) čime je zapravo formalizovanje stanje (i uticaji) nakon podjele Rimskog carstva (395 god.). Ostale osnovane crkve (poslije 680 god.), u zavisnosti od političke potrebe, podpadaju pod jurizdikciju Rima ili Konstantinopolja.
    1186 god. – reorganizacija Bugarske crkve koja dijeluje autonomno iako nepriznata od Konstantinopoljskog patrijarha.
    1204 god. – krstaši osvajaju Konstantinopolj.
    1219 god. – osnovana Žička (kasnije Pečka) arhipeskopija. Osnivaju se: Zetska eparhija sa sjedištem u samostanu Arhangela Mihaila (bivši benediktanski samostan) na Prevlaci kod Tivta, Budimljanska eparhija sa sjedištem u manastiru Svetog Georga (danas Đurđevi stupovi) kod Berana i Humska eparhija sa sjedištem u hramu Bogorodice u Stonu.
    1235 god. – Bugarska crkva se diže na nivo patrijaršije i biva priznata za samostalnu.
    1261 god. – nikejske snage ulaze u Konstantinopolj čime prestaje da postoji Latinsko carstvo.
    1346 god. – Pečka arhiepiskopija se diže na rang patrijaršije, a Zetska eparhija na rang mitropolije.
    1359 god. – osnovana Vlaška mitropolija nad kojom jurizdikciju ima Konstantinopoljska patrijaršija.
    1393 god. – Bugarska crkva spada na rang mitropolije i potpada pod upravu Carigradske patrijaršije.
    1448 god. – Ruska mitropolija dobija autokefalnost.
    1450 god. – pretpostavlja se godina, ali otprilke tada je sjedište Zetske mitropolije u Prečistoj Krajni kod Ostrosa. Ne zna se puno o sudbini Zetske mitropolije i da li je ista ukunita prije dolaska Crnojevića. Imaju teze da se Cetinjska mitropolija osnovala na ostacima Zetske mitropolije što može biti tačno (obzirom na ugovor od 1456 god između Venecije i Zetske mitropolije koji je poštovan sve do 1807 god.).
    1453 god. – pad Konstantinopolja u Osmanske ruke čime prestaje da postoji Vizantija.
    1455 god. – Stefan Crnojević ne priznaje ,,latinske episkope’’ i objavljuje da će njihov mitropolit biti pravoslavac.
    1485 god. – osniva se Cetinjska mitropolija koja funkcioniše kao nezavisna.
    1495 god. – Srbija potpala pod otomansku vlast, te Pečka patrijaršija podpada pod Ohridsku arhiepiskopiju.
    1499 god. – Crna Gora pripojena skadarskom sandžakatu.
    1557 god. – Otomansko carstvo obnovilo Pečku patrijaršiju te je Cetinjska mitropolija ušla pod okrilje ove patrijaršije.
    1589 god. – Ruska mitropolija se diže na rang patrijaršije.
    1640 god. – Cetinjski mitropolit Mardarije u Mainama sklopio uniju sa katoličkom crkvom oko borbe protiv Otomanskog carstva.
    1688 god. – Mitropolit Ruvim i njegov nasljednik Mitropolit Visarion Borilović Bajica nastavljaju sa borbom, a mitropolitsku stolicu (Cetinjski manstir) počinje da brani mletački odred.
    1690 god. – u okviru Hazburške monarhije formirana Karlovačka mitropolija.
    1692 god. – pod snažinim napadom Sulejman-paše mletački odred minira Cetinjski manastir.
    1694 god. – za cetinjskog mitropolita izabran Savatije Kaluđerović.
    1697 god. – za cetinjskog mitropolita odabran Danilo Petrović, čime je počela loza Petrovića da bude na čelu mitropolije.
    1706 god. – Karlovačkoj mitropoliji dodeljena samostalnost.
    1726 god. – zato što Cetinjska mitropolija djeluje samostalno Pečki patrijarh Arsenije IV prijeti da će oni oni koji odu kod mitropolita Danila ,,kletvu dočekati’’.
    1766 god. – ukinuta Pečka patrijaršija.
    1767 god. – ukinuta Ohridska arhiepiskopija.
    1789 god. – uspostavljena Moldo-Vlaška egzarhija pod jurizdikcijom Ruske patrijaršije.
    1807 god. – ulaskom Francuske u Boku ukida se jurizdikcija Cetinjske mitropolije nad tom oblašću.
    1810 god. – Boka Kotorska se pripaja Dalmatinsko-istarskoj episkopiji.
    1814 god. – Dalmatinsko-istarska episkopija prelazi pod jurizdikciju Karlovačke mitropolije.
    1831 god. – Beogradska arhiepiskopija dobija autonomiju od strane Konstantinopoljske patrijaršije.
    1833 god. – Grčka crkva proglašava autokefalnost.
    1850 god. – Konstantinopoljska partijaršija priznaje autokefalnost Grčke pravoslavne crkve.
    1851 god. – Ruska crkva priznala autokefalnost Crnogorskoj mitropoliji, prvi svetovni crnogorski vladar Danilo I, za mitropolita izabran Nikanor Ivanović.
    1855 god. – Sintagma (katalog pravoslavnih crkava u Konstantinopolju) pod brojem devet vodi i Cetinjsku mitropoliju.
    1860 god. – poslije proterivanja iz Crne Gore Nikanora Ivanovića za mitropolita izabran Ilarion Roganović. Bugarska pravoslavna crkava najavila borbu za autokefalnost.
    1865 god. – Rumunska crkva proglašava autokefalnost.
    1870 god. – U okviru Karlovačke mitropolije osnovana Bokokotorsko-dubrovačka eparhija. Sultan objavljuje ferman o osnivanju nezavisnog bugarskog egzarhata
    1872 god. – proglašena autokefalija Bugarske pravoslavne crkve.
    1878 god. – Berlinski kongres gdje Srbija i Crna Gora postaju međunarodno priznate države. U okviru Cetinjske mitropolije osniva se Nikšićka eparhija sa sjedištem u manastiru Ostrog. Beogradska arhepiskopija postaje samostalna u odnosnu na Konstantinopolj.
    1885 god. – Konstantinopoljska patrijaršija priznaje autokefalnost Rumunske crkve.
    1903 god. – Ustav Sinoda crnogorske crkve.
    1905 god. – Ustav kneževine Crne Gore u kome se navodi da je ,,Crnogorska crkva autokefalna’’.
    1913 god. – Cetinjska mitropolija osniva Pečku episkopiju.

  3. #3
    Join Date
    Feb 2008
    Location
    Budva
    Posts
    11,805
    Thanks Thanks Given 
    1,095
    Thanks Thanks Received 
    3,017
    Thanked in
    1,429 Posts

    Default

    1918 god. (16.12.) - mitropolit Crne Gore Mitrofan Ban potpisuje rješenje o ujedinjenju sa autokefalnom Pravoslavnom Crkvom u Kraljevini Srbiji. To rješenje još potpisuju i mitropolit pećki dr Gavrilo Dožić, episkop nikšićki Kiril Mitrović, i sinodski sekretar đakon Ivo Kaluđerović.
    1919 god. (26.5.) - na ,,Zboru svih pravoslavnih arhijereja iz Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca'' donjeta je odluka o jedinstvu svih srpskih pravoslavnih crkvenih oblasti.
    1920 god. (19.3.) - Sveti Arhijerejski Sinod Vaseljenske patrijaršije ,,priznaje proglašeno ujedinjenje crkava Srpske, Crnogorske i Karlovačke, kao i dviju dalmatinskih eparhija''
    1920 god. (17.6.) - citat iz odluke Aleksandra Karađorđevića: "Ujedinjenje svih pravoslavnih crkvenih oblasti u Kraljevstvu Srba, Hrvata i Slovenaca, a na ime: Arhiepiskopije beogradske i Mitropolije Srbije, Arhiepiskopije Karlovačke i Mitropolije srpske sa dalmatinskim episkopijama dalamtinsko-istrijskom i bokokotorskom, Arhiepiskopije Cetinjske i Mitropolije Crne Gore, Brda i Primorja, Mitropolije Skopske, Raško-prizrenske, Veleško-debarske, Pelagonijske, Prespansko-ohridske, Strumičke, jednoga dela Mitropolije Vodenske, Episkopije Poleanske, Mitropolija Bosne i Hercegovine-Dabro-bosanske, Hercegovačko-zahumske, Zvorničko-tuzlanske, Banjalučko-Bihaćske, – u jednu Autokefalnu Ujedinjenu srpsku pravoslavnu crkvu Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca."
    1923 god. – Konstantinopolj mjenja ime u Instanbul.
    1925 god. – Rumunska crkva se diže na nivo patrijaršije.
    1931 god – na osnovu ujedinjenja iz 1920 god. ,,u jednu Autokefalnu Ujedinjenu srpsku pravoslavnu crkvu Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca’’ proglašen Ustav Srpske pravoslavne crkve kojom se ukidju Cetnjiska mitropolija, Nikšićka eparhija (Zahumsko-Raška), Bokokotorska eparhija i Pećka eparhija. Uspostavlja se Crnogorsko-primorska eparhija (sa tim da cetinjski episkop i dalje može imati titulu mitropolit crnogorsko-brdski i primorski). Crnogorsko-primorska eparhija obuhvata srezove: Bar, Boka Kotorska, Cetinje, Podgorica, Danilovgrad, Nikšić, Šavnik, Kolašin, Andrijevica, Berane i Bijelo Polje.
    1937 god. – dodeljena autokefalnost Albanskoj pravoslavnoj crkvi.
    1945 god. – Bugarska pravoslavna crkva dobija tomos o priznanju autokefalije.
    1947 god. – osnovana Budljimsko-Polimska eparhija sa sjedištem u Bijelom Polju. Ova eparhija je preuzela djelove Crnogorsko-primorske, Dobrobosanske i Raško-Prizrenske eperhije te u njen sastav su ušli srezovi: Plevlja, Nova Varoš, Priboj, Miliševo, Andrijevica, Plav, Gusinje, Berane, Rožeje, Bijelo Polje i Sjenica.
    1956 god. – ukinuta Budljimsko-Polimska eparhija.
    1958 god. – u Skoplju proglašena obnova Ohridske arhiepiskopije sa tri eparhije: Skopskom, Prespansko-Bitoljskom i Zletovsko-Strumičkom, te je donesen Ustav Makedonske pravoslavne crkve.
    1959 god. – u Beogradu donjeta odluka o prihvatanju autonomije Makedonske pravoslavne crkve uz izmjene ustava Makedonske pravoslavne crkve.
    1967 god. – Makedonska pravoslavna crkva donjela odluku o proglašenju autokefalnosti.
    1992 god. – Rumunska pravoslavna crkva osniva Besarabijsku mitropoliju u Moldaviji. Pravoslavna crkva Moldavije je pod jurizdikcijom Ruske pravoslavne crkve.
    1993 god. (31.10.) - osnovana Crnogorska Pravoslavna Crkva na Cetinju
    2001 god. - osnovana eparhija Budimljansko-Nikšićka (pokriva 52% današnje teritorije Crne Gore)
    2006 god. (26.5.) - Sveti arhijerejski sabor SPC osniva ,,Pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori'' koju sačinjavaju Mitropolija crnogorsko-primorska i eparhija budimljansko-nikšička, te dijelovi eparhija Mileševske i Zahumsko-hercegovačke.
    2021 god. – Srpska pravoslavna crkva ukida episkopske savjete (te time i ,,Pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori’’).
    2022 god. (9.5.) – Carigradska patrijaršija priznala Makedonsku pravoslavnu crkvu kao Ohridsku arhiepiskopiju.
    2022 god. (24.5.) – Srpska pravoslavna crkva priznaje autokefalnost Makedonske pravoslavne crkve – Ohridske arhiepiskopije.
    2022 god. (5.6.) – uručen tomos kojom se potvrđuje autokefalnost Makedonske pravoslavne crkve – Ohridske arhiepiskopije.

    Eto neke kratke osnove... pa, istoričari ameteri raspalite, da ne ,,davimo'' druge teme sa ovom ,,problematikom''...

  4. The Following 4 Users Say Thank You to wulfy For This Useful Post:


  5. #4
    Join Date
    Jun 2009
    Posts
    5,915
    Thanks Thanks Given 
    527
    Thanks Thanks Received 
    586
    Thanked in
    357 Posts

    Default

    Sacekacemo, brzo ce Boze zdravlja glavni dogadjaj !

  6. The Following User Says Thank You to opmne For This Useful Post:


  7. #5
    Join Date
    Apr 2020
    Posts
    825
    Thanks Thanks Given 
    20
    Thanks Thanks Received 
    172
    Thanked in
    124 Posts

    Default

    Quote Originally Posted by wulfy View Post
    Pošto se na raznim temama raspravlja o istoriji pravoslavlja na Balkanu reko da napravim posebnu temu.

    Na početku da razjasnimo neke osnovne pojmove uređenja crkve:

    Eparhija - vuče korjene od Grka, pa Rimskog carstva kada je bila oblast kojom se upravlja skupom provincija, prefektura i određenih teritorija. Istočne (pravoslavne) crkve prihvataju ovaj naziv te prestavlja teritoriruju kojom upravlja episkop, opet od grčke riječi čija bi osnova bila ,,čuvar teritorije''. Ekvivalent kod rimokatiločke crkve je biskupija.
    Valjda episkopija, a ne eparhija.

    Eparhija je uopšten naziv za svaku crkvenu teritorijalnu jedinicu.

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 1 users browsing this thread. (0 members and 1 guests)

Similar Threads

  1. Replies: 74
    Last Post: 08-12-10, 08:48
  2. Replies: 11
    Last Post: 19-04-10, 21:41
  3. Crnogorska Pravoslavna Crkva
    By cetinjanin swe in forum Istorija
    Replies: 56
    Last Post: 22-01-08, 23:08
  4. Srpska pravoslavna crkva : rob ne moze da glasa
    By harambasa in forum Politika generalno
    Replies: 4
    Last Post: 12-09-04, 22:39
  5. Srpska pravoslavna crkva: Samoupravni feudalizam
    By Dzono in forum Budućnost Crne Gore
    Replies: 7
    Last Post: 21-02-04, 16:13

Bookmarks

Bookmarks

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •