PDA

View Full Version : Dogodilo se na današnji dan



Pages : 1 [2]

zvoncica
29-08-10, 00:16
27. avgust


1855. Skoro četiri godine nakon smrti Petra Drugog Petrovića Njegoša njegovi posmrtni ostaci su preneseni iz Cetinjske crkve u Kapelu na Lovćenu (Crkvu Svetog Petra) koju je sam sagradio na vrhu Lovćena.

1858. Umro je Dimitrije Milaković, sekretar vladike Petra II Petrovića i knjaza Danila. - Jedan iz plejade izvanjaca koji su ostavili značajne rezultate u kulturno-prosvjetnom i političkom životu Crne Gore u prvoj polovini XIX vijeka. Po dolasku u Crnu Goru, od 1831. do 1851. radio je kao narodni sekretar, lični sekretar Petra II Petrovića, vodio crnogorske finansije i bio urednik almanaha „Grlica”. Pored toga, pripremio je „Istoriju Crne Gore”, a po Njegoševom nalogu napisao je „Izvod iz opisanija o Crnoj Gori” i „Srpski bukvar” radi učenja mladeži crkvenome i građanskome učenju. Godine 1838. štampao je prvi dio „Srpske gramatike” sastavljene za crnogorsku mladež. Nakon Njegoševe smrti ostao je kratko vrijeme u Crnoj Gori.

1862. Došlo je do Šaranske bitke u kojoj je crnogorska vojska izvojevala još jednu značajnu pobjedu nad Turcima.

1877. Oslobodjen Niksić od Turaka. Prvi kapetan je bio Ilija Plamenac a NK je tada imao 3500 stanovnika - Nakon 47 dana opsade sprovedene od strane crnogorske vojske pod komandom knjaza Nikole uz učešće ustanika iz Hercegovine i drugih susjednih krajeva, oslobođen je grad koji je pod osmanskom upravom bio od 1465. Za privremenog zapovjednika Nikšića, kojim su do tada najčešće upravljali kapetani iz porodice Mušovića, knjaz je imenovao vojvodu Iliju Plamenca. Ključeve grada koji je tada imao oko tri i po hiljade stanovnika crnogorskom suverenu predao je miralaj Skenderbeg. Predaja Nikšića Crnoj Gori izazvala je ogromno oduševljenje na Cetinju.

1914. Zabranjeno je štampanje biltena "Najnovije telegrafske vijesti", koji je izlazio u Cetinju. Bilten je trebalo da dopuni informacije cetinjskog "Dnevnog lista", koji je počeo da izlazi dva mjeseca ranije, a ubrzo je zabranjen uz obrazloženje da širi alarmantne vijesti.

1928. Sreski načelnik Nikšića Blažo Višnjić uz pomoć žandara i vojske zabranio je fudbalsku utakmicu nikšićkog "Hajduka" i podgoričkog Radničkog sportskog društva "Zora".

1992. Umro Luka Tomanović - Poznati crnogorski vajar, redovni član CANU, rođen je 25. septembra 1909. u Lepetanima. Učesnik je NOB-a od početka ustanka 1941. Nakon učiteljske škole, diplomirao je na Vajarskom odsjeku Akademije primenjenih umetnosti u Beogradu. Bio je direktor Škole za primijenjene umjetnosti u Herceg Novom. Njegovo obimno skulptorsko djelo može se podijeliti na spomeničke biste, portrete i intimnu skulpturu. Počeo je stvarati u vrijeme kada je u našoj skulpturi moderni senzibilitet tražio pravo sopstvene afirmacije. U tom delikatnom prožimanju modernih stremljenja i tradicije uspijevao je da nađe racionalan odnos i da razvojem, uz stalnu ali nenametljivu metamorfozu, dođe do samosvojnosti. Poznati su mu spomenici „Bezmetković” i „Spomenik krivošijskim ustanicima”. Od materijala najčešće se ogledao u drvetu i kamenu. Dobitnik je niza visokih domaćih i stranih priznanja za svoje stvaralaštvo.


u svijetu:

55. p.n.e. Rimski konzul Gaj Julije Cezar iskrcao se na tlo Engleske sa 10.000 vojnika Sedme i Desete rimske legije.

1576. Umro je venecijanski slikar Ticijan Večeli. Raskošan kolorit i veština upotrebe nove uljane tehnike učinili su ga jednim od najvećih majstora renesanse. Autor je slika: "Venera Urbinska", "Bahanal", "Jupiter i Antiopa".

1664. Umro španski slikar Fransisko de Surbaran, jedan od najznačajnijih umetnika španskog baroknog slikarstva.

1770. Rođen njemački filozof Georg Vilhelm Fridrih Hegel, najznačajniji i najuticajniji predstavnik njemačke idealističke filozofije. Najpoznatija njegova djela su: "Fenomenologija duha", "Filozofija istorije", "Nauka logike", "Estetika", "Filozofija religije".

1789. Parlament Francuske usvojio Deklaraciju o pravima čoveka i građanina.

1813. U bici kod Drezdena Napoleon Bonaparta sa130.000 vojnika porazio udružene austrijske, ruske i pruske snage od 200.000 ljudi.

1828. Urugvaj zvanično postao nezavisna država na osnovu mirovnog ugovora sklopljenog u Rio de Žaneiru poslije okončanja rata između Brazila i Argentine.

1884. Rođen američki filmski producent porijeklom poljski Jevrejin Šmuel Gelbfiš, poznat kao Semjuel Goldvin jedan od pionira filmske industrije. Osnovao je 1923. filmsku kompaniju "Semjuel Goldvin Prodakšns", koja se 1924. udružila s još dvije filmske kuće u kompaniju "Metro-Goldvin-Majer".

1890. Rođen američki slikar i fotograf Emanuel Radinski, poznat kao Men Rej, koji je 1915. sa francuskim vajarom i slikarom Marselom Dišanom osnovao dadaizam.

1908. Rođen američki državnik Lindon Bejnz Džonson, potpredsjednik SAD od 1960, predsjednik od 1963, nakon ubistva Džona Kenedija. Na izborima 1964. ponovo je izabran za predsjednika, pošto je pobijedio republikanca Barija Morisa Goldvotera.

1910. U Skoplju rođena misionarka Majka Tereza, koja je u Kalkuti 1950. osnovala družbu "Sestre misionarke ljubavi". Oko 2000 redovnica raznih nacionalnosti posvetile su se siromašnim, bolesnim i umirućim ljudim u Indiji i na svim kontinetima. Dobitnik je Nobelove nagrade za mir 1979. Umrla je u septembru 1997. u 87. godini.

1916. Italija u Prvom svjetskom ratu objavila rat Njemačkoj, a Rumunija Austro-Ugarskoj.

1921. Velika Britanija postavila Fejsala, sina Šerifa Huseina vođe arapskih pobunjenika protiv Turaka, za kralja Iraka.

1928. U Parizu potpisan Brajan-Kelogov pakt kojim su se zemlje potpisnice odrekle rata kao sredstva nacionalne politike i rješavanja međudržavnih sukoba i obavezale da će sporna pitanja rješavati mirnim putem. Među 63 države potpisnice bila je i Kraljevina Jugoslavija.

1936. Postignut sporazum o okončanju britanske okupacije Egipta, izuzev zone Sueckog kanala u kojoj su ostale trupe Velike Britanije.

1945. Američke trupe na kraju Drugog svjetskog rata počele iskrcavanje na tlo Japana.

1946. Francuska i Laos zaključili sporazum kojim je Laos postao kraljevina pod francuskom dominacijom.

1975. U zatočeništvu umro zbačeni car Etiopije Haile Selasije I, koji je 1928. imenovan za regenta i kralja, a za cara krunisan 1930. Svrgnut u vojnom udaru 1974.

1991. Moldavija proglasila nezavisnost od SSSR.

1992. U Londonu završena dvodnevna Međunarodna konferencijao bivšoj Jugoslaviji, na kojoj su predstavnici bosanskih Srba prihvatili da teško naoružanje stave pod kontrolu UN.

1995. Izrael i PLO u Kairu potpisali sporazum o proširenju palestinske autonomije i na Zapadnu obalu. Autonomija je dotad bila predviđena samo za oblast Gaze.

1999. Umro je Helder Kamara, bivši brazilski katolički nadbiskup, poznati borac za ljudska prava. Dobitnik više međunarodnih nagrada za mir umro je u 90. godini.

2000. U Moskvi u požaru izgorjeo televizijski toranj Ostankino, jedan od simbola grada. Toranj, visok preko petsto metara, sagrađen je 1967. prema planovima arhitekte Nikolaja Nikitina.

2001. U izraelskom raketnom napadu na Zapadnu obalu ubijen je lider Narodnog fronta za oslobođenje Palestine Abu Ali Mustafa.

2002. Sud u Tokiju donio odluku kojom se priznaje da je Japan tokom Drugog svjetskog rata bio umiješan u biološki rat u Kini, kao i da je vršio eksperimente nad kineskim ratnim zarobljenicima, što japanska vlada nikada nije zvanično potvrdila.

2004. Vrhovni sud u Čileu odlučio da oduzme imunitet bivšem diktatoru Augustu Pinočeu, u sklopu istrage o Planu Kondor, programu južnoameričkih diktatora u sklopu kojeg su od 1970-1980 likvidirani njihovi politički protivnici. Pinoče bio na vlasti 17 godina.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-08-10, 00:41
28. avgust

U Crnoj Gori je današnji dan značajan po:

1326. u arhivima u Kotoru, prvi put se pominje ljekar- hirurg, izvjesni Filip iz Ferme nastanjenog u Kotoru. Te godine Kotor je imao u službi dva ljekara, internistu i hirurga, a pored njih i zubara i apotekara. Ljekari i apotekari bili su uglavnom Italijani. Biralo ih je Veliko vijeće, svake godine na Đurđevdan.

1797. Vladika Petar Prvi Petrović predao je ključeve Budve austrijskom izaslaniku. Time je prestala privremena vlast crnogorske vojske u Budvi i njenom zaleđu, koje je zauzela 14. jula. Nakon toga u Boki Kotorskoj i Dalmaciji zavladao je strah od Francuske, jer je njena flota ubrzo stigla u Dubrovnik, što je prijetilo i Boki Kotorskoj.

1844. Vladika, Petar II Petrovic Njegos, otputovao u Prcanj radi lijecenja - Crnogorski vladika Petar II Petrović Njegoš, koji je već dva mjeseca ranije tražio od austrijskog poglavara iz Kotora da mu pošalje ljekare na Cetinje zbog grudne bolesti koja ga je mučila, otputovao je u Prčanj radi liječenja. Jedna od ljekarskih preporuka bila je da nauči plivanje i koristi ga kao efikasan vid terapije. S obzirom da je ljekarska nauka o grudnim bolestima u to vrijeme bila na vrlo niskom nivou, Njegoš nije imao izbora osim da koristi blagodeti primorskog vazduha i vode, što je učinio i naredne godine.

1889. u Petrogradu su vjenčani knjeginjica Stane Petrović - treća kćerka knjaza Nikole, i knjaz Đorđe Maksimilijanovič Romanovski. Brak u kome je rođeno dvoje djece - Jelena i Sergej, razveden je 15. novembra 1906. carskom naredbom, a nakon razvoda, knjeginja Stane Nikolajevna zvala se knjeginja Romanovska, vojvotkinja Lajhtenberška sa nazivom "Carsko visočanstvo".
Nekoliko mjeseci nakon razvoda u Jalti je obavljeno novo vjenčanje Stane Nikolajevne od Lajhtenberga sa njegovim carskim visočanstvom velikim knjazom Nikolajem Nikolajevičem. Tako je Stane dobila još uglednijeg muža, koji joj je prije 18 godina bio vjenčani đever. Stane je umrla 1935. godine.

1895. Rođen Jovan Milošević - Crnogorski kompozitor, dirigent, muzički pedagog i melograf, jedan od prvih muzičara sa tla Crne Gore koji je postavio temelje crnogorske etnomuzikologije. Rođen je 28. avgusta 1895. Na preporuku Franja Vimera, Čeha koji je na Cetinju rukovodio vojnom muzikom, pošao je u Prag da bi na tamošnjem konzervatorijumu završio studije kompozicije i dirigovanja. Po završetku školovanja predavao je u Cetinjskoj gimnaziji a pri pjevačkom društvu „Njegoš”, čiji je bio horovođa, inicirao je osnivanje prve muzičke škole. U periodu 1936–1955. bavio se obradom i prikupljanjem pjesama iz gotovo svih područja Crne Gore, sačuvavši u obrađenoj građi od zaborava dragocjeno narodno muzičko nasljeđe. Bio je član i predsjednik mnogih domaćih muzičkih institucija i udruženja, jedan od od pokretača Radio Cetnja i urednik redakcije narodne muzike u Radio Titogradu. Umro je 26. avgusta 1959. godine.

1900. Obavljeno je osvećenje završena gradnja Saborne crkve, hrama Svetog Vasilija Ostroškog u Nikšiću, koja je građena pet godina Na svečanosti u Nikšiću okupilo se oko 12 hiljada ljudi uglavnom iz Hercegovine, Bosne i Sandžaka, a svečanosti je prisustvovao i knjaz Nikola sa porodicom i svitom. Ovaj monumentalni spomenik, u Nikšiću najčešće zvan Manastir, podignut je u slavu poginulih crnogorskih i hercegovackih junaka u ratovima od 1875. do 1880. godine. Sastavljena je komisija koju su predvodili vojvoda Šako Petrović i inzenjer dr Josip Slade, da izabere mjesto za izgradnju crkve. Petrova glavica se činila najpogodnijom. Kamen temeljac za Sabornu crkvu postavljen je 17. jula 1895.godine. Njen prvi sveštenik bio je Ilija Jovićević iz Ceklina. Između dva rata na zvoniku je postavljen veliki sat, prečnika 2,36 metara

1906. Na osnovu ukaza od 11. aprila iste godine, iskovani su crnogorski perperi u niklu i bronzi, čime je Crna Gora zvanično dobila sopstveni novac. U Crnoj Gori su do tada upotrebljavane tuđe monete, uglavnom iz susjedstva. Prvi crnogorski novac, u ukupnoj vrijednosti 209 hiljada perpera, iskovan je u Beču. Bio je to sitniš: bronzanih novčića 200 hiljada komada po jednu paru, u vrijednosti od 2000 perpera i 600 hiljada komada po 2 pare. Desetoparci su bili od nikla i bilo ih je 750 hiljada komada, a po 20 para iskovano je 600 hiljada komada. Već 1909. godine Crna Gora je iskovala svoj prvi srebrni, a naredne godine i prvi zlatni novac. Modele za taj novac radio je poznati profesor Švarc, a gravuru Rudolf Nojberger. Zakonom o državnom novcu (4. decembar 1910), Zakonom o kovanju novca (5. januar 1912), Zakonom o kovanju srebrnog, niklenog i bronzanog novca (28. decembar 1914), Zakonom o izdavanju blagajničkih zapisa (23. oktobar 1912) i Zakonom o izdavanju blagajničkih uputnica (25. jul 1914. i 10. maj 1915) stvoreni su normativni uslovi za regulisanje osnovnih monetarnih problema oko izdavanja crnogorskog novca.

1910. Tačno na dan kada se navršilo 50 godina od kada je knjaz Nikola stupio na prijesto, Crna Gora je proglašena za nasljednu kraljevinu, a knjaz Nikola za kralja. Prijedlog je formalno podnijet Crnogorskoj narodnoj skupštini, a ona ga je proslijedila knjazu, što je Nikola prihvatio i proklamacijom obavijestio narod. Pripremajući se za ovu odluku, Nikola je nešto ranije te godine objasnio da proglašenje Crne Gore za kraljevinu prirodno proističe iz njene vjekovne slobode i slavne prošlosti, kao i da je to pravedna naknada za sve žrtve koje je podnijela Crna Gora kao pouzdan čuvar evropske prosvijećenosti na Balkanu. Za istorijske temelje crnogorske kraljevine, kralj Nikola kaže da su duboki i da sežu do vremena zetskih kraljeva Vojislava, Mihaila i Bodina.

http://www.pcnen.com/images/dokumenta/crna_gora_kraljevina.jpg

Po evropskom ceremonijalu i uz saglasnost velikih sila, na Cetinju je knjaz Nikola preimenovan u nasljednog kralja s titulom «Njegovo visočanstvo kralj crnogorski Nikola I», a Crna Gora u nasljednu kraljevinu. Svečanosti su prisustvovali zvanični predstavnici 50 zemalja, izaslanici evropskih dvorova, diplomate, kulturni i javni radnici, novinari.

1932. u selu Međužvalje, kod Šavnika, rođen je Slobodan Blagojević, univerzitetski profesor, doktor, naučni radnik, političar, član Srednjoevropske akademije nauka i umjetnosti i DANU. Bio je profesor i dekan Pravnog fakulteta u Podgorici, prorektor Crnogorskog univerziteta i predsjednik univerzitetskih nastavnika i naučnih radnika Jugoslavije i Crne Gore, savjetnik Ustavnog suda Jugoslavije, predsjednik Ustavnog suda Crne Gore i član Ustavnog suda Jugoslavije i Saveznog ustavnog suda. Objavio je oko 130 radova i devet knjiga. Umro je u Podgorici, 19. 12. 2004. godine.

2006. Rusija je prijatelj Crnoj Gori i spremna je da uvaži njene strateške i nacionalne interese, ocijenili su crnogorski premijer Milo Đukanović i predsjednik Ruske Federacije Vladimir Putin, tokom susreta u Sočiju, prvog nakon obnove crnogorske državnosti, a drugog u posljednje dvije godine. Putin i Đukanović su dogovorili neke od sadržaja buduće bilateralne saradnje dvije države - da Ruska duma, odmah po početku rada nakon ljetnje pauze u oktobru, verifikuje sporazum o slobodnoj trgovini sa Crnom Gorom, kao i da se brzo riješi pitanje klirinškog duga prema SFRJ, odnosno izmiri dug koji Rusija ima prema Crnoj Gori. Dvojica državnika ocijenili su posebno važnim što se odnosi dvije zemlje razvijaju energično i na političkom i na ekonomskom planu. Rusija je među prvim državama, Putinovim ukazom, priznala Crnu Goru kao nezavisnu državu.

2010. U Nikšiću počelo Svjetsko padobransko prvenstvo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-08-10, 00:49
28. avgust

A u svijetu se na današnji dan dogodilo:

430. Umro biskup Aurelije Avgustin, sveti Avgustin, jedan od najznamenitijih crkvenih učitelja. Napisao oko 90 djela, najpoznatije "O Božijoj državi". Imao niz sljedbenika, u katoličkoj crkvi postoji više redova i kongregacija nazvanih po njemu.

1619. Ferdinand II postao rimsko-njemački car. Njegova vladavina obilježena borbom protiv protestantizma, što je podstaklo širenje Tridesetogodišnjeg rata.

1645. Umro holandski pravnik, pisac i humanista Hugo Grocijus, osnivač škole prirodnog prava i nauke o međunarodnom pravu. Njegovo djelo "O pravu plijena", napisano 1605, objavljeno 1868, smatra se početkom samostalnog razvoja nauke o međunarodnom pravu.

1749. Rođen njemački pisac Johan Volfgang Gete, jedna od najznačajnijih i najuticajnijih ličnosti njemačke i svjetske književnosti. Pored književnosti, gdje se ogledao u gotovo svim rodovima, bavio se filozofijom, prirodnim naukama, slikarstvom i državničkim poslovima u Vajmaru.

1849. Austrijske trupe pod komandom Johana Jozefa Radeckog savladale otpor Danijela Manina i zauzele Veneciju, koja je u martu 1848. proglasila nezavisnost. Austrijska vlast održala se do 1866, kada je područje Venecije pripojeno Kraljevini Italiji.

1850. U Vajmaru prvi put izvedena opera Riharda Vagnera "Loengrin". Orkestrom dirigovao Franc List.

1916. Njemačka u I Svjetskom ratu objavila rat Rumuniji, a Italija Njemačkoj.

1922. Radio stanica WEAF u Njujorku emitovala, prva na svijetu, reklamni oglas. Oglas trajao 10 minuta.

1944. U II svjetskom ratu, posljednji njemački vojnici u Francuskoj, u Marseju predali se saveznicima. Oslobođen Tulon.

1963. Borac za ljudska prava Martin Luter King pred 200.000 učesnika protestnog Marša slobode na Vašington održao čuveni govor "I have a dream".

1975. Francuska poslala vojsku i policiju na Korziku kako bi ugušila demonstracije na kojima je tražena autonomija. Francuzi kupili Korziku od Đenove 1768. i od tada je dio francuske države, izuzev perioda pd 1794. do 1796, kada je ostrvo bilo pod britanskom okupacijom. Šezdesetih godina XX vijeka ojačao pokret za autonomiju.

1987. Umro američki filmski režiser Džon Hjuston, jedan od najistaknutijih američkih reditelja XX vijeka.

1990. Irak okupirani Kuvajt proglasio za svoju 19. provinciju.

1991. Umro bivši poglavar Srpske pravoslavne crkve, patrijarh German. Kao Hranislav Đorić zamonašio se 1951. u manastiru Studenica, a za crkvenog poglavara izabran 1958, poslije smrti patrijarha Vikentija. Na njegovo mjesto, zbog bolesti, 2. decembra 1990. izabran patrijarh Pavle.

1994. Na referendumu u Republici Srpskoj 94 odsto bosanskih Srba se izjasnilo protiv prihvatanja mirovnog plana Kontakt-grupe za Bosnu i Hercegovinu.

1995. U eksploziji granate na sarajevskoj pijaci Markale poginulo 37, povrijeđeno 85 osoba. Predstavnici Ujedinjenih nacija u Sarajevu optužili bosanske Srbe za masakr civila, dva dana kasnije avioni NATO-a bombardovali položaje Vojske Republike Srpske.

2001. Ministarstvo unutrašnjih poslova Srbije saopštilo da je iz masovnih grobnica u Srbiji iskopano više od 340 leševa za koje se pretpostavlja da su žrtve sukoba na Kosovu 1999.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-08-10, 23:26
29. avgust

1499. Na molbu Crnogoraca i Grbljana mletačka vlada je i jedne i druge primila pod svoju zaštitu od Turaka. U uputstvu kotorskom rektoru mletačka vlada kaže: "One iz Crne Gore i Grblja treba primiti za dobre podanike kojima ćete dati poštene i pogodne uslove za koje smatrate da su potrebni".

1854. Testament je sačinio Tomo Markov Petrović, otac vladike Rada, Petra II Petrovića Njegoša. Svoju imovinu je ostavio crkvama, a sirotinji oprostio dugove. Umro je na Božić 1859. godine, u 105 godini života i nije ostavio muškog potomka, jer su svi prije njega umrli ili poginuli. Petar II je 21 godinu bio gospodar Crne Gore, Pero je bio predsjednik Senata, a Joko je poginuo na Grahovu 1836. godine, zajedno sa još osam Petrovića. Imao je i dvije kćerke – Mariju i Stanu. Na Njegušima je sagradio crkvu u kojoj su sahranjeni on i njegova supruga.

1875. u Poviji kod Nikšića, rođen je Mirko Mijušković, istaknuti crnogorski prosvjetni, kulturni i naučni radnik i političar. Bio je profesor i direktor Velike državne gimnazije na Cetinju. Od 1913. bio je ministar prosvjete i crkvenih poslova u crnogorskoj vladi; u toku I svjetskog rata član Državnog savjeta, ministar finansija i građevina, oblasni upravitelj Nikšića i Bara. Naučne pažnje vrijedni su njegovi prilozi: „Omer-pašin napad na Crnu Goru 1852–53”, „Crna Gora i hercegovački ustanak 1875”, „Prvi balkanski rat 1912”. Sa francuskog jezika preveo je studiju „Crna Gora na Balkanu”. Drugi svjetski rat proveo je u zatvorima, a nakon kapitulacije Italije otišao je u Beograd, gdje je i umro 28. januara 1948.

1892. Potpisan je ugovor o izručenju zločinaca između Crne Gore i Italije. Po tom ugovoru dvije vlade obavezale su se da jedna drugoj izruče „lica koja su okrivljena ili optužena, ili osuđena kao činioci ili učesnici u jednom od zločinstava učinjenih na zemljištu jedne od država ugovornica, a koji bi pobjegli na teritoriju druge države”.

1906. Rođen Jovan Jovanović - Prosvjetni radnik, bibliograf, saradnik u brojnim periodičnim publikacijama. Iz rodnih Brčela (Crmnica) otišao je na Cetinje i završio Bogoslovsko-učiteljsku školu 1928. a teološki fakultet u Beogradu 1934. Predavao je u Beranama i Cetinjskoj gimnaziji, a poslije rata u Foči, Pljevljima i Sarajevu, gdje je i okončao karijeru u Narodnoj i Univerzitetskoj biblioteci Bosne i Hercegovine. Obrađivao je tekstove iz pedagogije, istorije, kulture, objavljivao personalne i tematske bibliografije na temu „Crna Gora i Crnogorci”.

1919. Odbor crnogorskih ustanika, protivnika bezuslovnog ujedinjenja odnosno prisajedinjenja Crne Gore Srbiji, izdao je proglas koji je istovremeno uputio i Ivu Pavićeviću, povjereniku kraljevske vlade SHS za Crnu Goru. Poenta proglasa koji je potpisao Krsto Zrnov Popović bila je: „Crna Gora nije od Srbije oslobođena nego okupirana”.

1944. umro Vladan Vlajko Djuranovic.

1987. U Beogradu je umro Radoslav Medenica, germanista, književni istoričar, pisac udžbenika i prevodilac. Rođen je u Lugovi kod Kolašina 1897. godine. Radio je kao profesor na Cetinju i u Beogradu, a istovremeno se bavio i istraživačkim radom, pisanjem stručno naučnih priloga i udžbenika, kao i prevodima. Izučavao je naš narodni ep i folklor, ostavio je oko 360 bibliografskih jedinica među kojima četiri originalna djela, 21 udžbenik i priručnik, devet priređenih i 14 prevedenih djela.

2006. Novi vlasnik Crnogorske komercijalne banke je mađarska OTP Banka. Ugovor o kupovini akcija CKB-a u Podgorici potpisali generalni direktor CKB-a Milka Ljumović i generalni direktor OTP Banke, odnosno predsjednik Uprave, Šandor Čani.

u svijetu:

1189. Dubrovnik s bosanskim banom Kulinom sklopio ugovor kojim se Dubrovčanima daje sloboda trgovanja u Bosni bez ikakvih ograničenja. Ugovor jedan od najstarijih sačuvanih dokumenata u regionu.

1521. Turci pod komandom sultana Sulejmana II Veličanstvenog osvojili Beograd i proglasili ga za sjedište Smederevskog sandžaka. Beograd postao pogranična tvrđava iz koje je turska vojska napadala Ugarsku i Austriju.

1526. U bici kod Mohača turska vojska, pod komandom Sulejmana II Veličanstvenog, pobijedila trupe mađarskog kralja Ludvika II, koji se u povlačenju utopio u rijeci. Ugarska država se raspala na dio koji je potpao pod tursku vlast, drugim je zavladao ugarski vladar Ivan Zapolja, a treći je došao pod vlast Habsburga, koji su, po Zapoljinoj smrti, 1540. preuzeli ugarski prijesto.

1619. Rođen francuski državnik Žan-Batist Kolber, ministar finansija kralja Luja XIV od 1661. Merkantilističkom politikom učinio Francusku evropskom privrednom silom.

1632. Rođen engleski filozof Džon Lok, jedan od utemeljivača empirizma i liberalističke filozofije. Njegovo djelo presudno uticalo na razvoj evropske filozofske i društveno-političke misli.

1756. Napadom na Saksoniju, pruski kralj Fridrih II počeo Sedmogodišnji rat, prvi oružani sukob svih evropskih sila, koji se potom prenio na ratišta u Aziji i Sjevernoj Americi. Rat završen 10. februara 1763. mirom u Parizu.

1820. U Oportu, u Portugaliji, počela građanska revolucija. Kralj Žoao VI prinuđen da, 1821, donese liberalni ustav, kojim su ukinuti inkvizicija i privilegije feudalaca.

1825. Portugalija priznala nezavisnost Brazila pod carem Pedrom I.

1842. Završen Prvi opijumski rat Kine i Velike Britanije, sporazumom o miru u Nankingu. Kina morala da otvori svoje luke za evropsku trgovinu pod eksteritorijalnom režimu, a Hongkong prepusti Britancima.

1871. Rođen francuski državnik Alber Lebren, predsjednik Francuske od 1932. do 1940. Kao posljednji predsjednik Treće republike, poslije nacističke okupacije u Drugom svjetskom ratu, prisiljen da vlast preda marionetskoj vladi maršala Anri-Filipa Petena.

1885. Njemački inženjer Gotlib Dajmler patentirao prvi motocikl.

1915. Rođena švedska glumica Ingrid Bergman. Svetsku slavu stekla filmovima snimljenim u SAD. Dobitnica Oskara za filmove "Plinsko svijetlo", "Anastasija" i "Kazablanka".

1943. U pobuni protiv njemačke okupacije, Danska u Drugom svjetskom ratu potopila svoju flotu od 30 ratnih brodova i nekoliko podmornica.

1944. Na zahtjev izbjegličke vlade Kraljevine Jugoslavije kralj Petar II Karađorđević posebnim ukazom oduzeo komandu generalu Dragoslavu Mihailoviću i pozvao vojsku da se stavi pod komandu Josipa Broza Tita. Kraljeva odluka objavljena preko radija 12. septembra.

1945. Trupe SAD pod komandom generala Džordža Maršala počele, u Drugom svjetskom ratu, iskrcavanje na tlo poraženog Japana.

1946. Rođen Robert Bob Bimon, bivši američki atletičar, najpoznatiji po svom tadašnjem svjetskom rekordu u skoku u dalj (8,90 metara) koji je zaprepastio sportsku javnost na Olimpijskim igrama 1968. godine.

1949. SSSR u tajnosti izveo prvu eksploziju atomske bombe. Vijest o tome 22. septembra objavile SAD, Velika Britanija i Kanada.

1960. Premijer Jordana Haza el-Madžali i deset osoba poginuli u eksploziji podmetnute bombe. Za atentat optuženi teroristi iz Sirije.

1965. Američki vasionski brod Džemini V, sa astronautima Gordonom Kuperom i Čarlsom Konradom, spustio se u Atlantik poslije rekordnih osam dana u Zemljinoj orbiti.

1975. Umro irski državnik Emon de Valera, učesnik irskog ustanka 1916, jedan od lidera Šin fejna. Kao premijer, od 1937. do 1948. sporazumno riješio mnoga sporna ekonomska, politička i vojna pitanja. Predsjednik Republike Irske bio od 1959. do 1973.

1978. Predsednik Centralnog komiteta Komunističke partije Kine Hua Kuo Feng posjetio Rumuniju, Jugoslaviju i Iran. Te posjete označile prekid izolacije Kine od međunarodnih aktivnosti odlukom o Kulturnoj revoluciji u toj zemlji u avgustu 1966.

1982. Umrla švedska filmska i pozorišna glumica Ingrid Bergman.

1991. Sovjetski parlament suspendovao Komunističku partiju i zamrzao njene bankovne račune pod optužbom da je bila umiješana u pokušaj državnog udara, 19. avgusta.

1995. Pod snažnim međunarodnim pritiskom, rukovodstva Jugoslavije i Republike Srpske dogovorila se o formiranju jedinstvene delegacije koja će učestvovati u mirovnom procesu za Bosnu i Hercegovinu, a predsjednik Srbije Slobodan Milošević ovlašćen da pregovara u ime delegacije.

1996. Ruski avion "tupoljev 154", koji je prevozio rudare na udaljeno arktičko ostrvo, udario u planinski vrh u Norveškoj. U najtežoj avionskoj nesreći na norveškom tlu poginuli svi putnici i članovi posade, njih 141.

1997. Islamisti u Alžiru u jednom selu ubili 300 osoba. Ubistvo 300 ljudi u jednom alžirskom selu jedno je od najgorih krvoprolića koje su izvršili islamisti u toj zemlji.

1999. Stanovnici Istočnog Timora, uprkos strahu od nasilja, izašli na istorijski referendum, na kom se 99 odsto izjasnilo za odvajanje od Indonezije.

2001. Vrhovni sud SAD osudio tri direktora jedne elektronske firme iz okruga Marin, u Kaliforniji za ilegalnu prodaju opreme Indiji, a koja bi mogla biti upotrijebljena za pravljenje nuklearnog oružja.

2003. U eksploziji automobila-bombe ispred džamije Imam Ali, u iračkom gradu Nadžafu, poginulo najmanje 80 osoba, među njima lider muslimanskih šiita, ajatolah Mohamed Bakir al-Hakim.

2003. U Francuskoj objavljeno da je u prve dvije nedjelje avgusta, tokom talasa vrućina, umrlo 11.435 osoba. Od vrućina u Evropi tog mjeseca umrlo blizu 20.000 ljudi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-08-10, 23:43
30. avgust

1841. Nakon što je 18. jula iste godine službeno parafiran ugovor o crnogorsko-austrijskom razgraničenju, Petar II Petrović Njegoš uputio je pismo predsjedniku austrijske vlade Meternihu, u kojem je izrazio zadovoljstvo rezultatima tog čina. Potpisivanju su, uz crnogorskog vladiku Petra II Petrovića Njegoša i njegovih saradnika, prisustvovali, s austrijske strane- Ferdinand Šaler, a sa ruske- Aleksandar Čevkin, dvorski savjetnik u Ministarstvu inostranih djela.

1859. U Herceg Novom je rođen Marko Car, pisac i prevodilac. Književnošću je počeo da se bavi kao kotorski gimnazijalac, pisao je pjesme, crtice, novele, pripovjetke, putopise i prikaze, a bavio se i književnom kritikom. Prevodio je sa italijanskog i francuskog jezika, pisao predgovore i veći broj knjiga pripremao za štampanje. Poznata njegova djela su: Veličina Njegoševa duha, Za kišljave dnevi, U Latinima, Moje simpatije, S mora i primorja, Od Jadrana do Balkana i druga.

1861. Stjepan Mitrov Ljubisa, crnogorski književnik, poslanik Boke u Dalmatinskom saboru u Zadru (kasnije, od 1870. i njegov predsjednik) kao delegat u Carevinskom saboru u Beču, zalažući se za ravnopravnost naroda i jezika u okviru Austrougarske monarhije i zbližavanju slovenskih naroda, održao je govor na narodnom jeziku kojim je inaugurisao ravnopravnu upotrebu jezika u Skupštini. Nedugo potom, nakon odluke Carevinskog vijeća (1864) o osnivanju gimnazije u Kotoru, počelo je izvođenje nastave na narodnom jeziku u toj školi, koja je desetak godina (1965–1974) nosila ime našeg poznatog pripovjedača.

1879. Samo godinu dana nakon završetka Berlinskog kongresa na kojem je Crna Gora potvrđena kao nezavisna država, za ruskog ministra-rezidenta u Crnoj Gori imenovan je Aleksandar Semjonovič Jonin, dotadašnji ruski konzul u Dubrovniku, koji je 7. novembra stigao na Cetinje i predao akreditivna pisma knjazu Nikoli.

1905. Knjaz Nikola je udovoljio molbi Jovana Jovanovića Zmaja da Iliju Šobajića, talentovanog za slikarstvo, koji je tada radio kao ilustrator nekih listova "kao crnogorskog pitomca" pošalje u Beč u slikarsku školu.

1914. Na Cetinju je počeo da izlazi "Dnevni list", jugoslovenske političke orijentacije. Urednik je bio Mihailo Rojnvajn, a odgovorni urednik Milo Vujović. List je otvoreno pisao protiv njemačkog imperijalizma i italijanskog iredentizma, a donosio je vijesti sa evropskih ratišta kao i literarne priloge. . Prestao je da izlazi 16. marta naredne godine, a izašlo je ukupno 188 brojeva.

1920. regent Srbije Aleksandar Karađorđević objelodanio je ukaz kojim je ukinuo autokefalnu Crnogorsku pravoslavnu crkvu. Ukazom je, kako je istaknuto, "ujedinio sve pravoslavne autokefalne i autonomne crkve u jugoslovenskim zemljama, kao i eparhije koje su se nalazile pod jurisdikcijom drugih crkava, u jednu, "Srpsku crkvu". Ukaz, kojim se ukidaju nacionalne arhiepiskopije, bio je suprotan Ustavu Crnogorske pravoslavne crkve i načelima Vaseljenske crkve. Mitorfan Ban nije imao pravo niti je mogao "otpisati autokefalnu Crnogorsku pravoslavnu crkvu niti je to mogao uraditi regent Aleksandar, čak i da je bio ustavni vladar Crne Gore".

1956. Započela treća faza radova istraživanja arheološkog lokaliteta Crvena stijena kod Petrovića. Iskopavanjima stiglo se do dubine od 9,40 metara. Doktor Matija Brodar, viši naučni saradnik Arheološke sekcije Akademije znanosti i umjetnosti u Ljubljani koji je na ovom lokalitetu angažovan od prvog dana, nastavio je da radi i naredne dvije godine i stigao do dubine od 11,70 metara. U toj fazi pokazalo se da se slojevi nastavljaju u dubini i da se ne može predvidjeti kraj. Zbog zauzetosti drugim redovnim poslovima Brodar je napustio ovaj posao, a nastavio je Đuro Bazler, šef praistorijskog odsjeka Zemaljskog muzeja u Sarajevu.

1964. Skupstina Bokeljske Mornarice donijela novi Statut i odlučila da se više pažnje posveti tradicijama našeg pomorstva i slavnoj istoriji Bokeljske mornarice. Za njenog admirala izabran je Vladislav Brajković, poznati stručnjak za pomorstvo, svojevremeno (1913) izabran za „malog admirala” Bokeljske mornarice. Tako je poslije dugogodišnje pauze ponovo oživjela aktivnost te 11 vjekova stare organizacije.

2006. U Crnoj Gori ukinuta regrutna, i obaveza služenja vojnog roka. Odluku je donio predsjednik Republike Filip Vujanović. Time je Vojska Crne Gore formalno transformisana u profesionalnu vojsku. Obražlažući odluku predsjednik Vujanović je rekao da je ona, prije svega, dokaz kvaliteta reformi do tada sprovednih u Vojsci po standardima NATO.

U svijetu:

30. p.n.e. Umrla egipatska kraljica Kleopatra. Prema predanju, Kleopatra je izvršila samoubistvo pustivši da je ugrize zmija otrovnica. Njenom smrću ugasila se dinastija Ptolomeja, a Egipat je postao rimska provincija.

1483. Umro francuski kralj Luj XI, koji je tokom vladavine od 1461. uspio da pobijedi Ligu feudalaca i da ojača centralnu kraljevski vlast. Naslijedio ga je sin Šarl VIII.

1645. Holanđani i američki Indijanci sklopili primirje u Nju Amsterdamu (Njujork).

1757. Ruska armija u Sedmogodišnjem ratu, pod komandom maršala Stepana Fjodoroviča Apraksina, porazila pruske trupe u bici kod Gros Jegersdorfa.

1797. Rođena engleska knjizevnica Meri Šeli, autorka romana "Frankeštajn", supruga pjesnika Persi Biš Šelija.

1871. Rođen britanski fizičar Ernest Raterford, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1908.

1881. Francuski inženjer Kleman Ader patentirao u Njemačkoj prvi stereofonski zvučni sistem.

1914. U bici kod Tanenberga u Prvom svjetskom ratu njemačka Osma armija pod komandom generala Paula fon Hindenburga potukla Drugu rusku armiju generala Aleksandra Samsonova, koja je izgubila oko 30.000 ljudi. General Samsonov je izvršio samoubistvo.

1918. Prilikom posjete fabrici "Miheljson" u atentatu je ranjen Vladimir Iljič Lenjin. U lidera sovjetske Rusije pucale su pripadnice Socijal-revolucionarne partije Fanija Kaplan i njena sestra Dora.

1929. Umro dubrovački književnik Ivo Vojnović, autor drama "Dubrovačka trilogija i "Ekvinocij", koje su više decenija bile na repertoarima jugoslovenskih pozorišta.

1940. U Beču završeni razgovori predstavnika Njemačke, Italije, Rumunije i Mađarske (Bečka arbitraža), na kojima su Njemačka i Italija prisilile Rumuniju da ustupi Bugarskoj južnu Dobrudžu, a Mađarskoj dio Transilvanije.

1940. Umro engleski fizičar Džozef Džon Tomson, koji je 1897. otkrio elektron. Dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku 1906.

1942. Ustaše su u Sremskoj Mitrovici strijeljale Savu Šumanovića, jednog od najboljih srpskih slikara između dva rata.

1945. Velika Britanija ponovo uspostavila svoju vlast u Hongkongu, nakon tri godine i sedam mjeseci japanske okupacije.

1957. Senator Strom Turmond iz Južne Karoline postavio novi rekord u opstrukciji američkog Kongresa, govoreći više od 24 sata protiv prijedloga zakona o građanskim pravima.

1963. Između sjedišta vlada SSSR i SAD, Kremlja i Bijele kuće, lideri Nikita Hruščov i Džon Kenedi uspostavili, poslije kubanske krize koja je zaprijetila opštim nuklearnim sukobom, direktnu telefonsku vezu, poznatu kao "crveni telefon".

1973. Kenija zabranila lov na slonove i trgovinu slonovačom.

1974. Kod Zagreba se dogodila teška željeznička nesreća, u kojoj je izgubilo život oko 150 ljudi. To je bila najveća željeznička nesreća u istoriji jugoslovenskog saobraćaja.

1981. U Teheranu, u eksploziji bombe podmetnute u kancelariju premijera, poginuli predsjednik Irana Mohamad Ali Radžai i premijer Mohamad Džavad Bahonar.

1991. Sovjetska republika Azerbejdžan objavila nezavisnost od Moskve i počela formiranje sopstvene armije.

1992. Prekinuta petomjesečna srpska opsada Goražda. U skladu sa dogovorom u Londonu komanda bosanskih Srba povukla je oko 1.000 svojih vojnika, a zajedno sa njima povlačila se i kolona civila izbjeglica srpske nacionalnosti.

1995. Avioni NATO-a počeli seriju napada na srpske položaje u Bosni u pokušaju da prisile rukovodstvo bosanskih Srba da prihvati mirovni plan za BiH. Napadi su uslijedili dva dana nakon što je u minobacačkom napadu na Sarajevo ubijeno 37 ljudi, a obustavljeni su 14. septembra, kada su Srbi potpisali sporazum o povlačenju teškog naoružanja na 20 kilometara od Sarajeva.

1997. U automobilskoj nesreći u Parizu, poginula britanska princeza od Velsa Dajana Spenser, bivša supruga britanskog prestolonasljednika, princa Čarlsa. U nesreći su život izgubili i njen pratilac Dodi al Fajed i njihov vozač.

2001. Oko 438 izbjeglica, mahom iz Avganistana, koji su spašeni sa feribota koji je tonuo, nastavilo je da umire na norveškom teretnom brodu, jer im Australija nije dozvolila ulazak u tu zemlju.

2003. U Sjevernom moru potonula ruska atomska podmornica. Od deset članova posade, jedan čovjek je spašen.

2003. Umro američki glumac Čarls Bronson, zvijezda akcionih filmova iz 60-ih i 70-ih.

2004. Na Ilidži kod Sarajeva uhapšen Ramiz Delalić-Ćelo, osumnjičen da je 1. marta 1992. na svadbi na Baščaršiji ubio jednog od svatova, Srbina Nikolu Gardovića. To ubistvo izazvalo početak rata u Bosni i Hercegovini.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-09-10, 00:52
31. avgust

1899. Knjaz Nikola je drugi put posjetio Carigrad. Na poklon je dobio konja i jahtu, a tokom prvog boravka 1833. godine dobio je kuću u Carigradu, koju je morao prodati dok je bio u izbjeglistvu.

1909 Crnogorska Narodna Skupstina je donijela Zakon o Parohijskom svještenstvu svete Crnogorske Pravoslavne Crkve. Crnogorska narodna skupština je, na prijedlog mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, Mitrofana Bana, usvojila Zakon o parohijskom sveštenstvu kojim su po drugi put regulisane plate i penzije sveštenika. Tim aktom bila je zaokružena pravna regulativa funkcionisanja autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve, koja je do tada bila normirana Ustavom Svetog sinoda u Knjaževini Crnoj Gori (1903), Ustavom pravoslavnih konzistorija – duhovnih sudova (1904), Ustavom za Knjaževinu Crnu Goru (1905) i drugim pravnim aktima.

1913. osnovana je Beranska gimnazija ukazom Vlade Kraljevine Crne Gore, a rad počela 6. novembra iste godine. Za prve tri godine rada, koliko je i postojala do kapitulacije Crne Gore 1916, pohađalo ju je 719 đaka. Strogi prijemni ispit koji su morali proći budući gimnazijalci položila su 132 kandidata. Prvi nastavnici gimnazije bili su Kosta Kostić, upravitelj škole, Ivo Ipsić koji je došao iz Zadarske gimnazije, zatim Miho Domančić i Prokopije Veković. U Beranskoj gimnaziji, koja je iznjedrila veliki broj poznatih naučnih, kulturnih i javnih radnika, školovali su se i učenici iz Andrijevice, Plava, Rožaja, Bijelog Polja, Kolašina.

1945. formiran Republicki zavod za geologiju - Osnovan je odlukom Ministarstva za industriju, čime je označen početak organizovanog i sistematskog istraživanja i ispitivanja terena Crne Gore, upoznavanje razvoja, sastava i građe zemljine kore, istraživanja u cilju utvrđivanja rezervi mineralnih sirovina, hidrogeoloških, inženjerskogeoloških i inženjerskoseizmoloških istraživanja i ispitivanja. Prvi pomeni o traganju za rudama, odnosno o geološkim istraživanjima u Crnoj Gori, datiraju od druge polovine 18. vijeka, iz 1759, kada je sa političkom delegacijom iz Rusije stigao i prvi inženjer koji je u naučne svrhe vršio snimanje terena, probna iskopavanja i prikupljao kartografske podatke; potom iz 1779, kada su zvanični predstavnici Crne Gore zatražili od bečkog Dvora da u Crnu Goru pošalje stručnjake za istraživanje i korišćenje rudnog blaga.

1995. umro Žarko Sćepanović, ugledni prosvjetni radnik i naucnik. Doktorat je odbranio na temu o Kolasinu, a kasnije i mnogo radova iz oblasti istorije, kao i Monografiju o Bijelom Polju

U svijetu:

12. Rođen rimski car Kaligula, zapamćen kao jedan od najgrotesknijih istorijskih likova. Njegove ekstravagancije, poput namjere da svog konja proglasi konzulom, doprinijele su da ga smatraju ludim. Vladao je od 37. do 41. godine, kada je ubijen u zavjeri pretorijanaca.

1290. Kralj Edvard I objavio proklamaciju o progonu Jevreja iz Engleske.

1422. Umro engleski kralj Henri V, koji je tokom vladavine od 1413. do smrti nastavio Stogodišnji rat sa Francuskom. Pobijedio Francuze 1415. kod Azenkura i osvojio Pariz.

1811. Rođen francuski pisac Teofil Gotje, preteča parnasovaca i protagonist doktrine "umjetnost radi umjetnosti" (l'art pour l'art).

1867. Umro Šarl Bodler, jedan od najvećih francuskih pjesnika 19. vijeka, čija je poezija otvorila nove puteve lirike i afirmisala nove oblike pjesničkog shvatanja svijeta.

1876. Dvorska klika smijenila turskog sultana Murata V pod izgovorom da je lud, nekoliko mjeseci nakon što je došao na vlast, i dovela na prijesto njegovog brata Abdula Hamida II.

1888. U Londonu pronađeno tijelo Meri En "Poli" Nikols, prve žrtve Džeka Trbosjeka.

1907. U Petrogradu potpisan englesko-ruski sporazum, kojim su Velika Britanija i Rusija podijelile interesne sfere u Persiji, Avganistanu i Tibetu.

1920. Prve radijske vijesti emitovane na stanici 8MK u Detroitu, u Mičigenu.

1944. Sovjetske trupe i tenkovi ušle u glavni grad Rumunije, Bukurešt, gdje su ih građani oduševljeno pozdravili.

1957. Malaja (Malezija) stekla nezavisnost.

1962. Trinidad i Tobago postali nezavisna država u okviru Britanskog Komonvelta.

1962. Umro francuski slikar Žorž Brak, jedna od dominantnih ličnosti Pariske slikarske škole. Paralelno sa Pikasom uveo je likovni izraz "kubizam" (1908 ).

1969. U avionskoj nesreći poginuo američki bokser Roki Marćano, bivši svjetski šampion u teškoj kategoriji. Titulu je osvojio 1952. pobjedom nad američkim bokserom Džoe Volkotom, a sa ringa se povukao nepobijeđen 1956.

1973. Umro američki filmski režiser Džon Ford, autor više od 200 filmova i dobitnik četiri Oskara.

1977. Predsjednik SFRJ Josip Broz Tito doputovao u prvu posjetu Kini.

1980. Poljski radnički lideri potpisali, nakon dvomjesečnog štrajka, sporazum sa vladom o pravu na štrajk i priznavanju sindikata "Solidarnost", a Poljska postala prva zemlja sovjetskog bloka u kojoj je dozvoljen rad jednog nezavisnosg sindikata.

1983. U Manili sahranjen vođa filipinske opozicije Beninjo Akina uz prisustvo više od milion ljudi. Ubijen je deset dana ranije na aerodromu u Manili prilikom povratka iz trogodišnjeg izbjeglištva u SAD.

1986. Umro Urho Kekonen, najistaknutiji finski političar i državnik poslije Drugog svjetskog rata. Značajno doprinio održavanju Konferencije o evropskoj bezbjednosti i saradnji (KEBS, kasnije OEBS) 1975. u Helsinkiju.

1986. Umro Henri Mur, jedan od najvećih engleskih vajara 20. vijeka. Njegove skulpture nalaze se na mnogim javnim mjestima kao što su zgrada Uneska u Parizu i Linkoln centar u Njujorku.

1991. Uzbekistan i Kirgistan proglasili nezavisnost od SSSR-a, čime se broj republika koje su izašle iz Sovjetskog Saveza popeo na deset.

1994. Trupe bivšeg SSSR-a formalno okončale poluvjekovno vojno prisustvo u bivšoj Istočnoj Njemačkoj i na Baltiku, ceremonijom kojoj su prisustvovali predsjednik Rusije Boris Jeljcin i kancelar Njemačke Helmut Kol.

2003. Kenija ukinula zabranu rada pokretu "Mau mau", koji je pedesetih godina prošlog vijeka inicirao proteste protiv britanskih kolonista.

2005. Blizu 1.000 ljudi poginulo, a preko 460 je povrijeđeno u panici koja je izbila među šiitskim vjernicima na mostu preko rijeke Tigar, zbog glasina da će bombaš-samoubica aktivirati eksploziv.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-09-10, 01:01
1. septembar

1440. u arhivu Kotora prvi put pominje se Cetinje - U kotorskim arhivima, pomen Cetinja javlja se četiri decenije prije nego što je na tom mjestu svoju novu prijestonicu zasnovao gospodar Crne Gore Ivan Crnojević. U jednom sudsko-notarskom spisu stoji kako se izvjesni „Tudor Nenojev Ivanović sa Cetinja zadužio kod Luke Pautinova 14 perpera i 10 groša, kako bi kupio pancir koji mu je prodao kotorski berberin Alegret”.

1462. Na rijeci Breznici kod Pljevanja Turci su razbili vojsku Hercega Stjepana i tu ostali punih 450 godina - do 28. oktobra 1912.

1875. Cetinje dobilo novi urbanisticki plan - Na urbanističkom planu Cetinja, razmjera 1:4000, čiji je autor Spiridon Gopčević, označeni su, između ostalog, objekti u kojima su bili smješteni državna štamparija, predsjednik Senata, ministar unutrašnjih poslova, ministar vojni, ministar spoljnih poslova, prosvjete, finansija, predsjednik suda...

1901. U Crnoj Gori je počeo da se primjenjuje posljednji plan i program za osnovne škole autora Đura Popovića, glavnog školskog nadzornika, jednog od najznačajnijih učitelja i nadzornika s kraja XIX i početka XX vijeka. Nastavom je bilo obuhvaćeno 13 predmeta sa po 15 časova sedmično po razredima. Najviše časova posvećeno je maternjem jeziku i računanju.

1903. Na Cetinju je počeo sa radom prvi crnogorski dječji vrtić "Dječji sad", velike knjeginje Milice Nikolajevne, kćerke knjaza Nikole, koja je za vrtić zakupila kuću, kupila namještaj i davala plate vaspitačicama. "Glas Crnogorca" u tekstu pod naslovom "Prvi dječji vrtić u Crnoj Gori", piše da se za upis javilo 179. djece, "No, zbog tijesnog zdanja, kao i zbog oskudice u zabavljačima, nijesu sva ta djeca primljena. Primljeno je svega 90-oro djece, ali tolika volja i kod roditelja i kod djece s molbom da se po koje novo dijete primi nije zadovoljena".

1954. U Beogradu rođen Filip Vujanović, predsjednik Crne Gore, gdje je 1978. godine završio Pravni fakultet. Prvo je u Beogradu radio kao pripravnik i stručni saradnik u prvom Opštinskom javnom tužilaštvu u Beogradu i Okružnom javnom tužilaštvu u Beogradu, zatim u Podgorici u Okružnom sudu. Potom se bavio advokaturom. Zatim je ušao u političke vode i dvije godine bio ministar pravde u Vladi Crne Gore, a onda tri godine ministar unutrašnjih poslova. Predsjednik Vlade Republike Crne Gore je od 05. februara 1998. godine do 05. novembra 2002.godine. Za predsjednika Skupštine Republike Crne Gore izabran je 5. novembra 2002. godine. Za Predsjednika Republike Crne Gore Filip Vujanović prvi put je izabran 11. maja 2003.godine. Na prvim predsjedničkim izborima u nezavisnoj Crnoj Gori, 6. aprila 2008. godine, ponovo je izabran je za Predsjednika Crne Gore.

1997. U Crnoj Gori se pojavio prvi nezavisni, privatni list, dnevno glasilo "Vijesti".

1999. umro Čedo Vukanović, pozorišni, filmski i televizijski glumac osobenog glumačkog senzibiliteta. Rođen je 1934. Bio je prvak CNP, na čijoj je sceni ostvario preko 100 uloga, tumačeći sa podjednakim uspjehom likove iz nacionalne i svjetske drame. Upečatljiv je njegov angažman u predstavama: „Čegović”, „Dundo Maroje”, „Gorski vijenac”, „Pisac porodične istorije”, „Klaustrofobična komedija”, potom u TV serijama: „Đekna”, „Vuk Karadžić” i „Oriđinali”, kao i u filmovima: „Ljepota poroka”, „Čudo neviđeno” i „13. jul”. Prvi je dobitnik nagrade „Petar Begović” Udruženja dramskih umjetnika Crne Gore, a za ukupan društveni angažman dobio je više društvenih i stručnih priznanja.

2009. Izložba radova Dimitrija Popovića, iz ciklusa "Marija Magdalena", otvorena u Dvorcu Petrovića na Kruševcu u Podgorici.

u svijetu:

1159. Umro papa Adrijan IV, rođen kao Nikolas Brejkspir, jedini Englez koji je biran za poglavara katoličke crkve, 1154.

1715. Umro francuski kralj Luj XIV, "Kralj Sunce". Na prijesto stupio 1643. godine kao petogodišnjak, regentkinja bila njegova majka Ana Austrijska. Tokom njegove vladavine Francuska postala ekonomska i kolonijalna sila i centar evropske kulture. Sagradio Versaj, simbol apsolutističke monarhije.

1870. U bici kod Sedana u francusko-pruskom ratu Prusi pod komandom Helmuta fon Moltkea nanijeli težak poraz trupama francuskog cara Napoleona III, što je dovelo do pada Drugog carstva.

1875. Rođen američki pisac Edgar Rajs Barouz, poznat po seriji romana o Tarzanu, prevedenih na oko 60 jezika.

1900. Velika Britanija anektirala Južnoafričku Republiku.

1922. Rođen italijanski glumac Vitorio Gasman, jedan od najistaknutijih italijanskih filmskih i pozorišnih glumaca 20. vijeka. Filmovi: ''Sram'', ''Gorki pirinač'', ''Ana'', ''Ako dozvoljavate, govorimo o ženama'', ''Brankaleonova vojska'', ''Miris žene'', ''Toliko smo se voljeli'', ''Život je roman''.

1923. U zemljotresu koji je potpuno razorio japanski grad Jokohamu i gotovo uništio Tokio poginulo najmanje 142.000 ljudi, a 2,5 miliona ostalo bez domova.

1928. Albanija proglašena kraljevinom sa Zoguom I na prijestolu.

1939. Njemačka bez objave rata napala Poljsku i time počela Drugi svjetski rat, koji je trajao šest godina uz učešće 61 zemlje. Poginulo oko 50 miliona ljudi, a ranjeno više od 35 miliona.

1961. U Beogradu je počeo Prvi kongres šefova država ili vlada vanblokovskih nesvrstanih zemalja. Prisustvovali su predstavnici 25 zemalja punopravnih članica i 32 zemlje posmatrača. Usvojena je "Deklaracija šefova država ili vlada vanblokovskih zemalja" kao prvi programski dokument nesvrstanih zemalja i "Izjava o opasnosti od rata i apel za mir".

1967. Umro ruski književnik Ilja Grigorjevič Erenburg. Njegov roman "Kravljenje" smatra se jednim od prvih djela koje je nagovijestilo destaljinizaciju u ruskoj književnosti.

1969. Grupa oficira s pukovnikom Moamerom Gadafijem na čelu oborila sa vlasti kralja Libije Idriza I i proglasila republiku.

1972. Američki velemajstor Robert Fišer u meču u Rejkjaviku pobijedio ruskog velemajstora Borisa Vasiljeviča Spaskog rezultatom 12,5:8,5 i postao 11. prvak svijeta u šahu. Titulu izgubio bez meča 3. aprila 1975, kada je odbio da prihvati uslove Međunarodne šahovske federacije, a za prvaka svijeta proglašen ruski velemajstor Anatolij Karpov.

1982. Umro bivši poljski lider Vladislav Gomulka, vođa Poljske radničke partije od 1943. do 1948. i od 1956. do 1970. godine.

1983. Sovjetski borbeni avion blizu poluostrva Sahalin oborio južnokorejski avion "boing 747", u kojem je poginulo svih 240 putnika i 29 članova posade.

1993. U Ženevi propali pregovori o okončanju 17-mjesečnog rata u Bosni i Hercegovini, pošto su predstavnici bosanskih muslimana odbacili mirovni plan međunarodnih posrednika.

1999. UNHCR saopštio da je, od juna, kada su okončani sukobi na Kosovu, oko 200.000 Srba i Roma napustilo tu pokrajinu, a da se na Kosovo vratilo 772.300 Albanaca, izbjeglih tokom višemjesečnih sukoba.

2003. Holandija postala prva zemlja u kojoj je dozvoljeno medicinsko korišćenje marihuane radi ublažavanja patnji oboljelih, posebno kod najtežih bolesti poput side i raka.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-09-10, 21:08
2. septembar


1905. Uspostavljeno Drustvo za monopol duvana.

1914. u Trmanju kod Kolašina rođen je Veljko Vlahović, narodni heroj publicista i politički radnik. Osnovnu školu učio je u rodnoj Trmanji, u Rovcima kod Kolašina, a gimnaziju u Podgorici i Beogradu. Tehničke nauke studirao je u Pragu i na Sorboni, diplomirao u Moskvi. Bio je aktivan član i rukovodilac studentskog pokreta od 1933. do 1935, član SKOJ-a i KPJ. Sa Lolom Ribarom učestvovao je u stvaranju komiteta i organizovanju Kongresa studenata za mir u Ženevi (1936), nakon čega je organizovao odlazak dobrovoljaca u Španiju, gdje je bio pomoćnik načelnika za kadrove Balkanske internacionalne brigade. U toku II svjetskog rata bio je sekretar u Komunističkoj omladinskoj internacionali i organizator radio-stanice „Slobodna Jugoslavija”, preko koje je u svijet prodirala istina o borbi našeg naroda protiv okupatora i njegovih saradnika. Poslije rata obavljao je niz visokih društvenih i političkih dužnosti. Nosilac je „Partizanske spomenice 1941”, ordena narodnog heroja, te niza drugih domaćih i inostranih odlikovanja, među kojima i najvišeg ordena za oslobođenje Španije. Umro je u Ženev 7. marta 1975.

1935. umro Anto Gvozdenović adjutant Kralja Nikole i posljednji predsjednik Vlade Crne Gore - Ratnik, političar, general ruske, francuske i crnogorske vojske, ađutant kralja Nikole, posljednji predsjednik crnogorske vlade u egzilu, član crnogorske delegacije na Konferenciji mira u Parizu, prvi opunomoćeni ministar Kraljevine Crne Gore u Vašingtonu. Rođen je 14. januara 1854. Potekao je iz porodice koja je dala nekoliko istaknutih oficira, prosvjetnih, kulturnih i naučnih radnika; stasao u ličnost širokog enciklopedijskog obrazovanja i visoke kulture. Govorio je nekoliko stranih jezika. Završio je medicinu i bio poznati vojni hirurg. Učestvovao je u Veljem ratu, potom u ruskoj vojsci kao šef saniteta u Rusko-japanskom sukobu (1904), a tokom I svjetskog rata bio postavljen za pomoćnika šefa saniteta svih francuskih armija u glavnom štabu. U Crnu Goru se vratio 1915. U vrijeme kapitulacije crnogorske vojske, sa kraljem Nikolom otišao je u emigraciju. Poslije smrti crnogorskog suverena boravio je u Italiji i radio na organizaciji crnogorske emigracije i njenih vojnih formacija. Njegova burna biografija patriote, vojnika, publiciste, avanturiste, kockara, završena je u rodnom Vučjem dolu, u Ćeklićima, gdje je nakon povratka iz Beograda – a tamo je, penzionisan po starom crnogorskom zakonu, proveo sedam godina – kao 79-godišnjak došao da obnovi popaljeno ognjište. Sahranjen je bez ikakvih državnih počasti.

1942. Na tek izgrađenom mostu na Lever Tari Italijani su strijeljali inžinjera Lazara Jaukovića, zato što je porušio krajnji luk mosta kako bi onemogućio prelazak italijanskih jedinica na drugu stranu rijeke. Most je obnovljen 1946. godine, a radovima na rekonstrukciji rukovodio je inženjer Isak Ruso, koji je rukovodio i radovima prilikom njegove izgradnje.

U svijetu:

31. Prije nove ere, u velikoj pomorskoj bici kod Akcijuma u Jonskom moru Oktavijan pobijedio flotu rimskog vojskovođe Marka Antonija i egipatske kraljice Kleopatre.

1547. Umro Fernando Kortes, španski konkvistador, poznat po tome što je, zahvaljujući upotrebi vatrenog oružja i svojim sposobnostima, sa oko 700 vojnika osvojio Meksiko i uništio carstvo Asteka.

1666. U požaru koji je četiri dana harao Londonom vatrena stihija gotovo uništila grad. Stradale mnoge građevine, među kojima i katedrala svetog Pavla.

1752. Na osnovu odluke britanskog parlamenta, u Velikoj Britaniji i njenim kolonijama Julijanski kalendar zamijenjen Gregorijanskim. Drugi septembar bio posljednji dan po Julijanskom kalendaru.

1807. Britanska mornarica bombardovala Kopenhagen kako bi spriječila Napoleona Bonapartu da protiv Britanaca upotrijebi dansku flotu.

1838. Rođena havajska kraljica Liliuokalani, posljednji suveren Havaja, od 1891. do 1893, prije nego što su ta pacifička ostrva 1898. anektirale SAD.

1866. Na Kritu izbila pobuna protiv Turaka i proglašeno ukidanje turske vlasti i ujedinjenje s Grčkom, ali je autonomija uspostavljena tek 1897. uz intervenciju evropskih sila, a Londonskim sporazumom 1913. Krit postao dio Grčke.

1872. U Hagu počeo Peti kongres Prve internacionale, na kojem je odlučeno da sjedište Internacionale bude premješteno u SAD, gdje su postojali uslovi legalnog djelovanja. Zbog frakcijskih borbi, na konferenciji u Filadelfiji 15. jula 1876. donijeta odluka o raspuštanju te prve masovne međunarodne organizacije radničke klase.

1930. Avionom "Znak pitanja" francuski piloti Diedon Kost i Moris Belont završili prvi let bez prekida između Evrope i SAD.

1937. U ženevskom parku umro Pjer de Kuberten, inspirator i osnivač modernih Olimpijskih igara, koje su prvi put održane u Atini 1896. Osnovao Međunarodni olimpijski komitet, Olimpijski muzej i Olimpijski institut u Lozani. Sahranjen u Lozani, a njegovo srce pohranjeno unutar zdanja specijalno izgrađenog u znak sjećanja na njega, u Olimpiji.

1945. Proglašena Demokratska Republika Vijetnam s predsjednikom Ho Ši Minom.

1945. Na palubi američkog ratnog broda "Misuri" u Tokijskom zalivu Japanci potpisali bezuslovnu kapitulaciju u Drugom svjetskom ratu.

1973. Umro britanski pisac Džon Ronald Ruel Tolkin, autor trilogije "Gospodar prstenova" i romana "Hobit".

1996. Vlada Filipina potpisala mirovni ugovor s muslimanskim pobunjenicima, poslije 24-godišnjeg građanskog rata na južnom ostrvu Mindanao, tokom kojeg je poginulo 125.000 ljudi.

1996. Lideri Srpskog pokreta obnove, Demokratske stranke i Građanskog saveza Srbije u Beogradu potpisali sporazum o formiranju koalicije "Zajedno", koja je odnijela pobjedu na lokalnim izborima u novembru, čime je uzdrmana dotada neprikosnovena vlast Slobodana Miloševića.

2001. Na Kipru umro južnoafrički kardiolog Kristijan Bernar, koji je 1967. izvršio prvo uspješno presađivanje srca.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
03-09-10, 21:19
3. septembar

1797. Petar I – vrhovni poglavar Crne Gore - Predstavnici triju crnogorskih nahija: Crmničke, Lješanske i Riječke na narodnoj skupštini izglasali su istorijsku odluku da – „mi sborno dajemo polnuju vlast gospodinu mitropolitu Petru Petroviću da jest načalnik, protektor i zapovjednik našego naroda”. Takva odluka temeljena je na shvatanju da je stvaranje nezavisne i slobodne Crne Gore krajem XVIII vijeka nastavak i produženje vladavine dinastije Crnojevića, pošto je Ivan Crnojević, ili njegov sin Đurađ, poslije odlaska iz Crne Gore predao vlast cetinjskom vladici. To su na pomenutom skupu isticali i glavari triju nahija, pozivajući se na hrisovulj Ivan-bega Crnojevića. Na skupštini je takođe odlučeno da vođenje spoljne politike spada u isključivo nadležnost Petra I, kao vrhovnog zemaljskog poglavara. Ta je odluka poništila pokušaje guvernadura Radonjića da preuzme inicijativu u vođenju spoljne politike.

1870. Povodom ponude Srbije da sa Crnom Gorom uspostavi vojnu saradnju u cilju rješavanja tzv. Istočnog pitanja, na sjednici Crnogorskog senata knjaz Nikola je izjavio da „ponuđena konvencija neće biti ništa bolja i efikasnija od onog ugovora iz 1866, kojega se srpska vlada držala samo dotle dok je računala da će Crnu Goru imati u svojoj šaci”. Takva izjava uslijedila je samo četiri godine nakon potpisivanja ugovora sa Srbijom (koji nije pretpostavljao vojnu saradnju već samo koordinaciju međusobnih odnosa u zajedničkom nastupanju protiv spoljnih neprijatelja) i izjave knjaza Nikole da bi, u slučaju uspješnog rata protiv Turske, Crnu Goru prisajedinio Srbiji, priznao kneza Mihaila za vladara, a on zadržao titulu knjaza, uz „materijalno i moralno sjajno položenije”.

1903. u Bijelom Polju rođen Risto Ratković- Pjesnik, dramski pisac, romansijer, esejista i književni kritičar. Pripadao je krugu prvih poslijeratnih modernista. Pisao je liriku vizionarskog naboja, a u međuratnom periodu obojenu socijalnim elementom, koji je kasnije prešao u ekstatičnost jedne uzbudljive, paćeničke sudbine. Jezičkim osvježenjima, originalnim metaforama, on je simboličkoj prirodi svoje lirike dodao poseban zvuk. Poznati su mu: roman „Nevidbog”, u kom je dao upečatljivu sliku I svjetskog rata, zbirke pjesama „Mrtve rukavice” i „Dodiri”, stihovi i proza „Sa Orijenta”, drama „Zoraj” i knjiga eseja o književnim pitanjima – „Ćutanja o književnosti”. U čast tog pjesnika boema, u njegovom rodnom Bijelom Polju svake se godine organizuje značajna smotra književnog stvaralaštva – „Ratkovićeve večeri poezije”.

1913. Uz odobrenje Njegovog Visočanstva Kralja Gospodara, prihvaćen je zahtjev opštine Nikšić za osnivanje Gimnazije. Prvi direktor škole bio je profesor slavistike Mihailo Bukvić, rođen u Gacku, studirao u Beču, Zagrebu i Gracu. U Glasu Crnogorca, od 19. oktobra 1913. godine, objavljen je oglas o prijemnom ispitu za upis u I razred škole. Za upis su se prijavila 154 učenika sa završenom osnovnom školom, starosti 10-15 godina. Škola je radila u privatnoj zgradi u današnjoj ulici Vuka Mićunovića. Ratovi su uslovili nekolika prekida u radu škole, koja je školske 1920/1921., imenovana Višom realnom gimnazijom. Tokom drugog svjetskog rata, u NOB i u logorima život je izgubilo 386 učenika i profesora nikšićke gimnazije, a 33 bivša učenika su proglašeni narodnim herojima. Gimnazija u Nikšiću već decenijama nosi ime Stojana Cerovića, uglednog profesora, kulturnog radnika, učesnika u NOR-u, vijećnika AVNOJ-a. Gimnazija je godinama imala najbolji polugodišnji i godišnji uspjeh učenika među srednjim školama u Crnoj Gori, kao i najveći broj vrlodobrih i odličnih učenika i dobitnika diplome Luča. Na takmičenju srednjih škola koje je organizovao Savez omladine Jugoslavije i list Mladost 1968. Gimnazija 'Stojan Cerović' je proglašena trećom gimnazijom i šestom srednjom školom u Jugoslaviji. Reformom srednjeg obrazovanja 1977. godine ukinuta je Gimnazija 'Stojan Cerović' i priključena Centru srednjeg obrazovanja. Negativne posljedice ove reforme osjetile su brojne generacije učenika. Tek 1991. godine ponovo je formirana Gimnazija u Nikšiću.

1963. „Nemanjin grad” – osmanska tvrđava - Arheološka istraživanja na lokalitetu osmanske tvrđave Depedogen (Depedeken) iznad ušća Ribnice u Moraču, građevine poznate pod nazivom „Nemanjin grad” (finansirana od strane Zavoda za zaštitu spomenika kulture SRCG, Zavičajnog muzeja i SO Titograd) pokazala su da je riječ o osmanskoj tvrđavi izgrađenoj 1474, mnogo godina nakon vlasti Nemanjića na ovim prostorima i bez naznaka da je u ranijem periodu na tom mjestu bilo tragova ili temelja nekog drugog objekta građenog u njihovo vrijeme.

1971. Skupština opštine Cetinje donijela je odluku o dislokaciji Njegoševe kapele sa lovćenskog Jezerskog vrha. Demontirani materijal smješten je na Ivanovim Koritima.

u svijetu:

301. Osnovana je državica San Marino, najstarija republika koja još uvek postoji od osnivanja i jedna od najmanjih na svijetu.

1189. Ričard I Plantagenet, Ričard Lavlje Srce, u Vestminsterskoj opatiji u Londonu krunisan za kralja Engleske. (Richard "the Lionhearted").

1658. U Londonu je umro Oliver Kromvel, vođa engleske Građanske revolucije. Poslije pobjede nad rojalistima ukinuo monarhiju i 1653. postao lord-protektor Engleske, Škotske i Irske. Dvije godine poslije njegove smrti monarhija obnovljena.

1759. Iz Portugala počelo protjerivanje rimokatoličkih jezuita.

1783. U Parizu je potpisan mirovni ugovor, kojim je završen osmogodišnji Rat za nezavisnost Džordža Vašingtona. Engleska je priznala nezavisnost SAD proglašenu Deklaracijom od 4. jula 1776. godine.

1791. Francuska skupština usvojila ustav kojim je uspostavljena ustavna monarhija.

1826. Nikolaj I Pavlovič Romanov u Moskvi krunisan za cara Rusije.

1877. Umro francuski državnik i istoričar Luj Adolf Tjer, prvi predsjednik Treće republike. Kao šef versajske vlade 1871. u krvi ugušio Parisku komunu.

1883. Umro ruski pisac Ivan Sergejevič Turgenjev, jedan od najznačajnijih predstavnika ruskog realizma.

1884. Iz Beograda krenuo prvi putnički voz na pruzi Beograd-Niš, prvoj u Srbiji. Početak gradnje, 21. juna 1881, srebrnim budakom obilježio knez Milan Obrenović.

1931. Kralj Jugoslavije Aleksandar I Karađorđević proglasio oktroisani ustav. Ozakonjena monarhistička diktatura, zavedena 6. januara 1929.

1939. Dva dana poslije njemačkog napada na Poljsku, Velika Britanija i Francuska objavile rat Njemačkoj.

1939. Na kružnoj stazi oko Kalemegdana, u Beogradu, održane do tada najveće međunarodne automobilske trke u Jugoslaviji.

1943. Iskrcavanjem na VIII britanske armije, pod komandom fildmaršala Bernarda Loa Montgomerija, na Siciliju počeo napad savezničkih trupa na Italiju u II svjetskom ratu.

1948. Umro Eduard Beneš, predsjednik Čehoslovačke od 1935. do 1938. i od 1946. do 1948, kada je, po dolasku komunista na vlast, dao ostavku.

1967. U Švedskoj je promijenjen zakon o saobraćaju i promijenjena je strana kojom se vozi, od lijeve na desnu, u skladu sa većinom evropskih zemalja.

1969. Umro Ho Ši Min, predsjednik Demokratske Republike Vijetnam od njenog proglašenja 1945, jedan od osnivača Komunističke partije Indokine. Tokom II svjetskog rata, vođa gerilaca u borbi protiv Japana, potom jedan od lidera otpora protiv kolonijalnih trupa Francuske u Indokini.

1976. Vasionski brod SAD, bez ljudske posade, Viking 2, spustio se na Mars i počeo da šalje fotografije sa te planete.

1991. Umro američki filmski režiser italijanskog porijekla Frenk Kapra, dobitnik Oskara za filmove "Dogodilo se jedne noći", "Gospodin Dids ide u grad" i "Ne možete to ponijeti sa sobom".

1992. Tokom rata u Bosni i Hercegovini, italijanski avion s humanitarnom pomoći za Sarajevo oboren kod Jasenika, 34 kilometra zapadno od Sarajeva. Poginula četiri člana posade, na mjesec prekinuto dostavljanje humanitarne pomoći preko sarajevskog aerodroma.

1994. Rusija i Kina proglasile završetak međusobnih neprijateljstava i dogovorile se da uklone nuklearne rakete koje su bile usmjerene iz jedne zemlje prema drugoj.

1997. Dogodila se avionska nesreća u Kambodži u kojoj se vijetnamski Tupoljev TU-134 srušio na aerodromu u Pnom Penu. Nastradalo je 64 putnika i članova posade.

1999. Misija Ujedinjenih nacija na Kosovu suspendovala jugoslovenski valutni zakon i uspostavila carinsku kontrolu na granici Kosova i Makedonije.

2001. SAD i Izrael povukli delegacije sa konferencije UN o rasizmu u Durbanu, u znak protesta zbog pokušaja da Izrael bude označen kao rasistička zemlja.

2003. Sud u Džakarti osudio indonežanskog muslimanskog poglavara Abu Bakara Bašira na četiri godine zatvora zbog učestvovanja u zavjeri za obaranje vlade.

2004. Najstariji češki zatvorenik, osamdesetogodišnji Karel Hofman, oslobođen daljeg izdržavanja kazne zatvora od četiri godine iz zdravstvenih razloga. Jedini Čeh osuđen za pomaganje sovjetske okupacije Čehoslovačke 1968.

2004. U ruskom gradu Beslanu, u republici Sjevernoj Osetiji, krvavo je okončana opsada škole u kojoj su naoružani muslimanski ekstremisti, čečenski teroristi, zauzeli školu u kojoj je bilo preko 1200 učenika i nastavnika. Prema zvaničnom izvještaju, 344 civila je poginulo, od njih 186 djece, a stotine su ranjeni.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-09-10, 12:30
4. septembar

4. septembar je dan kad je rođen Frensis Šatobrijan i Mihailo Obrenović, dan kad je Semjuel Morze demonstrirao rad svoga telegrafa i Tomas Alva Edison u Njujorku pustio u rad prvu električnu centralu, a umro Žorž Simenon, francuski pisac i tvorac licnosti inspektor Megre.

U Crnoj Gori:

1789. Guvernadur, Jovan Radonjic, krenuo je u Bec da obezbijedi vojnu pomoc Crnoj Gori, ali Josip II je odbio, i obecao materijalnu pomoc pod uslovima koje Radonjic nije mogao garantovati.

1909. Aranžman za pečalbare - Na Cetinju je potpisan sporazum između crnogorske vlade i sjevernonjemačkog Lojda, sa sjedištem u Trstu, oko otpremanja crnogorskih iseljenika za Ameriku i njihovog povratka u Crnu Goru. Sporazum je podrazumijevao transport samo onih iseljenika koji su imali uredne pasoše.

1916. je umro Jozef Pantoček prvi botanicar u Crnoj Gori. - Prvi botaničar, po svemu sudeći i prirodnjak uopšte, koji je nošen istraživačkim duhom, duboko zašao u unutrašnjost Crne Gore. Rođen je 15. oktobra 1846. u Trnavi (Slovačka). U mnogim spisima navodi se da je bio mađarski botaničar. Doktor medicine postao je 1875, nakon studija u Getingenu i Beču. Botaničkim istraživanjima posvetio se tri godine ranije, krenuvši na ekspediciju u dinarsko područje Balkana. Tokom 1872, preko Kotora i Cetinja zaputio se ka visokim crnogorskim planinama (Komovi, Sinjavina, Durmitor) i sabrao obiman herbarski materijal od blizu 1.500 vrsta, među kojima preko 70 taksona novih za nauku. Ta istraživanja objavio je u djelu posvećenom flori Crne Gore i Hercegovine. Uz botaniku, bavio se izučavanjem fosilnih i recentnih silikatnih algi i mikrofotografijom.

1916. je rodjen Radovan Gardasevic, narodni heroj i ucesnik Pljevaljske bitke, jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka. Završio je Pravni fakultet u Beogradu. Aprila 1941, kao rezervista u vojsci Kraljevine Jugoslavije, u napadu na njemačku kolonu kod Sarajeva bio je ranjen. Vrativši se u rodno Čevo, stupio je u partizane 13. jula 1941, učestvujući u napadima na okupatora u tom mjestu gdje je, prema nekim mišljenjima, ispaljena prva ustanička puška u Crnoj Gori. U sastavu I crnogorskog (Lovćenskog) bataljona Prve proleterske brigade, prošao je put od puškomitraljesca do političkog komesara II čete. Istakao se hrabrošću i razboritošću u odsudnim trenucima Pljevaljske bitke, 1. decembara 1941. Poginuo je 8. maja 1943. kod Zvornika, praveći odstupnicu svojoj četi.

1988. umro istaknuti pravnik Mirko Gvozdenovic koji je pripremao Ustav SFRJ iz 1963. godine. Istaknuti crnogorski i jugoslovenski pravnik. Rođen je 30. avgusta 1912. u Vučjem dolu kraj Cetinja. Pravni fakultet završio je u Beogradu pred II svjetski rat, a tokom studija učestvovao je u mnogim manifestacijama koje su organizovane u cilju odbrane autonomije Univerziteta u Beogradu. Početkom rata uhapšen je zbog pomaganja ustanika protiv okupatora, a 1944. stupio je u redove oslobodilačkog pokreta. Poslije rata, obavljao je razne dužnosti u novim organima vlasti; 1954. prešao je u Beograd, gdje je dao veliki doprinos razvoju zakonodavstva. Objavio je više radova iz oblasti društveno-političkog sistema. Ogledao se kao autor i koautor knjiga komentara i priručnika, učestvovao u pripremama Ustava SFRJ iz 1963. Bio je član mnogih stručnih asocijacija i uživao ugled među crnogorskim i jugoslovenskim pravnicima. Za svoj angažman dobio je visoka društvena odlikovanja.

2006. Crnogorski predsjednik Filip Vujanović primio je na Cetinju prva akreditivna pisma ambasadora drugih država, Švajcarske, Gvineje Bisao, Norveške i Estonije. "Zadovoljstvo je što je poslije Berlinskog kongresa 1878. godine, Crna Gora ponovo u prilici da prima akreditivna pisma, da ima ambasadore stranih država u Crnoj Gori", konstatovao je Vujanović.

u svijetu:

1362. U Carskom dvoru u Onogoštu potpisana je Povelja o miru. Povelja je potpisana u prisustvu cara Stefana Uroša, nakon toga prestali su sukobi i obnovljene su stare trgovačke privilegije. Ovim su završeni ratovi koje je u dva navrata od 1359. do 1360. i od 1361. do 1362. godine protiv Dubrovnika vodio humski knez Vojislav Vojinović. Rat je vođen zato što je Dubrovnik priznao vrhovnu vlast Ludvika Prvog Anžujskog i odbio Vojislavu da preda Ston.

1669. Venecija predala Turcima grčko ostrvo Krit, ne uspjevši da odbrani grad Heraklion, koji je bio pod turskom opsadom od 1648.

1768. Rođen francuski pisac i diplomata Fransoa Rene Šatobrijan, prvi romantičar u francuskoj književnosti.

1781. Španski naseljenici su osnovali "Grad naše gospe kraljice anđela" (El Pueblo de Nuestra Senora La Reina de Los Angeles), današnji Los Anđeles.

1823. Rođen je Mihailo Obrenović, srpski knez, mlađi sin Miloša Obrenovića. Za kneza je došao poslije smrti svoga brata Milana 1839. Pošto je bio maloljetan, za njegove savjetnike postavljene su vođe ustavobranitelja (protivnici Miloševi) sa kojima se on sukobio i protjerao ih iz zemlje. Natjeran je na emigraciju 1842. i od tada je živio u Zemunu. Na srpski prijesto došao je i drugi put 1860. poslije očeve smrti. Svoje pozicije u režimu učvrstio je novim zakonima iz 1861. godine, kojim je znatno promijenio ustav, ograničio prava Savjeta i uveo Narodnu skupštinu, koja nije bila savjetodavno nego predstavničko tijelo.

1837. U prisustvu velikog broja stručnjaka Semjuel Morze je demonstrirao rad svoga telegrafa. Sredinom maja 1844. godine već je bila uspostavljena telegrafska veza između Vašingtona i Baltimora, a ubrzo su telegrafe počele da koriste i sve evropske zemlje.

1870. Francuska je postala republika, čime je okončano Drugo carstvo Šarla Luja Napoleona III. Car je svrgnut sa vlasti nakon teškog poraza u bici kod Sedana 2. septembra u francusko-pruskom ratu.

1882. Američki pronalazač Tomas Alva Edison u Njujorku je pustio u rad prvu električnu centralu u svijetu. Pored ovog Edison je izumio i telegraf, električnu sijalicu, gramofon i brojna druga otkrića, uglavnom iz oblasti elektriciteta.

1886. Poglavica Apača Džeronimo, vođa posljednje velike pobune američkih Indijanaca protiv bijelih porobljivača, predao se u Skeleton kanjonu u Arizoni američkom generalu Nelsonu Majlsu.

1907. Umro je norveški kompozitor, pijanista i dirigent Edvard Hagerup Grig, koji je afirmisao norvešku muziku u svijetu.

1929. Njemački dirižabl "Graf Cepelin" je okončao putovanje oko svijeta. Let je trajao devet dana 20 sati i 23 minuta, a na vazdušnom brodu je bilo 40 članova posade i 14 putnika.

1929. Rođena srpska i jugoslovenska glumica Mira Banjac.

1949. Rođen Adolf Dado Topić, hrvatski muzičar, kompozitor, tekstopisac i rok pjevač.

1963. Umro francuski državnik i finansijski stručnjak Robert Šuman, tvorac "Šumanovog plana" 1950, na osnovu kojeg je 1952. osnovana Evropska zajednica za ugalj i čelik, prethodnica Evropske unije.

1970. U Čileu je Salvador Aljende Gosens, kao prvi marksista u zapadnoj hemisferi, izabran za predsjednika države. Ubijen je u septembru 1973. u puču čileanske armije.

1972. Na Olimpijskim igrama u Minhenu američki plivač Mark Špic osvojio je sedmu medalju i time postavio rekord u osvojenim medaljama na jednoj Olimpijadi.

1974. SAD su kao posljednja zapadna zemlja uspostavile diplomatske odnose sa Njemačkom Demokratskom Republikom.

1975. Izrael i Egipat u Ženevi potpisali sporazum o povlačenju izraelskih trupa sa Sinaja i uspostavljanju tampon zone UN na poluostrvu.

1989. Umro francuski pisac Žorž Simenon, autor kriminalističkih romana o inspektoru Megreu.

1992. Bivši predsjednik Bugarske Todor Živkov, koji je smijenjen 1989, osuđen je na sedam godina zatvora pod optužbom za pronevjeru državnih fondova.

1995. Pod geslom "Ujedinjeni Jerusalim je naš", Izrael je započeo 15-mjesečnu proslavu 3000. godišnjice proglasa kralja Davida o tom gradu kao prijestonici jevrejskog naroda.

1998. Tribunal UN za ratne zločine u Ruandi osudio je bivšeg premijera Žana Kambanda na doživotni zatvor zbog njegove uloge u genocidu tokom rata 1994.

1999. Na referendumu o budućem statusu Istočnog Timora 78,5 odsto stanovništva glasalo je za nezavisnost od Džakarte, dok je svega 21 odsto podržalo autonomiju pod indonežanskom upravom.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-09-10, 12:45
5. septembar

Crnogorska istorija je zabiljezila:

1759. Crnogorski mitropoliti Sava i Vasilije Petrović pismom su od ruske carice Jelisavete Petrovne tražili pomoć za obnovu crkve Roždestva Bogorodice koju je 1484. godine na Cetinju sagradio Ivan Crnojević, a razorena je u turskom pohodu na Crnu Goru i Cetinje 1696. Na njenim temeljima podignuta je kasnije Crkva na Ćipuru.

1878. zamjenik ministra Rusije poslao je u Crnu Goru pismo, u kojem dotadašnjeg ruskog konzula u Dubrovniku imenuje za predstavnika Rusije u Crnoj Gori. Car Aleksandar II koji je Jonina imenovao za diplomatskog predstavnika Rusije u Crnoj Gori, odredio mu je položaj u rangu ministra rezidenta.

1890. Ministarsto vojno Knjaževine Crne Gore donijelo je naredbu kojom se kuluk - obaveza svakog radno sposobnog Crnogorca od 16 do 60 godina da radi na izgradnji puteva - mogao platiti u novcu. Ovim je ljudima dozvoljeno "da se može birati - ili da rade 10 dana u godini na izgradnji puteva, ili da ... dadnu 10 šestica...". Bio je to period intenzivne izgradnje puteva u Crnoj Gori.

1896. u Kamenarima je rođen dr Simo Milošević, ljekar i politički radnik. Ljekar i humanista, stručnjak iz domena parazitologije i mikologije. Iz rodnih Kamenara (Boka kotorska) na školovanje je otišao u Kotor i Zadar, potom u Beograd, gdje se upisao na Grupu za biologiju Filozofskog fakulteta, a nakon toga na medicinu. Bavio se dermatologijom i epidemiologijom u Centralnom higijenskom zavodu. U Hamburgu je 1928. radio na izučavanju bacila tuberkuloze, a potom se u Parizu usavršavao u oblasti mikologije. Po povratku u zemlju, osnovao je prvu mikološku laboratoriju. Prije II svjetskog rata pridružio se progresivnom pokretu na Beogradskom univerzitetu, učestvovao u poznatim Martovskim demonstracijama 1941, a početkom rata i u organizaciji Trinaestojulskog ustanka u Crnoj Gori. U januaru 1942. postao je šef saniteta za Crnu Goru i Boku, organizovao partizanske bolnice i predsjedavao Prvim kongresom ljekara u Bosanskom Petrovcu. Učesnik je Prvog zasijedanja AVNOJ-a. Ranjen je na Sutjesci i Vrbnici, gdje su ga zajedno sa Ivanom Goranom Kovačićem, pronašli i ubili četnici. krajem jula 1943

1913. Avion sa pilotom Ivanom Vidmarom napravio je nekoliko krugova iznad Cetinja i spustio se na Obilića poljanu. Istog dana vratio se u bazu. Let aviona pozdravila je masa građana porodica crnogorskog dvora i inostrane delegacije - Đani – Ivan Vidmar, 23-godišnji Italijan slovenačkog porijekla, u letjelici tipa „blerio” izveo je prvi let avionom iznad Crne Gore. „Krilatica” je dopremljena brodom iz Trsta u kotorsku luku, a odatle kamionom do Njeguša. Otuda je, nakon sklapanja, uzletjela prema Cetinju. Sletjela je na Obilića poljanu, gdje je dočekana ovacijama velike mase okupljenog svijeta, predstavnika Dvora i inostranih delegacija. Tako je Cetinje, pored Trsta, Rijeke, Zagreba, Beograda i Sarajeva, imalo priliku da prvi put, deset godina nakon legendarnog leta braće Rajt, vidi avion – posljednju riječ tehnike i uživa u vještini letjenja. Ovom događaju prethodila su dva neuspješna pokušaja prikaza letjenja, izvedena godinu dana ranije (28. maja i 1. juna 1912)..

1937. rodjen je poznati crnogorski slikar Hazbo Nuhanovic - Slikar u čijim je pejzažima uvijek prisutan ženski lik. Pedagošku akademiju završio je u Sarajevu. Postupno se razvijao od slikara hroničara do stvaraoca refleksivne orijentacije. Bio je član ULUCG. Imao je izuzetno veliki broj samostalnih i kolektivnih izložbi u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je nekoliko vrijednih nagrada, među kojima i Trinaestojulske nagrade (1975) i ordena rada sa srebrnim vijencem. Umro je 2. marta 1992.

u svijetu:

1514. Turski sultan Selim I ušao u Tabriz u Persiji.

1568. Rođen je italijanski filozof, dominikanac Tomazo Kampanela, zastupnik utopijske filozofije. Optužen da širi jeretičku nauku, osuđen je 1599. na doživotni zatvor. Oslobođen je nakon 27 godina na intervenciju pape Urbana VIII. Svoj ideal države opisao je u djelu "Grad sunca" koje je postalo udžbenik utopijske filozofije.

1600. Poveljom engleske kraljice Elizabete osnovana je "Istočnoindijska kompanija" koja je dobila monopol na trgovinu sa Istokom, čime je počela britanska trgovačka, a potom i kolonijalna ekspanzija indijskog podkontinenta.

1774. U Filadelfiji je počeo Prvi kontinentalni kongres na kojem su se predstavnici 13 američkih kolonija usprotivili britanskom uticaju u Sjevernoj Americi, što je bio uvod u Američki rat za nezavisnost u aprilu 1775.

1791. Rođen njemački kompozitor Jakob Libman Ber, poznat kao Đakomo Majerber. Živio je u Parizu gdje je komponovao svoja glavna djela i odigrao značajnu ulogu u stvaranju francuske velike opere ("Hugenoti", "Afrikanka", "Robert Đavo", "Prorok").

1800. Britanci pod komandom admirala Nelsona preuzeli su od Francuza Maltu. Pariskim mirom 1814. Britanija je i zvanično dobila Maltu koja je postala važna britanska baza na putu prema Indiji.

1857. Umro je francuski filozof i matematičar Ogist Kont, jedan od osnivača filozofije pozitivizma i sociologije ("Kurs pozitivne filozofije", "Sistem pozitivne politike").

1864. Flote Velike Britanije, Francuske i Holandije napale su Japance u tjesnacu Šimonoseki, za odmazdu zbog odluke Japana da zatvori svoje luke i istjera strance.

1888. Rođen je indijski filozof i državnik Sarvepali Radakrišnan, predsjednik Indije od 1962. do 1967, profesor filozofije na indijskim univerzitetima i na Oksfordu. U svojim djelima zastupa filozofski univerzalizam i ideju integracije istočne i zapadne filozofije ("Indijska filozofija", "Istočna religija i misao Zapada", "Istorija istočne i zapadne filozofije").

1905. Mirom u Portsmutu (Nju Hempšir), uz posredovanje američkog predsjednika Teodora Ruzvelta završen je Rusko-japanski rat. Rusija je predala Japanu Port Artur i priznala japanske interese u Koreji.

1914. U zoru 5. septembra, počela je bitka na Mačkovom brijegu, najkrvavija u Prvom svjetskom ratu. Srpska vojska izvršila je napad na koji je austro-ugarska vojska uzvratila žestkom artiljerijom.

1939. SAD su proglasile neutralnost u Drugom svjetskom ratu, ali su kasnije zakonima "Cash and Carry" (Plati, pa nosi) i "Lend-Lease Act", Zakon o zajmu i najmu) pomagali oružjem savezničke snage. Amerikaci su ušli u rat 7. decembra 1941. kada su japanske trupe napale američku pomorsku bazu Perl Harbur.

1960. Predsjednik Konga (Zair) Žozef Kasavubu smijenio je vođu nacionalnooslobodilačkog pokreta i prvog kongoanskog premijera Patrisa Lumumbu.

1972. Na Olimpijadi u Minhenu, u noći između 5. i 6. septembra, upadom u Olimpijsko selo i oružanim napadom na logor izraelske ekipe teroristi ekstremističke palestinske organizacije "Crni septembar" ubili su 11 članova olimpijske reprezentacije Izraela. Tom prilikom poginuli su i pet terorista i jedan policajac.

1990. Premijeri Sjeverne i Južne Koreje susreli su se u Seulu, na prvim zvaničnim razgovorima na visokom nivou između dviju zemalja podijeljenih poslije Korejskog rata 1953.

1995. Francuska je izvela prvu u seriji atomskih proba na pacifičkom ostrvu Mururoa, što je izazvalo osudu širom svijeta i masovne proteste, posebno u Australiji i na Tahitiju.

1997. u Kalkuti je umrla Agneza Gondža Bojadžiju – Majka Tereza, utemeljivačica reda misionarki milosrđa i dobitnica Nobelove nagrade za mir. Rođena je u Skoplju 1910. g. u albanskoj porodici, u Indiji je 20 godina radila kao učiteljica, potom je u Kalkuti 1950. g. osnovala Udruženje za pomoć siromašnim i širom Indije osnovala je brojna društva za pomoć unesrećenim. Kao humanista 1979. g. dobila je Nobelovu nagradu za mir. Govorila je "Po krvi i porijeklu ja sam Albanka, državljanin sam Indije, katolička sestra, a što se tiče moga poziva, on pripada svijetu".

2001. Državni tužilac Perua podigao je optužnicu protiv bivšeg predsjednika Alberta Fudžimorija zbog umiješanosti u dva masakra koje su izvršili paramilitarni odredi ranih devedesetih.

2002. U eksploziji automobila bombe u Kabulu (Avganistan) poginulo je 26 a povrijeđeno 150 osoba. U Kandaharu neuspio atentat na predsjednika Avganistana Hamida Karzaia.

2003. Sjedinjene Američke Države su zamrznule finansijska sredstva desetorici članova azijske terorističke grupe Džema islamija, koja se dovodi u vezu sa mrežom iste orijentacije Osame bin Ladena Al Kaida.

2005. U padu aviona boing 737-200 indonežanske aviokompanije Mandela na naseljeno područje na sjeveru ostrva Sumatra poginulo je 149 osoba. Pad aviona preživjelo je 15 putnika.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-09-10, 12:57
6. septembar

1455. Zbog pritisaka sa svih strana na crnogorsku teritoriju, 51 crnogorski glavar potpisao je savez sa Mlečanima priznavajuci im vrhovnu vlast u rukama Crnojevića - U vrijeme snažnog pritiska bosanske i srpske vlastele na posjede Zete (Crne Gore) Crnojevića, sa jedne, i pretenzija Mehmeda II Osvajača na njene teritorije, sa druge strane, potpisan je između Venecije i 51 glavara crnogorskih plemena ugovor o dobrovoljnom priznavanju vrhovne vlasti Mletačke republike, koju će u njeno ime vršiti njen vojvoda i kapetan Stefan Crnojević. Tim činom izbjegnute su okupacione namjere Mehmeda II Osvajača i hercega Stjepana Vukčića. Crna Gora, iako je formalno priznala podređenost Veneciji, zadržala je faktičku vlast u svojim rukama.

1669. zavrsen Kandijski rat. Sukob koji je počeo 1645. između Mletačke republike i Osmanskog carstva nazvan je Kandijski, zbog osmanskog osvajanja kritske luke Kaneje i opsade Kandije, najvećeg grada i luke na ostrvu Kritu. U ratu koji se u najvećoj mjeri vodio u Dalmaciji i Boki kotorskoj (iako je osvajanje Krita bilo glavni cilj Osmanlija) učestvovala je i Crna Gora. Prvi sukobi Crnogoraca i Osmanlija desili su se u septembru iste godine, kada je skadarski sandžak-beg želio silom da naplati porez koji su Crnogorci već dvije godine odbijali da daju. U prvim godinama sukoba, dugog dvije i po decenije, Crnogorci su ratovali u savezu sa Mlečanima, ali su nakon jednog njihovog poraza (1649), kada je splasnula mletačka ofanziva, ostavši bez oslonca u Republici, morali da pristanu na plaćanje harača Osmanlijama, a u nekim njihovim ratnim pohodima bili i nasilno mobilizovani na njihovoj strani. Po okončanju rata, Mlečani su morali Osmanlijama ustupiti Krit.

1861. U Balosavama kod Vilusa rođen je dr Novica Kovačević Graovski, ljekar, žurnalista, publicista, književnik i prevodilac. Knjaz Nikola ga je poslao u Petrograd na studije medicine, radio je kao ljekar u Podgorici, na Orjoj Luci, Cetinju, u Vasojevićima i Ulcinju. Angažovao se na suzbijanju tifusa, bjesnila i gripoznog zapaljenja pluća. Po ustanovljenju vojske na Cetinju 1896. godine postavljen je za vojnog ljekara, pa za prvog načelnika vojnog saniteta u CG i stalnog nastavnika Oficirske škole. Napisao je veliki broj novinskih članaka, više novela, reportaža, nekrologa i bibliografija poznatih ličnosti. Pisao je i poeziju, dva eseja, nekoliko prikaza, pripovijedaka, putopisa i vrlo uspješno prevodio sa ruskog jezika.

1908. Cetinjski vjesnik je zabilježio rad prvog crnogorskog kinematografa. Filmovi su prikazivani u kafani Lovćen. "Svako veče davane su po dvije predstave. Nedjeljom i praznicima predstave su davane poslije podne, sa spuštenim cijenama. Kinematograf je snabdjeven sa velikim izborom raznijeh interesantnijeh i šaljivijeh scena", pisao je Vjesnik.

1973. umro je Niko J. Martinovic - Ugledni prosvjetni poslenik, rođen 17. januara 1896. u Bajicama kod Cetinja. Kao gimnazijalac, dobrovoljno je učestvovao u Prvom balkanskom i Prvom svjetskom ratu. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu. Između dva rata predavao je u gimnaziji na Cetinju, Podgorci i Beogradu. Drugi svjetski rat zatekao ga je na dužnosti direktora Učiteljske škole u Herceg Novom. Nakon priključivanja NOR-u, uhapšen je sa cijelom porodicom i vrijeme do 1944. proveo u zatvoru, poslije čega se ponovo angažovao u oslobodilačkom pokretu. Po oslobođenju, obavljao je odgovorne političke dužnosti u novim organima vlasti, potom opet u prosvjeti, završivši karijeru kao direktor Više pedagoške škole na Cetinju. Za angažman na društveno-političkom i prosvjetnom planu dobio je niz odlikovanja i priznanja.

u svijetu:

1522. Španski moreplovac Huan Sebastijan del Kano završio je prvo putovanje oko svijeta, koje je 1519. započeo Fernando Magelan sa pet brodova i 270 mornara. Del Kano je preuzeo komandu kada su 1521. Magelana ubili filipinski urođenici i vratio se u Španiju sa jednim brodom i 18 mornara.

1566. Umro je turski sultan Sulejman II Veličanstveni. Tokom njegove 46-godišnje vladavine Otomansko carstvo dostiglo je vrhunac moći i najveće teritorijalno proširenje. Umro je prilikom opsade Sigeta u trećem pohodu na Beč.

1688. Austrijska vojska pod komandom bavarskog kneza Maksimilijana Emanuela, uz pomoć srpskih dobrovoljaca, savladala je otpor Turaka i ušla u Beograd. Turci su ga ponovo zauzeli 1690.

1729. Rođen je njemački pisac i filozof racionalizma Mozes Mendelson, osnivač jevrejskog prosvjetiteljskog pokreta u Njemačkoj i tvorac prve moderne jevrejske filozofije religije.

1757. Rođen je francuski general i državnik Mari Žozef, markiz od Lafajeta, nazvan "herojem dva svijeta" u Američkom ratu za nezavisnost gdje se borio protiv Britanaca (1777-81). Po povratku u Francusku bio je predstavnik plemstva u skupštini i zastupnik liberalnih ideja.

1860. Rođena je američka pacifistkinja i društvena reformatorka Džejn Adams, dobitnica Nobelove nagrade za mir 1931. Bavila se praktičnim rješavanjem socijalnih problema i bila predsjednik Međunarodne ženske lige za mir i slobodu.

1898. Holandska kraljica Vilhelmina stupila je na prijesto. Na isti dan 1948. kraljica je abdicirala u korist kćerke princeze Julijane.

1901. U Bufalu je anarhista Leon Čolgos izvršio atentat na predsjednika SAD Vilijema Mekinlija. Mekinli je od zadobijenih rana umro nedjelju dana kasnije, a 14. septembra novi predsjednik SAD postao je Teodor Ruzvelt.

1914. Francuske trupe su uz pomoć britanskog ekspedicionogkorpusa krenule u kontraofanzivu na frontu širokom 500 kilometara, čime je počela prva velika bitka na rijeci Marni u Francuskoj u Prvom svjetskom ratu, u kojoj je za četiri dana njemačka vojska pretrpjela težak poraz.

1914. Na zahtjev saveznika da poslije pobjede na Ceru u Prvom svjetskom ratu preduzme ofanzivu preko granice, srpska vojska je počela operacije protiv Austrijanaca u Sremu i istočnoj Bosni, poznate kao Bitka na Drini. Borbe su trajale do 11. novembra, kada je srpska vojska bila prisiljena da se povuče.

1923. u Beogradu je rođen Petar Drugi Karađorđević, sin kralja Aleksandra, prvi unuk Zorke, kćerke kralja Nikole Petrovića. Pošto nije bio punoljetan 1934. godine, kada je u Marseju ubijen njegov otac, vlast je vršilo Namjesništvo na čelu sa Pavlom Karađorđevićem. Prije punoljetstva, oficirskim pučem 27. marta 1941. godine preuzeo je vlast ali je već 15. aprila - desetak dana nakon napada Trojnog pakta na Jugoslaviju, zajedno sa Vladom, sa nikšićkog aerodroma Kapino Polje pobjegao u London. Otuda je pružao podršku četnicima Draže Mihailovića, zbog čega mu je na Drugom zasjedanju AVNOJ-a, zabranjen povratak u zemlju. Odlukom Ustavotvorne skupštine Jugoslavije 29. novembra 1945. godine ukinuta je monarhija u Jugoslaviji, a Petar II i dinastija Karađorđevića lišeni su svih prava.

1940. Rumunski kralj Karol II Hoencolern je u Drugom svjetskom ratu pod pritiskom Sila osovine abdicirao u korist sina Mihajla.

1965. Napadom indijske avijacije na pakistanski grad Lahor počeo je rat između Indije i Pakistana zbog Kašmira. Sukob je okončan 25. septembra posredstvom UN.

1966. Skupštinski kurir Dimtrik Cafondas ubio je južnoafričkog premijera Hendrika Frenša Fervuda za vrijeme parlamentarne debate u Kejptaunu. Kao premijer od 1958. Fervud je donio najveći broj zakona sistema aparthejda u Južnoj Africi.

1968. Afrička kraljevina Ngvani (Svazilend) stekla je nezavisnost od Velike Britanije, čiji je posjed bila od 1881.

1970. Palestinski teroristi su oteli četiri aviona koja su letjela iz Evrope u Njujork. Narednog dana u Kairu je zapaljen "Boing 747" kompanije "Pan ameriken", a dva "Boinga 707" dignuta su u vazduh 12. septembra u Jordanu. Četvrti avion se spustio u London, a otmičarka Lejla Kaled je uhapšena.

1975. U zemljotresu u istočnoj Turskoj 2.350 ljudi je poginulo,a ranjeno oko 3.000.

1988. Jedanaestogodišnji dečak Tomas Gregori postao je najmlađa osoba koja je preplivala Lamanš. Plivanje je trajalo 11 sati i 54 minuta.

1991. SSSR je priznao nezavisnost Litvanije, Letonije i Estonije; Lenjingradu je vraćeno ime Sankt Petersburg.
1994. Premijer Irske Albert Rejnolds prvi put se sastao sa vođom Šin Fejna, političkog krila IRA-e, Džerijem Adamsom i razgovarao o političkom rješenju dugogodišnje krize i sukoba katolika i protestanata u Sjevernoj Irskoj.

1997. Britanska princeza Dajana, koja je poginula 31.avgusta u saobraćajnoj nesreći u Parizu, sahranjena je na porodičnom imanju, poslije pogrebne ceremonije koju je posredstvom TV prijemnika pratilo više od 2 milijarde ljudi širom svijeta.

1998. Umro je japanski filmski reditelj Akira Kurosava, koji je proslavio japansku kinematografiju filmovima "Rašomon", "Sedam samuraja", "Ran". Dobitnik je dva Oskara za najbolji inostrani film.

2000. U sjedištu UN u Njujorku otvoren je "Milenijumski samit UN", najveći skup svjetskih lidera u istoriji na kojem je učestvovalo 150 kraljeva, predsjednika i premijera. Od svjetskih lidera samitu nijesu prisustvovali samo predsjednici Iraka Sadam Husein, SR Jugoslavije Slobodan Milošević i Libije Moamer Gadafi.

2001. Vrhovni sud Kazahstana osudio je bivšeg premijera Akezana Kazegeldina na deset godina zatvora zbog korupcije, ilegalnog posjedovanja oružja i zloupotrebe položaja.

2002. Ruske vlasti su otkrile masovnu grobnicu u Čečeniji, u blizini granice sa Ingušetijom. Sedam od ukupno 15 pronađenih tijela su Čečeni koji su nestali kada je ruska vojska "prošla" kroz njihovo selo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-09-10, 20:35
7. septembar

1320. prvi pomen Ćeklića - U dokumentima Kotorskog arhiva, Ćeklići se pominju kao Tekla, a kasnije kao Teklići. U jednom dokumentu stoji kako je izvjesni „Miroje iz Ćeklića bio svjedok sklapanja bračno-miraznog ugovora”. U dubrovačkim izvorima, Ćeklići se prvi put pominju 1381.

1676. Saznavši da grčki sveštenik iz Pule tajno dolazi i crnogorskim iseljenicima u Peroju vrši obrede, mletačke vlasti su izdale oštru zapovijed kojom su strogo zabranili takvu praksu. Perojci su se protivili, obraćali se Senatu, isticali problem udaljenosti Pule, pritiske katoličkih sveštenika i sl. pa je pravoslavni sveštenik opet počeo da im dolazi.

1880. Na Cetinju je otvorena Opšteobrazovna realna Gimnazija, prva u Crnoj Gori. Kao knjaževsko-realna gimnazija, nastala je odlukom Državnog savjeta. Do otvaranja Podgoričke gimnazije (1907) bila je jedina obrazovna institucija te vrste u Crnoj Gori. Za prvog direktora postavljen je Jovan Pavlović. Prve godine upisano je 16 đaka. Naredne četiri godine radila je u Cetinjskom manastiru, odakle se preselila u Biljardu, do 1915. godine. Od 1919. do 1947. bila je smještena u Plavom dvorcu, nakon čega je nastavila rad u objektu u kom se i danas nalazi. Do 1907. Cetinjsku gimnaziju su pohađali samo muškarci, a nakon toga je upis dozvoljen i djevojkama.

1890. Odobrena gradnja džamije - Odobrivši i odredivši mjesto u mahali Meterizi za gradnju novog vjerskog objekta, umjesto stare džamije sklone padu, knjaz Nikola je poručio ulcinjskim muhamedancima: „U znak moje vazdanje ljubavi prema Vama, mojim vjernim podanicima i stalne želje da ste u Vašoj vjeri slobodni i napredni, naredio sam da primite tri hiljade groša kao pomoć za građenje džamije”. Do realizacije tog poduhvata, iz još uvijek neutvrđenih razloga, ipak nije došlo.

1910. Prvi put prikazan Karamanov film sa proglasenja knjaza Nikole za kralja Crne Gore - U Splitu je u bioskopu Josipa Karamana premijerno prikazan film „Svečanosti proglašenja Crne Gore kraljevinom”. Karaman je film snimio tokom boravka na Cetinju, u vrijeme proglašenja Crne Gore za kraljevinu.

1911. rodjen poznati ljekar Branko Zogovic pisac preko 100 strucnih radova, Istaknuti zdravstveni radnik, dopisni član CANU. Studije medicine i specijalizaciju iz grudne hirurgije završio je u Beogradu. Tokom okupacije, pružao je medicinsku pomoć ranjenim pripadnicima NOP-a, zbog čega je hapšen. Poslije rata radio je na hirurškoj klinici VMA. Na zahtjev Vlade NR Crne Gore, demobilisan je i angažovan u zdravstvenim ustanovama u crnogorskim gradovima. Bavio se opštom grudnom i vaskularnom hirurgijom. Prvi je ljekar u Crnoj Gori koji je radio gastrektomije i verthajmove operacije, kao i prve arteriografije u Glavnoj vojnoj bolnici u Srbiji, u Crnoj Gori i na Kosovu. Bio je član inostranih i međunarodnih hirurških društava i objavio preko 100 stručnih radova. Dobitnik je niza visokih priznanja, među kojima i Trinaestojulske nagrade. Umro je 31. jula 1979. godine.

1926. Ministarstvo prosvjete donijelo je Pravila o uređenju Državnog muzeja na Cetinju, kojim je podijeljen u tri cjeline, muzejsku, arhivsku i bibliografsku.

U svijetu:

1533. Rođena engleska kraljica Elizabeta I, kćerka kralja Henrija VIII i njegove druge žene Ane Bolen. Za vrijeme njene vladavine postavljeni temelji buduće britanske imperije.

1566. U bici za Siget, koji je opsijedala turska vojska Sulejmana II Veličanstvenog, poginuo hrvatski ban Nikola Šubić Zrinski.

1701. U Hagu potpisan sporazum Engleske, Austrije i Holandije protiv Francuske, poznat kao Druga velika alijansa.

1714. Car Karlo VI u Rahstatu, s Francuzima potpisao Badenski mir, kojim je okončan Rat za špansko nasljeđe, a Francuzima pripali Alzas i Strazbur.

1764. Za kralja Poljske krunisan ruski štićenik Stanislav II Ponjatovski, posljednji poljski monarh. Tokom njegove vladavine, Rusija, Pruska i Austrija izvršile tri diobe Poljske, koja je kao nezavisna država obnovljena 1918. godine.

1812. Završena Borodinska bitka, blizu Moskve, jedna od najkrvavijih bitaka u Napoleonovim ratovima, u kojoj su Rusi pod komandom Kutuzova izgubili 44.000 vojnika, a Napoleon 50.000, među kojima i 23 generala. Nedjelju dana kasnije Napoleon je ušao u Moskvu.

1813. Prvi put upotrijebljen naziv Ujka Sem za SAD, u uvodniku njujorškog lista "Troj post".

1822. Guverner Brazila, princ Pedro, proglasio nezavisnost od Portugalije i proglasio se za cara. Portugal priznao nezavisnost Brazila 1828.

1860. Italijanski revolucionar Đuzepe Garibaldi sa svojim "crvenokošuljašima" zauzeo Napulj, u ratu za oslobodjenje zemlje od Austrijanaca i ujedinjenje Italije.

1901. Potpisan Pekinški protokol kojim je okončan Bokserski ustanak u Kini. Pobunu protiv stranaca ugušile evropske sile, Japan i SAD, a Kina primorana da plati odštetu za njihovu imovinu uništenu tokom ustanka.

1909. Rođen američki filmski i pozorišni režiser Elija Kazan, dobitnik nekoliko "Oskara". Zabilježio je sjajnu glumu Marlona Branda, Vivijen Li, Karl Maldena i Kim Huntera u filmu Tramvaj zvani čežnja i Džejms Dina u filmu Istočno od Raja.

1914. Rođen američki fizičar Džejms Alfred van Alen. Pomoću Gajger- Milerovih brojača postavljenih 1958. na vještačke satelite "Eksplorer 1" i "Eksplorer 2" otkrio dva pojasa pojačanog zračenja oko planete Zemlje koji su kasnije nazvani Van Elenovi radijacioni pojasevi.

1949. Umro meksički slikar Hose Klemente Orosko. Smatra se najvećim slikarom murala u XX vijeku, dekorisao mnoge zgrade u Meksiku i SAD.

1964. U mjestu Sip na jugoslovenskoj i u Gura Vaji na rumunskoj obali Dunava, uz prisustvo predsjednika Jugoslavije i Rumunije, Josipa Broza Tita i Georgija Georgiju Deža, postavljen kamen-temeljac na gradilištu hidroelektrane "Đerdap".

1975. Završeno preseljavanje Turaka na Kipru. Pod nadzorom Ujedinjenih nacija, oko 9.000 ljudi prebačeno sa juga na sjever zemlje.

1986. Biskup Dezmond Tutu postao nadbiskup Kejptauna u Južnoj Africi kao prvi crnac poglavar južnoafričkih anglikanaca.

1990. Kao odgovor na reviziju Ustava Srbije 1989, kojom je značajno smanjena autonomna vlast u pokrajinama Vojvodini i Kosovu, 144 albanska delegata Skupštine Kosova u Kačaniku proglasila Ustav Republike Kosovo.

1991. U Hagu počela rad Međunarodna mirovna konferencija o Jugoslaviji. U radu konferencije učestvovali svi članovi Predsjedništva SFRJ, predsjednik Savezne vlade i šest predsjednika jugoslovenskih republika. Predsjedavajući Konferencije, na kojoj je usvojena Deklaracija o mirnom rješenju jugoslovenske krize, bio lord Karington.

1994. U komandi američke vojske u Berlinu posljednji put spuštena američka zastava, čime je, poslije skoro pola vijeka, formalno okončano američko vojno prisustvo u Berlinu.

1997. U egzilu u Maroku umro Mobutu Sese Seko, predsjednik i diktator Zaira od 1965. do 1997, kada ga je sa vlasti zbacio Loran Kabila.
2005. U Rimu umro jedan od najpoznatijih italijanskih kantautora Serđo Endrigo, rođen u Puli 1933. godine.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
09-09-10, 00:49
8. septembar

1862. Intervencijom velikih sila prekinut je crnogorsko-osmanski rat započet početkom godine. Ugovor o prekidu operacija potpisan je na Rijeci Crnojevića čime je zaustavljen napad Osmanlija ka Cetinju. Crna Gora je morala da prihvati ultimatume Omer paše: da obezbijedi nesmetanu komunikaciju od Skadra do Nikšića, da omogući gradnju utvrđenja radi zaštite puta i da se vojvoda Mirko Petrović protjera iz Crne Gore. Intervencijom velikih sila ukinute su nepovoljne odredbe iz ovog ugovora.

1869. na Cetinju je otvoren "Djevojački institut carice Marije", prva ženska srednja škola u Crnoj Gori i najpoznatija kod Južnih Slovena. Prva načelnica Instituta bila je Ruskinja Nadežda Petrovna Pacajevič, a na prvoj godini upisano je 12 učenica iz imućnih crnogorskih porodica. Školovanje je u početku trajalo dvije, a kasnije četiri godine. Najboljim učenicama pružana je šansa i da produže školovanje, poslije čega su imale pravo da budu učiteljice u osnovnim školama. Nastavu su, pored Pacajevičeve, držale i honorarni nastavnici, đakon Filip Radičević, učitelj Milan Kostić, arhimandrit Visarion Ljubiša. Institut je 1872. god. dobio novu zgradu koja se nalazila pored tadašnje Lokande, a prestao je da radi 1913. god.

1871. prilikom krstenja Danila, knjazu Nikoli su donoseni razni pokloni koji su unovcavani. Od toga novca je pocela gradnja cetinjske bolnice koja je tada dobila, a i danas nosi, njegovo ime. Plan za bolnicu i mikrolokaciju izradio je dvorski ljekar, francuz G. Frilley. Gradnja objekta počela je u proljeće naredne godine, a završena 1873. Bila je to prva, do 1887. i jedina bolnica u Crnoj Gori. Rekonstruisana je i proširena 1912. Do tog vremena u bolnici, koja je nastala za potrebe zbrinjavanja hercegovačkih i ranjenika u Crnogorsko- osmanskom ratu 1876–78, liječeno je preko 16 hiljada bolesnika i izvršeno šest hiljada operacija

1877. Pod pritiskom 47-odnevne opsade i jake artiljerije predala se turska posada u Nikšiću. Zapovjednik turskog Onogošta Skender-beg crnogorskom Knjazu Nikoli na Duklu predao je ključeve grada. Iako je Knjaz Nikola Turcima ponudio ravnopravnost, slobodu vjere i raspolaganje imovinom, kao i slobodu nošenja oružja, mnogi su napuštili grad.

1878. Visarion Ljubiša – episkop Zahumsko-raški - U crkvi Cetinjskog manastira mitropolit crnogorski Ilarion Roganović i bokokotorski episkop Gerasim Petranović rukopoložili su Visariona Ljubišu za episkopa zahumsko-raškog, treće novoosnovane eparhije tadašnje Crnogorske pravoslavne crkve

1943. Nakon kapitulacije Italije i odstupanja njenih vojnika sa područja Crne Gore, njemačke vojne jedinice, nastupajući iz Hercegovine i Albanije, brzo su zaposjele teritorije koje su do tada bile pod italijanskom okupacijom. Njemci su zauzeli Cetinje, Nikšić, Podgoricu i Primorje, a potom gradove i mjesta na sjeveru Crne Gore.

U svijetu:

1157. Rođen engleski kralj Ričard I Plantagenet, Ričard Lavlje Srce, junak srednjevjekovnih legendi, jedan od vođa u Trećem krstaškom ratu. Vladao od 1189. do smrti 1199.

1331. Srpski srednjovjekovni vladar Dušan Stefan, sin Stefana Dečanskog krunisan je za kralja Srbije. Poslije teritorijalnog proširenja krunisan je i za cara. Njegovo carsko krunisanje obavljeno je na Uskrs 16. aprila 1346. godine u Skoplju.

1380. Veliki moskovski knez Dimitrije Ivanovič Donski u bici kod Kulikova potukao tatarsku vojsku. To je bila prva pobjeda Rusa nad Tatarima koji su u XIII vijeku zagospodarili većim dijelom Rusije.

1565. Španski doseljenici na Floridi, na mjestu današnjeg St. Avgustina, osnovali prvo katoličko naselje u Sjevernoj Americi.

1664. Predvođeni pukovnikom Ričardom Nikolsom, Englezi zauzeli holandsko naselje na američkom kontinentu, Novi Amsterdam, nazvano potom Njujork, u čast vojvode od Jorka, kasnije engleskog kralja Džejmsa II.

1760. U Sedmogodišnjem ratu, koji se iz Evrope proširio i na Sjevernu Ameriku, Britanci pod komandom Džefrija Amhersta porazili Francuze i zauzeli Montreal.

1841. Rođen češki kompozitor Antonjin Dvoržak, jedan od tvoraca češke nacionalne škole.

1856. Mirovnim ugovorom u Parizu završen Krimski rat Rusije i Turske i njenih saveznika Velike Britanije i Francuske i Kraljevine Sardinije za prevlast na Balkanu, Dardanelima i Bliskom Istoku. Rusija izgubila dio Besarabije i protektorat nad dunavskim kneževinama i pravo držanja ratne flote u Crnom moru.

1900. Uragan u teksaškom gradu Galveston razrušio više od 2.500 kuća, a poginulo najmanje 8.000 ljudi.

1926. Društvo naroda jednoglasno primilo Njemačku u članstvo.

1941. Njemci u Drugom svjetskom ratu počeli blokadu Lenjingrada i odsjekli ga od ostatka zemlje. Opsada grada, tokom koje je od iscrpljenosti i gladi umrlo 620.000 ljudi, okončana u januaru 1944. pobjedom sovjetske Crvene armije.

1943. Objavljena bezuslovna kapitulacija Italije u Drugom svjetskom ratu.

1949. Umro njemački kompozitor i dirigent Rihard Štraus, direktor Bečke opere, autor opera i simfonijskih poema.

1951. U San Francisku potpisan mirovni ugovor Japana i 49 zemalja. Tim ugovorom Japanu oduzete sve teritorije osvojene za posljednjih 80 godina.

1954. SAD, Filipini, Australija, Novi Zeland, Tajland, Pakistan, Velika Britanija i Francuska u Manili osnovali SEATO, pakt zamišljen kao kariku u američkoj globalnoj strategiji okruživanja SSSR. Prestankom "hladnog rata", pakt je izgubio značaj.

1991. Makedonci se na referendumu izjasnili za suverenu Republiku Makedoniju, čime je Makedonija postala treća od šest republika SFRJ koja je izabrala samostalnost.

1995. Ministri inostranih poslova Jugoslavije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine u Ženevi prihvatili mirovni plan za BiH, što je bio uvod u okončanje najtežeg sukoba na tlu Evrope od Drugog svjetskog rata.

1999. U eksploziji podmetnute bombe u stambenoj zgradi u Moskvi poginule 94 osobe. U seriji eksplozija koje su uslijedile narednih dana u više gradova u Rusiji poginulo oko 300 ljudi.

2002. Na Svjetskom prvenstvu u košarci u Indijanapolisu, u SAD, Jugoslavija drugi put postala prvak svijeta

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-09-10, 17:48
Da li znate da je jedan od najvecih crnogorskih slikara Milo Milunović počeo učiti Umjetničku školu u Skadru kada je naučio albanski jezik. Tih godina je ucestvovao u ustanku koji su organizovali albanski rodoljubi protiv tadasnjih okupatora. Kasnije se rado sjecao tih dogadaja, a posebno je naglasavao da su mu Albanci mnogo više vrijednovali veliku figuru - portret Skenderbega koju je uradio, nego njegove riječi koje je govorio na albanskom jeziku.

9. septembra u Crnoj Gori:

1852. Nakon prvog svečanog zasjedanja Narodne skupštine na Cetinju, na Cetinjskom polju, u prisustvu velikog broja ljudi, obnarodovana su imena osoba koje je knjaz Danilo imenovao za senatore, kapetane i perjanike. Oni su, kao i sam knjaz, morali položiti zakletvu pred dvojicom sveštenika. Imenovane starješine obavezale su se da će biti „vjerni knjazu i otačastvu na svako mjesto, u svako vrijeme, da će se čvrsto držati zakona i pravo suditi bez ičesova mita i hajtera – kako bogatom tako i siromahu”.

1871. rodjen Mihailo Makarov, poznati ljekar, koji je 1920. došao u Crnu Goru.

1930. umro Stevo Ognjenovic, poznati crnogorski ljekar. Jedan od istaknutih crnogorskih ljekara potekao je iz porodice Špira Ognjenovića, visokog državnog činovnika i kompozitora, koja je dala nekoliko poznatih kulturnih poslenika. Rođen je 5. januara 1876. Završio je Carsku vojno-medicinsku akademiju u Petrogradu (1881). Bio je dječji ljekar, a službovao je u Nikšiću, kao okružni ljekar i upravitelj bolnice „Knjaginja Zorka”, i u Podgorici. Jedno vrijeme obavljao je dužnost načelnika Odjeljenja za zdravstvo pri Ministarstvu unutrašnjih poslova Crne Gore i upravnika bolnice „Danilo I” na Cetinju

1989. umro akademik Vladislav Brajković, specijalista pomorskog prava i jugoslovenski ekspert na mirovnoj konferenciji u Parizu, 1946. godine. 1964. godine, dobio je titulu admirala Bokeljske mornarice.

1990. Osnovan Demokratski savez Albanaca - Osnivačka skupština prve političke partije Albanaca u Crnoj Gori, organizovana u cilju aktivnog učešća u političkom, privrednom i kulturnom životu i izražavanja nacionalnih specifičnosti albanskog naroda u Crnoj Gori, održana je u Tuzima. U osnovnim programskim načelima DSA se izjasnio kao predstavnik i zaštitnik prava i interesa Albanaca u okviru međunarodnih standarda, protiv rata, tadašnje hegemonije beogradskog režima i za rješavanje svih spornih pitanja demokratskim sredstvima. Za prvog predsjednika stranke izabran je Mehmet Barthi, za potpredsjednike Leka Ljuljđuraj i Tahir Đonbaljaj, a za sekretara Nikola Camaj.

2001. U Beogradu je umro profesor beogradskog Fakuleta dramskih umjetnosti, poznati pozorišni, televizijski i filmski reditelj Radomir Bajo Šaranović, dobitnik brojnih domaćih i stranih priznanja za svoja umjetnička ostvarenja: Trinaestojulska nagrada, Srebrna arena u Puli, specijalna nagrada na festivalu Karlove Vari. Tokom bogate profesorske karijere odnjegovao je generacije filmskih reditelja, a sam je ostvario vrijedna pozorišna, televizijska i filmska dostignuća. Najpoznatije Šaranovićeve filmske režije su "Svadba", koja je nagradena na festivalu u Karlovim Varima i istorijski spektakl "13. jul": Radomir Bajo Šaranović je sahranjen u Danilovgradu.

2002. Viši sud u Bijelom Polju osudio je Nebojšu Ranisavljevića iz Despotovca na 15 godina zatvora, zbog učešća u otmici i likvidaciji putnika, pretežno Muslimana, iz voza na pruzi Beograd-Bar u stanici Štrpci (RS) u februaru 1993.

2007. U finalnom meču kvalifikacionog turnira u Bratislavi, izabranici Petra Porobića, u uzbudljivoj utakmici, savladali Rumuniju sa 9:8 i predstavljaće Crnu Goru 2008. godine na Olimpijadi u Pekingu. "Crveni" u glavnom gradu Slovačke savladali sve rivale, a njihovoj snazi nijesu odoljeli ni renomirane reprezentacije kao što su Rusija, Italija i Grčka.

na današnji dan, 9. septembra, u svijetu se dogodilo:

1513. U bici protiv Engleza kod Fludena poginuo je škotski kralj Džejms IV zajedno sa nekoliko hiljada Škota, među kojima je bilo gotovo cijelo plemstvo.

1585. Rođen je francuski državnik, kardinal Arman Žan di Plesi Rišelje, koji je kao ministar kralja Luja XIII vršio stvarnu vlast u Francuskoj i podigao moć francuske krune. Osnovao je 1635. Francusku akademiju.

1737. Rođen je italijanski ljekar i fizičar Luiđi Galvani, koji je 1789. vršeći eksperimente sa žabljim mišićima, otkrio vrstu elektriciteta, koja je kasnije po njemu nazvana galvanski elektricitet. Sve je to ponavljano u nasim skolama na casovima biologije.

1776. Američki Kontinentalni kongres uveo je zvaničan naziv države Sjedinjene Američke Države umjesto Ujedinjene kolonije.

1828. Rođen je ruski pisac Lav Nikolajevič Tolstoj, jedan od velikana svjetske književnosti, autor čuvenih romana "Rat i mir" i "Ana Karenjina". Zbog kritičkog odnosa prema društvu i crkvi, dolazio je u sukob sa vlastima, a Ruska pravoslavna crkva ga je 1901. ekskomunicirala.

1894. Kineski revolucionar Sun Jat-sen osnovao je Društvo za preporod Kine i počeo da organizuje ustanak u Kantonu, nakon poraza Kine u ratu sa Japanom. Ustanak nije uspio, a učesnici su uhvaćeni i pogubljeni. Sun Jat-sen je uspio da pobjegne iz zemlje i do revolucije 1911. živio je u inostranstvu.

1898. Umro je francuski pisac Stefan Malarme, uz Remboa i Verlena najznačajniji pjesnik frnacuskog simbolizma. Njegova pjesma "Popodne jednog fauna" inspirisala je Debisija da komponuje čuveni preludij.

1901. Umro je francuski slikar i grafičar Anri Tuluz Lotrek, majstor litografije, slikar boema, atmosfere i likova iz pariskog noćnog života sa kraja XIX vijeka.

1914. U Prvom svjetskom ratu okončana je prva velika bitka na Marni u Francuskoj, tokom koje su ukupni njemački gubici procijenjeni na 800.000 ljudi. U julu 1918. vođena je druga bitka na Marni i to je bila posljednja njemačka ofanziva u Prvom svjetskom ratu.

1945. Trupe SAD iskrcale su se na kraju Drugog svjetskog rata u Južnoj Koreji, sovjetske su od Japana preuzele Sjevernu Koreju, a 38. paralela je postala linija podjele dviju korejskih država.

1948. Poslije povlačenja sovjetske vojske, na sjeveru korejskog poluostrva proglašena je Narodna Demokratska Republika Koreja, sa glavnim gradom Pjongjangom.

1975. Češka teniserka Martina Navratilova prebjegla na Zapad.

1976. Umro je kineski revolucionar i državnik Mao Cedung, jedan od osnivača Komunističke partije Kine, koji je 1949. u Pekingu proglasio Narodnu Republiku Kinu i do smrti bio njen neprikosnoveni lider.

1987. Iračko ratno vazduhoplovstvo započelo je seriju udara na iranske električne centrale i naftna postrojenja.

1991. Sovjetska republika Tadžikistan proglasila je nezavisnost.

1993. Izrael i Palestinska oslobodilačka organizacija sporazumjeli su se o međusobnom priznanju, otvarajući put ka okončanju sukoba Arapa i Jevreja.

2003. Umrla je njemačka rediteljka i fotograf Leni Rifenštal, čija je karijera dostigla vrhunac u vrijeme nacističke vladavine, zahvaljujući propagandnim nacističkim filmovima koje je režirala. Najpoznatije njeno ostvarenje je "Trijumf volje" sa poznatim scenama hiljada nacista koji slave Hitlera.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-09-10, 17:58
10. septembar

Danas se obilježava Svjetski dan prevencije samoubistva, kao vodećeg uzroka prerane smrti. Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) i Međunarodna asocijacija za prevenciju samoubistva proglasile su 10. septembar međunarodnim danom, koji se obilježava kako bi se skrenula pažnja na samoubistvo kao nešto što je moguće spriječiti. Prema podacima SZO, na svjetskom nivou broj samoubistava se u proteklih 60 godina povećao za 60 odsto, a svake godine ubije se dvostruko više ljudi nego što strada u ratu. SZO navodi da dnevno 3.000 ljudi u svijetu sebi oduzme život, prenijela je Beta. Ta organizacija dodaje da svakih 30 sekundi jedna osoba izvrši samoubistvo, a više od 20 osoba dnevno pokuša samoubistvo.

U Crnoj Gori:

1613. Odigrala se bitka kod Ljeskopolja i to je prvi sukob sa Turcima koji je vodio vladika crnogorski Ruvim II. U toku prvih godina perioda nastanka crnogorskog Vladikata, za vladavine crnogorskog vladike Ruvima II Njeguša, kod sela Stanjevići i Gorica odigrala se poznata Lješkopoljska bitka u kojoj su osmanske snage, predvođene Arslan-pašom (koji je u tom boju bio ranjen), pretrpjele potpun poraz. Bilo je to prvi put nakon nestanka države Crnojevića da se Crnogorci suprotstave Osamanskom carstvu imperiji pod vođstvom vladike.

1796. Nakon poraza na Martinićima, Mahmut-paša je pripremio novi obračun sa Crnogorcima. U Lješkopolje su počele da pristižu prve njegove jedinice. Koncentraciju svojih trupa završio je krajem mjeseca, a odlučujuća bitka vođena je na Krusima 3. oktobra.

1847. Rođen je Milan Jovanović Batut, ljekar i šef Crnogorskog saniteta. Medicinu je završio u Beču, a na poziv crnogorske vlade 1886.g. došao je na Cetinje gdje je bio šef Saniteta. U Beogradu je bio profesor higijene i sudske medicine i od 1919. godine redovni profesor i prvi dekan novootvorenog Medicinskog fakulteta. Osnovao je i uređivao medicinski časopis "Zdravlje" prvo u Somboru, kasnije i na Cetinju.

1921. Ministar inostranih djela Pero Šoć uputio je novi zahtjev Drustvu naroda za održavanje Crne Gore kao drzave - Godinu dana nakon što je vlada Crne Gore u egzilu zatražila prijem u Društvo naroda, želeći da na taj način izazove barem raspravu o „crnogorskom pitanju”, novi zahtjev (pošto prethodni nije, zahvaljujući uticaju francuskog delegata u Društvu naroda, ni procesuiran) upućen je Skupštini u Ženevi od strane dr Pera Šoća, ministra spoljnih poslova Crne Gore. Ni ovaj, kao ni budući apeli raznim međunarodnim skupovima, nije doprinio otvaranju „crnogorskog pitanja”, odnosno restauraciji nezavisnosti Crne Gore, na koju je, nakon nelegitimnih odluka Podgoričke skupštine, na Konferenciji u Versaju (1919) definitivno stavljena tačka.

1937. poginuo je Vukosav Radulovic iz Berana, u bici bataljona Georgi Dimitrov u španskom gradjanskom ratu. Kao najbolji student pripremao je doktorsku disertaciju iz Gorskog vijenca na Sorboni.

1939. Nikšićanke za pravo glasa - Na zboru žena održanom u sali Nikšićkog pozorišta istaknuti su, uz apele za mir i slobodu, i zahtjevi za dobijanje jednakog prava glasa. Slični skupovi organizovani su i u drugim crnogorskim gradovima, uz prikupljanje potpisa koji su upućivani Ministarskom savjetu Kraljevine Jugoslavije.

1952. U tek adaptiranoj palači Grgurina u Kotoru svečano je otvoren Pomorski muzej Crne Gore, a odlukom Vlade FNRJ od tada se ovaj datum slavi kao Dan ratne mornarice i pomorstva. U muzeju je slikom, grafikom, maketom i stvarnim eksponatima predstavljena istorija i tradicija na moru od najranijih do savremenih dana.

1994. u Podgorici je umro Vitomir-Vito Nikolić, pjesnik, jedan od naših najvećih liričara i novinar. Radio je u Nikšićkim novinama, Radio Titogradu i Pobjedi. Boem i zaljubljenik dobre kapljice, voljen i obožavan. Slobodnog duha i smioni kritičar svoga vremena koji je pjesnički gledao na život i ljude. Ispjevao je najljepše stihove i ovladao ne samo poetskim dušama ljudi svih zanimanja i obrazovanja. Pisao je reportaže, putopise, portrete svojih sugrađana, humoreske svome gradu. 9. septembra 1966. napisao je: ''Otkad je počela ova naša tuga jugoslovenska, nekako mi je sve milija moja pjesma ''Pismo mojoj učiteljici'', jer vidim da smo mi imali stvarno učitelje koji su umjeli da nas upute u životne vrijednosti i onda kada su te životne vrijednosti dovedene bile u pitanje. Ja nijesam čovjek od velike škole. Malo sam završio od škole, ali kako mi je školovanje počelo, dosta sam i to završio. Prvi razred sam, naime, počeo u Nikšiću sa svojom generacijom 1941. godine. Medjutim, poginu mi brat, i otac, da ne bih i ja poginuo zadrzi me kući, da bi me poslije upisao u školu kad bude mirnije vrijeme.
Rat se oduži, otac mi pogine 1943. godine i ja odem da živim kod jedne tetke koja me (ponovo) upiše u prvi razred. Ali baš kad smo završavali taj razred, počnu bombardovanja u kojima je srušena, najprije, ona škola gdje je danas pošta u Nikšiću, pa ona druga gdje je restoran Željezare; jedna po jedna škola nam je rušena i mi ne završismo taj prvi razred.
Ova moja pjesma je još jedan pokušaj da savladam taj užas. Svih tih godina ja sam promijenio nekoliko učiteljica i nepravedno bi bilo da sam je posvetio nekoj od njih. Ona pripada svim mojim učiteljicama.
Inače, nekoliko mojih pjesama je ušlo u čitanke, ali ova nije. Iako joj je bilo mjesto tamo. Da bi je uvrstili, predlagali su mi samo da promjeniom ono ''draga gospodjo učiteljice'' u ''draga drugarice uciteljice'', na što ja, normalno, nijesam pristao.
Sahranjen je u Nikšiću, a šetaliste iza Dvorca Kralja Nikole nosi njegovo ime. ..."Pustite me, pustite da odem, bez pitanja kako i zašto i dokle, drumovi uvijek nekuda vode, a ja sam nomadskom gladju proklet."

2006. Zatvarena birališta na prvim parlamentarnim izborima u Crnoj Gori od obnavljanja nezavisnosti. Koalicija DPS i SDP osvojila apsolutnu vlast, odnosno 41 poslanički mandat.

U svijetu:

1721. Švedska i Rusija mirom u Nistadu u Finskoj okončale Veliki sjeverni rat, počet 1700, u kojem je ruski car Petar Veliki potukao Šveđane i dobio izlaz na Baltičko more. Rusiji pripala teritorija od Finskog do Riškog zaliva i gradovi Riga, Revel i Narva.

1839. Rođen američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, osnivač pragmatizma, filozofskog pravca kojeg je kasnije razvio Vilijam Džejms.

1855. Rođen njemački arheolog Robert Koldevej, koji je od 1899. do 1917. istraživao Vavilon i dokazao da je taj biblijski grad na rijeci Eufrat, južno od Bagdada, stvarno postojao.

1898. U Ženevi ubijena austrougarska carica Elizabeta, žena Franca Jozefa. Atentat izvršio anarhista Luiđi Lućeni.

1919. U Sen Žermenu je zaključen ugovor između Austrije i saveznika kojim je priznata nova država Srba, Hrvata i Slovenaca.

1927. Rođena peruanska pjevačica indijansko-španskog porijekla Ima Sumak, koja se proslavila glasom jedinstvenog raspona, od visokog soprana do dubokog alta.

1939. Kanada objavila rat Njemačkoj, čime je sukob u Evropi prerastao u svjetski rat. Kanadske jedinice u Drugom svjetskom ratu borile se u sastavu britanske armije.

1943. Poslije kapitulacije Italije u Drugom svjetskom ratu, Njemci okupirali Rim i stavili Vatikan pod protektorat.

1945. Vidkun Kvisling, šef marionetske norveške vlade, proglašen krivim za izdaju i osuđen na smrt zbog saradnje s nacističkom Njemačkom u Drugom svjetskom ratu.

1967. Građani Gibraltara na referendumu odbili pripajanje Gibraltara Španiji i opredijelili se za ostanak pod britanskom upravom.

1974. Na osnovu sporazuma u Alžiru, Portugalija priznala nezavisnost Gvineje Bisao pod vođstvom predsjednika Luisa Kabrala.

1976. U sudaru putničkih aviona "trajdent" britanske kompanije "Britiš ervejz" i "DC9" jugoslovenske kompanije JAT, sjeverno od Zagreba, poginulo svih 176 osoba u oba aviona.

1981. Slika "Gernika" Pabla Pikasa vraćena u Španiju. Naslikana 1937, poslije nacističkog bombardovanja baskijskog mjesta Gernika u Španskom građanskom ratu, "Gernika" od 1939. bila u Njujorku. Prema Pikasovom zavjetu, slika nije mogla biti vraćena dok u Španiji ponovo ne bude uspostavljena demokratska država.

1989. Mađarska otvorila granicu prema Zapadu i dopustila odlazak oko 7.000 izbjeglica iz Istočne Njemačke u Zapadnu Njemačku. Taj masovni egzodus doveo do pada Berlinskog zida.

1994. Papa Jovan Pavle II stigao u Hrvatsku, u prvu posjetu poglavara rimokatoličke crkve regionu SFRJ. Papa se založio za mir na Balkanu.

2000. U sukobima pristalica različitih političkih opcija tokom lokalnih izbora u Makedoniji povrijeđeno nekoliko desetina ljudi. Napetost između etničkih Albanaca i Makedonaca eskalirala u proljeće 2001. u sukobe koji su zemlju doveli na ivicu građanskog rata.

2003. Predsjednik Hrvatske Stjepan Mesić doputovao u Beograd, u prvu posjetu jednog predsjednika Hrvatske od početka rata u SFRJ, 1991.

2003. U 95 godini umro američki naučnik Edvard Teler, jedan od tvoraca hidrogenske bombe i jedan od učesnika u projektu "Menhetn", koji je doveo do proizvodnje atomske bombe tokom Drugog svjetskog rata.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-09-10, 18:17
11. septembar

1860. U pozorišnoj zgradi u Kotoru, koju su 1810. izgradili Francuzi, prvi put izvedena je predstava na narodnom jeziku. Inače, u toj zgradi - prvoj pozorišnoj zgradi današnje Crne Gore, do tada su predstave izvođene na italijanskom i francuskom jeziku.

1875. Crna Gora – izbjeglički logor - Prema podacima Odbora za stradajuće Hercegovce, objavljenim tog dana, u Crnu Goru je od početka izbijanja Hercegovačkog ustanka, tokom juna iste godine, prešlo 25.000 hercegovačkih izbjeglica. Crna Gora, koja je po popisu stanovništva iz 1864. imala svega 196.238 stanovnika, zbrinula je u toku ustanka i rata protiv Osmanskog carstva 10.818 hercegovačkih porodica, sa 62.496 članova, i preko 11.000 zarobljenih osmanskih oficira i vojnika.

1884. Knjaževina Crna Gora donijela je Uredbu o vanbračnim prestupima. Roditelji su bili obavezni da kontrolišu ponašanje djece, a u slučaju da djevojka van bračne veze zatrudni, roditelji su morali da plate 50 talijera globe za propušteni nadzor, a ako momak nije oženjen imao je obavezu da je oženi ili da joj da cijelu svoju imovinu.

1897. Vojvoda Simo Popovic je obavijestio Barskog nadbiskupa Šimuna Milinovića da je „želja Njegova Visočanstva gospodara, da i njegovi rimokatolički podanici imaju svoju crkvu na Cetinju”. Nacrt crkve i županijskog stana projektovao je italijanski arhitekt Koradini. Radovi na crkvi Sv. Antuna počeli su 1901. Pomoć u njenoj gradnji dali su papa Lav XIII, italijanska kraljica Jelena, Josip Juraj Štrosmajer i sam knjaz Nikola. Tri godine kasnije, za prvog paroha imenovan je dr Nikola Dobrečić. Zbog nedostatka novca, došlo je do izvjesnih korekcija u odnosu na prvobitni plan. Objekat je završen 1912.

1927. Povodom obiljezavanja 40-godisnjice oslobodjenja, u Niksicu je otvorena elektricna centrala. Bila je podignuta na zemljištu koje je opštini poklonila nikšićka džamija. Za uzvrat, Centrala se ugovorom obavezala da besplatno isporučuje struju za osvjetljenje džamije za vrijeme vjerskih praznika. Ovaj ugovor važio je dugo nakon Drugog svjetskog rata.

1938. Svečano je puštena u saobraćaj željeznička pruga Nikšić-Bileća-Čapljina. Radovi su počeli 1935. goine, jer je punih 10 godina, od 1925. do 1935. trajalo projektovanje. Uporedo sa izgradnjom pruge građene su i seoske bistijerne, kao i oko 40 kilometara puteva, koji su na bezvodnom i krševitom području Banjana i Rudina, bili od izuzetnog značaja. Ukinuta je 1976. godine.

1943. Izašao je poslednji broj obnovljenog "Glasa Crnogorca". Uređivao ga je Đino Bjađi iz Splita. Sjedište lista bilo je u hotelu "Imperijal" na Cetinju. List je bio antikomunistički i nacionalistički. Poslije kapitulacije Italije postao je pročetnički "Crnogorski vjesnik".

1973. U Babin zub (Maganik) na visini od 2.040 metara, udario je i srušio se JAT-ov avion "Karavela" sa 35 putnika i šest članova posade. Nesreca se dogodila u 10 sati i 25 minuta i u udesu nije bilo preživjelih.

U svijetu:

1524. Rođen francuski pisac Pjer de Ronsar, najznačajniji pjesnik renesansne pjesničke škole "Plejada".

1709. Anglo-holandsko-austrijske trupe pod komandom vojvode od Marlboroa i princa Eugena Savojskog pobijedile Francuze u bici kod Malplakea, posljednjoj velikoj bici u Ratu za špansko nasljeđe.

1830. Proglašena republika Ekvador kao dio konfederacije Kolumbije.

1855. Nakon jedanaest mjeseci opsade, britanske, francuske i turske trupe zauzele Sevastopolj, najznačajniju rusku bazu u Crnom moru. Time okončana najveća operacija u Krimskom ratu.

1870. Kralj Sardinije Vitorio Emanuele napao Papsku državu u Rimu, a 1871. preselio prijestonicu u Rim i uselio se u palatu Kvirinal. Papa se povukao u Vatikan i od tada je njegov suverenitet ograničen samo na vatikanske palate.

1883. Rođen ruski revolucionar Grigorij Jevsejevič Zinovjev, jedan od boljševičkih lidera i organizatora Oktobarske revolucije. Od 1919. do 1926. bio predsjednik Izvršnog komiteta Kominterne. Strijeljan 1936. u Staljinovim čistkama.

1885. Rođen engleski pisac Dejvid Herbert Lorens, koji se smatra nosiocem duhovne opozicije viktorijanskim načelima britanskog društva. Njegov roman "Ljubavnik ledi Četrli" skandalizovao puritansko britansko društvo i dugo bio zabranjivan u zemljama engleskog govornog područja.

1914. U Donjem Miholjcu, sadašnja Hrvatska, rođen kao Gojko Stojčević, patrijarh SPC, Pavle.

1922. Liga naroda, uprkos protestima Arapa, potvrdila britanski mandat nad Palestinom.

1962. Britanska pop grupa "Bitlsi" snimila prvi singl "Love me do".

1971. Umro ruski državnik Nikita Sergejevič Hruščov, šef sovjetske KP od 1953. do 1964, koji je počeo proces destaljinizacije u Sovjetskom Savezu. Potpisao sa Titom 1955. Beogradsku i 1956. Moskovsku deklaraciju, kojima su normalizovani odnosi Jugoslavije i SSSR-a poslije perioda Informbiroa.

1973. U Čileu, u vojnom udaru, ubijen predsjednik Salvador Aljende, prvi ljevičar marksista izabran na izborima za šefa države u zapadnoj hemisferi. Vlast je preuzela vojna hunta na čelu sa Augustom Pinočeom, koji je vladao Čileom sljedećih 17 godina.

1979. Tokom posjete Moskvi, umro angolski državnik i pjesnik Agostinjo Neto, prvi predsjednik Angole, predvodnik borbe za oslobođenje zemlje od portugalske kolonijalne vlasti.

1995. Na hiljade ljudi demonstriralo ulicama Pariza u znak protesta zbog obnavljanja francuskih nuklearnih proba u južnom Pacifiku.

1997. Škoti na referendumu prihvatili plan britanske laburističke vlade za uspostavljanje parlamenta Škotske, prvi put poslije gotovo 300 godina.

2000. Ruski i američki kosmonauti Jurij Malenčenko i Edvard Lu uspješno okončali šestočasovni izlazak u otvoreni kosmos na Međunarodnoj kosmičkoj stanici pošto su spojili dva bloka stanice sa uređajem koji fiksira magnetsko polje Zemlje.

2001. U samoubilačkom terorističkom napadu otetim avionima na Svjetski trgovinski centar u Njujorku i zgradu Pentagona u Vašingtonu, poginulo oko 3.000 ljudi. Zgrada Pentagona znatno oštećena, a dva tornja visine 410 metara u njujorškoj poslovnoj četvrti Menhetn potpuno srušena. Optuživši Osamu Bin Ladena, lidera islamskih ekstremista koji se krio u Avganistanu, za organizovanje napada, SAD su 7. oktobra počele bombardovanje Avganistana.

2003. U Švedskoj preminula ministarka inostranih poslova Ana Lind, dan poslije teškog ranjavanja nožem u tržnom centru u Stokholmu. Ubica Mijailo Mijailović osuđen 23. marta 2004. na kaznu doživotnog zatvora. Viši sud u Stokholmu preinačio presudu i donio odluku da je Mijailović mentalno bolestan i da ga treba uputiti na psihijatrijsko liječenje.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-09-10, 16:25
12. septembar

Danas je Svjetski dan prve pomoći.
Obilježavajući ove godine 150. godišnjicu bitke kod Solferina, koja je označila začetak ideje o najvećem humanitarnom pokretu, društva Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca širom svijeta pokušavaju da istaknu ulogu organizacije Crvenog krsta u hitnom odgovoru na nesreće.
Društva Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca širom svijeta, ukazuju na značaj dugoročnih humanitarnih programa, čiji je cilj da smanje ljudsku patnju bez obzira na razlike, navedeno je u saopštenju. Poruka Međunarodne federacije Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca za ovogodišnji Svjetski dan prve pomoći je "Prva pomoć - za humanost".

U Crnoj Gori:

1326. u Kotorskim arhivima prvi put se pominje Bar - U dokumentima Istorijskog arhiva Kotora, jedno od najstarijih naselja na jugoistočnoj obali Jadrana pominje se u zapisu u kome stoji kako se „Ilija Nikolin Zagurović iz Bara zadužio kod kotorskog vlastelina Ivana Glavati 500 perpera”. Najstariji pomeni Bara (Antivarija) sežu iz IX vijeka

1689. Po dolasku u Crnu Goru, pećki patrijarh Arsenije Treći Čarnojević, otvoreno je agitovao za Vizantiju. Njegov dolazak u Crnu Goru mnogo je koristio Mlečanima, ali pod pritiskom Austrijanaca koji su već bili prodrli kroz Srbiju do Peći, morao se vratiti. Po povratku u Peć, morao se okrenuti protiv Mlečana i narod je pozvao "da se pridruži carskoj vojsci".

1755. zbor glavara na Obzovici odbio poziv da se placa harac iako je Venecija predlagala da pristanu placati pola cekina - Vladika Vasilije Petrović sazvao je zbor crnogorskih glavara na Obzovici kod Cetinja, sa koga je, povodom zahtjeva bosanskog vezira Hadži Mehmet-paše da Crnogorci moraju da plaćaju harač, upućeno upozorenje Novljanima, Rišnjanima, Grbljanima i Paštrovićima na opasnost od osmanskog napada, ali i molba za pomoć. Premda je Venecija savjetovala Crnogorcima da prihvate plaćanje harača koji je iznosio svega pola cekina po domaćinstvu, Crnogorci nijesu pristali ni na tako simboličan iznos.

1842. Razgraničenje sa Hercegovinom - Nakon pregovora koji su počeli 9. septembra, posredstvom austrijskog i vojnog ruskog političkog predstavnika, tri dana kasnije u Dubrovniku je zaključen mir između „nezavisne oblasti Crne Gore i pašaluka hercegovačkoga”, koji su potpisali Petar II Petrović Njegoš i hercegovački Ali-paša Rizvanbegović – Stočević. Postavljene su granice između Crne Gore i Hercegovine, ali je Grahovo ostalo neutralna teritorija. Prilikom pregovora, Njegoš i Ali-paša sprijateljili su se do te mjere da su se i pobratimili.

1893. Donesena odluka da popovi moraju nositi mantije i zabranjeno im je da nose oruzje.

1925. Osvećena je nova Njegoševa kapela na Lovćenu. Osvećenje je obavio Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit crnogorsko-primorski Gavrilo Dožić uz asistenciju četvorice svještenika. Nova kapela nije bila posvećena Svetome Petru Cetinjskom, kako je Njegoš bio odredio, nego prestolonasljedniku Petru Karađorđeviću.

1934. rodjen Jovo V. Martinovic, redovni profesor Bioloskog fakulteta - Istaknuti stručnjak iz oblasti biologije, posebno u domenu neuroendokrinologije. Diplomirao je na Odsjeku za biologiju Prirodno-matematičkog fakulteta u Beogradu, gdje je i doktorirao nakon postdiplomskih studija u Edinburgu. Dugo godina radio je u Institutu za nuklearne nauke u Vinči, a potom bio redovni profesor na Biološkom fakultetu. Opsežan naučnoistraživački rad obogatio je čestim boravcima u inostranstvu, posebno u SAD, na poziv vodećih američkih biohemičara. Autor je ili koautor više od 120 naučnih i stručnih radova i niza projekata. Često je citiran u inostranoj literaturi. Bio je član eminentnih međunarodnih endokrinoloških asocijacija i izuzetno cijenjen u svjetskoj nauci. Umro je 14. aprila 1998.

1943. U Bijeloj gori, na području ulcinjske opštine, okupator strijeljao 13 partizanskih boraca.

2006. Prema preliminarnim rezultatima za izbor poslanika u Skupštinu Crne Gore koje je objavila Republička izborna komisija, Koalicija za evropsku Crnu Goru DPS-SDP osvojila je apsolutnu vlast, odnosno 41 mandat u novom skupštinskom sazivu koji broji 81 mjesto. Za DPS-SDP od 345.757 izašlih birača glasalo 164.737 ili 47,65 odsto. Srpska lista dobila je 49.698 ili 14,37 odsto što znači 12 mandata. Slijede koalicija SNP-NS-DSS sa osvojenih 47.683 (13,79 odsto) ili 11 mandata koliko je pripalo i Pokretu za promjene sa 44.483 glasa ili 12,87 procenata biračkog tijela. Liberalni savez i Bošnjačka stranka osvojili su tri mandata, a za tu koaliciju ukupno je glasalo 12.748 birača ili 3,69 odsto. Najviše albanskih glasova osvojila je koalicija Demokratskog saveza Mehmeda Bardhija i Partija demokratskog prosperiteta 4.373, (1,26 odsto), zatim DUA sa 3.693 (1,07 odsto) i Albanska alternativa sa 2.656 (0,77 odsto).

u svijetu:

490. p.n.e. Na istočnoj obali Atike kod Maratona, Atinjani su pobijedili deset puta brojniju vojsku persijskog cara Darija. U bici su poginula 192 grčka vojnika, a Persijanaci su imali oko 6.000 mrtvih. Vijest o pobjedi u Atinu je donio glasnik Filided pretrčavši 40 kilometara, nakon čega je umro od premora. Po tom dogadjaju se u modernom vremenu zove najduža trka u atletici, maraton.

1683. Poljski kralj Jan III Sobjecki potukao je tursku vojsku i razbio dvomjesečnu drugu opsadu Beča, čime je spriječen prodor Turske u srednju Evropu.

1772. Rusija je osvojila persijsku oblast uz Kaspijsko more, uključujući i grad Baku.

1801. Ruski car Aleksandar I anektirao je gruzijsku kraljevinu. Istočna gruzijska kraljevina, stvorena četiri decenije ranije, poslije oslobodjenja od Persijanaca, prihvatila je ruski protektorat 1783. Rusija je 1810. anektirala i zapadnu Gruziju, koja je do tada bila pod vlašću Otomanskog carstva.

1848. Švajcarska je usvojila novi ustav kojim je postala federalna unija s jakom centralnom vlašću.

1878. Egipatski obelisk poznat kao "Kleopatrina igla", napravljen od mermera iz Asuana oko 1475. p.n.e, postavljen je u Londonu.

1912. Rodjen Franjo Kluz, narodni heroj i pionir jugoslovenske ratne avijacije.

1913. Rođen je američki atletičar Džesi Ovens, koji je osvojio četiri zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Berlinu 1936. Njegov trijumf naljutio je Adolfa Hitlera, koji je napustio počasnu ložu kako bi izbjegao da se rukuje s njim zato što je crnac.

1919. Italijanska armija sastavljena od dobrovoljaca pod komandom pjesnika Gabrijela D'Anuncija zauzela je Rijeku. Grad je ostao pod italijanskom vlašću do kraja Drugog svjetskog rata.

1940. Tražeći izgubljenog psa, grupa tinejdžera otkrila je pećinu Lesko, kod mjesta Montinjak u Dordonji (Francuska) čuveni arheološki lokalitet sa crtežima iz paleolita.

1944. Kralj Petar Drugi Karađorđević preko BBS pozvao je građane u Jugoslaviji da se ujedine i pristupe Narnooslobodilačkoj vojsci pod komandom maršala Josipa Broza Tita, kako je istakao "našoj narodnoj vojsci koja je jednodušno priznata od naših velikih saveznika Velike Britanije, SSSR-a i SAD-a". Istovremeno je upozorio četnike Draže Mihailovića da ukoliko se ne odazovu ovom pozivu, "neće uspjeti da se oslobode izdajničkog žiga ni pred narodom ni pred istorijom".

1953. Nikita Hruščov izabran je za prvog sekretara Centralnog komiteta KP SSSR.

1968. Albanija je saopštila da napušta Varšavski pakt.

1970. Palestinski otmičari su u Jordanu digli u vazduh tri aviona oteta šest dana ranije poslije polijetanja iz Njujorka ka Evropi. Prethodno su oslobodili putnike u zamjenu za palestinske zatvorenike, medju kojima i otmičara četvrtog aviona Lejlu Kaled.

1974. Vojnim pučem svrgnut je sa vlasti etiopski car Haile Selasije, koji je 1928. poslije smrti Menelika II postao kralj, a 1930. car Etiopije.

1980. U vojnom puču pod vodjstvom generala Kenana Evrena u Turskoj je oborena vlada Sulejmana Demirela.

1989. U poljskom parlamentu prihvaćena je vlada jednog od lidera pokreta "Solidarnost" Tadeuša Mazovjeckog, čime je formalno okončana vladavina komunista u Poljskoj.

1994. U Poljskoj su održane prve zajedničke vojne vježbe snaga NATO i bivšeg Varšavskog pakta.

2001. NATO se prvi put u svojoj 52 godine dugoj istoriji pozvao na član 5. Povelje NATO o zajedničkoj odbrani, čime je stvorena mogućnost kolektivnog vojnog odgovora na terorističke napade u SAD. U govoru naciji američki predsjednik Džordž Buš rekao da je Amerika napadnuta i da će iskoristiti sva svoja odbrambena sredstva kako bi terorizam bio pobijedjen.

2003. Rezolucijom Savjeta bezbjednosti UN Libiji su ukinute sankcije uvedene nakon terorističkih napada na američki i francuski avion krajem osamdesetih godina.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-09-10, 16:38
13. septembar

1798. Crnogorski izaslanik Nikola Đurković iz Rusije je Vladici Petru Prvom donio Orden Aleksandra Nevskog prvoga reda, kojim ga je odlikovao ruski car Pavle Prvi, kao i 15 zlatnih medalja za 15 crnogorskih starješina. Orden Aleksandra Nevskog imao je istorijski značaj, kao nijedno inostrano odličje do tada, i vladika Petar Prvi od tada je u svoj titular unio i dodatak "Svjatoga Aleksandra Nevskog Ordena Kavaljer", a narod mu je često dodavao "rosijski kavaljer" ili "rosijskoga ordena kavaljer".

1877. Crnogorska vojska je pod komandom vojvode Mirka i Lazara Socice zauzela sve turske tvrdjave i definitivno oslobodila Pivu od turske vlasti. Nakon što su tri dana ranije sasvim očistili klanac Dugu od Osmanlija, osvojivši pet njihovih utvrđenja i zarobivši 525 vojnika, odredi crnogorske vojske predvođeni vojvodom Petrom Vukotićem i Lazarom Sočicom krenuli su u osvajanje tvrđave na Goranskom. Poslije dvodnevne borbe i bombardovanja iz topova, zauzeli je na juriš. Tom prilikom zarobili su 529 Osmanlija, među kojima i 17 oficira. Narednog dana, bez većih napora zaposjednuta su i posljednja uporišta na Crkvičkom polju. Time je Piva bila definitivno i potpuno oslobođena od viševjekovne osmanske vlasti. Za Goransko i Crkvice sam knjaz Nikola je rekao da su „...držali onaj dio Hercegovine sjeverne i u tome imali jednaku važnost sa Nikšićem”.

1881. General crnogorske vojske Krsto Todorov-Zrnov Popović, rođen je na današnji dan u Cucama, a ubijen u oružanoj borbi od strane operativne potjerne grupe OZN-e, u noći između 13 i 14. marta 1947. godine u mjestu Bojanje, brdo u Cucima. Cio svoj život, kao vojnik, oficir i političar posvetio je domovini Crnoj Gori, njenom barjaku, pravu, časti i slobodi. Živio je i poginuo kao crnogorski suverenista. Svojim ideološkim revolucionarnim protivnicima, koji su ga gonili poslije Drugog svjetskog rata, poručio je: »Svoju sam zaždio svijeću. Predati se ne mogu i neću. Imaju pravo da me ubiju, nemaju pravo da mi sude. Da me živog uhvate to neće dočekati. Svoje stare kosti ostaviću u zemlji za čiju slobodu sam cijeloga života krv svoju prolijevao«. I u junačkoj smrti bio je slobodan čovjek: znao je da bi mu, u slučaju da je uhvaćen živ, bilo suđeno pred prijekim revolucionarnim sudom gdje bi imao ponižavajući tretman. Njegov čvrst karakter nije to dopustao i zato je radje izabrao smrt u oružanoj borbi s goniocima, nego li zatvor i likvidaciju pred streljačkim vodom. Sa pogibijom Krsta Zrnova Popovića okončana je epoha klasične, stare, konzervativne i herojske Crne Gore. Ona je svakako zalazila i bila na izdisaju, a on je ipak bio njen potonji vitez i paradigmatični predstavnik, principijelan, do smrti dosljedan i njoj odan. Krsto Zrnov Popović bio je učesnik balkanskih ratova (1912-1913) i prvog svjetskog rata (1914-1916) do pada Crne Gore pod okupaciju Austro-Ugarske. Istaknuti je junak Mojkovačke bitke 6 i 7. januara 1916. godine. Od 1916. do 1918. godine bio je zatočen u austro-ugarskom logoru Boldogason. Po oslobodjenju iz konfinacije vratio se u Crnu Goru. Bio je žestoki protivnik srpske okupacije i aneksije Kraljevine Crne Gore, sprovedene 1918. godine. Krsto Zrnov Popović bio je vojni vodja Bozićnjeg ustanka januara 1919. godine protiv srpske okupacije i nasilne aneksije Crne Gore, lider Petrovdanskog ustanka jula 1919. godine, podignutog opet protiv srpske vojske, žandarmerije i bjelaša, čovjek i oficir koji je bio vrhovni komandant svih crnogorskih komita od 1919. do 1922. godine. Krsto je bio potonji komandant crnogorske vojske u egzilu u Italiji. Pocetkom 1922. godine je emigrirao u Argentinu, u kojoj je boravio do kraja 1929. godine, kada se prebacio u Belgiju, gdje je provodio prognaničke dane sve do 1931. godine. Nakon dobijene amnestije vratio se u Kraljevinu SHS. Po povratku živi u Cucima i povremeno u Nikšiću: pripadao je opozicionoj i antirežimskoj Crnogorskoj stranci (federalistima). Stranka je bila zabranjena i progonjena pod režimom diktature kralja Aleksandra Karadjordjevića. Krsto Popović je bio od početka 1942. do druge polovine 1944. godine, kao predstavnik umjerenog krila crnogorskih indipendista, suverenista, na čelu crnogorske nacionalne zelenaške vojske, odnosno, »Crnogorske nacionalne komande« i komandnat njene »Lovćenske brigade«, boreći se za crnogorsku državnu nezavisnost, odbranu i afirmaciju crnogorske nacionalne posebnosti. (iz teksta istoričara Novaka Adžića).

1884. Na Cetinju je donesen Zakon o osnovnim školama Knjaževine Crne Gore, 50 godina nakon otvaranja Njegoševe škole. Po tom zakonu opšta nastava u Knjaževini Crnoj Gori jeste slobodna, blagodeti prosvjete se ne smiju nijednome njezinome državljaninu uskratiti. Autor Zakona, koji je bio na snazi do 1907, bio je učitelj Đuro Popović.
"Nastava je bila obavezna i besplatna za svakog od 7 do 13 godina uzrasta ukoliko nije duševno bolestan i sakat". Zakonom je regulisan rad škola, obaveze učitelja, đaka i roditelja, radno vrijeme, školska godina ... i predviđene rigorozne kazne za prekršaje. Značajan je i po tome što je ukinuo fizičko kažnjavanje učenika "jer se djeca vaspitavaju i uče, a ne muče"... pisalo je u Zakonu. Zakon je ostao na snazi do 2. februara 1907. kada je donesen novi Zakon o narodnim školama.

1908. na danasnji dan, tek izgradjenom prugom od Pristana u Baru do Virpazara, krenula je prva lokomotiva. Stoga se danasnji dan obiljezava kao Dan masinovodja u Crnoj Gori. Redovan saobraćaj prugom počeo je 2. novembra iste godine.

1913. U selu Šipovice rođen književnik Ćamil Sijarić. U Skoplju je pohađao Veliku medresu, ali je istjeran zbog političkog rada. Završava Pravni fakultet u Beogradu. U vrijeme Drugog svjetskog rata službovao u više mjesta u BIH, da bi 1947. godine došao u Sarajevo. Bio je urednik lista Pregled, a zatim, sve do penzionisanja, radio u literarnoj redakciji Radio Sarajeva. Napisao je brojne zbirke pripovjedaka, kao i romane Bihorci i Mojkovačka bitka. Umro je 6. decembra 1989. godine.

1947. odrzan prvi Kongres Sindikata Crne gore. Skup organizovan u Titogradu, otvorio je Vladimir Božović, predsjednik Glavnog odbora Jedinstvenih sindikata Crne Gore. Prvi kongres crnogorske radničke klase u njenoj istoriji usvojio je rezoluciju, kojom je u okviru ispunjenja petogodišnjeg plana, trebalo, između ostalog, poboljšati kvalifikacionu strukturu radnika, uključiti što veći broj žena u privredu, ostvariti pravilnu raspodjelu radne snage i kvalitetnije radne uslove. Za predsjednika novoizabranog Glavnog odbora Jedinstvenih sindikata Crne Gore izabran je Vladimir Božović, a za sekretara Branko Nilević.

1956. U Kotoru rođen Miodrag Iličković. Bio poslanik vladajuće koalicije u Skupštini Crne Gore sa poslaničke liste SDP.

u svijetu:

1321. Umro Dante Aligijeri, italijanski književnik.

1506. Umro je italijanski slikar i graver Andrea Mantenja, najznačajniji predstavnik visoke renesanse u Padovi i Mantovi, autor čuvenih fresaka u crkvi Eremitani u Padovi, uništene u Drugom svjetskom ratu.

1592. Umro je francuski pisac i filozof Mišel Ejkem de Montenj, obnovitelj intelektualnog skepticizma i vjesnik slobodne misli u 17. i 18. vijeku (tri knjige "Eseja", "Dnevnik putovanja").

1598. Umro je Filip II, napuljski kralj (1554), gospodar Holandije (1555).

1759. Britanci su u presudnoj bici u blizini Kvebeka pobijedili Francuze i osigurali britansku premoć u Kanadi.

1788. Njujork je proglašen prvom federalnom prijestonicom SAD. Grad su osnovali 1626. holandski doseljenici i nazvali ga Novi Amsterdam, a dvadesetak godina kasnije zauzeli su ga Englezi i dali mu naziv Njujork u čast vojvode od Jorka, kasnije engleskog kralja.

1842. Narodna skupština kneževine Srbije, u kojoj su ustavobranitelji imali većinu, proglasila je za kneza Aleksandra Karađorđevića, sina vođe Prvog srpskog ustanka Karađorđa. Ustavobranitelji su prethodno zbacili kneza Mihajla Obrenovića, koji je potom izbjegao u Austriju.

1922. U Al Aziziji u Libiji izmjerena je najviša temperatura vazduha u hladu, 58 stepeni Celzijusa.

1923. General Migel Primo de Rivera izvršio je, uz odobrenje kralja Alfonsa XIII, državni udar u Španiji i zaveo vojnu diktaturu.

1955. SSSR i Zapadna Njemačka uspostavili diplomatske odnose.

1977. Umro je američki dirigent poljskog porijekla Leopold Stokovski.

1989. U Kejptaunu su održane dotada najveće demonstracije protiv aparthejda u Južnoj Africi.

1991. SSSR i SAD su se sporazumjeli da obustave snabdjevanje oružjem zaraćenih strana u Avganistanu.

1992. Umro je američki filmski glumac Entoni Perkins, dobitnik Oskara za film "Prijateljsko ubjeđivanje".

1998. Na drugim poslijeratnim opštim izborima u Bosni i Hercegovini ponovo su pobijedile nacionalne političke partije.

1999. U četvrtoj velikoj, od serije eksplozija koje su dvije nedjelje potresale Moskvu, srušena je stambena zgrada, a poginulo 118 ljudi.

2000. Naturalizovani Amerikanac tajvanskog porijekla Ven Ho Li, istraživač u vladi SAD pušten je iz zatvora uz izvinjenje sudije. On je u samici proveo devet mjeseci, zbog optužbi američke vlade da predstavlja prijetnju za nacionalnu bezbjednost.

2006. Bombaš-samoubica usmrtio je u Bagdadu 114 osoba, uletjevši svojim kombijem u gomilu šiitskih muslimana.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-09-10, 19:09
14. septembar


1797. Na Narodnoj skupštini glavari Crmničke, Riječke i Lješanske nahije prihvatili su odluku kojom je Petar Prvi Petrović proglašen za jedinog gospodara u Crnoj Gori. Bio je to presudan udarac pretenzijama guvernadura u Crnoj Gori, koji su bili razjedinjavajuća snaga političkog života Crne Gore.

1826. U Brankovini, kod Valjeva, rođen je Ljubomir Nenadović, srpski pisac i političar. Pisao je pjesme, priče, putopise... Više puta boravio je u Crnoj Gori, uglavnom u političkoj misiji. Na molbu knjaza Danila 1857. godine posredovao je u obnavljanju crnogorsko ruskih odnosa, potom 1861. takođe je imao političku misiju, a 1877. pisao je za francuske listove i uživao posebnu naklonost knjaza Nikole. Napisao je dva putopisa posvećena boravku u Crnoj Gori: Vladika crnogorski u Italiji i O Crnogorcima.

1852. u Šibeniku je rođen Simo Matavulj, pisac. Bio je učitelj u Dalmaciji, od 1874. nastavnik u Nautičkoj školi u Herceg Novom. Na Cetinje je došao 1887. g. za profesora gimnazije i Djevojačkog instituta. Obavljao je posao glavnog školskog nadzornika i urednika Glasa Crnogorca i Crnogorke i podučavao knjaževog sina Danila. Pisao je pripovijetke iz crnogorskog, dalmatinskog i beogradskog života. Najznačajnija njegova djela u kojima se bavio Crnom Gorom su: Bilješke jednog pisca, U Mavritiniji, Boka i Bokelji, Uskok.

1870. rodjen je Jovo Bećir, Nacelnik staba Zetskog bataliona i vojni guverner Skadra po zauzimanju. Ubijen je u Jasenovcu 1942. godine.

1879. umro je Valerio Teodor, francuski slikar, koji je od 1864. boravio u Crnoj Gori. Svrstan je u jednog od najeminentnijih slikara koji se bavio crnogorskom tematikom.

1903. Na Cetinju je završena izgradnja Ruskog poslanstva. Kamen temeljac za ovo zdanje postavljen je 21. maja 1900. godine. Projekat je radio italijanski arhitekta Koradini. Početak gradnje zdanja, 21. maja 1900, uslijedio je nakon „Odluke Ruskog imperatorskog Praviteljstva da podigne sopstveni dom svome poslanstvu na Cetinju” i ponude knjaza Nikole ruskom poslaniku Gubastovu da sam izabere lokaciju i odredi površinu zemljišta na kome će objekat biti građen. Radovi su izvođeni po projektu italijanskog arhitekte Koradinija. Zgrada, u arhitektonskom pogledu veoma vrijedna, po stilu pripada kasnom ruskom baroku. Korišćena je u službene svrhe do kapitulacije Crne Gore, 1916. godine.

1906. održani su izbori za prvu Narodnu skupštinu u Crnoj Gori koja je konstituisana 18. oktobra iste godine. Skupštinski život pokazao je opštepolitičku situaciju u Crnoj Gori, oštre političke borbe, zloupotrebu vlasti, polarizaciju do otvorenih političkih procesa.
Narodni poslanici nijesu imali nikakvog programa, istupali su kao indivudualci ili kao predstavnici grupe građana. Ubrzo je osnovan Klub narodnih poslanika koji je sačinio svoj Program i Statut i okupio većinu i knjaz Nikola je ubrzo počeo kampanju protiv klubaša.

1908. rodjen je princ Mihailo Petrović, sin Mirkov i potonji kralj Crne Gore. - Bio je treće od petoro djece iz braka Mirka Petrovića i Natalije Konstantinović. Po razvodu roditelja s majkom je otišao 1913. u Italiju i tamo, kao gost tetke Jelene, italijanske kraljice, proveo šest i po godina.. Potom se dvije godine školovao u Engleskoj, a onda u Parizu, sa braćom. 1924. godine, iz zdravstvenih razloga, napušta školovanje, krajem naredne godine obolijeva od Potove bolesti-tuberkuloze kičme i dvije godine provodi nepokretan u gipsanom koritu. 1928. godine upisuje Političke nauke u Parizu, živi sa majkom, očuhom i polusestrama. Njegova braća, Emanuel i Pavle, umiru 1928., odnosno 1933. godine. Vjenčava se Ženevjevom, kćerkom ljekara. U maju 1941. godine odbija italijansku ponudu da bude kralj nezavisne Crne Gore. Ratne godine provodi u internaciji u Njemačkoj do 1942., a potom u Francuskoj do juna 1944., pa opet u Njemačkoj i, na kraju u Češkoj. U maju 1945. se iz internacije vraća u Pariz. Nakon II svjetskog rata jedno vrijeme je radio u Ministarstvu inostranih poslova FNRJ. Do 1986. godine, kada je umro, živi u Francuskoj. Ostavio je memoare koji su objavljeni 1961. u Kanadi, a 2001. godine u Crnoj Gori.

1912. u Lozani je sklopljen Balkanski savez koji je u ime Crne Gore potpisao Jovan Plamenac, a u ime Srbije Petar Pesic. Prema tom ugovoru Crna Gora je, kao i uvijek, prva pocinjala rat sa Turskom. Kralj Nikola i vlada Mitra Martinovića objavile su Turskoj rat 10 dana prije ostalih saveznika, čime je Prvi balkanski rat faktički i počeo.

1971. umro Velimir Velija Leković poznati crnogorski slikar. Slikar i vrstan likovni pedagog. Rođen je 1910. u Godinju (Crmnica). Završio je Akademiju likovnih umetnosti u Beogradu. Njegovo stvaralaštvo, sa izuzetkom nekoliko ulja iz predratnog perioda, jedan je jedini ciklus, stilski i tematski ujednačen. Do 1950. radio je ulja, akvarele i crteže, nakon čega se orijentisao na pastel, u kome je kao vrstan stvaralac naslikao mnogo poznatih pejzaža i upečatljivih ljudskih figura. Ostavio je u crnogorskoj kulturi značajan trag, svojim opusom koji predstavlja svojevrsno svjedočanstvo o jednom vremenu. Bavio se i pedagoškim radom. Imao je niz samostalnih izložbi u zemlji i učestvovao na brojnim kolektivnim u inostranstvu. Čitav svoj stvaralački opus poklonio je gradu Baru.

1981. U tadasnjem Titogradu, na streljani na Ljubovicu, pocelo je prvo Evropsko prvenstvo koje se odrzalo u Crnoj Gori. XXII prvenstvo Evrope u gađanju malokalibarskim oružjem za sve kategorije počelo je na strelištu „Ljubović” u Titogradu. Na tom, prvom evropskom prvenstvu u nekom sportu održanom na tlu Crne Gore, koje je trajalo do 23. septembra, učestvovalo je 26 zemalja. U 15 streljačkih disciplina, učestvovalo je 760 strijelaca i 177 ekipa. Bio je to jedan od najuspješnijih šampionata u streljaštvu do tog vremena, ali i daleko najtrofejniji – sa 11 svjetskih i devet evropskih rekorda.

2006. Na zasijedanju Stalnog savjeta OEBS-a, Finska je, u svojstvu predsjedavajućeg Evropske unije, pozdravila rezultate parlamentarnih izbora u Crnoj Gori, ocjenjujući da su sprovedeni na miran način i u saglasnosti sa principima OEBS-a i međunarodnim standardima i izbornom praksom.

2008. Pobjedom nad Španijom, 9:7, mlada vaterpolo reprezentacija Crne Gore osvojila zlatnu medalju na Evropskom prvenstvu, koje je održano u Istambulu.

u svijetu:

1812. Francuske trupe pod Napoleonom Bonapartom ušle su u Moskvu, koju su Rusi u povlačenju zapalili.

1852. Umro je engleski feldmaršal, vojvoda Artur Velington, koji se proslavio pobjedom nad Napoleonom 1815 kod Vaterloa.

1881. Umro Bili Kid (Henri Mekkarti), legendarna ličnost američkog Divljeg zapada.

1890. rođena je Agata Kristi.

1911. Ruski premijer Petar Arkadijevič Stolipin smrtno je ranjen u atenatu u pozorištu u Kijevu. Umro je četiri dana kasnije.

1927. Isidora Dankan, slavna američka igračica, koja se smatra začetnikom modernog baleta, umrla je u Nici kada se ešarpa koju je imala oko vrata zaplela u točkove automobila.

1930. Nacional-socijalistička partija Adolfa Hitlera postala je druga partija po veličini u njemačkom parlamentu.

1937. Umro je češki državnik i filozof Tomaš Masarik, profesor Praškog univerziteta. Osnivač i ideolog liberalne Češke narodne stranke koja se borila za autonomiju Češke u okviru Austro-Ugarske, bio je prvi predsjednik Čehoslovačke od 1918. do 1935.

1959. Sovjetska "Luna 2" postala je prvi vasionski brod koji se spustio na Mjesec.

1960. U Kongu je izvršen vojni udar pod vodjstvom pukovnika Žozefa Mobutua, a premijer Patris Lumumba stavljen je u kućni pritvor u Leopoldvilu.

1960. Na sastanku predstavnika zemalja proizvodjača nafte u Bagdadu osnovana je Organizacija zemalja izvoznica nafte, OPEK.

1982. Dan nakon saobraćajne nesreće, umrla je princeza Grejs od Monaka, bivša američka filmska glumica Grejs Keli, dobitnica Oskara za ulogu u filmu "Provincijalka".

1996. Kambodžanski kralj Norodom Sihanuk dao je oprost jednom od lidera Crvenih Kmera Jengu Sariju zbog njegove uloge u periodu "polja smrti", kada je u Kambodži ubijeno između milion i dva miliona ljudi.

1996. U Bosni su održani prvi opšti izbori poslije potpisivanja mirovnog sporazuma u Dejtonu u decembru 1995. Pobijedile su tri nacionalne stranke Srba, Hrvata i Muslimana, čiji su lideri bili glavni vinovnici trogodišnjih ratnih sukoba.

2001. Ahmad Šah Masud, legendarni komandant avganistanske gerile u borbi protiv Talibana, umro je od posljedica ranjavanja u napadu bombaša samoubice, 9. septembra.

2003. Građani Švedske na referendumu nijesu prihvatili evropsku valutu euro umjesto krune, a Estonci su prihvatili ulazak u EU.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
16-09-10, 01:07
15. septembar

1481. Nakon smrti sultana Mehmeda II Osvajača, kojeg je naslijedio Bajazit II, crnogorski vladar Ivan Crnojević se, štiteći posjede nad kojima je ponovo uspostavio vlast, sukobio sa osmanskom vojskom. Njegove trupe uspjele su da poraze osmanske, koje su bile primorane na sukob iako su imale namjeru da kontrolu nad stanovništvom povrate ne silom već podmićivanjem.

1862. kraj druge Omer-pasine godine za vrijeme koje su Crnogorci imali preko 100 bitaka i pretrpjeli velike gubitke.

1870. rodjen je Mitar Pinjov Vujović, poznati crnogorski junak- Glasoviti ratnik, borac čuvene Ubaljske čete kojom je komandovao Spasoje Grujičin Gardašević, proslavljeni oficir i junak. U bici za Skadar, 27. januara 1913, u kojoj je učestvovao i njegov brat Petar, u jurišu preko minskih polja i bodljikave žice, Mitar Vujović zadobio je 66 rana i ostao živ. Ta je vijest, koju je publikovao „Glas Crnogorca”, objavivši sliku ranjenog ratnika, obišla svijet. Zbog nevjerice da čovjek može preživjeti toliko rana, crnogorski Dvor je organizovao konzilijum domaćih i stranih ljekara, koji je utvrdio tačnost izvještaja. Umro je u dubokoj starosti, 1963. godine. Sahranjen je uz najveće narodne počasti u rodnim Ublima Čevskim.

1904. Kraljica Jelena rodila je italijanskog kralja Umberta II, koji je bio potonji vladar Italije. Na presto stupio u maju 1946. posle abdikacije svog oca Vitorija Emanuela III (Vittorio Emmanuele), a abdicirao mjesec dana kasnije, u junu 1946, kada su se Italijani na referendumu izjasnili za republiku.

1919. U Lubnicama kod Berana rođena Dobrila Ojdanić, narodni heroj i jedna od prve tri žene poslanika u crnogorskoj Skupštini. Učesnik je Trinaestojulskog ustanka, Pljevaljske bitke. Više puta je ranjavana. Na izborima za Ustavotvornu Skupštinu 3.11.1946. godine izabrana za narodnog poslanika. Umrla 1995. godine u Podgorici.

1922. U Nikšiću je izašao prvi broj "Slobodne misli", nezavisnog nedjeljnika čiji vlasnik je bila nikšićke štamparija. Urednik je bio Stojan Cerović, pored slobodne prodaje, list je imao veliki broj pretplatnika čak i u Americi, okupio je slobodne intelektualce, lijeve orijentacije, a najviši politički uticaj na koncepciju lista imao je Savez zemljoradnika. Slobodna misao je bio jedini crnogorski list koji je izlazio do početka Drugog svjetskog rata.

1948. U Niksicu je osnovan bokserski klub Sutjeska - Godinu dana nakon što je grupu nikšićkih sportista bokserskoj vještini počeo podučavati jedan njemački predratni profesionalni bokser, nastao je klub koji je potom nosio naziv „Rudar” i „Nikšić”, a današnji naziv dobio ponovo 1985. Dao je niz istaknutih takmičara i bio član Prve lige. Jedan od prvih trenera i osnivača Kluba bio je Milan – Minjo Kankaraš. Za razvoj i uspjeh Kluba velike zasluge pripadaju Žarku Mijatoviću, koji je nikšićke boksere vodio gotovo tri decenije.

1966. U Podgorici rođen Dejan Savićević, legenda crnogorskog fudbala. Karijeru počeo u Mladosti, nastavio u Budućnosti. U Crvenu zvezdu prešao 1988. godine. Tri godine kasnije, 29. maja 1991, sa «crveno-bijelima» je osvojio Kup šampiona, pobjedom nad Olimpikom iz Marseja u finalu u Bariju. U decembru iste godine Crvena zvezda je osvojila trofej u Interkontinentalnom kupu, nakon pobjede nad šampionom Južne Amerike, ekipom Kolo Kolo iz Čilea. Od 1992. do 1998. godine igrao je za Milan, sa kojim je postao prvak Evrope 1994. godine. Bio je najbolji pojedinac nezaboravnog finala sa Barselonom i strijelac jednog od najljepših golova u istoriji elitnog evropskog klupskog takmičenja. U Italiji dobio nadimak - Genije, koji dovoljno govori o njegovom fudbalskom majstorstvu. Savićević je 4. aprila 2006. godine dobio priznanje UEFA za doprinos razvoju evropskog fudbala i Lige šampiona. Karijeru je završio u Rapidu iz Beča. Za reprezentaciju SFRJ debitovao je 29. oktobra 1986. godine u Splitu, protiv Turske. Učestvovao je na dva Svjetska prvenstva - u Italiji 1990. i Francuskoj 1998. godine. Za reprezentacije SFRJ i SRJ odigrao je 56 utakmica i postigao 29 golova. Predsjednik Fudbalskog saveza Crne Gore od 2001. godine.

1974. Skupština opštine Nikšić donijela je odluku o izgradnji Doma revolucije u Nikšiću. Projekat za buduće monumentalno spomen-obilježje poginulim za slobodu i socijalizam već je bio urađen. Mislim da ta gradnja jos nije zavrsena.

u svijetu:

1776. Tokom Američkog rata za nezavisnost, britanske trupe pod komandom generala Vilijama Haua (William Howe) zauzele Njujork.

1810. U Meksiku počeo ustanak protiv španske vlasti koji je s prekidima trajao do 1820, kada je proglašena nezavisnost Meksika.

1821. Španske kolonije Gvatemala, San Salvador i Kostarika proglasile nezavisnost.

1822. Britanske trupe zauzele su Kairo, a Rabi-paša, koji se predao Britancima, protjeran je na Cejlon. Kairo je ostao pod britanskom kontrolom do 1922, kada je Egipat proklamovao nezavisnost a grad postao prijestonica države.

1830. Rođen je meksički đeneral i državnik Porfirio Dijas, preśednik Meksika od 1877-1880. i od 1884. do 1911, kada ga je sa vlasti oborio vođa meksičke revolucije Francisko Madero. Umro je 1915. u emigraciji u Parizu.

1857. Rođen je Konstantin Eduardovič Ciolkovski, sovjetski naučnik i pronalazač, jedan od osnivača naučne astronautike. Još 1883. godine patentirao je ideje o korišćenju reaktivnog pogona kod letilica.

1864. Tokom lova na jarebice, nesrećnim slučajem se ubio engleski istraživač Džon Haning Spik. Prvi Evropljanin koji je u avgustu 1858. vidio afričko jezero Viktorija, tvrdeći da je ono izvorište Nila.

1935. Njemački Rajhstag na vanrednom zasijedanju u Nirnbergu donio zakon o oduzimanju državljanstva Njemcima jevrejskog porekla i zakon o zaštiti njemačke krvi i časti, kojim je bilo zabranjeno sklapanje brakova između Njemaca i Jevreja i zapošljavanje Njemaca kod jevrejskih poslodavaca.

1946. Proglašena Narodna Republika Bugarska, pošto su se Bugari na referendumu izjasnili protiv monarhije.

1949. Konrad Adenauer izabran za prvog kancelara Zapadne Njemačke, a Teodor Hojs za prvog predsjednika države.

1967. Komandant egipatskih snaga u šestodnevnom ratu sa Izraelom, u junu 1967, Abdel Hakim Amer izvršio samoubistvo. U tom ratu Izrael gotovo uništio egipatsko vazduhoplovstvo, zauzeo Sinaj i prodro do Sueckog kanala.

1987. Njemački hakeri poznati kao "Haos klub" upali su u kompjuterski sistem Nase i instalirali program nazvan "Trojanski konj".

2000. U Sidneju otvorene 27. Olimpijske igre. Jugoslovenski sportisti na tim igrama osvojili tri medalje, odbojkaši zlatnu, Jasna Šekarić u gađanju iz vazdušnog pištolja srebrnu, a vaterpolisti bronzanu.

2002. Na parlamentarnim izborima u Makedoniji, četvrtim od osamostaljenja te bivše jugoslovenske republike, pobijedila opoziciona koalicija "Za Makedoniju zajedno", predvođena Socijaldemokratskim savezom Branka Crvenkovskog.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-09-10, 01:28
16. septembar

Danas je Medjunarodni dan zastite ozonskog omotaca, a Dan nezavisnosti slave Meksiko i Papua Nova Gvineja.

Crnogorska istorija je zapisala:

1645. Pošto nije uspio mirnim putem da naplati harač skadarski Sandžak-beg je okupio oko tri hiljade ljudi i pokušao da prodre u Crnu Goru. Crnogorci i Grbljani su ga spremno dočekali ispod Pješivaca, gdje su ga teško porazili. Za ovaj sukob Crnogorci su od Mlečana dobili izvjesnu pomoć u olovu i prahu. što je kasnije poslužilo za ozbiljniju saradnju u predstojećem Kandijskom ratu od 1645. do 1669 godine.

1827. Petar I Petrović, crnogorski vladika i gospodar, uputio je srpskom knezu Milošu Obrenoviću pismo u kojem je zbog loših ekonomskih prilika u Crnoj Gori tražio odobrenje za useljavanje nekoliko crnogorskih porodica u Srbiju

1843. Osman pasa Skopljak sa 12000 vojnika zauzeo Lesendro i Vranjinu - Tokom velikog pritiska osmanske vojske iz hercegovačkog pašaluka, zbog kojeg su u tom pograničnom pojasu bile koncentrisane značajne crnogorske snage, na drugom kraju Crne Gore skadarski vezir Osman-paša Skopljak, kojeg je sultan Abdul-Medžid postavio tri godine ranije na mjesto Rifat Hasan-paše, sa 12 hiljada vojnika i artiljerijom krenuo je u pohod za preotimanje ostrva Lesendro i Vranjine od Crnogoraca. Lesendro je, uz velike crnogorske gubitke, ubrzo palo, a poslije njega i Vranjina. Tom prilikom, stradao je i manastir Svetog Nikole.

1895. umro je Klean Teodorides, poznati ljekar i sin takodje poznatog ljekara koji je iz Hercegovine prebjegao i nastanio se u Crnoj Gori.
Jedan od ljekara izvanjaca. Kroz angažman humaniste, u Crnoj Gori je tokom svog kratkog života ostavio svijetao trag. Rođen je 1865. u Jedrenama. U Crnu Goru je stigao da bi se priključio svom ocu, Janku Teodoridesu, takođe ljekaru, koji je 1876. sa hercegovačkog ratišta prebjegao na Cetinje. Na inicijativu knjaza Nikole, završio je gimnaziju u Kotoru, studirao medicinu u Petrogradu, koji je napustio iz zdravstvenih razloga te studij dovršio u Carigradu, sa sjajnim uspjehom. Po povratku u Crnu Goru, predano je obavljao ljekarski poziv. Bio je veoma cijenjen i omiljen. Dao je niz priloga za medicinsku etnologiju. Smatraju ga pretečom seksologije kod nas. Bio je svestrano obrazovan, poliglota i muzički nadaren.

1897. U Crnoj Gori je osnovana prva samostalna apoteka. Magistar farmacije Nikola Sundečić, na osnovu rješenja Ministarstva unutrašnjih djela, otvorio je modernu apoteku u Podgorici. Kako je u obrazloženju stajalo, „u toj varoši nije bilo diplomiranog farmaciste, no tamo fizikus (nadzorni ljekar) drži po nuždi ručnu apoteku”. Prva samostalna apoteka u Podgorici bila je moderno uređena i snabdjevena svim savremenim ljekovima.

1901. Zapisano je da je 16. jula 1901., u 11 sati, na Željezničku stanicu u Zelenici stigao prvi voz. Bila je to velika svečanost za Boku, koja je tada bila u sastavu Austrougarske monarhije. Vozom su stigli predstavnici tadašnje državne vlasti i Željeznice, a dočekali su ih brojni građani, predstavnici lokalne vlasti, seoski knezovi, učitelji i đaci obučeni u narodnu nošnju. Željeznička pruga Gabela- Uskoplje- Zelenika, koja je Boku povezivala ne samo sa Sarajevom već i sa Bečom, Peštom a onda i čitavom Evropom, bila je prva izgrađena pruga u sadašnjoj Crnoj Gori.

1914. u Niksicu je umro Sako Petrovic, vojvoda i predsjednik Skupstine Crne Gore, vojnik u ratovima, vodja Bokeljskih dobrovoljaca u upravitelj Niksica poslije oslobodjenja od Turaka. Šako Petrović Njegoš, prvi predsjednik Crnogorske narodne skupštine. Rođen na Njegušima 1854. godine, vspitavao ga je knjaz Danilo, pošto je rano ostao bez oca. Bio je ađutant kralja Nikole, s kojim se sukobio 1876. U ratovima 76.-1878. učestvovao je kao običan vojnik, istakao se velikim junaštvom. Poslije bitke na Vučjem dolu, odlikovan Obilića medaljom i kasnije vojvodskom titulom kao vođa bokeljskih dobrovoljaca. Knjaz Nikola mu povjerava upravu Bara i Primorja odmah po oslobođenju ovih krajeva, a kasnije upravu Nikšića. Odatle dolazi na Cetinje kao član Državnog savjeta. Na prvim izborima 1906. godine izabran za narodnog poslanika na Cetinju. Biran za prvog predsjednika Crnogorske narodne skupštine. U stalnim sukobima sa dvorom, bio opozicionar, pripadao klubašima. Poslije raspuštanja Skupštine 1907. napušta politiku i do smrti živi u Nikšiću.

2006. U Beranama ozvaničen početak nastave na odsjeku Učiteljskog fakulteta, koji će raditi u sklopu Filozofskog fakultata u Nikšiću. Prva generacija studenata koja je dobila indeks, nastavu obavlja u adaptiranim prostorijama OŠ "Vuk Karadžić", u kojoj je 50-tih godina iškolovano nekoliko generacija najboljih crnogorskih učitelja.

u svijetu:

Na danasnji dan, 1956. rodio se američki mađioničar David Copperfield, 1977. umrla Marija Kalas, a 1993. poginuo smucar Rok Petrovič.

681. U Konstantinopolju, pod pokroviteljstvom cara Konstantina IV, zaključen Šesti vaseljenski sabor.

1380. Umro francuski kralj Šarl V Mudri, koji je kao regent 1358. ugušio velik seljački ustanak poznat kao Žakerija. Tokom vladavine, od stupanja na presto 1360, u Stogodišnjem ratu uspio da od Engleza vrati veći deo teritorija. Podsticao nauku i kulturu. Naslijedio ga sin Šarl VI Ludi.

1387. Rođen engleski kralj Henri V, koji je tokom vladavine nastavio Stogodišnji rat s Francuskom i poslije pobjede 1415. kod Azenkura osvojio Pariz. 1420. postao regent, a posle smrti Šarla VI prestolonaslednik Francuske.

1498. Umro španski dominikanac Tomas de Torkemada, pokršten Jevrejin, prvi Veliki inkvizitor Španije i fanatičan propovednik Inkvizicije. Pod njegovim pritiskom kralj Ferdinand V izdao dekret o progonu Jevreja na osnovu kog je 300.000 Jevreja protjerano iz Španije.

1620. Brod "Mejflauer" krenuo iz engleske luke Sautempton s putnicima koji će osnovati Plimut, prvu stalnu englesku koloniju u Sjevernoj Americi.

1736. Umro njemački fizičar Gabrijel Danijel Farenhajt, koji je 1714. usavršio termometar, napunivši ga živom umesto alkoholom. Tačka smrzavanja na njegovoj skali, 32 stepena, označava najjaču zimu koja je 1709. zabilježena u Danzingu.

1745. Rođen ruski vojskovođa Mihail Ilarionovič Kutuzov, jedan od najvećih vojnih stratega XIX vijeka. Proslavio se u borbama protiv Turaka i Napoleona Bonaparte 1812. Jedna od glavnih ličnosti romana "Rat i mir" Lava Tolstoja.

1810. Masovnim ustankom seljaka koje su predvodili Migel Idalgo i Kastilja i Hose Moralez, u Meksiku počela borba za nezavisnost od španske vlasti, završena sticanjem nezavisnosti 1821. Datum izbijanja ustanka slavi se u Meksiku kao Dan nezavisnosti.

1859. Škotski istraživač David Livingstone otkrio veliko jezero Njasa.

1861. Zastupništvo grada Zagreba dodijelilo Vuku Stefanoviću Karadžiću Povelju počasnog građanina, kojom su mu data "sva prava, sloboštine i koristi kao što svakom građaninu Zagreba po zakonu i starom narodnom običaju pripadaju".

1908. Beč i Moskva se sporazumjeli da se Austro-Ugarska ne protivi otvaranju Bosfora za ruske brodove, a Rusija austrougarskoj aneksiji Bosne i Hercegovine. Tom sitnom trgovinom je okončana tkz. Aneksiona kriza.

1931. Italijanske kolonijalne snage zarobile i potom pogubile libijskog nacionalnog vođu Omara Muhtara.

1941. Iranski šah Reza Kan Pahlavi abdicirao u korist 22-godišnjeg princa Mohameda Reze. Abdikaciju iznudili Velika Britanija, SAD i SSSR zbog šahove pronjemačke politike.

1945. Japan se povukao iz Hong Konga.

1955. Vojnim udarom sa vlasti zbačen predsjednik Argentine Huan Peron. Poslije 18 godina provedenih u egzilu Peron se vratio u Argentinu 1973, kada je formirana peronistička vlada Ektora Kampore i iste godine ponovo postao predsjednik Argentine. Poslije njegove smrti 1974. zamijenila ga supruga Izabela Peron.

1966. Izvođenjem opere Samjuela Barbera "Antonije i Kleopatra" otvorena nova zgrada opere Metropoliten u Linkolnovom centru u Njujorku.

1977. U Parizu u 53. godini umrla američka operska pjevačica grčkog porijekla Marija Kalas.

1978. U Iranu poginulo 25.000 ljudi u zemljotresu jačine između 7,5 i 7,9 stepeni Rihterove skale. Grad Tabas i velik broj sela potpuno razrušeni.

1992. Na svjetskim berzama je došlo do haosa zbog čega su, uprkos intervencijama centralnih banaka, britanska funta i italijanska lira morale da istupe iz Evropske monetarne unije (EMU) . Narednih mjeseci Švedska, Španija, Portugalija i Irska morale su da devalviraju svoje nacionalne valute.

2001. Kina poslije 15 godina pregovora primljena u Svjetsku trgovinsku organizaciju.

2001. Odbojkaši Jugoslavije osvojili prvo mjesto na Evropskom šampionatu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-09-10, 01:30
17. septembar

1385. U bici kod Berata na Skadarskom jezeru između snaga Balše Drugog i turske vojske kojom je komandovao Hajradin paša, poginuo je Balša II, sin Đurđa Balšića i njegova vojska je pretrpjela težak period. Nakon toga vlast u Zeti preuzeo je Đurađ Stracimirović Balšić a prijestonica mu je bila u Ulcinju. Da bi ojačao ugled svoje vlasti i lakše se odupro nadiranju Turaka na Balkan Đurađ je stupio u tješnje veze sa knezom Lazarom i oženio se njihovom kćerkom.

1820. Tokom pohoda na Kolasin, Ali pasa sa 12000 vojnika pretrpio je poraz od Rovcana i Moracana - Tokom pohoda na kolašinski kraj osmanske vojske, koju je sa ciljem da „privede u poslušanije” tamošnje žitelje poslao bosanski vezir Dželaludin Ali-paša, odigrala se bitka u Donjoj Morači, u kojoj je oko 12.000 osmanskih vojnika i oficira pod komandom Deli-paše pretrpjelo poraz od udružene vojske Moračana, Rovčana i Pipera, potpomognutih odredima Bjelopavlića i Pješivaca. Saznavši i ranije da će osmanska vojska krenuti na Moraču, vladika Petar I poslao je hitnu poruku Brđanima da se što prije pripreme za odbranu i istovremeno apelovao na sva plemena Crne Gore da što prije pošalju vojsku „u Brda i ako bude potrebe pomažu svojoj braći”. Neposredno uoči pohoda, Mušović, kapetan grada Onogošta, Crnogorce je tajno, preko glasonoše, obavijestio o pravcu udara osmanskih trupa i njihovom rasporedu u pohodu. Boj na Morači je bio i potonji veliki okršaj sa Osmanlijama za vrijeme vladavine Petra I, čiji je ugled u narodu još više porastao. Pobjeda u toj bici označila je još jedan uspjeh u vladičinoj politici prema Bosanskom i Skadarskom vilajetu, a Rovčani i Moračani pripojeni su Crnoj Gori.

1834. Na poziv Petra II Petrovića Njegoša, Crnu Goru je prvi put posjetio Vuk Karadžić. Na Cetinje je stigao preko Trsta, Dubrovnika i Kotora, na konju i sa štulom u naručju. Narednog mjeseca, prisustvovao je ceremoniji otvaranja groba Petra I i tom prilikom vidio u prijestonici sve značajnije ljude crnogorske države. Za vrijeme boravka u Crnoj Gori prikupljao je folklornu, jezičku, leksičku i istorijsku građu, a po svoj prilici razgledao je i koristio dokumenta koja su se nalazila u vladičinom manastirskom arhivu..

1848. U izvještaju Milorada Medakovića, Njegoševog sekretara, naznačeno je da je, osim verbalne podrške Hrvatima i Srbima koji su se borili protiv mađarske hegemonije, Njegoš imao namjeru da uputi tri hiljade Crnogoraca u pomoć hrvatskom banu Josipu Jelačiću. Opstrukciju u slanju brodova za njihov prevoz vršila je Austrija, plašeći se jačanja slovenskih veza.

1878. Jonin dobio akreditiv ruskog cara i postao opunomoceni ministar na Cetinju.

1939. list Zeta objavio obavijest o odrzavanju prve Seoske Olimpijade.

1965. U Baru rođen predsjednik i poslanik Socijalističke narodne partije Srđan Milić. Bio predsjednički kandidat na izborima 2008. godine.

1995. u centru za Informativne djelatnosti u Niksicu, otvorena je TV Niksic, a prvi urednik je bio Milan Stojovic.

U svijetu:

1631. U Tridesetogodišnjem ratu, Šveđani i njemački protestanti, pod komandom švedskog kralja Gustava Adolfa, kod Lajpciga pobijedili snage Katoličke lige, pod vođstvom grofa Tilija.

1665. U Londonu izbila epidemija kuge u kojoj je umrlo oko 70.000 ljudi.

1787. Delegati 12 od tadašnjih 13 država SAD potpisali Ustav SAD. Uz kasnije dodate amandmane, Ustav je i sada na snazi i najstariji je važeći Ustav na svijetu. U njemu je prvi put primijenjena ideja francuskog filozofa Monteskjea o podeli vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku.

1796. Prvi predsjednik SAD Džorž Vašington uputio američkom narodu oproštajnu poruku i povukao se na svoje imanje. Za predsjednika izabran 1788. godine.

1857. Rođen ruski fizičar Konstantin Eduardovič Ciolkovski, čije su teorije i otkrića bili osnova za razvoj astronautike. 1903. objavio prvo djelo iz teorije astronautike "Ispitivanje vasionskog prostora reaktivnim aparatima".

1900. Britanska kraljica Viktorija I Aleksandrina potpisala dokument kojim je Australija ušla u Komonvelt kao federalna unija šest bivših britanskih kolonija.

1908. Rođen ruski violinista i dirigent David Fjodorovič Ojstrah, jedan od najvećih majstora violine u XX vijeku. Proslavio se 1935. na međunarodnom takmičenju u Varšavi i 1937. nagradom "Isaj" u Briselu, a potom s velikim uspjehom nastupao širom svijeta.

1931. Kompanija "RCA Viktor" predstavila prvu long-plej gramofonsku ploču na 33 obrtaja u hotelu "Savoj" u Njujorku.

1939. Sovjetska Crvena armija ušla u Poljsku sa istoka, zaposjela krajeve zapadne Bjelorusije i Ukrajine i zarobila 217.000 Poljaka. Njemci napali Varšavu iz vazduha i sa kopna.

1944. Spuštanjem britanskih padobranaca kod grada Arnhema u Holandiji počela operacija Market Garden, u Drugom svjetskom ratu, s ciljem da se uspostavi mostobran na rijeci Rajni i zaobiđe njemačka linija odbrane. Savezničke trupe naišle na neočekivano jak otpor Njemaca, operacija propala, uz velike savezničke gubitke.

1958. Rođen slovenački političar i državnik Janez Janša. Jedan od poznatijih slovenačkih disidenata u vrijeme SFRJ. Suđeno mu u jednom od posljednjih političkih procesa koji su najavili raspad SFRJ.

1961. Obješen bivši turski premijer Adnan Menderes, kojeg je u maju 1960. oborila vojna hunta generala Džemala Gursela i osudila na smrt zbog izdaje reformskih principa Kemala Ataturka.

1978. Potpisivanjem okvirnog plana za mir na Bliskom istoku u Kemp Dejvidu završeni razgovori predsjednika Egipta Anvara el Sadata, premijera Izraela Menahema Begina i predsjednika SAD Džimija Kartera.

1994. Umro britanski filozof austrijskog porijekla Karl Rajmund Poper, jedan od najuticajnijih mislilaca XX vijeka.

1997. U blizini Fojnice, u centralnoj Bosni, srušio se helikopter Ujedinjenih nacija u kome su poginuli 12 predstavnika UN i pomoćnik predstavnika UN za Bosnu i Hercegovinu Gerd Vagner.

2001. Okružni sud u Beogradu obustavio krivični postupak protiv čelnika zapadnih zemalja i NATO zbog agresije na Jugoslaviju 1999. godine. Postupak obustavljen pošto je javni tužilac odustao od optužnice, a Vrhovni sud Srbije ukinuo presudu kojom su optuženi osuđeni na po 20 godina zatvora.

2001. Vlada Makedonije saopštila da će trupama NATO dozvoliti da ostanu u zemlji i po završetku njihovog mandata.

2002. Premijer Japana Junićiro Koizumi doputovao u Pjongjang, glavni grad Sjeverne Koreje, na razgovore s njenim liderom Kim Džong Ilom. Dvije zemlje prekinule diplomatske odnose 1948. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-09-10, 11:58
18. septembar

18. septembar je dan opstine Niksić.

1385. Poginuo Balša II - Najmlađi sin Balše I, vladara Zete iz crnogorske dinastije Balšića, poginuo je na Saurijskom polju kod Berata u velikoj bici protiv Osmanlija. Balša II došao je na prijesto Zete 1378. poslije smrti svog brata Đurađa I Balšića. Bio je oženjen Komninom, kćerkom albanskog despota Jovana Asena i dobio u miraz posjede na jugu Albanije: Valonu, Berat i Himeru. Osvajačke namjere ispoljavao je prema Kotoru kog je bezuspješno držao u opsadi tokom 1382. U namjeri da očuva i proširi teritoriju Zete, 1385. uspio je da zauzme Drač.Vladao je u dosta nepovoljnim okolnostima, jer su njegovi posjedi bili meta albanskih velikaša, Osmanlija i bosanskog kralja Tvrtka I. Nakon pogibije Balše II zetske posjede preuzeo je njegov sinovac Đurađ II Stracimirović Balšić.

1814. poceo Becki Kongres na kojem su prekrajane granice Evrope. Crna Gora nije ni pomenuta a Boka je ustupljena Austriji.Najmasovniji, do tog vremena najduži skup državnika i diplomata, završen 9. juna 1815, bavio se političkim prekrajanjem karte evropskih država nakon pobjede saveznika nad Bonapartom. Crna Gora na Kongresu nije ni pomenuta kao učesnik u ratu na strani Velikih sila, a posredno je bilo odlučeno da Boka bude ustupljena na upravljanje Austriji.

1838. Odstampano je Objavlenije narodu sto je u prevodu znacilo uvodjenje poreza u Crnoj Gori. Vladika Petar II Petrović Njegoš je, u cilju ubiranja prihoda za državnu kasu, štampao Objavlenije narodu, kojim je obznanio uvođenje poreskih klasa. Prva klasa plaćala je talijer i po, druga talijer, a treća pola talijera, u zavisnosti od imovnog stanja i stečenih prihoda.

1869. Na Cetinju je svečano otvorena Bogoslovija, tada jedina stručna škola u Crnoj Gori. Prvi rektor bio je Vojvođanin Milan Kostić. Osnovana je još 1863., kao skraćeni kurs, ali je već nakon godinu dana, zbog pomanjkanja finansijskih sredstava, prestala da radi. Novoosnovana Bogoslovija bila je internatskog tipa, a najbolji njeni učenici bili su državni pitomci. Bogoslovija je 1873. sa Cetinja bila premještena u manastir Ostrog, da bi naredne opet bila vraćena na Cetinje. Ta trogodišnja škola, za koju su nastavni plan i program, kao i Ustav, izradili Kostić i Rajevski (prota ruskog poslanstva u Beču), spremala je učitelje, sveštenike i službenike crnogorske administracije.

1899. U Ljubljani je rođen Ivan Rakovec, geolog i paleontolog, redovni profesor Ljubljanskog univerziteta. Pored izučavanja slovenačke teritorije, bavio se i faunom paleolitskih nalazišta na području Crne Gore, naročito područja Crvene stijene, arheološkog nalazišta nadomak Petrovića - crnogorska granica prema Hercegovini.

1922. u Niksicu je izasao prvi broj lista Slobodna misao, a prvi urednik je bio Stojan Cerovic.
Nezavisni nedjeljni list – organ Zemljoradničke stranke Crne Gore – izašao je u obnovljenoj štampariji Akcionarskog društva u Nikšiću. Izlazio je ponedjeljkom. Donosio je članke iz politike, ekonomije, književnosti, orazovanja, nauke. Glavni i odgovorni urednik bio je Stojan Cerović. Do 30. marta 1941. kada je prestao da izlazi, štampana su 933 broja

1944. Oslobođen Nikšić, kada su borci Šeste crnogorske udarne brigade, Druge dalmatinske i Brigade narodne odbrane, gradu donijeli slobodu protjeravši fašističke okupatore. 11 hiljada Nikšićana učestvovalo je u NOR-u, 2.092 borca i 1.450 žrtava fašističkog terora poginulo i ubijeno, a grad pod Trebjesom dao je 501 nosioca Partizanske spomenice i 48 narodnih heroja. Stari grad Onogošt, nastao u IV vijeku kao rimsko vojno utvrđenje na raskrsnici važnih putnih pravaca koji su povezivali uže teritorije i susjedne oblasti, dobro situiran na prirodnom stjenovitom humku u polju izmedju Studenačkih glavica i Trebjese, živio je kroz tri velika perioda ljudske civilizacije. Kroz vjekove biva rušen, obnavljan i dograđivan, mijenjajući izgled i gospodare, svjedočeći o krupnim društvenim i istorijskim kretanjima i promjenama vremena u kojima je opstajao i kao rimski kastrum, i kao objekat u sistemu odbrane čitave oblasti u srednjem vijeku, kao centar Župe u vrijeme procvata srpskih država i, napokon, kao utvrđeni turski grad. Od svog nastanka gotski Anagastum i srednjovjekovni Onogošt bio je aktivna tvrđava sve do odlaska posljednjh osvajača. Zidovi grada vremenom postaju tijesni za sve one koji su u njemu tražili utočiste, pa se počinje sa gradnjom ispod gradskih zidina i spontano nastaju prva naselja u polju - začeci današnjeg grada. Zato se postanak i razvoj grada moraju vezati za staru gradsku tvrđavu i pored činjenice da je, još mnogo prije njenog nastanka, negdje u nikšićkom polju postojala rimska naseobina Anderba, koja je netragom nestala i o čijoj lokaciji nema neposrednih izvora. Oslobođenje od Turaka 1877.godine dovodi nove naseljenike, daje nove impulse. Želja za novim gradom pored "stare i trule" turske kasabe ostvarena je izradom prvog regulacionog plana 1883.godine. Plan je po nalogu kralja Nikole izradio inženjer Josip Slade.

2007. U Briselu potpisan sporazum o readmisiji i viznim olakšicama, koji će građanima Crne Gore omogućiti da lakše putuju u zemlje Evropske unije. Sporazum potpisali ministar unutrašnjih poslova i javne uprave Jusufa Kalamperović, potpredsjednik Evropske komisije Franko Fratini i ministar inostranih poslova Portugalije Rui Pereira.

2008. Prvi Ambasador Crne Gore u Ruskoj Federaciji Slobodan Backović predao akreditiv predsjedniku Ruske Federacije Dmitriju Medvedevu.

u svijetu:

1502. Španski moreplovac italijanskog porekla Kristofer Kolumbo stigao je u Kostariku na svom četvrtom i posljednjem putovanju u Novi svijet.

1636. Osnovan jedan od najstarijih američkih Univerziteta, Harvard, koji posjeduje jednu od 5 megabiblioteka u svijetu, sa preko 15 miliona primjeraka.

1709. Rođen je engleski pisac i leksikograf Semjuel Džonson, autor prvog modernog rječnika engleskog jezika (A Dictionary of the English Language) koji je objavljen 1755, a potom bio temelj engleske književnosti više od jednog veka (poema "Taština ljudskih želja", tragedija "Irena", satira "London").

1759. Francuzi su poslije vojnog poraza morali da prepuste Englezima provinciju Kvebek u Kanadi, a u posljednjoj bici su poginula oba komandanta - engleski Džejms Volf i francuski Luj Monkalm.

1810. U Čileu je počeo ustanak protiv španske kolonijalne vlasti pod vođstvom Bernarda O'Iginsa, kasnije predsjednika Čilea (1817-23).

1819. Rođen je francuski fizičar Leon Fuko, koji je ogledom s klatnom (Fukoovo klatno) dokazao rotaciju Zemlje. Pronašao je žiroskop, usavršio teleskop i otkrio vrtložno-vihorne struje u metalnim masama (Fukoove struje).

1822. Francuski egiptolog Žan Fransoa Šanpolion dešifrovao je egipatsko pismo (hijeroglife).

1851. Izašao je prvi broj modernog rječnika engleskog jezika (A Dictionary of the English Language) koji je objavljen 1755, a potom bio temelj engleske književnosti više od jednog vijeka (poema "Taština ljudskih želja", tragedija"Irena", satira "London").

1905. rođena je Greta Luiza Gustavson, švedska filmska glumica, poznata kao Greba Garbo, koja nikada nije dobila nagradu ni za jedan film.. Karijeru je počela u Švedskoj, a svjetsku slavu postigla u SAD. Kao glumica bila je simbol ženstvenosti, igrala je 1921-41. kada se sama povukla. Poznati njeni filmovi su: Poljubac, Mata Hari, Kraljica Kristina, Ana Karenjina...
Nikad nije bila u Pipere mada je ostala posprdna pjesma "Setala se Greta Garbo".

1968. Rođen hrvatski košarkaš, nekadašnji jugoslovenski reprezentativac Toni Kukoč.

1970. U Londonu umro Džimi Hendriks, čuveni rok gitarista.

1982. U masakru koji je, uz podršku izraelske vojske, počinila libanska hrišćanska milicija u palestinskim izbegličkim logorima Sabra i Šatila u Bejrutu, ubijeno je najmanje 800 ljudi. To je bila odmazda za atentat izvršen četiri dana ranije, u kojem je ubijen predsjednik Libana Bešir Džemajel.

1984. Džo Kitinger završio solo let balonom preko Atlantika.

1988. Tokom antivladinih demonstracija, u kojima je ubijeno hiljade ljudi, vojna hunta je oborila vladu predsednika Burme Maunga Maunga.

1989. Nakon 22 godine prekida, Izrael i Mađarska su obnovili diplomatske odnose.

1989. Indijska vlada odlučila je da obustavi vojne operacije protiv Tamilskih tigrova i da do kraja godine povuče trupe iz Šri Lanke.

2001. Okružni sud u Beogradu saopštio je da je iz masovne grobnice u Batajnici kod Beograda iskopano najmanje 269 tijela za koja se sumnja da su posmrtni ostaci kosovskih Albanaca ubijenih i poginulih za vrijeme rata na Kosovu 1999.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-09-10, 01:57
19. septembar

Danas je Medjunarodni dan pirata ili sto bi rekli International Talk Like a Pirate Day, a vjerovali ili ne, toga dana 1783. godine izvrsen je prvi let balonom sa posadom koja se sastojala od jednog ovna, kokota i patke. 1888. bili prvi izbori ljepotica na svijetu, a 1893. Novi Zeland kao prvi na svijetu priznao pravo glasa zenama. 1982. je zabiljezen prvi emotikon, a bio je to :-)

U Crnoj Gori:

1760. Bokeljski moreplovac Bogdan Zelacic, koji je bio u ropstvu na osmanskom brodu „Sultanija”, uspio je da napravi svojevrsan podvig kada je sa hrišćanskim robovima na brodu koji je bio usidren u Egejskom arhipelagu organizovao pobunu, uspio da nadvlada osmansku posadu i otme brod. Nakon bezuspješne potjere za njim i 19 dana plovidbe stigao je pod Maltu. Za taj podvig kapetan Želalić dobio je titulu malteškog viteza.

1808. Ukazom Napoleona Prvog prestala je juriskdikcija Petra I Petrovića u Boki Kotorskoj. Dvije godine potom, na osnovu pomenutog ukaza, sastao se u Zadru sabor pravoslavnih sveštenika. Po njihovom prijedlogu, Napoleon je postavio Benedikta Kraljevića za pravoslavnog episkopa u Dalmaciji i Boki.

1833. Petar II Petrović Njegoš dobio ruski pasoš u kome je pisalo - Ovim se objavljuje svima i svakome ko je tome nadležan, da pokazatelj Preosvećeni Petar Petrović, Arhijerej Crnogorske crkve, koga prati njegov sekretar Dimitrije Milaković i tjelohranitelji Stefan Petrović i Mihail Petrov, putuje preko Libeka, Beča, Trsta, za Crnu Goru... Kao potvrdu ovoga daje se ovaj pasoš s prilogom našeg državnog pečata. Peterburg, septembra sedmog 1833. godine. Dokument nosi datum po Julijanskom kalendaru.

1904. umro Milos Šaulić koji je poslije protjerivanja iz Srbije, u Crnoj Gori postao jedna od najzasluznijih licnosti za razvoj sudskog zakonodvstva. Jedna od zaslužnih ličnosti na planu unapređenja crnogorskog sudskog zakonodavstva. Osnovno školovanje počeo je u rodnim Jezerima na Žabljaku, potom na Cetinju, gdje je završio gimnaziju, a dalje obrazovanje stekao u Sremskim Karlovcima i Beogradu, gdje je diplomirao na Pravnom fakultetu. Godine 1898. protjeran je iz Srbije, kao opasan po onovremeni režim. Po povratku u Crnu Goru, obavljao je funkciju sekretara Velikog suda, potom Ministarstva pravde, bio član Velikog suda i upravitelj –zastupnik ministra pravde. Zaslužan je za objavljivanje zbornika crnogorskih zakona, uredbi i naredbi.

1918. umro je Marko Dragovic istoricar i biograf, rođen 22. avgusta 1852. Objavio je preko 120 stručnih i naučnih radova, a u posebnim izdanjima značajni su mu radovi: „Mitropolit Vasilije Petrović i njegovi odnosi sa Rusijom”, „Uputstvo za sakupljanje materijala za istoriju i geografiju Crne Gore”, „Seoba knjaza gospodara crnogorskoga Ivana Crnojevića sa Riječkog grada na Cetinje 1485. godine”, „Škole u Crnoj Gori”, „Istorija Crne Gore – I dio” i mnogi drugi. Bio je uključen u prvi organizovani leksikografski rad u Crnoj Gori. Napravio je alfabetar svih sakralnih objekata (131 crkva) stare Crne Gore, Bjelopavlića, Zete, Bara i Ulcinja, kao i katalog crnogorskih i zetskih mitropolita do vladike Danila.

1928. u Nikšiću je rođen Božidar Boško Gluščević, profesor Univerziteta Crne Gore, dekan Ekonomskog fakulteta u Titogradu, direktor Instituta za društveno ekonomska istraživanja u Titogradu i član CANU. Ekonomski fakultet završio je u Beogradu, specijalizaciju iz oblasti planiranja u Francuskoj i poslijediplomske studije iz oblasti organizacije na Stanford univerzitetu – SAD. Obavljao je više odgovornih poslova u Nikšiću i Izvršnom vijeću Skupštine Crne Gore. Objavio je 80-ak autorskih i koautorskih radova iz ekonomije i društvenog razvoja. Bio je dobitnik više nagrada i priznanja. Umro je 27. oktobra 1992.

2006. Na Generalnoj Skupštini Interpola, održanoj u Rio de Žaneiru, Crna Gora postala 185. članica.

u svijetu:

1356. Engleska vojska pod vođstvom sina kralja Edvarda III, Crnog Princa, u bici kod Poatjea porazila je vojsku francuskog kralja Žana II, čime je okončana prva faza Stogodišnjeg rata. Istog dana

1370. Crni Princ je zauzeo i opustošio Limož.

1448. Skadar je izgorio u požaru. Život je izgubilo oko 500 ljudi, a materijalne štete bile su velike. Potrebna su bila ogromna sredstva da se za nastupajuću zimu grad koliko-toliko oporavi.

1551. Rođen je francuski kralj Anri III, posljednji vladar iz dinastije Valoa. Tokom njegove vladavine od 1574. zemlja je bila zahvaćena sukobima rimokatolika i hugenota (francuskih protestanata).

1802. Rođen je mađarski revolucionar Lajoš Košut, vođa Mađarske revolucije 1848. i rata za nezavisnost od Austrije, guverner oslobođene Mađarske od aprila do avgusta 1849. Nakon mađarske kapitulacije 13. avgusta 1849. živio je u izbjeglištvu.

1888. Prvo svjetsko takmičenje za izbor ljepotice održano je u belgijskoj banji Spa, a prva zvanično najljepša žena na planeti je postala 18-godišnja Kreolka iz Gvadelupe Berta Sukare.

1911. Rođen engleski pisac Vilijam Golding, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1983. Njegov prvi objavljeni i najpoznatiji roman "Gospodar muva" postao svjetski bestseler.

1922. Rođen češki atletičar Emil Zatopek, koji je na Olimpijskim igrama u Londonu 1948. osvojio zlatnu medalju u trci na 10.000 metara, a na Igrama 1952. u Helsinkiju na 5.000, 10.000 i u maratonu. Oborio 18 svjetskih rekorda i pobijedio zaredom u 69 trka između 1949. i 1951.

1928. "Parobrod Vili", prvi animirani crtani film u kojem se pojavio Miki Maus, prikazan u njujorškom bioskopu "Koloni teatar".

1933. Usvojenim Izbornim zakonom, Novi Zeland postao pva zemlja u kojoj su žene dobile pravo glasa. ( U SAD, npr. To se desilo 1912, u Engleskoj tek 1928. godine).

1933. Nacističkim zakonima, Jevrejima su ukinuta sva prava. Tada je počeo njihov svirepi pogon u Njemačkoj.

1939. Sovjetske trupe stigle su na madjarsku granicu i istovremeno su na sjeveru Evrope okupirale Vilnjus (danas glavni grad Litvanije), koji je bio pod poljskom upravom.

1941. Njemci zauzeli Kijev, poslije bitke koja je trajala 45 dana; britanske trupe ušle u Teheran.

1955. U Argentini vojska oborila sa vlasti predsjednika Huana Dominga Perona, koji je izbjegao i do 1973. živio u inostranstvu. Po povratku u zemlju, ponovo izabran za predsjednika i bio na čelu države do smrti 1974.

1957. Amerikanci u Nevadi izvršili prve podzemne nuklearne probe.

1985. U glavnom gradu Meksika Sjudad Meksiku i okolini u zemljotresu poginulo oko 12.000, a ranjeno 40.000 ljudi.

1989. U eksploziji aviona DC-10 francuske kompanije UTA, na liniji Brazavil-Pariz, iznad Nigera, za koju je kasnije optužena Libija, poginuli svi putnici i članovi posade (171).

1991. Kolone tenkova Jugoslovenske narodne armije krenule su iz Beograda prema Hrvatskoj, gdje su počeli sukobi srpskih naoružanih grupa i hrvatske policije. Hrvatska je 25. juna 1991. proglasila samostalnost i izdvojila se iz SFR Jugoslavije.

1992. Savjet bezbjednosti UN iskljucio je SR Jugoslaviju iz te svjetske organizacije, osporivši joj pravo da automatski naslijedi SFRJ. SRJ je postala članica UN 2. novembra 2000. godine, nakon što je demokratska opozicija preuzela vlast u Srbiji.

2000. U Pragu počelo petodnevno zasijedanje MMF-a i Svjetske banke, tokom kojeg se više hiljada demonstranata, protivnika globalizacije sukobilo sa policijom. U sukobima povrijeđena 142 demonstranta i 123 policajca, a centar Praga demoliran.

2001. Predsjednik SAD Džorž Buš potpisao kongresnu rezoluciju o upotrebi vojne sile i zahvalio se Predstavničkom domu i Senatu što su ga ovlastili da pokrene rat protiv terorista.

2001. Islamski svještenici pozvali terorističkog lidera Osamu Bin Ladena da dobrovoljno napusti Avganistan, ali mu nijesu odredili rok za izlazak iz zemlje. SAD zaprijetile da će napasti Talibane, ukoliko ne predaju Bin Ladena.

2003. Bivši americki predsjednik Bil Klinton posjetio je Prištinu gde je proglašen za počasnog doktora prištinskog univerziteta. Dan kasnije on je u Potočarima kod Srebrenice (BiH) otvorio Memorijalni centar u znak sjećanja na Bošnjake ubijene u ljeto 1995. godine


Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-09-10, 02:07
20. septembar

1475. Povlačeći se pred osmanskom ofanzivom sa Žabljaka, gospodar Zete Ivan Crnojević sagradio je na Obodu, iznad Rijeke Crnojevića, utvrđenje za čiji je krovni pokrivač naručio crijep iz Dubrovnika. U jednom zapisu iz tog vremena stoji kako mu je Dubrovačko vijeće umoljenih dodijelilo 2.000 tigala za potrebe gradnje dvora na Obodu.

1692. Sulejman Bušatlija kreće u drugi pohod na pokoravanje podlovćenske Crne Gore; nadire s velikom vojskom iz pravca Crmnice i Podgorice; koristi nepravovremeni i labavi savez Crnogoraca i mletačkog odreda stacioniranog na Cetinju pod komandom Ivana Bolice (Zana Grbičića), a i snage branilaca Cetinja su nesrazmjerno manje; premoć Turaka dolazi do izraza kad je Bušatliji stiglo pojačanje (4000 ljudi) pod komandom njegovoga sina; Mleci traže, a Turci im daju saglasnost za odstupnicu; pri povlačenju mletački odred minira Cetinjski manastir; Crnogorci se reorganizuju u gerilu i nanose Turcima gubitke naročito noću; stalno napadan od Crnogoraca, Sulajman je ovog puta primoran da napusti Cetinje, i ideju o uspostavljanju neposredne vlasti nad podlovćenskom Crnom Gorom.

1767. na zboru glavara u Ćeklićima potvrđen je za gospodara Crne Gore Šćepan Mali. Tom prilikom objavljeno je da je on bez sumnje ruski car Petar treći. Sa tim se složio i Vladika Sava koji ga je lično pozdravio kao gospodara Crne Gore. Šćepan Mali je odmah postao apsolutni gospodar, formirao lično gardu, sud od 12 glavara, zaveo rad i zadobio povjerenje naroda, ali ne i Mletačke republike, Osmanskog carstva i Rusije koje su se trudile da ga likvidiraju, što im je uspjelo 1773. godine.

1870. Rođen Aleksandar Mitrović - Publicista, esejista i kritičar iz Herceg Novog. Poslije završene gimnazije u Kotoru, studirao je prava u Zagrebu, Beču i Gracu, gdje je i doktorirao. Advokaturom se bavio u Kninu. Bio je narodni poslanik u Dalmatinskom saboru, od 1908. do 1912. Pisao je studije o narodnoj književnosti, putopise, memoare, eseje i kritike. Umro je 6. februara 1921.

1891. Predsjednik Državnog savjeta i ministar unutrašnjih djela Božo Petrović potpisao je naredbu o uređenju Cetinjske apoteke, koja je važila od 1. oktobra te godine do 1916. Do tog vremena prva apoteka nalazila se u bolnici „Danilo I”. Njome je, kao i kasnije cetinjskom, upravljao Jovo Dreč.

1897. umro Savo Jovicevic, serdar Kuca, Ceklina i Krajine istaknuti junak i alaj barjaktar Kuca. 1859. postavljen za Predsjednika okruznog suda na Rijeci Crnojevica.

1918. general Anto Gvozdenovic primljen na audijenciju kod americkog predsjednika Vilsona i postao crnogorski ambasador. Nakon što je 1. avgusta iste godine ukazom kralja Nikole postavljen za izvanrednog poslanika i opunomoćenog ministra Crne Gore u SAD, general Anto Gvozdenović primljen je u audijenciju kod predsjednika Vilsona, predavši mu akreditivna pisma. Otvaranje diplomatskog predstavništva Crne Gore u Vašingtonu bio je najveći diplomatski uspjeh njene vlade u egzilu.

1957. U Kotoru rođen Miodrag Živković, bivši predsjednik Liberalne partije Crne Gore. Diplomirao je na Pravnom fakultetu u Podgorici Bio je sudija Osnovnog suda u Kotoru, potom advokat. Od samih početaka promocije liberalne ideje u Crnoj Gori, 1990. godine, Miodrag Živković je aktivni učesnik. Nakon majskih izbora 1998. godine staje na čelo crnogorskih Liberala. Na osnivačkoj Konferenciji 31.10. 2004. postaje predsjednik Liberalne partije Crne Gore. Miodrag Živković svojim političkim radom nastoji da unaprijedi stranku izgrađujući je u jedan moderan politički mehanizam, koji će u svakom trenutku biti spreman da preuzme na sebe obavezu transformacije crnogorskog društva, u moderno društvo u kome će važiti vladavina prava, poštovati se ljudska prava i moralne norme, i sopstvena država, i davati doprinos opštoj demokratizaciji Crne Gore, stoji na stranačkom web sajtu.

1959. Predsjednik SFRJ Josip Broz Tito prvi put nakon Drugog svjetskog rata, boravio je u CG. U okviru svog višednevnog boravka posjetio je i Nikšić. Obišao je Perućicu i Željezaru, a na velikom narodnom zboru, na trgu koji je tada nosio njegovo ime, pred više od 60.000 ljudi govorio je o poslijeratnom periodu, privrednom i društvenom razvoju, planovima i aktuelnim spoljno poličkim pitanjima.

1991. na Žabljaku je Crna Gora proglašena prvom ekološkom državom na svijetu. Akt je verifikovan na Konferenciji UN o životnoj sredini i razvoju - UNCED održanoj u Briselu 3-14. juna 1992 godine. Crna Gora je i u Ustavu od 12. oktobra 1992. definisana kao Ekološka država. U Deklaraciji je zapisano da „Crna Gora prema prirodi uspostavlja državni odnos, i poziva na mudrost sve ljude da spriječe ekološku katastrofu koja nam prijeti”., a za desetogodišnjicu ekološke države izdate su ekskluzivne filatelističke koverte sa markom i prigodnim poštanskim žigom.
Iako je stvorila institucionalnu i zakonsku regulativu ekoloških problema ima na pretek.

2006. Premijer Milo Đukanović obratio se, u ime Crne Gore, 61. Generalnoj Skupštini Ujedinjenih nacija. Bilo je to prvo učešće Crne Gore na GS UN.

u svijetu:

20. septembra 356. p. n. e. rodjen je Aleksandar III Veliki, makedonski kralj († 323. p. n. e..)

480. p.n.e. U pomorskoj bici kod ostrva Salamina, u Egejskom moru, Grci pod komandom atinskog vojskovođe Temistokla porazili Persijance koje je predvodio kralj Kserks I, čime je osigurana prevlast Atine na moru.

1519. Portugalski moreplovac Fernando Magelan isplovio je iz Sevilje luke Sanlúcar de Barrameda na put oko svijeta. Ispitao je jugoistočne obale Južne Amerike, otkrio moreuz koji je dobio njegovo ime i prešao u Tihi okean. Na Filipinskim ostrvima poginuo od urođenika 1521. a ekspedicija je nastavila put koji je trajao tri godine.

1697. U Rejsvijku kod Haga, Engleska, Španija, Holandija i Njemačko carstvo potpisali mirovni ugovor sa Francuskom, čime je okončan rat velike alijanse.

1833. Rođen italijanski novinar i pacifista Ernesto Teodoro Moneta, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1907. Bio direktor milanskog lista "Il Secolo" i predsjednik Internacionalnog kongresa za mir u Milanu 1906, a u mladosti Garibaldijev sljedbenik i borac.

1842. Rođen škotski hemičar i fizičar Džejms Djuer, pronalazač termos-boce. Prvi proizveo tečan i čvrst vodonik.

1854. ruska vojska podnijela teske poraze u krimskom ratu.

1863. Umro njemački filolog i pisac Jakob Grim, osnivač savremene germanistike. S bratom Vilhelmom sakupio i objavio čuvene priče i bajke za djecu.

1870. Snage italijanskog kralja Vitorija Emanuela II ušle u Rim, čime je završeno ujedinjenje Italije. Papa Pije IX povukao se u Vatikan i proglasio se zatvorenikom.

1873. Ivan Mažuranić postaje prvi hrvatski ban pučanin.

1934. Rođena italijanska filmska glumica Sofija Šikolone , poznata kao Sofija Loren, dobitnica "Oskara" 1961. za film "Dvije žene".

1943. ZAVNOH proglasio vraćanje Istre, Rijeke, kvarnerskih otoka, Zadra, Lastova i Palagruže matici zemlji Hrvatskoj.

1945. Sveindijski kongres i njegovi lideri Mahatma Gandi i Pandit Nehru odbacili britanski prijedlog o samoupravi i zatražili punu nezavisnost Indije.

1946. odrzan prvi Festival Filmova u Kanu.

1957. Umro finski kompozitor Jan Sibelijus, autor sedam simfonija, popularnog violinskog koncerta i čuvene simfonijske poeme "Finlandija".

1960. Trinaest afričkih država koje su stekle nezavisnost i bivša britanska kolonija Kipar primljeni u Ujedinjene nacije.

1960. Benin, Burkina Faso, Cipar, Gabon, Kamerun, Kongo, Madagaskar, Niger, Somalija, Togo i Obala Slonovace postali clanovi UN. Istog dana ali...

1966. clan je postala Gujana.

1970. Sovjetski kosmički brod "Luna 16" spustio se na Mjesec i uzeo uzorke mjesečevog tla.

1976. Švedska Socijaldemokratska partija izgubila na parlamentarnim izborima, prvi put poslije više od 40 godina.

1977. Vijetnam i Džibuti primljeni u UN kao 149. i 150. članica.

1979. Žan Badel Bokasa, vladar Centralnoafričkog carstva, oboren sa vlasti. Novi šef države, bivši predsjednik Dejvid Dako, vratio zemlji status republike. Bokasa 1965. vojnim udarom srušio Daka, 1976. ukinuo republiku i proglasio se carem.

1981. Centralnoamerička država Belize na obali Karipskog mora stekla nezavisnost od Velike Britanije.

1990. Parlamenti Istočne i Zapadne Njemačke potvrdili ugovor o ujedinjenju dvije države.

2000. U Moskvi u 65. godini umro ruski kosmonaut German Titov, drugi čovjek koji je letio u svemir. Titov avgusta 1961. u brodu "Vostok 2" proveo 25 sati u svemiru, obišavši zemlju 17 puta.

2001. Albanski ekstremisti počeli predaju posljednjih količina oružja trupama NATO u Makedoniji.

2003. Bivši američki preśednik Bil Klinton u Potočarima kod Srebrenice (BiH) otvorio Memorijalni centar u znak sjećanja na ubijene Bošnjake ljeta 1995. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-09-10, 15:43
21. septembar

21. septembar se od 1981. godine obilježava kao Međunarodni dan mira.

U Crnoj Gori:

1874. U selu Biogradu održan je sastanak hercegovačkih narodnih prvaka iz okoline Nevesinja, na kome je odlučeno da, zbog neizdrživih nameta koje su morali izdvajati za Osmanlije, kao i zbog vrlo teške situacije, organizuju ustanak koji je trebalo podići u proljeće naredne godine. Organizovanje pobune odvijalo se u saradnji sa crnogorskim knjazom Nikolom.

1879. u Niksicu otvorena prva knjizara, a vlasnik je bio Niko Ivankovic, učitelj, kulturni poslenik i saradnik listova „Nevesinje” i „Onogošt”. U napomeni uz odobrenje za otvaranje knjižare navedeno je da „što se tiče školskih knjiga koje bi prodavao, Ivanković za njih traži dozvolu Ministarstva prosvjete”. Knjižara je ubrzo zapala u teškoće i prestala da radi.

1880. U Herceg Novom je rođen Mirko Komnenović, političar, ministar. Po završetku osnovne škole u Kotoru školovao se u Trstu, Mariboru i Švajcarskoj. Bavio se privrednom obnovom Boke. Početkom Prvog svjetskog rata uhapšen je i sprovoden u zatvor na Mamuli. Čim je stigao u Srbiju postao je saradnik Nikole Pašića, bio je poslanik na radikalskim listama, a 1930. godine predsjednik Opštine Herceg Novi, kasnije ministar za socijalnu politiku i narodno zdravlje. Bio je odlikovan sa više domaćih i stranih odlikovanja.

1911. na snagu je stupila monetarna konvencija Crne Gore i Austrougarske, po kojoj je Austrougarska priznala perper kao zvanicno sredstvo placanja.

1914. rodjen Budo Tomovic, jedan od organizatora 13-to julskog ustanka u Crnoj Gori i prvi urednik lista Narodna omladina. Osnovnu školu učio je u Ulcinju i na rodnom Cetinju, gimnaziju u Podgorici, a Pravni fakultet završio u Beogradu. Angažovao se u Radničko-seljačkoj stranci, koja je djelovala pod rukovodstvom KPJ. Bio je jedan od lidera SKOJ-a Crne Gore, potom član PK KPJ za Crnu Goru, jedan od organizatora i učesnika Skupštine crnogorskih rodoljuba u Ostrogu 8. februara 1942. Pokretač je, novinar i prvi urednik „Omladinskog pokreta”, lista crnogorske Narodne omladine. Poginuo je 20. marta 1942. u sukobu sa četničkom kolonom na Crkvinama kod Kolašina.

1925. Posmrtni ostaci Petra Drugog Petrovića Njegoša koje su, 1916. godine sa Lovćena donesene u Cetinjski manastir, vraćene su u novu Kapelu na Jezerskom vrhu. Toga dana na Lovćenu je oko 15 hiljada ljudi odalo poštu velikom geniju. Prema pisanju tadašnje štampe "Svečanosti, kakva do tada nije viđena u Crnoj Gori, prisustvovali su i kralj Aleksandar Karađorđević sa svojom svitom, poznati književnici, predstavnici akademija i univerziteta, urednici listova, predstavnici crkve, vojske i vlasti".

1956. U Beogradu rođen bivši predsjednik Crne Gore Momir Bulatović. U Zadru završio osnovnu i srednju školu, a onda doseljava u Podgoricu, gdje upisuje Ekonomski fakultet. Politikom se počinje baviti u studentskim danima. 1989. godine izabran je za Predsjednika Predsjedništva CK SK Crne Gore, a naredne, 1990. na prvim višestranačkim izborima izabran je za predsjednika Crne Gore. Poslije osam godina na čelu Republike i sukoba u Demokratskoj partiji socijalista, Momir Bulatović, sada kao kandidat Socijalističke narodne partije osnovane od dijela bivših članova DPS-a, gubi na predsjedničkim izborima od Mila Đukanovića. Ubrzo poslije poraza na izborima, Slobodan Milošević tada predsjednik SRJ, mu nudi mjesto saveznog premijera. Na toj funkciji Bulatović je ostao nepune dvije godine, jer je došlo do predsjedničkih izbora u Srbiji, na kojima je S. Milošević učestvovao i bio poražen od V. Koštunice. U SNP-u tada dolazi do zaokreta pa odustaju od kandidature Bulatovića za novi mandat na saveznoj premijerskoj funkciji. Tada on napušta svoju drugu partiju, da bi ubrzo, nakon osnivanja nove - napuštio politiku.

u svijetu:

19. p.n.e. Umro Publije Vergilije Maron, pjesnik carskog Rima, autor nacionalnog junačkog epa "Eneida". Smatra se najvećim pjesnikom antike i uzorom latinskog i zapadnoevropskog stvaralaštva. Dante ga uzeo za vodiča kroz podzemlje u "Božanstvenoj komediji".

1327. Engleski kralj Edvard II ubijen u zamku Berkli. Smatra se da su zločin izvršili kraljica Izabela i njen ljubavnik Rodžer de Mortimer, koji je potom vladao u ime prestolonasljednika Edvarda III.

1452. Rođen italijanski vjerski i politički reformator Đirolamo Savonarola, dominikanski kaluđer koji je zbog sukoba s papom Aleksandrom VI spaljen kao jeretik 1498. Njegov lik inspirisao mnoga književna djela i kontroverzne rasprave. Smatran mračnim fanatikom, ali i pretečom reformacije, mučenikom i svecem.

1792. Na prvoj javnoj sjednici Konventa, revolucionarnog parlamenta, ukinuta monarhija u Francuskoj.

1832. Umro škotski pisac Valter Skot, autor istorijskih romana "Rob Roj", "Ajvanho", "Veverli". Skupljao i narodne pjesme i pisao epove iz istorije Škotske. Izvršio uticaj na evropski roman.

1846. Rođen je Svetozar Marković, osnivač Socijalističkog pokreta u Srbiji i prvi teoretičar realizma u srpskoj književnosti. Zbog kritičkih članaka o prilikama u Srbiji izgubio je stipendiju i vratio se u Srbiju gdje je pokrenuo prvi socijalistički list Radnik, ubrzo potom i druge listove, i posvetio se politici zbog čega je bio proganjan. Bavio se i izučavanjem nacionalnog pitanja na Balkanu i zalagao se za njegovo rješenje na federativnom principu.

1860. Umro njemački filozof Artur Šopenhauer. Njegovu duboko pesimističnu filozofiju prihvatila generacija razočarana neuspjehom nacionalnih pokreta 1848. u Evropi, u filozofiji i književnosti našla odraz u djelima Fridriha Ničea i Tomasa Mana.

1866. Rođen engleski književnik Herbert Džordž Vels. Prvim romanom, "Vremeplov", utemeljio naučnu fantastiku.

1938. Vlada Čehoslovačke prihvatila britansko-francuski plan o prepuštanju Sudetske oblasti nacističkoj Njemačkoj.

1939. Rumunski fašisti, pripadnici Gvozdene garde, ubili premijera Rumunije Armanda Kalineskua.

1949. U Kini formirana Centralna narodna vlada, na čelu s Mao Cedungom. Cedung 1. oktobra proglasio Narodnu Republiku Kinu.

1956. U atentatu smrtno ranjen nikaragvanski diktator Anastazio Somoza. Umro osam dana kasnije, naslijedio ga sin Luis.

1957. Umro norveški kralj Hakon VII. Vladao od 1905, kada ga je, po ukidanju norveško-švedske unije, parlament Norveške izabrao za kralja. U I svjetskom ratu održao neutralnost Norveške, kada su Njemci u II svjetskom ratu okupirali Norvešku izbjegao u London i formirao izbjegličku vladu. Naslijedio ga sin Olaf V.

1964. Malta postala nezavisna poslije 164 godine britanske vladavine.

1972. Predsjednik Filipina Ferdinand Markos zaveo vanredno stanje u zemlji i stavio u zatvor na hiljade protivnika režima. Markos ostao na vlasti do 1986.

1973. Jugoslavija prekinula diplomatske odnose s Čileom, 10 dana poslije puča generala Augusta Pinočea, u kom je ubijen predsjednik Salvador Aljende.

1974. Umro američki filmski glumac Volter Brenan, prvi glumac koji je dobio tri Oskara. Poznat prije svega po brojnim epizodnim ulogama u vesternima.

1992. Meksiko i Vatikan uspostavili pune diplomatske odnose, poslije 130 godina dugog prekida.

1993. Predsjednik Rusije Boris Jeljcin raspustio Parlament pod optužbom da poslanici blokiraju ustavne reforme i izbore. Pobunjeni poslanici zabarikadirali se u zgradi Parlamenta, odakle su istjerani uz pomoć vojske 4. oktobra.

1996. Na aerodromu u Bogoti, u avionu predsjednika Kolumbije Ernesta Sampera, koji je bio spreman da poleti u SAD, poslije anonimne prijave, nađeno oko četiri kilograma heroina. Predsjednik osumnjičen za veze s narko-mafijom, Vlada saopštila da se radi o namještaljci.

1999. Na Tajvanu u zemljotresu poginulo više od 2.100 osoba, povrijeđeno oko 8.700.

2000. Vlada Rusije odlučila da zamrzne ugovor sa Iranom o prodaji laserske tehnologije pošto su SAD navele zabrinutost zbog mogućnosti njenog korišćenja u izradi nuklearnog oružja.

2003. Poslije 14 godina osmatranja planete Jupiter i njenih satelita, uništen posmatrački brod Galileo, dio programa NASA

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-09-10, 00:38
22. septembar

22. septembar se obilježava kao Svjetski dana bez automobila.

U Crnoj Gori:

1495. Na Cetinju je dovršeno štampanje Psaltira sa posljedovanjem, treće po redu od pet inkunabula izašlih iz Crnojevića štamparije od kojih je sačuvano nekoliko primjeraka. Pored liturgijsko-konvencionalnog, Psaltir ima i istorijsko-književni značaj. Ukrašen je sa tri gravirane zastavice i 27 inicijala koji se ponavljaju 221 put. Posebna zanimljivost Psaltira ogleda se u dijelu koji se odnosi na Pashalije – tablice za utvrđivanje dana u koje određene godine pada Uskrs, a koje je izradio sam Đurađ Crnojević. Pored pashalnih tablica, sadrži i Mjesecoslov, odnosno crkveni kalendar, i Časlovac – bogosluženja koja se obavljaju u određenom času dana. Od tog izdanja Psaltira ostalo je sačuvano samo nekoliko primjeraka.Sve knjige Crnojevića u Štampariji radio je jeromonah Makarije, Crnogorac koji je po odlasku iz Crne Gore u Trgovištu osnovao prvu vlašku štampariju koja je radila od 1507. do 1512. godine.

1773. Sćepan Mali je ubijen na spavanju od svog sluge - Vladar Crne Gore koji se lažno predstavljao kao ruski car Petar III ubijen je u postelji, u snu. Počinilac ubistva po nalogu Turaka bio je Šćepanov sluga, porijeklom Grk. Šćepan Mali, čije porijeklo još uvijek pouzdano nije utvrđeno, u Crnu Goru je došao kao travar, a potom se sam proglasio za ruskog cara (koji je ubijen 1762) i na zboru u Ćeklićima, oktobra 1767, bio prihvaćen za vladara. Tokom kratke vladavine, izmirio je zavađena crnogorska plemena, uveo prvi stalni sud, počeo popis stanovništva i imovine i krčio puteve (jednom prilikom zadobio je teže povrede od eksplozije mine). Prvi put od perioda Vladikata, odvojio je svjetovnu od duhovne vlasti. Sahranjen je u crkvi Sv. Nikole u Brčelima, u Crmnici, gdje je inače boravio od 1768. do smrti.

1796. u namjeri da se osveti za poraz na Martinicima, 11. jula iste godine, Mahmut-paša je pokrenuo vojsku i naredio da se zauzme selo Krusi. Tu ga je sacekalo 3000 Crnogoraca na celu sa vladikom Petrom. U bici je poginuo i sam vodja turske vojske sa još 74 osmanska oficira, a zaplijenjeno je i 15 osmanskih trofejnih zastava.. Bogdan Vukov iz sela Zalaza mu je odsjekao glavu, a glava Mahmut-paše je nabijena na koplje i tako je donesena na Cetinje, u Cetinjski manastir, koji je 1785. Mahmut-paša zapalio. Po povratku s Krusa, pobjedonosna vojska s vladikom Petrom I, baš kao i poslije bitke na Martinićima, u svečanom paradnom stroju trijumfalno je ušla u Cetinje. Pobjeda na Krusima još više je učvrstila jedinstvo Crne Gore i Brda. Odjeknula je u čitavoj Evropi, a najjači utisak izazvala u Petrogradu.

1943. U Rimu su Njemci uhapsili Mafaldu, kćerku italijanskog bračnog para Viktora Emanuela i kraljice Jelene Savojske, kćerke Kralja Nikole. Kao jedina dostupna osoba italijanske kraljevske porodice, po Hitlerovom nalogu brutalno je ubijena naredne godine u njemačkom koncentracionom logoru Buhenvaldu. Mafalda je životom platila kapitulaciju Italije 8. septembra iste godine koju je Njemačka smatrala izdajom Sila osovine. Nije joj pomoglo to što je bila udata za princa Filipa od Hesena, što je bila član jedne od najuglednijih i najstarijih vladajućih dinastija Njemačke i što je bila njemačka državljanka.

1946. U Gornjoj Lastvi, tivatska opština, rođen Božo Nikolić. Bio poslanik Hrvatske građanske inicijative u Skupštini Crne Gore. Kapetan duge plovidbe, jedan je od osnivača HGI.

2006. Generalna skupština Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, u Ženevi, potvrdila kontinuitet 131-godišnjeg postojanja i djelovanja organizacije Crvenog krsta Crne Gore, kao nezavisnog nacionalnog društva u suverenoj državi Crnoj Gori. Naime, Crnogorski Crveni krst međunarodno je priznat kao punopravan 22. član Međunarodnog pokreta daleke 1875. godine, kao prva organizacija Crvenog krsta na Balkanu. U tadašnjim društvenim uslovima, organizacija Crvenog krsta osnovana je iz potreba da se zbrine izbjegla nejač iz susjedne Hercegovine, u kojoj je izbio hercegovački ustanak, a međunarodno priznanje je uslijedilo nakon što je Knjaževina Crna Gora, 29. novembra 1875. godine, ratifikovala Ženevsku konvenciju o ranjenicama.

u svijetu:

1241. Ubijen je Sturulson Snori, najznačajniji pisac stare islandske književnosti, autor djela "Snorra Edda" koje sadrži legende iz drevne sjevernjačke mitologije i "Orbis terrarum", sage o norveškim mitskim počecima. Smatra se da je ubistvo naručio norveški kralj Hakon VI iz političkih razloga.

1499. Mirom u Bazelu okončan je Švapski rat između Švajcarske lige i njemačkog kralja Maksimilijana I, a Švajcarska je stekla nezavisnost.

1735. Robert Volpol postao je prvi britanski premijer koji se uselio u rezidenciju u Dauning stritu broj 10 u Londonu.

1789. Rusko-austrijske snage pod komandom ruskog vojskovođe Aleksandra Suvorova nanijele su težak poraz Turcima u bici kod Rimnika.

1791. Rođen je engleski fizičar i hemičar Majkl Faradej, koji je 1831. otkrio zakon elektromagnetske indukcije, a 1833. dva osnovna zakona elektrolize.

1792. Dan poslije obaranja monarhije Francuska je proglašena republikom i na snagu je stupio novi kalendar, kojim je za početak računanja nove ere uzet jesenji ekvinocij - 23. septembar 1792.

1862. Oto fon Bizmark postao je pruski kancelar. Pod geslom "krv i gvožđe" ujedinio je 25 njemačkih država u Njemačko carstvo, osnovano 1871 g. sa Vilhelmom I Hoencolernom kao carem.

1862. Američki predsjednik Linkoln objavio je dekret kojim su od 1. januara naredne godile oslobođeni svi robovi.

1885. Rođen je američki filmski režiser i glumac austrijskog porekla Erih fon Štrohajm, jedan od najvećih režisera nijemog filma ("Kraljica Keli", "Velika iluzija", "Nestali iz Sent-Ažila", "Bulevar sumraka").

1918. Rođen je meksički violinista porijeklom poljski Jevrejin Henrik Šering, jedan od najvećih majstora violine 20. vijeka. Emigrirao je kada je nacistička Njemačka 1939. napala Poljsku i do 1945. u Londonu je bio oficir za vezu poljske izbjegličke vlade i prevodilac premijera, generala Vladislava Sikorskog. Od 1945. je profesor na Muzičkom fakultetu u Meksiku.

1923. U Ljubljani je održana skupština feminističkih društava Kraljevine Jugoslavije na kojoj je osnovana Feministička alijansa (kasnije Alijansa ženskih pokreta Jugoslavije).

1934. U eksploziji u rudniku Gresford u Velsu poginulo je više od 260 rudara.

1940. Japanske trupe ušle su, u Drugom svjetskom ratu, u Francusku Indokinu.

1949. Sovjetski Savez priznao da je izvršio prvu eksploziju nuklearne bombe, a SAD su morale da prihvate istinu da je vrijeme njihove globalne nadmoći prošlost.

1955. U Velikoj Britaniji počela je da radi komercijalna televizija. Prvi plaćeni oglas bila je reklama za pastu za zube.

1959. ostvarena prva telefonska veza Europa-USA.

1960. Mali proglasila nezavisnost.

1974. U uraganu u centralnoameričkoj državi Honduras poginulo je oko 5.000 ljudi.

1975. neuspjeli pokusuaj atentata na Geralda Forda.
1980. Kopnene snage Iraka ušle su u Iran sa namjerom da preuzmu kontrolu nad Šat-el-Arabom, čime je iračko-iranski sukob prerastao u pravi rat, koji je trajao narednih osam godina.

1980. uspjesno rasturena grupa Led Zeppelin.

1985. Francuski premijer Loran Fabiis priznao je da su francuski tajni agenti, na osnovu naređenja vlade, potopili u Novom Zelandu brod organizacije "Grinpis", "Dugin ratnik". "Grinpis" je vodio kampanju protiv francuskih nuklearnih proba.

1989. U 101. godini umro je američki pjevač Irvin Berlin, autor više od 1.000 šlagera. Njegova pjesma "White Christmas" iz filma "Holiday Inn" (1942) ubraja se i danas u bestselere američkog muzičkog tržišta.

1992. SAD su uputile zahtjev generalnom sekretaru UN da se formira komisija za ispitivanje ratnih zločina u Jugoslaviji. U priloženom izvještaju, rukovodstva Srbije i Jugoslovenske narodne armije, kao i srpske oružane snage u Hrvatskoj i BiH, optuženi su za teške zločine počinjene tokom 15 mjeseci rata u bivšoj Jugoslaviji.

1993. U jeku jedne od najvećih inflacija zabilježenih u svijetu, SR Jugoslavija je donijela zakon o denominaciji nacionalne valute, prema kojem je od 1. oktobra milion dinara vrijedjelo jedan dinar.

1998. Na planini Ćićevici obnovljene su borbe između srpskih snaga bezbjednosti i kosovskih Albanaca, a ministar pravde u Vladi Srbije Dragoljub Janković saopštio je da su protiv 178 kosovskih Albanaca podignute optužnice zbog terorizma, da je pod istragom 927, a u pritvoru 538 Albanaca sa Kosova.

2000. Apelacioni sud u Londonu donio je odluku o razdvajanju djevojčica, sijamskih bliznakinja, uprkos protivljenu njihovih roditelja, katolika, čija religija ne dozvoljava ovakve rizične operativne zahvate.

2001. Umro je Isak Štern (81), jedan od najvećih violinista dvadesetog vijeka. Poznat je i po tome što je spasao Karnegi Hol od propasti 60-tih godina prošlog vijeka.
2001. SAD su ukinule sankcije Indiji i Pakistanu, uvedene 1998, kada su te dvije zemlje izvršile nuklearne probe.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-09-10, 00:33
23. septembar

1692. Sujelman paša, sa vojskom stigao je kod Cetinjskog manastira, koji je tada bukvalno bio pretvoren u logor. Dva dana i dvije noći, Crnogorci i Mlečani branili su manastir. Treći dan morali su da ga napuste ostavivši u njega lagum. Kada je paša sa pratnjom prišao manastiru, došlo je do eksplozije od koje je njegova pratnja stradala, a on ranjen. Tom prilikom izgorjela su i slova Crnojevića štamparije. Dvadesetak godina kasnije, Vladika Danilo je organizovao gradnju novog manastira u koji je ugradio sve što se moglo iskoristiti od starog: lukove, i kamen s natpisom Ivan Crnojević, kamen s državnim grbom Crnojevića.

1840. Na Mljetičku je poginu Smail-aga Čengić. Tu je bio zatečen, ulogorovan i spreman da napadne Drobnjake i da kupi harače, ali su ga preduhitrili Uskoci, Moračani i Rovčani. Posjekao ga je vojvoda Mirko Aleksić sa Malinska, sa četom odabranih junaka. Ubistvo je bilo istovremeno i osveta za pogibiju devet Petrovića na Grahovu 1836. godine među kojim je bio i Joko, brat Petra Drugog Petrovića Njegoša. Glavu Smail -age na Cetinje su donijeli Novica Cerović i Šujo Karadžić.

1865. rodjen Luka Jovovic, pedagog, prosvjetni radnik i knjizevnik, te aktivni ucesnik Balkanskih ratova.

1866. potpisan ugovor sa Srbijom u kojem Mihailo Obrenovic i Knjaz Nikola nijesu postigli konkretni dogovor, ali su ipak potpisali nejasan ugovor koji se sveo na koordiniranu zajednicku borbu. Vojvoda Mirko je bio nezadovoljan takvim ugovorom i savezom, a pogotovo ne izjavom knjaza Nikole, koji je u slučaju uspješnog rata sa Osmanskim carstvom izrazio namjeru da Crnu Goru prisajedini Srbiji, prizna kneza Mihaila za vladara, a on zadrži titulu knjaza, uz „materijalno i moralno sjajno položenije”.

1963. zavrsena i opisana arheoloska istrazivanja takozvanog Nemanjinog grada i utvrdjeno da se radi o turskoj tvrdjavi podignutoj znatno kasnije.

1865. Rođen Luka Jovović - Jedan od istaknutijih prosvjetnih radnika koji se, pored stručno-pedagoškog i književnog rada, bavio folkloristikom i sakupljanjem crnogorskog narodnog stvaralaštva. Za djelatnost na polju prosvjete dobio je značajna priznanja. Iz domena pedagoške teorije i prakse objavio je nekoliko članaka u stručnim publikacijama. Ogledao se i na ratnom poprištu, u balkanskim i Prvom svjetskom ratu. Umro je 13. novembra 1944.

u svijetu:

63. p.n.e. Rođen Cezar Oktavijan Avgust, usvojen sin Julija Cezara, prvi rimski car. Poslije pobjede vojske Marka Aurelija i Kleopatre kod Akcija 31. p.n.e, preuzeo svu vlast i zaveo novi oblik vladavine, principat, i ustanovio mir u cijelom Rimskom carstvu. Njegova vladavina smatra se najsjajnijim periodom rimske istorije, Avgustov ili Zlatni vijek.

867. Mihailo III Metistes vizantijski car, drugi sin cara Teofila i carice Teodore koji je 863. godine poslao Cirila i Metodija u misiju opismenjavanja i prosirio uticaj Vizantije na Balkan je poginuo, to jest ubijen je u dvorskom prevratu, koji je izveo Bazilije I cime pocinje vladavina dinastije Makedonaca.

1687. U borbi s Turcima, tokom napada na Duvno, poginuo uskočki vojvoda Stojan Janković, vojni starješina Ravnih Kotara u mletačkoj službi. Za podvige u borbama protiv Turaka mletačke vlasti ga odlikovale titulom kavalijera i dale mu imanje u Kotarima. Opjevan u narodnoj pjesmi "Ropstvo Janković Stojana".

1719. Lihtenštajn postao nezavisna kneževina u okviru Svetog rimskog carstva.

1817. Španija i Velika Britanija potpisale sporazum o zabrani trgovine robljem.

1819. Rođen francuski fizičar Arman Fizo. 1849. prvi izračunao brzinu svjetlosti bez primjene astronomskih proračuna.

1846. Njemački astronom Gali na Berlinskom opservatorijumu, teleskopom je otkrio planetu Neptun.

1870. Umro francuski pisac Prosper Merime. Kao veliki erudit, poznavalac istorije, arheologije i arhitekture, 1834. postao inspektor u Upravi istorijskih spomenika, 1844. član Francuske akademije. Njegova novela "Karmen" inspirisala francuskog kompozitora Žorža Bizea da napiše istoimenu operu.

1914. U prvom vazdušnom napadu na Njemačku, u I svjetskom ratu, britansko vazduhoplovstvo bombardovalo Diseldorf.

1916. Rođen italijanski političar Aldo Moro, premijer Italije i lider Hrišćansko-demokratske stranke. Teroristička grupa Crvene brigade kidnapovala ga u martu 1978, ubila u maju.

1923. Rođen poznati srpski i jugoslovenski glumac Mija Aleksić. Umro 1995. godine.

1932. Nedžd, Hedžas i više drugih oblasti koje je pod patronatom Velike Britanije na Arabijskom poluostrvu pripojila dinastija Saudita, ujedinilo se u državu Saudijska Arabija.

1939. Umro austrijski psihijatar Sigmund Frojd, osnivač psihoanalize, posebno zaslužan za istraživanja podsvjesnog.

1956. Velika Britanija i Francuska prepustile Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija problem Sueckog kanala.

1957. Grčka odbacila zahtjev Bukurešta za priključenje Rumunije Balkanskom savezu, koji su ugovorima 1953. u Ankari i 1954. na Bledu zaključile Jugoslavija, Grčka i Turska. Balkanski savez osnovan kao odgovor na vojni pritisak zemalja Istočnog bloka na Jugoslaviju.

1973. Huan Peron treći put izabran za predsjednika Argentine. Njegova žena Izabela postala potpredsjednica.

1973. Umro čileanski pisac i diplomata Pablo Neruda, jedan od najvećih pjesnika Latinske Amerike i na španskom jeziku. Dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1971.

1987. U Beogradu je održana osma sjednica CK SKJ, na kojoj je smijenjen Ivan Stambolić, a izabran Slobodan Milošević. Pored Stambolića, smijenjeni su svi koji su se suprotstavljali novoustoličenom Miloševiću: Dragiša Pavlović (prvi čovjek beogradskih komunista), potom Špiro Galović, Radomir Gačić, Ljubinka Trgovčević, Vasa Milinčević, Branka Milošević i Ivan Stojanović. Ovaj puč označio je početak sukoba, kasnije i ratova na području bivše SFR Jugoslavije, koji je pratio munjeviti politički uspon Slobodana Miloševića.

1991. Jermenija proglasila nezavisnost od SSSR-a.

1997. Na mirovnim pregovorima u Sjevernoj Irskoj protestanski unionisti prvi put poslije 75 godina direktno razgovarali s vođama Šin fejna, političkog krila Irske republikanske armije.

1998. SB UN donio rezoluciju 1199 kojom se zahtijeva prekid vatre između srpskih snaga bezbjednosti i kosovskih Albanaca, preduzimanje mjera za sprječavanje humanitarne katastrofe i nastavljenje pregovora o okončanju krize na Kosovu. Najavljene akcije i mjere ako rezolucija ne bude poštovana.

2001. Ljevičarska partija, koja potiče od bivših komunista, osvojila većinu glasova na parlamentarnim izborima u Poljskoj.

2003. Tropski uragan Džin, koji je pogodio Haiti, usmrtio 1.147 osoba, oko 1.250 se vodi kao nestalo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-09-10, 01:57
24. septembar

1806. rodjen Omer pasa Latas - Osmanski vojskovođa, Srbin iz Like, prije nego je primio islam, zvao se Mihailo. Po završetku kadetske škole, stupio je u austrijsku vojsku. Zbog novčanih neprilika prebjegao je u Bosnu. Prihvativši islam, karijeru je nastavio u Carigradu, kao nastavnik tehničkog crtanja na tamošnjoj vojnoj školi. Bio je miljenik sultana Abdul-Medžida, istakavši se u nekoliko navrata u borbama protiv odmetnika od sultanove vlasti u Siriji, Albaniji, Kurdistanu, nakon čega je imenovan za mušira (maršala). Kao izvanredan vojskovođa, u dva navrata dobio je od Porte zadatak da slomi otpor Crnogoraca: 1852–53, nakon sukoba Porte i crnogorskog knjaza Danila (prva Omer-pašina vojna), i 1862, početkom vladavine knjaza Nikole, kada je Osmansko carstvo namjerilo da kazni Crnu Goru zbog podržavanja Hercegovačkog ustanka i revanšira se za poraz na Grahovcu 1858. (druga Omer-pašina vojna). Njegova posljednja vojnička misija – gušenje ustanka na ostrvu Kritu (1867) završena je neuspjehom, nakon čega se povukao sa vojnih funkcija. Umro je 18. aprila 1871.

1813. Nakon osvajanja Budve crnogorska vojska, pod komandom vladike Petra Prvog Petrovića, oslobodila je i tvrđavu Svete Trojice nadomak Kotora i nastavila operacije oslobađanja primorja od francuske vojske.

1849. Carskom poveljom dozvoljeno je formiranje jednorazredne Javne nautičke škole u Kotoru, koja je kasnije je prerasla u Višu pomorsku školu, danas fakultet. Prema istorijskim izvorima "...Preteča ove škole bila je Pomorska škola u Perastu, prva i najstarija škola za izučavanje pomorskih vještina na Jadranu bivše SFRJ. Nastala je početkom 16. vijeka, - kao privatna i imala veliki ugled kod Mlečana, koji su zapovjedništvo nad svojim brodovima povjeravali uglavnom peraškim kapetanima i učenicima Peraške pomorske škole".

1908. izvrsena aneksija Bosne i Hercegovine koju je nas kralj Nikola osudio i tvrdio da to nece dugo trajati. Dan nakon što je Austrougarska, nakon tridesetogodišnjeg protektorata nad Bosnom i Hercegovinom, anektirala to područje, knjaz Nikola uputio je proklamaciju Crnogorcima. Njome je osudio taj čin i izrazio nadu da takvo stanje, koje je proizvelo međunarodne i političke podvojenosti između Crne Gore i Bosne i Hercegovine, neće dugo trajati.

1948. osnovani rudnici boksita Niksic - Preduzeće koje se bavi istraživanjem i eksploatacijom rude crvenih i bijelih boksita sa bogatih nalazišta visokokvalitetne rude u okolini Nikšića osnovano je odlukom Vlade NR Crne Gore kao prva rudarska organizacija na prostoru Crne Gore. Direktni je i najveći snabdjevač rudom Aluminijskog kombinata u Podgorici, a boksit isporučuje i drugim proizvođačima aluminijuma. Dvadeset četvrti septembar je Dan rudara Crne Gore.

1974. Rođen crnogorski odbojkaš, srednji bloker Igor Vušurović, osvajač zlatne olimpijske medalje sa reprezentacijom Jugoslavije 2000. godine. Bio reprezentativac i prvi kapiten crnogorske odbojkaške reprezentacije.

2006. Na lokalnim izborima gradonačelnici Pljevalja, Ulcinja, Plava i Šavnika postali su predstavnici vladajuće koalicije , dok je u Andrijevici pobijedio kandidat koalicije SNP -NS. Novi predsjednik Opštine Andrijevica Veselin Bakić, kandidat koalicije SNP-NS, novi gradonačelnik Pljevalja je Filip Vuković, predstavanik DPS-a, Ulcinja Gzim Hajdinaga, predstavnik koalicije DPS-DUA-SDP, u Šavniku je pobijedio kandidat DPS-SDP Velimir Perišić, a u Plavu je pobijedio kandidat DPS-a Skender Šarkinović.

u svijetu:

768. Umro franački kralj Pipin III Mali, prvi monarh iz dinastije Karolinga. Tokom vladavine, od 747, ratovao protiv Langobarda u Italiji, osvojio Ravenski egzarhat, koji je potom poklonio papi 756. i tako postavio temelje Papske države u Italiji.

1227. Umro prvi srpski kralj - Veliki raški župan i prvi srpski kralj Stefan Nemanjić, poznat kao Stefan Prvovenčani, prvi je srpski vladar koji je dobio kraljevsku krunu. Na njegov zahtjev, papa Honorije III poslao je 1217. godine izaslanika koji je krunisao Stefana, doprinijevši političkom jačanju njegove države.

1706. Švedska i Saksonija sklopile mir u Altrantštatu. Švedska se odrekla poljske krune i priznala poljskog kralja Stanislava Lešćinjskog.

1834. Umro portugalski kralj Pedro IV. 1807, kada su Francuzi napali Portugal, pobjegao u Brazil, gdje se 1822. pridružio Brazilcima u borbi protiv portugalske kolonijalne uprave, osnovao Brazilsko Carstvo, a sebe proglasio carem. Po smrti oca Huana VI 1831. odrekao se brazilskog prestola, vratio u Lisabon i postao kralj Portugala.

1852. Francuski inženjer Anri Žifar izveo prvi let dirižablom na parni pogon i preletio 27 kilometara od Pariza do Trapa.

1884. Rođen turski državnik i vojskovođa Mustafa Ismet Ineni, učesnik mladoturske revolucije 1908, predsjednik Turske od 1938, poslije smrti Kemala Ataturka. Demokratizovao autoritarni režim u Turskoj, dozvolio, 1946, formiranje političkih stranaka. Podnio ostavku 1950, kada je na izborima pobijedila Demokratska stranka.

1911. Rođen ruski državnik Konstantin Ustinovič Černjenko. Lider SSSR-a i generalni sekretar sovjetske Komunističke partije bio 13 mjeseci. Na te funkcije došao oštećenog zdravlja, poslije smrti Jurija Andropova, u februaru 1984, i ostao na njima do smrti, 1985.

1915. Francuska i Velika Britanija u I svjetskom ratu otvorile Solunski front, na koji su upućene snage sa fronta u Galipolju.

1941. Vlade 15 zemalja, među njima Kraljevine Jugoslavije, potpisale, na konferenciji u Londonu, Atlantsku povelju. Povelju u osam tačaka 14. avgusta proklamovali predsjednik SAD Teodor Ruzvelt i premijer Velike Britanije Vinston Čerčil kao politički program saveznika u borbi protiv sila osovine u II svjetskom ratu. Dokument poslužio kao osnova Povelje Ujedinjenih nacija.

1941. Partizani u II svjetskom ratu zauzeli grad Užice, u Srbiji, potom sjedište Užičke Republike i Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačkog pokreta Jugoslavije do 30. novembra 1941, kada su ga ponovo zauzeli Njemci.

1945. U Beogradu rođen ekonomista i politikolog Vladimir Gligorov, stručnjak za balkanska ekonomska pitanja.

1960. U Njuportu porinut Enterprajz, prvi nosač aviona na atomski pogon u SAD.

1971. Velika Britanija protjerala 90 sovjetskih diplomata zbog sumnje u špijunažu.

1986. Beogradski list Večernje novosti objavio Memorandum Srpske akademije nauka i umjetnosti, koji je potom dobio medijski tretman srpskog nacionalnog programa i izazvao žestoke kritike u Srbiji i drugim republikama SFRJ, naročito u Hrvatskoj.

1988. Na Olimpijskim igrama u Seulu kanadski sprinter Ben Džonson postavio svjetski rekord u finalnoj trci na 100 metara od 9,79 sekindi. Šest dana kasnije utvrđeno da je bio dopingovan, rezultat poništen, Džonsonu oduzeta medalja.

1990. Predsjednik Zapadne Njemačke Rihard fon Vajczeker potpisao sporazum kojim će 3. oktobra 1990. dvije njemačke države ponovo biti ujedinjene. Istočna Njemačka formalno napustila Varšavski pakt.

1993. Kralj Norodom Sihanuk ponovo preuzeo kambodžanski presto i potpisao novi ustav, prema kom je Kambodža postala ustavna monarhija. 1970. Sihanuk oboren u državnom udaru desničara Lon Nola, Kambodža proglašena republikom.

1996. SAD, Rusija, Kina, Velika Britanija i Francuska potpisale dokument o zabrani nuklearnih proba.

1996. Umro ruski špijun Pavel Sudoplatov, koji je, prema zapadnim izvorima, ukrao plan SAD za atomsku bombu i organizovao ubistvo ruskog revolucionara Lava Trockog.

1998. Dan poslije poziva UN Vladi Jugoslavije i kosovskim Albancima da prekinu sukobe i nasilje na Kosovu, Savjet NATO-a odobrio izdavanje Akta upozorenja za ograničenu akciju iz vazduha i za fazne vazdušne operacije na Kosovu.

2000. Pobjedom udružene opozicije na izborima u Srbiji i Jugoslaviji završena desetogodišnja autokratska vladavina Slobodana Miloševića. Ne želeći da prihvati poraz, dotad vladajuća SPS i njen lider Milošević izazvali postizbornu krizu koja je zaprijetila građanskim ratom u Srbiji. Kriza okončana 5. oktobra, poslije masovnih protesta širom Srbije, predsjednik Jugoslavije postao Vojislav Koštunica, lider Demokratske stranke Srbije i predsjednički kandidat DOS-a.

2000. Vladimiro Montesinos, šef tajne službe predsjednika Prua Alberta Fudžimorija za bezbjednost, napustio Peru u jeku političke krize koja je vodila novim izborima i tražio politički azil u Panami.

2001. Predsjednik SAD Džordž Buš naredio finansijskim institucijama SAD da zamrznu račune 27 grupa i pojedinaca za koje se sumnja da pomažu teroriste.

2002. Dva napadača na vjerski kompleks Hindu u Gandihinagaru, glavnom gradu indijske države Gudžrat, ubila 30, ranila 74 osobe, prije no što su ih komandosi likvidirali.

2003. Izveštaj OLAF-a, antikorupcijskog tijela Evropske unije, pokazao da su milioni eura otišli na neregularne račune u poslovanju agencije Eurostat.

2004. Umrla francuska književnica Fransoaz Sagan. 1954. postigla ogroman uspjeh prvim romanom "Dobar dan, tugo".

2006. Umro britanski kompozitor Malkom Arnold, autor muzike za film "Most na rijeci Kvaj", za koju je 1958. dobio Oskara.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-09-10, 02:04
25. septembar


25. septembara 1841. rođen je sin Velikog vojvode od Grahovca Mirka Petrovića, brata knjaza Danila, i Stane (1824-1895)- kćerke Draga Martinovića iz Bajica - Nikola I Petrović Njegoš.

http://montenegrina.net/images/istorija/dokumenti/jahta_sibila/kralj_nikola.jpg

Školovao se na Cetinju, u Trstu, Parizu. Prekinuo je školovanje i u Crnu Goru se vratio 1860. i uključio u politički život. Nakon smrti knjaza Danila 2. avgusta 1860. postao je crnogorski knjaz sa nepunih 19 godina. U to vrijeme, zbog crnogorskog pomaganja Hercegovačkog ustanka, Omer paša Latas kreće u drugi pohod na Crnu Goru, okončan intervencijom velikih sila i pašinim ultimatumom. Slijedi višegodišnji mir koji je knjaz iskoristio za sredjivanje prilika u Crnoj Gori. Opredijelio se da sa Osmanskim carstvom sporazumno rješava probleme i otvara konzulat u Skadru, prvo diplomasko predstavništvo Crne Gore. Sklopio je savez sa Srbijom, oslanjao se na Francusku, posjećivao je Rusiju, Beč. Otvorio je Bogoslovsko-učiteljsku školu na Cetinju, i prvu srednjoškolsku ustanovu za školovanje ženske mladeži- Đevojački institut. Reformisao je državni sistem, a on je, kao apsoltni vladar, stajao na čelu cjelokupnog državnog aparata. Pokrenuo je prve listove u Crnoj Gori. Od 1875. ponovo se, i to naglo, pogoršavaju odnosi sa Osmanskim carstvom. To je vrijeme velike pobjede na Vučjem dolu 16/28 jula 1876. godine. Nakon rata, knjaz Nikola je počeo modernizaciju državne uprave. Poslije 1878. Crna Gora je podijeljena na 10 nahija, a od 1903. na pet oblasti. Zakonom iz 1910. Crna Gora je podijeljena na 10 oblasti i 56 kapetanija. Od 1878. do 1905. donešeno je oko 40 zakona, najznačajniji Opšti imovinski zakonik (1888.) kojeg je uradio Valtazar Bogišić. Sklopio je 1886. konkordat sa Vatikanom. Crna Gora je za vrijeme knjaza Nikole sklopila na desetine medjunarodnih ugovora, učestvovala na medjunarodnim skupovima i stvorila zapažen ugled medju evropskim državama. Jedno od najvećih dostignuća u dugotrajnoj vladavini Nikolinoj bilo je donošenje prvog crnogorskog ustava 19. decembra 1905. godine, kojim se oformio ustavni način vladavine i koji je omogućio početak parlamentarizma. Formirane su prve partije u Crnoj Gori.
Povodom jubileja, pedeset godina na prijestolu Crne Gore, knjaz Nikola se 15. avgusta 1910. proglasio za kralja. Nakon Prvog balkanskog rata, značajno je proširio teritoriju Crne Gore. Nakon Balkanskih ratova, Crna Gora je imala površinu 14.400 metara kvadratnih.
U Prvom svjetskom ratu učestvovala je na strani Antante. Kralj je komandu crnogorskom vojskom prepustio Srbiji i sve se 1916. završilo slomom Crne Gore. Austrijske trupe su zauzele Cetinje, te je 18. januara, sa dijelom vlade i dvorom, otišao u Italiju pa Francusku, gdje se duže zadržao u Neiju kod Pariza.

http://www.montenegro-canada.com/i//tn_kraljNikola_u_Bordou.jpg

U izbjeglištvu je (1916-1921) radio na obnavljanju Crne Gore. Nelegitimna i nelegalna Podgorička skupština 1918. ga je zbacila sa vlasti i zabranila mu povratak. Posljednje godine života proveo je u dokazivanju prava Crne Gore. Umro je u Kap dAntibu 1.3.1921. Sahranjen je u Ruskoj pravoslavnoj crkvi u San Remu. 1. oktobra 1989. njegovi posmrtni ostaci preneseni su na Cetinje i sahranjeni u Dvorskoj kapeli na Ćipuru.
Kralj Nikola i kraljica Milena imali su dvanaestoro djece, tri sina- prijestolonasljednika Danila (1871-1939), Mirka (1879-1918.) i Petra (1889-1932) i devet kćeri: Zorku (1864-1890), Milicu (1866-1951), Stanu (1867-1935), Mariju (1869-1885), Jelenu (1872-1952), Anu (1874-1971), Sofiju (1876), Kseniju (1881-1960) i Vjeru (1887-1927).


Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-09-10, 02:12
25. septembar

1685. umro vladika Rufim III Boljević - Na mitropolitski presto stupio je 1673. Nakon njegove smrti ostala je upražnjena crnogorska mitropolitska stolica. U martu naredne godine, skupština crnogorskih plemenskih glavara na Cetinju za novog vladiku izabrala je Visariona Borilovića iz Bajica kod Cetinja.

1841. rodjen crnogorski kralj Nikola Petrovic - Crnogorski knjaz i kralj stupio je na prijesto 1860, nakon smrti knjaza Danila I, ubijenog u Kotoru. Za vrijeme njegove gotovo šest decenija duge vladavine, Crna Gora je doživjela veliki uspon, ali i pad. Modernizacija države i društva odvijala se kroz donošenje Opšteg imovinskog zakonika i Ustava, formiranje stalne vojske, otvaranje škola, gradnju bolnica, puteva, uspostavljanje željezničkog i saobraćaja vodenim tokovima, telegrafskih i telefonskih komunikacija, kovanje prvog crnogorskog novca – perpera, razvoj turizma, pozorišnog života, književnosti, likovne umjetnosti, izdavanje listova i časopisa i jačanje međunarodne komunikacije Crne Gore sa evropskim zemljama.

1842. U Dubrovniku nakon pregovora o miru između Crne Gore i Turske, pregovarači Petar II Petrović i Ali-paša Rizvanbegović su se i pobratimili. Ali već naredne godine Ali paša je bio planirao ubistvo Njegoševo u Ostrogu za vrijeme novih pregovora sa Crnogorcima. Zavjera je otkrivena zahvaljujući Radovanu Piperu koji je znao turski jezik.

1870. Donesen je Zakon za učitelje Knjaževine Crne Gore, kojim se zabranjuje tjelesno kažnjavanje učenika. Zakon je proširen 1884. dopuštanjem tjelesnog kažnjavanja đaka u slučajevima svađe, tuče ili napadanja slabije djece.

1909. u Lepetanima je rođen Luka Tomanović, skluptor. Završio je učiteljsku školu na Cetinju, Akademiju likovnih umjetnosti u Beogradu, a živio i radio u Herceg Novom. Radio je portrete, figuralne kompozicije, život stilizovanih formi u maslinovom i eukaliptuosovom drvetu. Djela: Krivošijski ustanak, Bezmetković, Majka sa djetetom u naručju, Ranjeni vuk... Napravio je i veći broj spomenika i bio dobitnik nagrade AVNOJ-a 1985. i brojnih drugih priznanja.

1912. Kralj Nikola je sa svojom vojskom sa Cetinja krenuo u Prvi balkanski rat.

1920. umro je serdar Masan Bozovic iz Pipera. Ucesnik crnogorskih ratova, a kao kapetan bio je clan prve crnogorske mirovne misije na Kritu. Masan je bio potonji serdar kojem je kralj Nikola tu titulu dodijelio.

2007. Svečana prezentacija odlikovanja Republike Crne Gore održana je u Vladinom domu, u sali "Ivan Crnojević", na Cetinju.
Predstavljena crnogorska državna odlikovanja su: Orden Republike Crne Gore, Orden Crnogorske velike zvijezde, Orden za hrabrost, Orden rada, Medalja za hrabrost, Medalja čovjekoljublja i Medalja za zasluge. Njihov izgled utvrđen je početkom 2006.

2008. Najveća svjetska zvijezda pop muzike Madona održala je koncert na plaži Jaz kraj Budve, kome je prisustvovalo oko 70 hiljada posjetilaca iz Crne Gore, regiona i inostranstva. Ovaj ekskluzivni nastup za područje Jugoistočne Evrope, dio je svjetske "Sticky & Sweet" turneje, kojom kontroverzna pjevačica obilježava 25 godina na muzičkoj sceni, 50 godina života, te promoviše novi album "Hard Candy" koji je uveliko hit na svjetskim top listama.

u svijetu:

1555. Sklopljen Augsburški vjerski mir. Mir postigli njemački kralj Ferdinand I i luteranski knezovi. Izjednačena prava luterana, protestanata, i rimokatolika, usvojen zakon o slobodi vjeroispovesti po principu "Čija je zemlja, onoga je i vjera".

1744. Rođen pruski kralj Fridrih Vilhelm II. Tokom vladavine ratovao protiv Francuske Republike, a u drugoj i trećoj podjeli Poljske anektirao velike djelove poljske države.

1789. Američki kongres usvojio je Povelju slobode kao 12 amandman na Ustav SAD-a. Ovom poveljom građanima se jamči sloboda govora, štampe, okupljanja i ispovijedanja vjere.

1823. Piscu i jezičkom reformatoru srpskog jezika Vuku Stefanoviću Karadžiću dodijeljen počasni doktorat Univerziteta u Jeni.

1849. Umro austrijski violinist, dirigent i kompozitor Johan Štraus Stariji. Bečkom valceru dao klasičan oblik i učinio ga popularnim širom Evrope. Komponovao više od 150 valcera, kadrile, marševe i polke.

1866. Rođen američki biolog i genetičar Tomas Hant Morgan, osnivač genetike, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1933. za otkriće funkcije hromozoma u prenošenju nasljednih svojstava.

1896. Rođen italijanski državnik Alesandro Pertini, predsjednik Italije, najpopularniji italijanski političar poslije II svjetskog rata. Član Socijalističke partije Italije postao 1918, mnoge godine proveo u fašističkim zatvorima, u II svjetskom ratu učestvovao u pokretu otpora, potom bio poslanik i senator.

1897. Rođen srpski pisac Aleksandar Vučo, jedan od osnivača nadrealističkog pokreta u Srbiji između dva svjetska rata, tvorac moderne poezije za djecu. Njegova poema "Podvizi družine Pet petlića" smatra se najznačajnijim djelom srpske dječije poezije poslije Jovana Jovanovića Zmaja. Pisao i filmska scenarija i bavio se filmskom kritikom.

1897. Rođen je Vilijam Fokner, američki romansijer i pripovedač uz Virdžiniju Vulf i Džejmsa Džojsa najznamenitiji predstavnik modernog psihološkog romana ili romana toka svijesti. U ciklusu romana prikazao je društvenu istoriju američkog Juga, degeneraciju i propadanje "starosjedelačke gospoštine" s jedne strane i bezobzirnost "došljaka" s druge strane. Godine 1949. dobio je Nobelovu nagradu za književnost.

1906. Rođen ruski kompozitor Dmitrij Šostakovič. Prvi među muzičkim umjetnicima sovjetske Rusije stekao međunarodnu slavu. Uspješno spojio rusku tradiciju i modernu zapadnoevropsku muziku i razvio svoj muzički izraz. Napisao monumentalnu V simfoniju, u najtežim danima blokade Lenjingrada u II svjetskom ratu, VII Lenjingradsku simfoniju, оpere "Nos", "Ledi Magbet mcenskog okruga", oratorijum "Šume pjevaju", 24 preludijuma i fuga za klavir, muzika za filmove „Mlada garda"...

1932. Španska pokrajina Katalonija dobila autonomiju, odnosno pravo na zastavu, skupštinu i jezik. Autonomija ukinuta 1939, po dolasku Franka na vlast.

1939. Kako je Versajskim mirom slučajno izostavljena Andora, na današnji dan 20 godina kasnije, Andora i Njemačka potpisale su mirovni ugovor, kojim je za njih i formalno-pravno prestao Prvi svjetski rat.

1943. Sovjetska Crvena armija u II svjetskom ratu oslobodila Smoljensk, jedno od posljednjih značajnih uporišta njemačkih nacističkih snaga na teritoriji SSSR-a.

1956. U upotrebu pušten prvi transatlantski telefonski kabl, postavljen između Obena u Škotskoj i Njufaundlenda u Kanadi.

1959. Razočaran politikom Vlade, jedan budistički monah u Kolombu izvršio atentat na premijera Cejlona Solomona Bandaranaikea, koji je narednog dana podlegao povredama.

1963. Vojska u Dominikanskoj Republici oborila liberalnu vladu Huana Boša Gavinja, formiranu sedam mjeseci ranije, i suspendovala Ustav.

1970. Umro njemački pisac Erih Marija Remark. Proslavio se antiratnim romanom "Na zapadu ništa novo". Njegovi romani bili zabranjeni u nacističkoj Njemačkoj, a on prisiljen da emigrira. Od 1947. godine bio državljanin SAD.

1973. Američki vasionski brod Skajlab 2 spustio se u Pacifik s tri člana posade, koji su proveli 59 dana u orbiti Zemlje.

1981. Sandra Dej O'Konor postala prva žena sudija u istoriji Vrhivnog suda SAD-a.

1988. Florens Grifit Džojner, američka atletičarka, postavila rekord na 100 metara - 10,54 sekundi.

1990. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija uveo vazdušni embargo nad Irakom i okupiranim Kuvajtom. Zabranjeni svi letovi sem humanitarnih.

1991. SB UN usvojio rezoluciju o embargu na uvoz oružja Jugoslaviji i pozvao jugoslovenske lidere da prekinu sukobe.

1992. Moskva i Vašington odbacili jedan od posljednjih ostataka Hladnog rata, dozvolivši slobodu putovanja ruskim i novinarima SAD i poslovnim ljudima koji rade u Rusiji, odnosno u SAD, u te zemlje.

1994. Švajcarci na referendumu prihvatili plan Vlade o donošenju zakona protiv rasizma.

1997. Britanski supersonični automobil u Nevadi postavio svjetski rekord postigavši brzinu od 1.142 kilometra na čas.

2000. Pometeni izbornim porazom jugoslovenskog predsjednika Slobodana Miloševića, visoki funkcioneri odlazećeg režima zatražili od Demokratske opozicije Srbije, čiji je kandidat Vojislav Koštunica nadmoćno dobio izbore dan ranije, da pristane na drugi krug predsjedničkih izborа.

2001. Oficir Armije Bosne i Hercegovine, jedan od komandanata u ratu u BiH, od 1992. do 1995, Sefer Halilović, predao se Međunarodmom sudu za ratne zločine u Hagu. Optužen da je u septembru 1993. učestvovao u masakru više od 60 civila, bosanskih Hrvata.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
27-09-10, 14:49
26. septembar

Današnji dan je evropski dan jezika.

U Crnoj Gori:

1355. Datiran je prvi dokument u kom se pominje pleme Nikšići. Riječ je o dubrovačkom dokumentu u kom se pominje nekoliko lica među kojima i Vitoje Nikšić iz Onogošta.

1692. Odred mletačke vojske stacionirane na Cetinju, potražio je, tokom pohoda vojske Sulejman-paše Bušatlije iz Skadra na Crnu Goru, utočište u Cetinjskom manastiru i novopodignutom utvrđenju iznad njega. Ne mogavši da se suprotstave Osmanlijama, Mlečani su zatražili odstupnicu, ali su pri tom minirali manastir, u kojem je prilikom eksplozije stradalo više od stotinu Osmanlija. Miniranje manastira bilo je u suprotnosti sa ugovorom o predaji objekta i doživljeno je među Crnogorcima kao težak, neoprostiv i neviteški akt od strane tada savezničke mletačke vojske, kojoj je to bio i posljednji boravak u Crnoj Gori. Manastir je na Cetinju, novoj državnoj prestonici Crne Gore, podigao Ivan Crnojević (1484), kao sjedište Zetske mitropolije. Bio je lociran na Ćipuru, mjestu gdje se danas nalazi crkva koju je podigao knjaz Nikola Petrović. Na osnovu dva dokumenta, utvrđeno je da je to bila trobrodna bazilika sa kupolom na srednjem brodu, sa lombardsko-venecijanskim renesansnim portalom i velikom rozetom na zapadnoj fasadi.

1826. rodjen Ljubomir Nenadovic, pisac putopisa i autor prve romansirane biografije o Njegosu. Napisao je i putopise „Pisma iz Italije" , „Pisma iz Njemačke", „Pisma iz Švajcarske", „O Crnogorcima".

1908. Novoizgrađenom prugom Bar-Virpazar prošla je prva lokomotiva. Prugu uskog kolosijeka dužine 46 kilometra gradila je italijanska kompanija Antivari.

1912. Nakon stvaranja Balkanskog saveza (Crna Gora, Srbija, Bugarska i Grčka), sa ciljem oslobađanja Balkana od Turaka, kralj Nikola je uputio proklamaciju Crnogorcima, kojom ih je pozvao u I balkanski rat. Ističući da je „smjelost uhvatiti se u koštac sa jednom velikom carevinom”, kralj je u pozivu saopštio da „mi tu carevinu ne zatičemo iz obijesti, već iz najplemenitijih pobuda, da spriječimo konačno uništenje svoje prekogranične braće”. Time je, kao članica Balkanskog saveza, Crna Gora prva, deset dana prije ostalih saveznika, pokrenula vojne operacije protiv Turske u I balkanskom ratu. Njena vojska brojala je 35.600 vojnika i bila podijeljena u tri operativna odreda: Zetski, Primorski i Istočni. Prva dva imala su zadatak da zauzmu Skadar, a Istočni odred upućen je prema Sandžaku i Metohiji. U I balkanskom ratu balkanske zemlje su se prvi i jedini put našle združene u jednom ratnom savezu.

1958. Izvršno vijeće Narodne skupštine Crne Gore donijelo je odluku o premještanju Istorijskog instituta Crne Gore sa Cetinja u Titograd.

1991. umro je profesor, istoricar i sakupljac narodnih umotvorima Vukoman Dzakovic, rođen 22. maja 1905. Još kao student počeo je da se bavi sakupljanjem narodnog stvaralaštva, i to specifičnog i zapostavljenog segmenta – narodnih tužbalica, koje su se 1954. pojavile pod naslovom „Nove crnogorske tužbalice –antologija”. Priredio je i zbirku „Crnogorske narodne junačke pjesme”, „Antologiju lirskih pjesama kralja Nikole” i raspravu „Kralj Nikola u svom dobu”. Sarađivao je u više periodičnih publikacija.

2006. Dosljedna razrada koncepta građanske države zasnovane, na jednakim pravima i suverenitetu svih njenih građana, racionalizovan parlamentarni sistem vlasti, crnogorski kao službeni jezik i ravnopravan položaj svih vjerskih zajednica, osnovne su odrednice ekspertskog teksta ustava Crne Gore, koji je Savjet za ustavna pitanja dostavio crnogorskoj skupštini.

2006. Međunarodna organizacija za standardizaciju potvrdila je da su Crnoj Gori odobreni kodovi ME, MNE i numerički kod 499. Ovo su oznake Crne Gore u međunarodnoj komunikaciji. ME je nacionalni internet domen i zamijeniće dosadašnju oznaku CG.YU. Oznaka na crnogorskim automobilima koji odlaze u inostranstvo biće MNE umjesto SCG.

u svijetu:

1186. Dubrovnik sklopio mir sa srpskim velikim županom Stefanom Nemanjom, koji je u dva navrata pokušao da zauzme taj grad. Sporazum o miru osnov za kasnije ugovore Srbije i Dubrovnika.

1580. Engleski moreplovac i gusar Frensis Drejk uplovio u luku Plimut na završetku putovanja oko svijeta, koje je trajalo 33 mjeseca. Drejk prvi Englez koji je oplovio Zemlju, za šta je od kraljice Elizabete dobio titulu viteza.

1687. U bici s Turcima, topovsko tane mletačke vojske izazvalo eksploziju u kojoj su teško oštećeni Partenon i Propileji na Akropolju, gdje je turska vojska držala skladište municije.

1815. Rusija, Austrija i Pruska formirale Svetu alijansu, koju su kasnije potpisali svi evropski vladari sem britanskog regenta, pape i turskog sultana. Cilj saveza bio gušenje revolucionarnih pokreta u Evropi poslije Francuske revolucije i Napoleonovih ratova.

1849. Rođen ruski fiziolog Ivan Petrovič Pavlov, osnivač Instituta za eksperimentalnu medicinu, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1904.

1889. Rođen njemački filozof Martin Hajdeger, istaknuti predstavnik egzistencijalizma. Umro maja 1976. godine.

1893. Rođen je srpski pisac Miloš Crnjanski, izuzetan stilista, vjerojatno najveći "mađioničar riječi" u srpskoj literaturi. Studirao je istoriju umjetnosti u Beču, a diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Radio je kao profesor i novinar, a od 1928. bio je u diplomatskoj službi, u kojoj ga je u Rimu zatekao Drugi svjetski rat, odakle je otišao u London. Iz emigracije se vratio u domovinu 1965.

1898. Rođen je Džordž Geršvin, američki kompozitor. Stvarao je u stilu simfonijskog džeza. Komponovao je opere, simfonijske poeme, koncerte za klavir i orkestar, muzičke komedije... Mnoge njegove kompozicije poslužile su za koreografisanje u filmsku muziku. Djela: opera: „Porgi i Bes", simfonijska poema „Amerikanac u Parizu", „Rapsodija u plavom"...

1902. Rođen hrvatski slikar i likovni kritičar Mihailo Petrov, jedan od vodećih učesnika u velikom preobražaju umjetnosti u Jugoslaviji između dva svjetska rata. Bio je profesor Akademije primenjenih umjetnosti u Beogradu. Ilustrovao je mnogobrojne knjige.

1905. Albert Ajnštajn objelodanio je svoje otkriće – Teoriju revatiliteta. Bilo je to revolucionarno otkriće a jedno vrijeme i kontraverzna tema koja je na kraju otvorila vrata energiji atoma.

1907. Novi Zeland, kolonija Velike Britanije, postao dominion u okviru Britanskog Komonvelta.

1918. Saveznici u I svjetskom ratu počeli opštu ofanzivu koja je početkom oktobra dovela do sloma Centralnih sila i završetka rata.

1945. U Njujorku umro mađarski kompozitor i pijanista Bela Bartok. Njegovo djelo otvorilo nove pravce razvoja mađarske muzike. U svjetskim razmjerama jedan od začetnika "nove muzike" XX vijeka.

1960. Kubanski predsjednik Fidel Kastro održao je najduži govor u istoriji UN. Govor je trajao čak 4 sata i 29 minuta.

1960. Održan prvi TV duel predsjedničkih kandidata. U okviru kampanje za predsjednika SAD, na nacionalnoj televiziji suočili se potpredsjednik Ričard Nikson i senator Džon Kenedi.

1969. U Boliviji, vojna hunta pod vođstvom generala Alfreda Ovanda Kandije oborila predsjednika Silesa Salinasa.

1980. U Minhenu, na festivalu piva, u eksploziji podmetnute bombe poginulo 13, povređeno više od 200 osoba.

1984. Velika Britanija i Kina se sporazumjeli o vraćanju Hongkonga 1997. pod suverenitet Kine. Hongkong pripao Britancima na osnovu mirovnog ugovora u Nankingu 1842, poslije Opijumskog rata.

1988. Kanadskom atletičaru Benu Džonsonu oduzeta je zlatna medalja na 100 metara zbog pozitivnog rezultata testa na doping.

1989. Vijetnam povukao trupe iz Kambodže, koje su u toj zemlji bile od kraja 1978, ostavivši snage vlade Hun Sena da se same bore protiv maoističke gerilske organizacije Crveni Kmeri.

1990. U Rimu u 83. godini umro italijanski književnik Alberto Moravija, jedna od najzanačajnijih ličnosti italijanske književnosti XX vijeka.

1994. Alžirske snage bezbjednosti ubile šefa GIA, najjače islamske terorističke organizacije, Šerifa Guzmija, poznatog kao Abu Abdala.

1995. Počelo suđenje bivšem premijeru Italije Đuliju Andreotiju, pod optužbom da je imao bliske veze s mafijom. Andreoti sedam puta biran za premijera Italije, bio jedan od simbola poslijeratne Italije.

1997. Italijanski sud osudio mafijaškog bosa Salvatorea Rina i 23 njegova najbliža saradnika na doživotni zatvor zbog ubistva sudije Đovanija Falkonea 1992.

1997. U zemljotresu u centralnoj Italiji 11 ljudi izgubilo život, teško oštećena srednjevjekovna bazilika Svetog Franje Asiškog u Asiziju.

2000. Grčki feribot Ekspres samina naletio na podvodni greben kod ostrva Paros i potonuo za 20 minuta. U udesu broda koji je prevozio preko 500 putnika, život izgubile 72 osobe.

2001. Belgija, Međunarodnom sudu za Ruandu, predala bivšeg ministra Ruande za finansije Emanuela Ndindabahizija, optuženog za umiješanost u genocid.

2002. U nesreći senegalskog feribota u vodama Gambije, u Atlanskom okeanu, utopile se 1.034, osobe, preživele njih 64.

2003. Poslije 11 godina prekida, zbog izbijanja rata u SFRJ, avion srpske aviokompanije Jat ervejz sletio na sarajevski aerodrom, ponovo uspostavljena direktna avionska linija Beograd-Sarajevo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
27-09-10, 14:55
27. septembar

27. septembra se obiljezava Svjetski dan srca. Stručnjaci upozoravaju da svake godine u svijetu od bolesti srca i krvnih sudova mozga umre 17, 2 miliona ljudi, a Svjetski dan srca ustanovljen je kako bi se povećalo znanje o rizicima i unaprijedile mjere prevencije.


Crnogorska istorija je zapisala:

1767. Povodom pojave osobe koja je uzburkala duhove u Crnoj Gori, vladika Sava Petrović uputio je iz Stanjevića pismo mletačkom predstavniku Antoniju Ranijeriju, uvjeravajući ga da ništa ne zna o čovjeku koji se, nakon što je stigao u Crnu Goru kao travar, počeo predstavljati kao božji izaslanik i ruski car Petar III. „Može li povjerovat Vaše presvijetlo poštovano gospodstvo što ja do dnevi današnjega nijesam se sa tom personom ni viđeo, ni š njom razgovora ima. Niti Vi mogu po pravdi donijet ni pisat ništa o toj personi, toliko jedno, što ga je puk uzeo u ime veliko”, saopštio je vladika, koji će i sam povjerovati da je Šćepan Mali, osoba o kojoj je pisao, zaista ruski car.

1895. na Cetinju je u 30. godini života umro dr Kleant Teodorides, poznati crnogorski ljekar, porijeklom Grk. Njegov otac dr Janko 1876. prebjegao je sa hercegovačkog ratišta u Crnu Goru, i uz pomoć knjaza Nikole, iz Jedrena prebacio svoju porodicu na Cetinje, gdje je on bio upravnik bolnice Danilo Prvi. Kleant se školovao u Kotoru, a Medicinski fakultet završio je u Carigradu. Po završetku studija došao je u bolnicu Danilo Prvi. Bio je začetnik seksologije kod nas, napisao je više članaka iz medicine, zdravstvenog prosvjećivanja naroda, muzičke kritike i sl. Sahranjen je na Cetinju.

1901. u Cerovici - Stijena Piperska rođen je Ivan Milutinović, revolucionar, jedan od najpoznatijih crnogorskih boraca NOR-a. Član rukovodstva KPJ postao je 1938. godine, a zbog revolucionarnih aktivnosti gotovo deceniju bio je u zatvorima. Bio je jedan od glavnih organizatora ustanka, Ostroške skupštine i Skupštine na Tjentištu 1942. godine, član Vrhovnog štaba i Politbiroa CK KPJ i jedan od organizatora narodne vlasti AVNOJ-a. Poginuo je 1944. nadomak oslobođenog Beograda. Proglašen je za narodnog heroja NOR-a i narodnog heroja Albanije.

1903. knjaz Nikola je povodom Skupstine ucitelja u Podgorici uputio telegram podrske i pohvale za njihov prestojeci rad u ucenju djece. „Budite zdravo vi, koji se sa nadom i smjelošću upustiste u plodnu borbu potraživanja lijepoga, u svetu zadaću obrađivanja mladih duša”.

1906. Održani su na osnovu privremenog Zakona o izboru narodnih poslanika za skupštinu Knjaževine, koji je na temelju Ustava iz 1905. donijela vlada Lazara Mijuškovića. Glasanje na ovim, kao i na izborima za Ustavotvornu skupštinu, bilo je javno..

1976. Na novoj pruzi Beograd-Bar počeo je da saobraća i poslovni voz kapaciteta 360 sjedišta u kolima prvog razreda.

2000. umro je Vidoje Žarković, bivši crnogorski i jugoslovenski političar. Rođen je 1927. u Nedajnom pod Durmitorom, a kao 14-godišnjak stupio je u NOR. Poslije rata završio je Gimnaziju, vojne škole i Fakultet političkih nauka. Obavljao je odgovorne poslove u Crnoj Gori, bio je predsjednik Izvršnog vijeća, predsjednik Skupštine Crne Gore, potom potpredsjednik Predsjedništva Jugoslavije i jedan od bliskih saradnika Josipa Broza Tita. Zbog sukoba sa velikosrpskim nacionalizmom 1988. bio je izložen ucjenama i diskreditaciji ali je ostao dosljedan borac za prava Crne Gore i njenog naroda.

U svijetu:

1540. Injasio Lojola osnovao je jezuitski monaški red. Red je imao zadatak da vodi borbu protiv reformacije i svih protivnika katoličke crkve. Imao je čvrstu, gotovo vojničku organizaciju. Papa Pavle III bulom odobrio osnivanje jezuitskog katoličkog reda.

1601. Rođen je Luj 13. francuski kralj. Vladao je od 1610. do 1643. i uz pomoć kardinala Armana Žana Rišeljea zaveo apsolutizam u Francuskoj.

1825. Engleski pronalazač i inžinjer Džordž Stivenson u Darlingtonu je pokrenuo prvu lokomotivu. Na prvoj željezničkoj pruzi u svijetu Darlington – Stokton lokomotiva je vukla prvi voz, ubrzo potom željenički saobraćaj osvojio je svijet.

1854. Na Atlantiku je potonuo prekookeanski parabrod Arktik sa 300 putnika - prva velika nesreća na Atlantskom okeanu.

1862. Rođen južnoafrički general i državnik Luj Bota, jedan od vođa Bura u ratu sa Englezima, prvi premijer Južnoafričke Unije. Premijer Transvala od 1907. do 1910, kad su se burske republike Transval, Natal, Oranž i Kejplend udružile u Uniju.

1891. Umro ruski pisac Ivan Aleksandrovič Gončarov, autor romana "Oblomov", u kom je stvoren jedan od najznačajnijih tipova u svjetskoj književnosti. Oblomovština kasnije postala sinonim za parazitizam i apatiju.

1902. Rođen srpski pisac i pozorišni kritičar Milan Dedinac, sljedbenik francuske avangarde lirike, pripadnik grupe beogradskih modernista, prvi glavni urednik poslijeratne Politike, dramaturg i upravnik Jugoslovenskog dramskog pozorišta.

1917. Umro francuski slikar, grafičar i vajar Edgar Dega. Smatra se jednim od najboljih crtača u likovnoj umjetnosti. Virtuoznost crtanja najbolje iskazao slikajući ljudsko tijelo u pokretu.

1922. Grčki kralj Konstantin I abdicirao zbog vojnog poraza u ratu s Turskom, dvije godine po povratku na prijesto. Kralj postao 1913, prvi put abdicirao 1917, kada je njegova odluka o neutralnosti Grčke u I svjetskom ratu izazvala nezadovoljstvo u zemlji i među zapadnim saveznicima.

1934. rođena je Brižit Bardo, francuska filmska glumica, najveći seks simbol. Nezapamćenu popularnost stekla je otkrivajući ženske čari više nego i jedna glumica ranije.

1939. Poslije trodnevnog neprekidnog bombardovanja, Njemci u II svjetskom ratu savladali 19 dana dug otpor Varšavljana i zauzeli grad.

1940. Njemačka, Italija i Japan u Berlinu potpisali desetogodišnji vojni i ekonomski pakt, poznat kao Osovina Berlin-Rim-Tokio.

1947. U Varšavi osnovan Informacioni biro komunističkih i radničkih partija, Informbiro. Savjetodavno i koordinaciono tijelo devet evropskih komunističkih i radničkih partija osnovano na inicijativu SSSR-a, sjedište mu do proljeća 1948. bilo u Beogradu, potom u Bukureštu.

1961. Sijera Leone je primljena u Ujedinjene nacije kao stoti član.

1962. U Jemenu, u vojnom udaru, pukovnik Abdula al Salal oborio monarhiju i proglasio Jemensku Arapsku Republiku. Zbačen posljednji jemenski imam Mohamed Badr, nedjelju dana pošto je naslijedio umrlog oca, imama Ahmada.

1964. Vorenova komisija poslije desetomjesečne istrage saopštila da je Li Harvi Osvald bio jedini atentator na predsjednika SAD Džona Kenedija, 22. novembra 1963. u Dalasu. Prema nekim kasnijim istraživanjima, Osvald, ubijen dva dana po atentatu, nije bio jedini atentator, a prema nekima nije ni učestvovao u atentatu.

1968. Portugalski diktator Antonio de Oliveira Salazar, koji je 1932. zaveo autoritarni režim u Portugalu, povukao se sa mjesta premijera poslije moždanog udara.

1970. Na inicijativu predsjednika Egipta Gamala Abdela Nasera, kralj Jordana Husein i vođa Palestinskog oslobodilačkog pokreta Jaser Arafat u Kairu potpisali sporazum o okončanju građanskog rata u Jordanu.

1990. Iran i Velika Britanija obnovili diplomatske odnose koje je Teheran prekinuo u martu 1989. zbog knjige "Satanski stihovi" britanskog pisca indijskog porijekla Salmana Ruždija. Odnosi podignuti na ambasadorski nivo 1998, kad su iranske vlasti odustale od smrtne kazne Ruždiju.

1996. Snage fundamentalističkog islamskog pokreta Talibana zauzele Kabul, glavni grad Avganistana, i objesile bivšeg šefa države Nadžibulaha.

1998. Obećavši da će riješiti problem masovne nezaposlenosti, lider njemačkih socijaldemokrata Gerhard Šreder pobijedio Helmuta Kola na izborima i postao novi kancelar Njemačke.

2000. Više desetina hiljada ljudi u centru Beograda i oko pola miliona širom Srbije burno pozdravilo proglašenje izborne pobjede Demokratske opozicije Srbije na izborima 24. septembra i odluku lidera opozicije Vojislava Koštunice da ne prihvati drugi krug predsjedničkih izbora koji su najavili sljedbenici Slobodana Miloševića.

2000. U eksploziji gasa u rudniku uglja u južnoj kineskoj provinciji Guidžu poginulo 118 rudara.

2001. Napadač u policijskoj uniformi upao na sjednicu lokalne skupštine švajcarskog kantona Zug i ubio 13, ranio 15 ljudi, potom izvršio samoubistvo.

2002. Istočni Timor postao 191. članica Ujedinjenih nacija.

2006. Haški tribunal osudio bivšeg predsjednika Skupštine Republike Srpske Momčila Krajišnika na 27 godina zatvora za zločine protiv čovječnosti. Krajišnik oslobođen optužbi za genocid i saučesništvo u genocidu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-09-10, 01:51
28. septembar

1880. rodjen je princ Petar Petrovic, sin kralja Nikole. Dvanesto dijete, treći i najmlađi sin kralja Nikole i kraljice Milene. Školovao se na Hajdelbergu, a brigu o njemu vodila je sestra Ana, udata za kneza Franca Batenberga. U toku I svjetskog rata komandovao je Lovćenskim odredom. Nosio je titulu Veliki vojvoda Zahumski. Napustio je Crnu Goru 1916. godine, a poslije kapitulacije Crne Gore i odlaska u egzil, držao se podalje od politike, nema ga, kao ni Danila, ni u jednoj ozbiljnijoj političkoj akciji u odbrani Crne Gore.. Živio je lagodno i bezbrižno u mnogim mjestima Italije i Francuske, često pravio račune koje je, potom, plaćala država. Približio se sestriću, kralju Aleksandru Karađorđeviću, koji ga je dovodio u Beograd da bi pokazivao kako njegovu politiku odobrava i jedan Petrović. Ksenija i Vjera su ga zbog toga prezrele, crnogorski emigranti osuđivali, a Petru je bilo najvažnije da osigura apanažu. U braku sa Violetom Vagner nije imao djece. Umro je 7. maja 1933.

1887. Na Četvrtoj međunarodnoj konferenciji Crvenog krsta, održanoj u Karls Rueu, Crnu Goru je kao jednu od država potpisnica Ženevske konvencije predstavljao dr Petar Miljanić, koji je izložio referat na temu: „Duševne bolesti, gluhonijemi, epileptičari i slijepi u Crnoj Gori”. Izuzetan medicinski stručnjak, reformator crnogorske zdravstvene službe, aktivan sekretar organizacije CK Crne Gore (1886–1897), dostojno je zastupao njenu humanitarnu organizaciju na tom i drugim međunarodnim skupovima.

1898. u Niksicu je osnovano prvo pjevacko drustvo Zahumlje. Prvi hor je brojao 24 clana, a horovodja je bio Ilija Zlaticanin - U Nikšiću je osnovano prvo pjevačko društvo, koje je dobilo ime „Zahumlje”. Inicijativa u tom smjeru pokrenuta je iz redova Društva nikšićke čitaonice, Pozorišnog društva i redakcije lista „Nevesinje”, a odlučujuću ulogu u nastanku Društva imala je nikšićka omladina, koja je tražila prostor za zabavu i muzičke aktivnosti. U prvu upravu Društva izabrani su Niko Ivanković, Sinan Lučić, Đoko Čuturica i Rade Pavićević. Prvi hor brojao je 24 člana, a horovođa je bio Ilija Zlatičanin, koji je u Podgorici vodio pjevačko društvo „Branko”. Naporedo sa aktivnošću hora, djelovala je i pozorišna sekcija koja je okupila najmlađu generaciju Pozorišnog društva.

1903. Na Cetinju, u Podgorici i Nikšiću zastupništvo Singerovog društva šivaćih mašina otvorilo je školu za vezivo zlatom, svilom i koncem pomoću mašina. Škola je bila svakome dostupna, a obuka besplatna. Do tada su šivaće mašine korišćene samo za šivenje.

1912. Oslobođeno Bijelo Polje - U grad su, nakon okršaja na njegovim prilazima sa pješadijom tuskog bašibozuka i protjerivanja njihovih ostataka sa artiljerijskih položaja (jer je regularna turska vojska već bila odstupila), ušle trupe Istočnog odreda crnogorske vojske pod komandom Janka Vukotića.

1920. U Đulićima, Andrijevica, rođen pripovjedač, romansijer, dramski pisac i esejist Čedo Vuković. Gimnaziju završio u Peći, književnost studirao u Beogradu. Učesnik narodnooslobodilačke borbe. Bio je član Savjeta Crne Gore, više puta je biran za predsjednika Udruženja književnika Crne Gore. Dobitnik nagrade AVNOJ-a za književnost, Trinaestojulske, Zmajeve, Udruženja književnika Crne Gore. Ima više domaćih odlikovanja i Orden Republike Francuske. Djela su mu prevođenja na više stranih jezika. Najznačajnija djela su: Vitorog, Pripovjetke, Svemoćno oko, Bez redenika, Tim lavlje srce, Mrtvo duboko, Halo nebo, Razvođe, Sudilište, Sinovi sinova, Na bjelinama vremena, Deveta zora, Snovi mikrokozma, Makarije, Izabrana djela za djecu I- II, Sabrana djela I-II.

U svijetu:

48. p.n.e. U Egiptu ubijen Gnej Pompej Veliki, jedan od najvećih rimskih državnika i vojskovođa, koji je 69. prije nove ere ugušio Spartakov ustanak, a 61. osvojio Jerusalim. Rimski Senat izabrao ga za konzula 52, a vlast izgubio poslije poraza od Gaja Julija Cezara u bici kod Farsale, poslije čega se sklonio u Egipat.

551. Rođen Konfučije ( Kung fu Tse), kineski filozof, osnivač konfučijanizma, učenja koje počiva na starim kineskim predanjima.

1066. Normanski vojvoda Vilijam, kasnije engleski kralj Vilijam I Osvajač, iskrcao se s vojskom kod Pevensija u južnoj engleskoj pokrajini Saseks i počeo osvajanje Engleske.

1841. Rođen francuski državnik Žorž Benžamen Klemanso, premijer od 1906. do 1909. i od 1917. do 1920, kada se povukao iz političkog života. U vrijeme Drajfusove afere u svom listu objavio pismo pisca Emila Zole predsjedniku Republike, "Optužujem".

1864. U Londonu je osnovana Prva internacionala - Međunarodno udruženje radnika. Inicirali su je francuski i engleski radnici na mitingu u Londonu, a osnivačkom sastanku prisustvovali su i njemački radnici. Na osnivačkom sastanku izabran je Generalni savjet, a ubrzo potom urađeni su i Statut i Osnivački manifest pod nazivom "Inauguralna adresa i Statut" napisao Karl Marks.

1895. Umro francuski hemičar i biolog Luj Paster, pronalazač vakcina protiv bjesnila, antraksa i "crvenog vjetra". Otkrio i postupak konzerviranja hrane sprječavanjem razmnožavanja bakterija, koji je kasnije nazvan "pasterizacija". Osnivač naučnih grana mikrobiologije i stereohemije. 1888. organizovao institut u Parizu, nazvan po njemu.

1902. Umro francuski pisac Emil Zola, tvorac i najizrazitiji predstavnik naturalističkog romana. Poznat i po otvorenom pismu predsjedniku Francuske, "Optužujem", u kom je otkrio mahinacije vojnih krugova u "Drajfusovoj aferi".

1914. Umro srpski kompozitor i muzički pedagog Stevan Stojanović Mokranjac, član Srpske kraljevske akademije i horovođa Beogradskog pjevačkog društva. Njegovo djelo smatra se najznačajnijom etapom u razvoju srpske nacionalne muzike u XIX vijeku.

1949. Moskva jednostrano otkazala ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći SSSR i Jugoslavije, što su potom učinile i ostale zemlje "socijalističkog lagera", Mađarska 30. septembra, Bugarska i Rumunija 1. i Čehoslovačka 4. oktobra.

1958. U Francuskoj održan referendum na kome je prihvaćen novi Ustav, čime je počelo razdoblje Pete Republike. Novim Ustavom ojačana predsjednička vlast.

1965. Prilikom erupcije vulkana na Filipinima, 56 kilometara južno od Manile, 184 osobe izgubile život.

1966. Umro francuski pisac Andre Breton, teoretičar i osnivač nadrealističkog pokreta. Svoje stavove o psihoanalizi i automatizmu podsvijesti kao osnovi umjetničkog stvaralaštva iznio u Manifestima nadrealizma.

1970. Umro egipatski vojnik i predsjednik Gamal Abdel Naser. Predsjednik bio od 1954. do smrti. Smatra se jednom od najvažnijih osoba novije bliskoistočne istorije. Bio jedan od lidera Pokreta nesvrstanih zemalja.

1989. U izbjeglištvu na Havajima umro bivši filipinski diktator Ferdinand Markos. Predsjednik Filipina postao 1965, kao jedan od najpopularnijih političara, a 1986. na talasu masovnih protesta zbačen sa vlasti, pa izbjegao na Havaje.

1994. U nevremenu u Baltičkom moru u blizini finske obale potonuo feribot "Estonija". U toj najvećoj mirnodopskoj pomorskoj nesreći u Evropi poginulo više od 900 osoba.

1996. U Vučitrnu na Kosovu bačene dvije eksplozivne naprave u krug vojne kasarne, a u selu Rudnik i mjestu Podujevo napadnute policijske stanice. Oružani napadi kosovskih Albanaca na punktove srpske policije učestali u narednim mjesecima, što je početkom 1998. dovelo do otvorenih sukoba.

1998. Poslije dvije nedjelje uličnih nemira i nasilja koji su zaprijetili da će oboriti Vladu silom, albanski premijer Fatos Nano podnio ostavku.

2000. Savezna izborna komisija saopštila konačne rezultate predsjedničkih izbora u Jugoslaviji, prema kojima Slobodan Milošević i Vojislav Koštunica idu u drugi izborni krug. Smatrajući da su rezultati falsifikovani, pristalice DOS počele masovne proteste širom zemlje.

2000. Počeo palestinski ustanak. Neposredan povod bila posjeta tadašnjeg lidera izraelske opozicije svetim mjestima u jerusalimskom starom gradu. U naredne dvije godine poginulo više od 1.000 Palestinaca i više stotina Izraelaca.

2001. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija ukinuo sankcije Sudanu, uvedene 1996. pošto je ta zemlja odbila da izruči osumnjičene za atentat na egipatskog predsjednika Hosnija Mubaraka, 1995. u Etiopiji. Ukidanje sankcija tražili Egipat i Etiopija.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-09-10, 21:58
29. septembar

1818. Petar I je uputio poslanicu Čevljanima i pozvao ih na slogu za opstenarodno dobro. „Ako vi budete među sobom složni i poslušni sve će dobro i lijepo biti i to će vam pohvalu i poštenje donijeti”, saopštio je vladika. „Toga radi vas molim i zakljinjem da svi u slogu i saglasje radite za opšte narodnje dobro”.

1872. odigrala se bitka na Lipovu kod Kolasina u kojoj su mjestani odbranili svoje selo i protjerali tursku vojsku. Zbog nasrtaja osmanske vojske, predvođene Miralaj Sali-begom, na crnogorske porodice u prigraničnom pojasu sa Osmanskim carstvom, došlo je do velikog oružanog sukoba na Lipovu kod Kolašina. Vojska Sali-bega, neobično brojna za sprovođenje operacije protjerivanja crnogorskih porodica sa teritorije koju su Osmanlije smatrali svojom, naišla je na neočekivano snažan otpor lokalnog stanovništva, kojem su u pomoć priskočila obližnja moračka sela. Osmanska vojska je, pretrpjevši poraz, morala napustiti crnogorsku teritoriju.

1895. U Podgorici je otvorena Pješadijska podoficirska škola. Radila je samo godinu, a po završetku nastave pitomci su tri godine služili u stajaćoj vojsci, dok su najuspješniji upućivani u dvogodišnju oficirsku školu nakon koje su dobijali činove.

1908. Knjaz Nikola je na Cetinju sazvao vanrednu Narodnu skupštinu na kojoj je razmatrana aneksija BiH, koja je okarakterisana kao agresija Austrougarske i povreda odluka Berlinskog kongresa. Istaknuto je da Crna Gora više nije obavezna da poštuje član 29 Berlinskog ugovora, kojim je Austrougarskoj dato pravo nadzora nad crnogorskim obalama. Skupština je tražila da se obnove diplomatski odnosi sa Srbijom koji su prekinuti prethodne godine zbog bombaške afere.

1936. umro Lazar Mijuskovic, konzul u Skadru, ministar finansija i inostranih djela, prvi predsjednik ustavne vlade u Crnoj Gori (1906) i prvi predsjednik vlade u egzilu. Rođen je 1867. u Poviji (Pješivci, Nikšić). Poslije gimnnazije, završio je Tehnički fakultet u Parizu. Bio je konzul Kraljevine Crne Gore u Skadru (do 1902), predsjednik Glavne državne kontrole na Cetinju, ministar finansija i ministar spoljnih poslova, član Državnog savjeta i njegov predsjednik. Od 1913. bio je poslanik Crne Gore u Beogradu, gdje je sa Nikolom Pašićem vodio razgovore o stvaranju realne unije, koji su prekinuti izbijanjem rata. Nakon okupacije Crne Gore, sa kraljem Nikolom otišao je u egzil. Na mjestu predsjednika vlade naslijedio ga je (1916) Andrija Radović, poslije čega je otišao u Švajcarsku. Tamo je ostao do 1923, kada se vratio u Kraljevinu SHS. Ostatak života, tokom kojega se nije bavio politikom, proveo je u Dubrovniku i Nikšiću. Životni put završio je u Beogradu.

1961. izasao prvi broj Biltena, jednog od najstarijih informativnih glasila radnika velikih kolektiva u Crnoj Gori (uz list „Industrijski radnik” cetinjskog „Oboda” iz 1956), koji je kasnije prerastao u list „Naša riječ”, glasnik Željezare „Boris Kidrič”.

1989. Iz San Rema u Italiji, uz najviše državne i vojne počasti, ispraćeni su posmrtni ostaci Kralja Nikole I Petrovića Njegoša, njegove supruge, kraljice Milene, i njihove dvije kćeri Ksenije i Vjere.

2000. umro je Vidoje Žarkovic prvoborac i istaknuti političar SFRJ.

U svijetu:

1399. Kralj Ričard II postao prvi engleski monarh koji je abdicirao. Na abdikaciju ga primorali plemići koji su se pobunili protiv njegove apsolutističke vladavine.

1513. Španski istraživač i konkvistador Vasko Balboa otkrio je Tihi okean i nazvao ga Južno more. Sam je bio imenovan za admirala i kralja namjesnika novootkrivenog mora i Paname.

1518. Rođen italijanski slikar Jakopo Tintoreto, jedan od najvećih majstora XVI vijeka, čuven po vještini postizanja izuzetnih svjetlosnih efekata. Imao veliki uticaj na evropsko slikarstvo, posebno na impresioniste.

1758. Rođen engleski admiral Horacio Nelson, jedan od najvećih stratega u istoriji pomorskih ratova. Odnio ključne pobjede nad Napoleonovom flotom, a 1805. nanio katastrofalan poraz udruženoj špansko-francuskoj floti kod Trafalgara.

1854. U Valjevu umro prota Matija Nenadović, vojvoda i jedan od vođa Prvog srpskog ustanka. Bio prvi diplomata obnovljene Srbije i tvorac i prvi predsjednik Praviteljstvujušćeg sovjeta. Njegovi "Memoari" su dragocjeno svjedočanstvo o ljudima i događajima iz tog vremena.

1901. Rođen italijanski nuklearni fizičar Enriko Fermi, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1938. Zaslužan za niz osnovnih otkrića u fizici atomskog jezgra, a 2. decembra 1942. u Čikagu pustio u pogon prvi nuklearni reaktor, što se računa kao početak atomskog doba.

1902. Umro Emil Zola jedan od najznačajnijih francuskih književnika. Najpoznatija djela Trbuh Pariza Jazbina, Nana, Žerminal, Čovjek-zvijer i dr.

1911. Italija objavila rat Turskoj i upala u libijsku provinciju Tripolitaniju.

1918. Bugarska, poslije poraza na Solunskom frontu u I svjetskom ratu, potpisala primirje sa saveznicima.

1913. Rudolf Dizel, njemački inženjer, konstruktor prvog motora sa unutrašnjim sagorijevanjem na principu samopaljenja, nestao u moru, u kanalu Lamanš, prilikom putovanja iz Antverpena u London.

1930. Umro ruski slikar Ilja Jefimovič Rjepin, glavni predstavnik realizma u ruskom slikarstvu. Izvršio veliki uticaj na umjetnike svog vremena i bio uzor sovjetskim socijalističkim realistima.

1936. Rođen Silvio Berluskoni političar i državnik koji je tri puta osvojio mandat premijera Italije.

1938. Velika Britanija, Francuska, Italija i Njemačka potpisale sporazum u Minhenu, kojim je Njemačkoj dozvoljeno da pripoji Sudetsku oblast, dio Čehoslovačke s njemačkom nacionalnom manjinom. Minhenski sporazum smatra se presudnim aktom kojim je Hitleru otvoren put za početak Drugog svjetskog rata.

1940. Rumunija u Drugom svjetskom ratu istupila iz Balkanskog pakta koji je 9. februara 1934. u Atini zaključila s Jugoslavijom, Turskom i Grčkom.

1941. U Babi Jaru kod Kijeva, u masakru nad Jevrejima koji je trajao dva dana, Njemciu II svjetskom ratu pobili 33.771 civila, uključujući žene i djecu.

1943. Američki general Dvajt Ajzenhauer i italijanski maršal Pjetro Badođo potpisali primirje.

1943. Rođen Leh Valensa, prvi predsjednik demokratske Poljske.

1957. U zapadnom Pakistanu poginulo oko 300 ljudi kada je ekspresni voz udario u kompoziciju cistjerni s naftom.

1958. Emitovan prvi zajednički program TV-odašiljača u Beogradu, Zagrebu i Ljubljani.

1967. Međunarodni monetarni fond okupio svojih 106 članica na sastanku u Rio de Žaneiru, gdje je odobrena reforma svjetskog monetarnog sistema.

1970. Potpredsjednik Egipta Anvar el Sadat preuzeo dužnost šefa države poslije smrti Gamala Abdela Nasera, a 5. oktobra formalno postao predsjednik države.

1972. Japan i Kina normalizovali diplomatske odnose.

1976. Rođen Andrej Ševčenko ukrajinski fudbaler i reprezentativac. Profesionalnu karijeru započeo u kijevskom Dinamu gdje je bio do 1999. Tada je potpisao za AC Milan gdje je ostao sve do 2006., kada je potpisao za londonski Čelzi. Međutim, tamo nije mogao da se izbori za mjesto u prvoj postavi, pa se u avgustu 2008. vratio u Milan. Za Evropskog fudbalera godine izabran 2004.

1979. Papa Jovan Pavle II tokom prve papske posete Irskoj uputio apel za mir u Sjevernoj Irskoj pred više od milion ljudi u Dablinu.

1979. Predsjednik Ekvatorijalne Gvineje Fransisko Masijas Nguema, zbačen sa vlasti u avgustu 1979, strijeljan pod optužbom da je kriv za genocid, izdaju, pronevjeru i sistematsko kršenje ljudskih prava.

1987. Umro Henri Ford. Bio je među prvima koji su uveli masovnu proizvodnju, velikom broju ljudi dostupnih, automobila na pokretnoj traci. To ostvarenje nije samo značilo revoluciju industrijske proizvodnje, već je imalo i velik uticaj na modernu kulturu tako da mnogi društveni teoretičari to razdoblje ekonomske i društvene istorije nazivaju "fordizam".

1988. Mirovne snage Ujedinjenih nacija za svoj četrdesetogodišnji rad dobile Nobelovu nagradu za mir.

1993. Jedan od komunističkih veterana i predstavnik tvrde linije evropskih komunista Žorž Marše povukao se, zbog lošeg zdravlja, sa mjesta predsjednika Komunističke partije Francuske, na čijem čelu je bio dvije decenije.

1994. Ministri odbrane članica NATO na sastanku u Sevilji odlučili da NATO pojača vazdušne napade na položaje bosanskih Srba.

1999. Specijalne policijske snage razbile demonstrante u Beogradu kada su pokušali da dođu do rezidencije predsjednika Jugoslavije Slobodana Miloševića.

2000. Pozivu lidera Demokratske opozicije Srbije na građansku neposlušnost i generalni štrajk zbog pokušaja režima da falsifikuje izborne rezultate 24. septembra, prvi se odazvali srednjoškolci u Gornjem Milanovcu i rudari kolubarskog rudnika "Tamnava". U narednim danima talas štrajkova zahvatio cijelu Srbiju, počela blokada magistralnih puteva.

2000. Bivši kanadski premijer Pjer Trido umro u 80. godini. Premijer Kanade od 1968. do 1979. i od 1980. do 1984, Trido poslije prvog izbora za premijera pokrenuo pravu "tridomaniju", koja je političarima donijela, za njih do tada nedostižan, status zvijezda.

2001. Savjet bezbjednosti UN usvojio rezoluciju o borbi protiv terorizma i sprječavanju finansiranja terorista. Rezolucijom predviđeno uvođenje sankcija svakoj zemlji koja ne bude poštovala antiterorističke mjere.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-09-10, 22:09
30. septembar

1687. Tokom vojnih operacija u Morejskom ratu, nakon napada sa više strana mletačke i crnogorske vojske i hajdučkih odreda na Herceg Novi, osmanska posada počela je da napušta svoje do tada jedino uporište u Boki. Učesnicima koji su se istakli u borbama tokom opsade grada Mletački senat dodijelio je novčane nagrade i ordenja. U ovim borbama istakli su se crnogorski i dalmatinski uskoci. Tada počinje masovno doseljenje pravoslavnog stanovništva iz Hercegovine i Crne Gore u grad, a Mlečani su počeli obnovu tvrđava.

1814. U Beču je poslije propasti Napoleonovog carstva sazvan Kongres na kome su Austrija, Rusija, Velika Britanija i Pruska, kasnije im se pridružila i Francuska, izvršile preraspodjelu teritorija. Kongres je završen juna naredne godine potpisivanjem Završnog akta, kojim je Boka Kotorska i dio primorja (Herceg Novi, Risan, Perast, Kotor, Budva, Kastel Lastva (Petrovac), Krivošije, Pobori, Maine, Brajići, zapadne padine Lovćena i Patrovačke gore) pripali Austriji. Ove oblasti ostale su pod austrougarsku vlast do 1918.

1920. umro Mitrofan Ban, potonji mitropolit CPC i reformator crkve u Crnoj Gori. Mitropolit Crnogorske pravoslavne crkve, rođen 15. marta 1841. Na njeno čelo došao je 1884, a za mitropolita hirotonisan 1885. Izvršio je uspješne i velike reforme u sveštenstvu. U njegovo vrijeme ustanovljen je Sinod Crnogorske mitropolije i doneseni Ustav Svetog sinoda, Ustav pravoslavnih konzistorija u Knjaževini Crnoj Gori i Zakon o parohijskom sveštenstvu. Tokom egzila Kralja Nikole, dvije godine nakon Podgoričke skupštine, prihvatio je ujedinjenje autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve sa Beogradskom i Karlovačkom mitropolijom u jedinstvenu Srpsku pravoslavnu crkvu, što je označilo ukidanje samostalne Crnogorske crkve.

1927. rodjen Milorad Milo Djukanovic poznati reditelj i reziser. Nakon II svjetskog rata, tokom koga je učestvovao u NOB-u i bio u internaciji, 1954. diplomirao je na Akademiji za film, pozorište, radio i televiziju u Beogradu. Ostvario je niz zapaženih dokumentarnih, igranih i kratkih igranih filmova i serija: „Muškarci”, „Paja i Jare”, na osnovu serije „Kamiondžije”, „Otpori Krsta Hegedušića”, „Da ne bude kasno”, „Ne diraj u sreću”, „Inspektor”, „Palma među palmama”. Koscenarist je filma i TV serije „13. jul” i koreditelj serije „Ceo život za godinu dana”. Njegovi filmovi odlikuju se blagim humorom i nenaglašenom komikom situacije. Umro je 28. oktobra 1989.

1989. poslije 68 godina egzila, na Cetinje su preneseni posmrtni ostaci posljednjeg kraljevskog crnogorskog para, Nikole Prvog Petrovića Njegoša, njegove supruge, kraljice Milene i njihovih kćerki Ksenije i Vjere, gdje su sahranjene u dvorskoj crkvi na Ćipuru. U Vladinom domu na Cetinju pogrebnim mimohodom oko 60.000 građana odalo im je poštu. A sahrani je prisustvovalo oko 200.000 ljudi, 50-ak velikodostojnika sve tri konfesije, brojni potomci kraljevskog para, delegacije Francuske, Makedonije, Srbije, italijanske provincije Pulja i gradova San Rema i Barija, kao i ambasadori SSSR-a i Grčke te predstavnici ambasada Austrije, Velike Britanije, Njemačke, Italije, Francuske, Belgije, Bugarske i Španije. Ceremoniju je pratila muzika komponovana na stihove Kralja Nikole.

1997. odlukom Vlade Crne Gore, na Cetinju osnovan fakultet dramskih umjetnosti. Izrastao je iz Odsjeka za glumu, koji je djelovao u sastavu Fakulteta likovnih umjetnosti na Cetinju. U okviru fakulteta, smještenog u adaptiranoj zgradi Turskog poslanstva, rade odsjeci za glumu, režiju i produkciju, a planirano je i otvaranje drugih odsjeka.

u svijetu:

1399. Osnivač engleske dinastije Lankaster, Henri Bolingbrok, postao kralj Henri IV, dan pošto je abdicirao Ričard II, prvi monarh u istoriji Engleske koji je napustio prijesto.

1846. Američki zubar Vilijam Morton prvi upotrijebio anesteziju prilikom vađenja zuba.

1876. Rođen je Milan Rakić, srpski pisac, pozorišni kritičar i diplomata. Napisao je pedesetak pjesama i spada u vrh srpske lirike 20. vijeka.

1882. Rođen njemački fizičar Hans Vilhelm Gajger. 1928. izumio napravu za otkrivanje i brojanje naelektrisanih čestica i gama-zraka, "Gajgerov brojač".

1891. U egzilu u Briselu samoubistvo izvršio francuski general Žorž Ernest Bulanže, lider reakcionarnog antiparlamentarnog pokreta "bulanžista" koji je zaprijetio rušenjem Treće Republike.

1897. Iz Beča su u Beograd preneseni zemni ostaci Vuka Stefanovića Karadžića, reformatora srpskog književnog jezika i oca nove srpske književnosti koji od tada počiva kod Saborne crkve. Karadžić je umro 26. januara 1864. godine u Beču.

1941. Počela prva njemačka ofanziva na Moskvu u jednoj od najvećih bitaka Drugog svjetskog rata, okončana u januaru 1942. porazom Njemaca.

1949. Zatvoren berlinski "vazdušni most" uspostavljen poslije sovjetske blokade Zapadnog Berlina krajem juna 1948, tokom kojeg su američki i britanski avioni obavili 277.264 letova i dopremili 2.323.738 tona namirnica.

1955. u automobilskoj nesreći poginuo je Džems Din, američki filmski glumac, tipični predstavnik savremenog shvatanja glume i simbol uznemirene i pobunjene mladosti poslije Drugog svjetskog rata. Pošto je život izgubio u 24. godini ubrzo je nastao mit o njemu. Igrao je u filmovima: Istočno od raja, Buntovnik bez razloga, Div...

1960. u udarnim terminima na kanalu ABC pocelo prikazivanje Porodica Kremenko (The Flintstones) jedna od najuspješnijih američkih animiranih serija.

1962. Bijeli rasisti izazvali nerede u Oksfordu, u američkoj državi Misisipi, kada je, na osnovu odluke federalnog suda, crnac Džejms Meredit upisan na Univerzitet Misisipija, koji su do tada pohađali samo bijelci.

1965. Pripadnici indonežanskog pokreta "30. septembar" oteli šest generala i pokušali da izvrše državni udar. Generali nađeni mrtvi 3. oktobra, a protivudarom na vlast došao general Suharto. Smatra se da je u represalijama protiv komunista i njihovih simpatizera, koje su uslijedile, pobijeno oko pola miliona ljudi.

1966. Bivši britanski protektorat u Africi Becuanalend stekao nezavisnost pod nazivom Republika Bocvana. Prvi predsjednik postao Serece Kama.

1966. Njemački ratni zločinci Albert Šper i Baldur fon Širah izašli iz zatvora "Špandau" u kojem su odslužili kaznu od 20 godina robije. U zatvoru koji je bio napravljen za 600 stanara, ostao samo jedan, a to je bio Rudolf Hes.

1970. Ričard Nikson doputovao u Beograd, u prvu posjetu jednog predsjednika SAD SFRJ.

1980. U simboličnom podsjećanju na biblijska vremena, Izrael uveo valutu šekel, koja je zamijenila funtu.

1985. Umro američki seizmolog Čarls Rihter, po kojem je nazvana skala za mjerenje jačine zemljotresa.

1988. U SSSR penzionisano pet funkcionera, među kojima i predsjednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta Andrej Gromiko.

1990. SSSR normalizovao diplomatske odnose sa Izraelom, prekinute tokom šestodnevnog izraelsko- arapskog rata 1967. i uspostavio pune diplomatske odnose s Južnom Korejom.

1991. Vojnim udarom na Haitiju oboren sa vlasti predsjednik Žan Bertran Aristid.

1992. Pod pokroviteljstvom i u prisustvu kopredsjednika Međunarodne konferencije o Jugoslaviji, predsjednici Jugoslavije i Hrvatske Dobrica Ćosić i Franjo Tuđman potpisali zajedničku deklaraciju kojom su se obavezali na prestanak neprijateljstava i rješavanje spornih pitanja pregovorima.

1992. Moskovska banka distibuirala vaučere za privatizaciju kao dio Vladinih ekonomskih reformi koje bi trebalo da milione Rusa pretvore u kapitaliste.

1993. U seriji jakih zemljotresa u jugozapadnoj Indiji razoreno 36 sela, a poginulo najmanje 22.000 ljudi.

1999. Jedan od najvećih njemačkih književnika XX vijeka Ginter Gras dobio Nobelovu nagradu za književnost.

2000. Uz punu podršku Demokratskoj opoziciji Srbije i novom predsjedniku Jugoslavije Vojislavu Koštunici, svjetska demokratska javnost iščekivala rasplet postizborne krize u Jugoslaviji. Rusija upozorila poraženog Slobodana Miloševića da ne koristi silu radi opstanka na vlasti.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-10-10, 15:24
1. oktobar

Danas, 1. oktobra, obilježava se Međunarodni dan starijih, a stručnjaci procjenjuju da će do 2050. broj starijih prvi put premašiti broj mladih u svijetu.

U Crnoj Gori:

1804. otvoren ruski konzulat u Kotoru. Šef konzulata bio je Aleksandar Josifovič Mazurevski, diplomatski predstavnik Rusije u Dubrovniku. Odluku ruskog cara Aleksandra I o otvaranju konzulata saopštio je crnogorskom vladici Petru I, početkom maja iste godine, ruski ministar inostranih poslova Adam Čartoriski. O tome je vladika, poslanicom od 14. jula, izvijestio Crnogorce i Brđane. Uspostavljanje ruskog diplomatskog predstavništva u Kotoru, nakon zahlađenja rusko-crnogorskih odnosa, pozdravljeno je od strane Petra I i crnogorskog Vladikata, uz očekivanja blagonaklonijeg odnosa ruske diplomatije prema Crnoj Gori. Svečanom činu otvaranja prisustvovala je i delegacija crnogorskih narodnih prvaka.

1857. U Vasojevićima je buknuo ustanak protiv turske vlasti. Velike sile su pokušale da posreduju ne bi li suzbili krvoproliće, ali su borbe uzimale maha i osvojene su neke teritorije prema Podgorici, pa je već krajem mjeseca na Cetinju došlo do susreta knjaza Danila i konzula velikih sila. Bilo je to svojevrsno priznanje statusa Crne Gore i njene politike, istovremeno i prilika da se velike sile upoznaju sa potezima crnogorske vlasti prema pograničnim teritorijama, kao i dokaz da tamošnje stanovništvo za gospodara priznaje samo crnogorskog knjaza Danila.

1899. umro Stanko Ivov Radonjic, clan Senata od 1874. zastupnik Crne Gore na mnogim konferencijama.

1900. U Nikšiću su obavljene prve operacije na oku, kao i još nekoliko hirurških intervencija iz oblasti interne medicine. Operacije je obavio dr Božidar Perazić za vrijeme gostovanja na dvoru Kralja Nikole u Nikšiću.

1946. na Cetinju izasao prvi mjesecnik o kulturi i knjizevnosti, Stvaranje. Urednici su bili Mihailo Lalić, Janko Đonović i Mirko Banjević. Sjedište redakcije časopisa preseljeno je 1963. sa Cetinja u Titograd.

1949. Održano je u Nikšiću prvo zvanično prvenstvo Crne Gore u velikom rukometu, preteči današnjeg rukometa. Na prvenstvu su učestvovali klubovi „Budućnost”, „Srednjoškolac” i „Ekonomski tehnikum” iz Titograda, te „Sutjeska” iz Nikšića. Naredno je održano 1950. u Titogradu, nakon čega je uslijedila pauza do uvođenja malog rukometa (1954) i organizacije prvog zvaničnog prvenstva Crne Gore u tom sportu (1955).

1955. Počeo je da radi hotel Onogošt, tada jedini hotel u Nikšiću i jedini hotel "A" kategorije u Crnoj Gori.

1972. U Opatiji je umro Radovan Lalić, pisac, univerzitetski profesor i kulturni radnik. Rođen je u Cecunu 1908. g. školovao se u Titogradu i Prizrenu, u Beogradu je završio književnost, a u Pragu slavistiku. Bio je šef Slavističke katedre na Filološkom fakultetu u Beogradu i redovni profesor ruskog jezika, počasni doktor Beogradskog univerziteta. Jedan je od osnivača Naučnog društva Crne Gore, urednik i saradnik više stručnih i naučnih listova i časopisa, član Redakcije istorije Crne Gore i Redakcije za izdanje cjelokupnih djela Petra II Petrovića Njegoša.

1989. Nakon 68 godina počivanja u tuđini, na Cetinje su iz Sanrema preneseni i u Dvorskoj crkvi na Ćipuru pohranjeni posmrtni ostaci crnogorskog kralja Nikole I Petrovića, kraljice Milene i njihovih kćeri, princeza Ksenije i Vjere. Dočeku posmrtnih ostataka kraljevskog para prisustvovalo je oko 200.000 ljudi. Taj događaj pratilo je 400 domaćih i stranih novinara. Najveći sponzor ceremonije, koja je označila konačno ispunjenje kraljevog amaneta da bude sahranjen u domovini, bio je nikšićki „Monteks” i Ćano Koprivica. Posljednji vladar iz dinastije Petrovića, detronizovan odlukama Podgoričke skupštine 1918, umro je u Francuskoj, 1. marta 1921.

2008. U Beogradu počeli pregovori o regulisanju pitanja dvojnog državljanstva između Crne Gore i Srbije.

2008. Dekan Arhitektonskog fakulteta doc. dr Goran Radović uručio je 25 diploma prvoj generaciji arhitekata koji su studije završili u Crnoj Gori. Četvoro najboljih sa prosjekom iznad devetke - Iva Petković, Jelena Bajić, Ivana Babić i Andrej Mitrović - dobili su od Fakulteta i novčane nagrade. Svečanost povodom promocije inženjera arhitekture upriličena je na Dan Arhitektonskog fakulteta, a među gostima bili su rektor Univerziteta Crne Gore prof. dr Predrag Miranović, dekani fakulteta, profesori, studenti, roditelji... Na isti datum, dvije godine ranije, osnovan Arhitektonski fakultet.

2009. Parlamentarna Skupština Savjeta Evrope konstatovala značajan napredak Crne Gore. Crna Gora nastavlja progresivno da ispunjava obaveze i odvijaju se značajne pozitivne aktivnosti u reformi pravosudnog sistema i borbi protiv korupcije, navodi se u trećem Izvještaju Komiteta ministara Savjeta Evrope. 2009. U Crnoj Gori počinje isključiva primjena novih pozivnih brojeva za gradove, kao i onih za specijalne službe - policiju, hitnu pomoć, vatrogasce i taksi.

U svijetu:

331.pne. Aleksandar Veliki pobijedio Persijance kod Gaugamele.

1684. Umro francuski pisac Pjer Kornej, pjesnik moralne veličine i patriotskog i epskog zanosa, jedan od najznačajnijih predstavnika francuske klasične tragedije.

1754. Rođen Pavle I Petrovič Romanov, ruski car (1796-1801), sin i nasljednik Katarine Velike. Iz straha pred prodorom ideja Francuske revolucije, vladavinu je štitio represijom i terorom. Ubijen 1801. u zavjeri dvorskih oficira.

1898. Car Nikolaj II protjerao Jevreje iz najvećih ruskih gradova.

1904. Rođen američki pijanista ruskog porijekla Vladimir Horovic, jedan od najvećih majstora klavira u istoriji muzike.

1910. Japan izvršio aneksiju Koreje i uključio je u Japansko carstvo.

1918. Predvođeni engleskim pukovnikom Tomasom Edvardom Lorensom, poznatim kao Lorens od Arabije, Arapi, uz pomoć Britanaca u Prvom svjetskom ratu preoteli Damask od Turaka.

1924. Rođen 39. predsjednik SAD Džimi Karter.

1928. U SSSR-u proglašena Prva petoljetka, petogodišnji plan razvoja industrije i nastavak kolektivizacije poljoprivrede.

1936. Francisko Franko postao predsjednik nacionalisticke vlade u Španiji.

1938. Njemačka armija ušla u Čehoslovačku i okupirala Sudete nakon Minhenskog sporazuma Njemačke sa Velikom Britanijom i Francuskom.

1946. Međunarodni vojni sud u Nirnbergu proglasio krivim 22 lidera nacističke Njemačke za ratne zločine počinjene u Drugom svjetskom ratu. Na smrt osuđeno njih 12, trojica su dobili doživotni zatvor, a ostali zatvorske kazne od 10 do 20 godina.

1949. U Pekingu proglašena Narodna Republika Kina na čelu sa Mao Cedungom. Za prvog premijera i ministra spoljnih poslova postavljen Ču Enlaj.

1960. Kipar stekao nezavisnost.

1979. Zona Panamskog kanala poslije 70 godina kontrole SAD, formalno predata na upravu Panami.

1982. Lider Hrišćansko-demokratske unije Helmut Kol, postao šesti kancelar Zapadne Njemačke.

1988. Umro filmski glumac Pavle Vujisić, koji se proslavio u mnogobrojnim filmovima i televizijskim serijama ("Šešir gospodina Vujića", "Ko to tamo peva", "Maratonci trče počasni krug" "Parče plavog neba").

1988. Mihail Sergejevič Gorbačov postao predsjednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR umjesto Andreja Gromika, koji je prethodnog dana penzionisan. Tvorac političkih i privrednih reformi, Gorbačov bio i posljednji lider Sovjetskog Saveza.

1989. Danska, kao prva zemlja u svijetu, dozvolila brak homoseksualaca.

1991. U ranim jutarnjim satima, pripadnici JNA, potpomognuti rezervistima iz Crne Gore i istočne Hercegovine napali su Dubrovnik, Konavle, Župu i Rijeku Dubrovačku, s kopna, mora i iz vazduha. Dubrovnik je ostao u potpunoj kopnenoj i pomorskoj blokadi i gotovo puna tri mjeseca bio bez vode, struje i telefonskih veza. Tokom opsade, sam grad je gađan sa više hiljada projektila, pri čemu je poginulo 300 branilaca i civila. Teško je oštećeno istorijsko jezgro, a na širem dubrovačkom području spaljeno je i opljačkano 7757 kuća. Više stotina ljudi je ranjeno, 33 hiljade ljudi moralo je napustiti svoje domove, a u srpske i crnogorske logore u Bileći i Morinju odvedeno je 336 osoba.

1996. Savjet bezbjednosti UN ukinuo ekonomske sankcije SRJ uvedene u maju 1992. zbog njene umiješanosti u rat u Bosni.

1997. Policija grubom silom rasturila mirne demonstracije albanskih studenata u Prištini i još pet gradova na Kosovu.

1999. U Beogradu, u 78. godini, umro doajen jugoslovenske operske scene, prvak Opere beogradskog Narodnog pozorišta, Miroslav Čangalović.

1999. Ruske snage ušle u Čečeniju nakon što su tokom avgusta i septembra potukle čečenske islamiste na teritoriji Dagestana.

2000. Širom Srbije nastavljeni protesti građana zbog nepriznavanja pobjede kandidata Demokratske opozicije Srbije Vojislava Koštunice na predsjedničkim izborima u SRJ.

2003. Na parlamentarnim izborima u Ruandi pobijedila partija Patriotski front Ruande, predsjednika Pola Kagame. Prvi višestranački izbori u Ugandi od 1962, kada je zemlja prestala da bude belgijska kolonija.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-10-10, 00:47
2. oktobar

Na današnji dan se obilježava Dan policije.

1809. Petar I je iz Ostroga uputio poslanicu sudijama da moraju suditi po pravdi poručivši im: „Glavari koji hoće suci i upravitelji biti – da imaju biti zakleti, da po mitu i hajteru, oli o kojemu ostalomu nepravednom načinu neće suditi, no po pravici – silnome i nejakome, bogatome i ubogome – kako koji bude zaslužio – jednaki sud i pravdu činiti”.

1813. Pošto je dan ranije pod zidine Herceg Novog stigla britanska korveta pod zapovjedništvom kapetana Hosta da bi ojačala vojni potencijal Šeste antinapoleonovske koalicije u pripremama za posljednji, odlučujući udarac francuskoj armiji na evropskom ratištu, crnogorske trupe pod komandom Sava Markova Petrovića, Vuka Radonjića i Sava Plamenca, izvršile su napad na Herceg Novi i tvrđavu Španjolu. Uz moralni oslonac na britanske snage, poslije dva dana i dvije noći, crnogorska vojska je ovladala tim uporištima, zarobila čitavu francusku posadu, zaplijenila 33 artiljerijska oruđa i znatnu količinu municije. U operacijama protiv Francuza bilo je angažovano oko 7.000 crnogorskih ratnika, raspoređenih u dva odreda, od kojih je prvi, jačine 4.000 ljudi imao zadatak da zauzme Budvu, a drugi Herceg Novi. Njima se, nakon prvih uspješnih akcija pridružio veliki broj lokalnog stanovništva. Nakon Budve oslobođena je, izuzev Kotora, čitava Boka Kotorska. Premda je glavna uloga u oslobađanju Boke svakako pripadala crnogorskoj vojsci čiji je glavni zapovjednik bio vladika Petar I, naklonost britanskih saveznika prema njegovim ratnim planovima bila je očigledna. O tome svjedoči činjenica da je kapetan Host imao namjeru da pomogne vladici u osvajanju Kotora, bombardovanjem grada sa broda kojim je doplovio u zonu blisku Vrmcu i Kotoru.

1831. U cilju modernizacije crnogorske države, jačanja i usavršavanja organa državne vlasti, na opštecrnogorskom zboru održanom na Cetinju, odlučeno je da se formira nova sudsko-upravna vlast i njeni izvršni organi. Iz redova ranijeg Praviteljstva suda crnogorskog i brdskog i Centralnog vijeća izabran je Praviteljstvujušči (upravljajući) senat crnogorski i brdski, poznat u narodu kao Velji sud, koji je u početku činilo 16 glavara na čelu sa Ivanom Vukotićem kao prezidentom i Matijom Petrovićem kao viceprezidentom. Vršio je najvišu zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast. Pored Senata, formirane su i dvije službe – Gvardija, neka vrsta policije od 156 članova, kojom su komandovali Stevan Perkov Vukotić i Grujica Lopičić, i perjanička služba od osam članova, koja je predstavljala Njegoševu tjelesnu gardu i stajala na usluzi predsjedniku Senata. Pripadnici Crnogorske garde su za svoj posao dobijali plate, a imali su ne samo vojno-policijska ovlašćenja, već izvjesne sudske kompetencije da obavljaju umir krvi među Crnogorcima, da rješavaju raznorazne sporove, te izriču presude za manje prestupe. Iz nje je krajem 19. vijeka izrasla Crnogorska policija. Danas je 2. oktobar Dan policije. Ovo je treći put da se u Crnoj Gori osniva Gvardija (garda). Prvi put je osnovao Šćepan Mali, a drugi Petar Prvi Petrović. Sada je trebalo da "čuva unutrašnji mir, red i narodnu bezbjednost i da izvršava vladičine i senatske odluke i odluke glavara". Istovremeno, umjesto dotadašnjih knezova, za plemenske glavare postavljeni su kapetani. Ubrzo potom na Cetinju je formiran posebni oružani odred – Perjanici, najprije od 8, a kasnije od 30 perjanika. Oni su imali zadatak da sužavaju vlast plemenskih starješina i izvršavaju smrtne kazne. Imali su značajnu ulogu u uspostavljanju centralne vlasti i države i postojali su do kraja postojanja crnogorske države.

1874. na Osnivackom Kongresu Svjetskog postanskog saveza, primljena je i Crna Gora.

1887. U velikoj gostionici na Cetinju održana je Osnivačka skupština Parabrodarskog društva. Za predsjednika je izabran Gavro Vuković, a u Osnivački odbor izabrani su: Jovan Pavlović - predsjednik, Gavro Vuković, potpredsjednik, Jovo Piper, tajnik i članovi Mitar Plamenac, Slavko Đurković i Savo Petković. Društvo je bilo dioničarsko i registrovano je pod imenom "Knjaževsko crnogorsko povlašćeno parabrodarsko društvo" Sjedište mu je bilo u Baru. Imalo je zadatak da održava redovnu plovidbu između crnogorskih luka u Boki Kotorskoj i luka u Italiji i plovidbu Bojanom i Skadarskim jezerom.

1942. u sukobu sa cetnicima poginuo je narodni heroj Tomas Zizic.

2007. U Šangaju počela 12. specijalna Olimpijada, na kojoj je učestvovalo i četvoro crnogorskih takmičara. Ružica Stajović i Emin Bećaj osvojili bronzane medalje u trkama na 100 metara, a Jadranka Jokić u stonom tenisu. Njih troje, kao i stonoteniser Dušan Terzić štićenici su Centra za obrazovanje i osposobljavanje djece ometene u razvoju "1. jun" u Podgorici.

2009. Najznačajnije crnogorsko državno priznanje u oblasti književnosti, Njegoševa nagrada, dodijeljeno je za knjigu pripovijedaka "Ruže za Nives Koen" književniku Mirku Kovaču.

u svijetu:

1187. Arapski vojskovođa i egipatski sultan Saladin preoteo Jerusalim od hrišćana, što je 1189. godine izazvalo Treći krstaški rat.

1608. Holandski optičar Hans Liperšej prikazao u Hagu prvi teleskop.

1803. Umro američki političar Samjuel Adams, organizator i ideolog borbe sjevernoameričkih kolonija za nezavisnost, jedan od potpisnika Deklaracije o nezavisnosti 1776.

1836. Engleski prirodnjak Čarls Darvin na brodu Bigl uplovio u englesku luku Falmut poslije petogodišnjih istraživanja živog svijeta u Južnoj Americi i na ostrvima u južnom Pacifiku, koja su doprinijela razvoju njegove teorije o evoluciji.

1847. Rođen njemački državnik i feldmaršal Paul fon Hindenburg, načelnik štaba njemačke Vrhovne komande u Prvom svjetskom ratu, od 1925. do smrti, 1934, predsjednik Nemačke. Po njegovoj smrti, lider nacista, kancelar Adolf Hitler, pruzeo apsolutnu vlast.

1851. Rođen francuski maršal Ferdinan Foš, komandant savezničkih armija u završnim operacijama u Prvom svjetskom ratu, koje su dovele do kapitulacije Njemačke. Po završetku rata postao član Francuske akademije i, kao prvi stranac, feldmaršal Velike Britanije.

1869. Rođen indijski nacionalni vođa Mohandas Karamčand Gandi, nazvan Mahatma (velika duša), predvodnik borbe za oslobođenje Indije od britanske kolonijalne vlasti, otac moderne Indije. Najpoznatiji pobornik nenasilja u postizanju političkih ciljeva, stradao u atentatu koji je na njega izvršio jedan hinduistički fanatik u januaru 1948.

1870. Papske države plebiscitom odlučile da se ujedine sa Italijom, prestonica Italije iz Firence premještena u Rim.

1895. U Splitu rođen dirigent i kompozitor Jakov Gotovac. Autor popularne komične opere "Ero s onog svijeta" inspiraciju za svoja djela nalazio prevashodno u folkloru.

1924. Liga naroda usvojila Ženevski protokol za mirno rješavanje međunarodnih sporova.

1935. Italija napala Abisiniju (Etiopija) I, slomivši otpor etiopskih vojnika, okupirala zemlju. Liga naroda osudila agresiju, a 19. oktobra uvela sankcije protiv Italije.

1944. Nakon 63 dana teških borbi, Njemci su ugušili ustanak stanovnika Varšave. Poginulo je oko 250.000 Varšavljana, veliki broj je završio u nacističkim koncentracionim logorima, a grad je gotovo potpuno uništen.

1951. Rodjen Gordon Metju Tomas, poznat kao Sting, engleski muzičar.

1973. Umro finski trkač na duge staze Pavao Nurmi, koji je osvojio devet zlatnih medalja na Olimpijskim igrama 1920, 1924. i 1928. Svjetske rekorde obarao 29 puta.

1985. Umro američki filmski glumac Rok Hadson. U dugoj karijeri snimio 63 filma u kojima je uglavnom igrao uloge romantičnih junaka. U posljednjoj godini života veliku pažnju skrenuo je javnim priznanjem da boluje od side.

1990. Nezadovoljni politikom nove hrvatske vlasti, Srbi iz Kninske krajine blokirali željeznički i drumski saobraćaj i time prekinuli sve veze iz Beograda i Zagreba ka jadranskoj obali.

1991. Počeli sukobi hrvatskih snaga i JNA oko Dubrovnika. U narednim danima opustošena okolina grada, a stari grad granatiran i ostao bez struje i vode.

1998. Žan Pol Akajesu, bivši major armije Ruande, optužen za genocid i zločine protiv čovječnosti, osuđen u Hagu na tri doživotne robije.

1999. Kina i Rusija proslavile prvom zajedničkom vojnom vježbom 50. godišnjicu diplomatskih odnosa dvije zemlje.

2000. Tokom postizborne krize u Srbiji, Slobodan Milošević se putem državne televizije obratio naciji i izjavio da mu je savest mirna, a talas nezadovoljstva njegovom višegodišnjom vladavinom širio se zemljom. Generalni štrajk i blokade puteva paralisali Srbiju, štrajkovi i protesti počeli i u državnim medijima, do tada pod Miloševićevom kontrolom.

2003. Južnoafrički pisac Džon Maksvel Kuci dobio Nobelovu nagradu za književnost.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-10-10, 00:57
3. oktobar

1767. U drugom pismu mletačkom predstavniku Antoniju Renijeriju, vladika Sava je, nakon još jednog zbora u Ćeklićima koji je prihvatio Šćepana Malog za gospodara, iznio utisak da je već i on uvjeren kako je osoba koju ranije nije imao priliku da upozna zaista ruski car Petar III. Mada je lično bio ubijeđen da je Petar III zaista mrtav, da bi sasvim otklonio sumnju tim povodom vladika Sava uputio je pismo Obreskovu, ruskom diplomati u Carigradu, tražeći od njega potvrdu odnosno negaciju tvrdnji da se iza imena Šćepana Malog zaista krije ruski car.

1785. prilikom boravka u Rusiji Petar I je saznao za paljenje Cetinjskog manastira - Boraveći u Rusiji u iščekivanju prijema kod carice Katarine II, vladika Petar I je, saznavši za tragične posljedice pohoda Mahmut-paše na Crnu Goru i paljenje Cetinjskog manastira, uputio pismo guvernaduru Radonjiću u kojem je izrazio mišljenje da su razor i pogibija rezultat nesloge crnogorske, te da uzrok izdaje zemlje može biti od prokletoga lakomstva koje, naveo je vladika, „proždire zakon, vjeru, voljnost i slobodu, čast i slavu, otečestvo, roditelje, braću i đecu, i najposlije onoga ko lakomstvo želi”.

1791. u Sarajevu je rođen Simo Milutinović Sarajlija, književnik i istoriograf. U Crnu Goru je došao 1827. da sakuplja narodne pjesme, vladika Petar I Petrović odmah ga je postavio za ličnog sekretara i učitelja Rada Tomova - Petra Drugog Petrovića Njegoša. Od 1831. godine boravio je u Srbiji, ali zbog saradnje sa Ustavobraniteljima, morao je nakratko da bježi da bi kasnije radio kao sekretar Ministarstva prosvjete i član Apelacionog suda. Pisao je pjesme, epove, drame, istorijske spise, i sakupljao je narodne pjesme. Poznate su mu drame Dika crnogorska, i "Tragedija Obilić" i istorijska djela "Istorija Serbije od početka 1813. do kraja 1815. godine" i "Istorija Crne Gore od iskoni do novijega vremena", a vrijedna je i njegova zbirka narodnih pjesama "Pjevanija crnogorska i hercegovačka".

1796. Počela je bitka na Krusima. Do sukoba je došlo kada je Mahmut-paša svojim trupama naredio da pređu na desnu obalu Sitnice i da se kreću ka crnogorskim terenima. U borbama prsa u prsa Turci su počeli da uzmiču naročito nakon pogibije Mahmut-paše. Crnogorci su ih gonili do Morače, ali nijesu iskoristili istorijsku priliku da tada oslobode Zetu i prošire granice.

1863. Ministarski savjet Osmanskog carstva prihvatio je crnogorski zahtjev da osmanske trupe napuste blokhauze (utvrđenja) na putu Spuž–Nikšić. Nakon drugog Omer-pašinog pohoda na Crnu Goru, 1862. nametalo se regulisanje crnogorsko-osmanskih odnosa, pa je knjaz Nikola u Carigrad uputio Đura Matanovića i Jana Vaclika da pregovaraju sa Portom. Tom prilikom njihov zahtjev – da Crna Gora dobije izlaz na more preko pristaništa Spič – nije ni razmatran.

1867. rodjen je Antonio Baldaći, poznati florista i botanicar koji je sa Krstom Pejovicem, pratiocem, proputovao cijelu Crnu Goru - Italijanski botaničar i geograf, jedan od inostranih prirodnjaka koji su najduže i najsvestranije izučavali zemlje Balkanskog poluostrva, posebno Crnu Goru, Albaniju, sjeverozapadnu Grčku i Krit. U Crnu Goru dolazio je najmanje 14 puta i proputovao sve njene krajeve. Bio je lični prijatelj kralja Nikole i brojnih drugih Crnogoraca i Albanaca, o čemu su zabilježeni podaci u njegovim radovima. Na putovanjima po Crnoj Gori pratio ga je Krsto Pejović sa Njeguša. Baldaći je bio član brojnih inostranih akademija i naučnih društava. Bibliografija njegovih radova broji preko 400 jedinica sa temama iz floristike, fitogeografije, geografije, geopolitike, zootehnike, poljoprivrede i dr. Najveći dio njih odnosi se na Crnu Goru, Albaniju i Krit. Objavio je veći broj značajnih priloga o flori Crne Gore. Poslije 1918. aktivno je pomagao crnogorsku emigraciju u Italiji i bio predsjednik Centralnog komiteta za nezavisnost Crne Gore, sa sjedištem u rodnoj Bolonji. Umro je 31. jula 1950.

1880. Crna Gora je pristupila Međunarodnom telegrafskom savezu - najstarijoj međunarodnoj organizaciji koja je osnovana u Parizu 1865. godine.

1929. Crna Gora je dobila naziv Zetska banovina. Ovim je teritorijalna podjela usklađena sa Zakonom o nazivu i podjeli Kraljevine Jugoslavije, koji je donesen odmah nakon uvođenja šestojanuarske diktature. U sastav Banovine ušle su teritorije koje je Crna Gora imala prije 1918: Boka Kotorska, primorski pojas sa Dubrovnikom, Hercegovina do Neretve s Trebinjem, Gackom, Bilećom, Nevesinjem, Stocem i Čapljinom, fočanski srez sa Fočom, Kalinovikom, Novopazarskim krajem sa Prijepoljem, Pribojem i Novom Varoši, zatim Ivanjica, Raška, Novi Pazar i Mitrovica. Banovina je bila podijeljena na 32 sreza i šest sreskih ispostava. Sjedište Zetske banovine bilo je na Cetinju a, izuzimajući Dubrovnik sa okolinom, koji je 1939. godine izašao iz njenog sastava, banovina je ostala sve do aprilskog rata 1941. Za prvog bana Zetske banovine imenovan je general Krsto Smiljanić bivši komandant armijske oblasti, a za komesara oblasti Miljan Radonjić radikal, član bivše Oblasne skupštine Zetske oblasti.

1946. u slovenackom sanatorijumu umro je narodni heroj Velimir Jakic.

U svijetu:

1226. Umro italijanski fratar Đovani Bernardone, poznat kao Franjo Asiški, osnivač rimokatoličkog franjevačkog reda.

1824. Skupština Meksika usvojila ustav, država postala nezavisna federativna republika pod nazivom Sjedinjene Države Meksika.

1866. Mirovnim ugovorom u Beču, kojim je okončan sedmonedjeljni rat Italije i Austrije, Italiji pripali oblast Veneto i grad Venecija.

1888. Rođen njemački novinar Karl fon Osjecki, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1935. Zbog pacifističkog djelovanja nacisti ga 1933. zatvorili u koncentracioni logor, 1938. umro od posljedica mučenja.

1895. Rođen Sergej Aleksandrovič Jesenjin, jedan od najpopularnijih ruskih pjesnika XX vijeka. Njegovo pjesničko djelo i njegov život, koji je okončao samoubistvom u 30. godini, uticali na evropsko pjesništvo.

1897. Rođen francuski pisac Luj Aragon, jedan od osnivača dadaističkog i nadrealističkog pokreta. 1930, poslije učešća na kongresu revolucionarnih pisaca u Harkovu, opredjeljuje se za socijalistički realizam, tokom II svjetskog rata, uz Elijara, najznačajniji pjesnik Pokreta otpora.

1906. Na Radio konferenciji u Berlinu SOS ustanovljen za međunarodni signal za pomoć. Najčešće se tumači kao skraćenica engleskih reči Save Our Souls, Spasite naše duše. Konvecnija stupila na snagu u julu 1908.

1929. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca promijenila naziv u Kraljevina Jugoslavija, državna teritorija podijeljena na devet banovina.

1932. Irak, po isteku britanskog mandata, stekao nezavisnost i postao član Lige naroda.

1938. U Dubrovniku rođena poznata hrvatska pjevačica Tereza Kesovija.

1952. Velika Britanija na ostrvima Monte Belo, pored sjeverozapadne obale Australije, isprobala svoju prvu atomsku bombu.

1968. Predsjednik Perua Fernando Belaunde Teri oboren u vojnom udaru Nacionalne revolucionarne hunte koju je predvodio general Huan Velasko Alvarado. Po dolasku na vlast, vojna hunta nacionalizovala nalazišta nafte i počela sveobuhvatnu agrarnu reformu.

1981. Poslije sedam mjeseci, irski nacionalisti u zatvoru Mejz u Belfastu obustavili štrajk glađu protiv britanskih vlasti. Tokom štrajka umrlo 10 zatvorenika.

1989. U okružnom sudu u Prištini počelo suđenje Azemu Vlasiju i trinaestorici kosovskih Albanaca optuženih za kontrarevolucionarno djelovanje i organizovanje štrajka albanskih rudara u rudniku Stari trg.

1990. Istočna i Zapadna Njemačka se zvanično ponovo ujedinile, poslije 45 godina. Neformalno ujedinjenje počelo 9. novembra 1989, padom Berlinskog zida.

1991. Predsjedništvo SFRJ u nepotpunom sastavu odlučilo da pređe na rad u uslovima neposredne ratne opasnosti, ocijenivši da je građanski rat na pomolu i da su se za takav rad stekli uslovi predviđeni Ustavom. Od tada sjednicama Predsedništva prisustvovali samo članovi iz Srbije, Vojvodine, Kosova i Crne Gore. Predsjedništvo nazvano krnje Predsjedništvo.

1995. Predsjednik bivše jugoslovenske republike Makedonije Kiro Gligorov povrijeđen u atentatu, u eksploziji automobila-bombe u centru Skoplja. Poginuli njegov vozač i prolaznik.

1997. Japanski voz na magnetnim jastucima vozeći 451 kilometar na sat oborio svjetski rekord na eksperimentalnoj željezničkoj dionici zapadno od Tokija.

1999. U saobraćajnoj nesreći na Ibarskoj magistrali kod Lazarevca poginula četiri člana Srpskog pokreta obnove, jedne od tada najjačih opozicionih političkih stranaka u Srbiji. Predsjednik stranke Vuk Drašković, tom prilikom lakše povrijeđen, optužio vlasti za ubistvo i atentat na njega.

1999. Prvi put poslije II svjetskog rata, na parlamentarnim izborima u Austriji nacionalistička Slobodarska partija Jerga Hajdera osvojila drugo mjesto u Parlamentu i dobila mogućnost da učestvuje u formiranju Vlade.

2001. Senat SAD odobrio sporazum o trgovinskoj saradnji s Vijetnamom, koji je toj zemlji obezbijedio normalan trgovinski status i odnose sa SAD.

2003. Pakistan uspješno testirao nuklearni projektil Hatf-III, dometa 290 kilometara.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-10-10, 20:58
4. oktobar

1540. umro sveti Stevan Stijanovic iz Pastrovića. Posljednji paštrovski knez rođen je u Vitovom dolu u Paštrovićima. Krajem XV vijeka napustio je Crnu Goru i otišao u Srem. U istorijskim izvorima javlja se 1527–40. kao pristalica Ferdinanda Habsburga u vrijeme unutrašnjih ugarskih borbi. Bio je u službi ugarskog velikaša Vladislava Morea i jedno vrijeme kastelan Novigrada i Orahovice, a potom upravljao Valpovom. Kao granični zapovjednik, slao je obavještenja o planovima i pokretima Osmanlija. Od Ferdinanda je u dva maha (1527. i 1533) dobio posjede u Slavoniji i Sremu. Ubrzo poslije njegove smrti, monasi iz Šišatovca na Fruškoj Gori prenijeli su njegove mošti u svoj manastir, nakon čega su počeli da šire kult „svetog i pravednog” despota Stefana Štiljanovica, koji je bio rasprostranjen naročito u 18. vijeku. Slikan je kao kralj na freskama, ikonama i bakrorezima iz 17. i 18. vijeka.

1770. Guvernadur Radonjic postavljen za Guvernadura - Na tu funkciju došao je na osnovu predloga Šćepana Malog, prihvaćenog od Opštecrnogorskog zbora na Cetinju. Radonjić, čijoj je porodici bilo priznato nasljedno pravo zadržavanja te titule, naredne godine došao je na čelo Zemaljskog suda, sastavljenog od 12 najuticajnijih crnogorskih glavara.

1879. Pošto nije uspio diplomatskim putem i u skladu sa odlukom Berlinskog kongresa da dobije Plav i Gusinje, knjaz Nikola je pokušao vojnički da riješi problem. Pod komandom vojvode Marka Miljanova oko 4000 crnogorskih vojnika sukobilo se sa nešto više od 2000 plavsko-gusinjskih muslimana i Rugovaca. Crnogorska vojska je protjerana iz sela Velika, a u selu Novšići Albanci su crnogorskoj vojsci nanijeli teške gubitke.

1925. Kongres crnogorskih federalista - Na skupu održanom u Podgorici, stranka je konačno i formalno konstituisana donošenjem programa i statuta i izborom glavnog odbora. U Statutu su detaljno razrađena organizaciona načela stranke koja je tada dobila ime Crnogorska stranka. Za predsjednika je izabran Mirko Mijušković, bivši crnogorski ministar, a za sekretara podgorički advokat Dušan Vučinić. Stranka je postojala od 1919-1945.Temeljni princip programa stranke bilo je načelo ravnopravnosti Crne Gore u jugoslovenskoj državi. Crnogorska(federalistička) stranka se protivila unitarizmu i centralizmu, i zalagala za federalni oblik državnog uređenja. Učestvovala na nekoliko parlamentarnih izbora i imala poslanike u jugoslovenskoj Skupštini, u kojoj je bila bespoštedni kritičar tadašnjeg odnosa režima prema Crnoj Gori. U vremenu uoči 1941. godine biva potisnuta od komunista. Separatističko krilo stranke u julu 41. pokušava ostvariti svoju političku ideju o uspostavljanju nezavisne crnogorske države pozdravljajući ulazak fašističkog okupatora, postavši njegov glavni oslonac u formiranju kvislinške vlasti i organizator Petrovdanskog sabora 12. jula. U oktobru 1943. godine održana je Konferencija stranke na kojoj je objavljen proglas koji reafirmiše načela programa stranke i odbacuje ideju o nezavisnoj državi. Zahvaljujući ovakvom stavu, jedan dio članova stranke prišao je partizanskom pokretu, a dio separatističkog krila stranke bio je likvidiran, dok je jednom broju prvaka tog krila suđeno poslije rata zbog saradnje s okupatorom.

1962. Dvadeset četiri opštine sa tromeđe Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine osnovale su Međurepubličku zajednicu za kulturno-prosvjetnu djelatnost sa sjedištem u Pljevljima. Njen osnovni cilj je podsticanje, razvijanje i unapređivanje saradnje između institucija opština i republika u oblasti kulture. U domenu izdavaštva, publikuje časopis „Mostovi”, a u okviru likovnog stvaralaštva organizuje konkurs „Pivo Karamatijević”. Ostvarivala je i međunarodnu kulturnu saradnju, posebno sa institucijama kulture u Bugarskoj i Poljskoj.

2006. Predsjedništvo Demokratske partije socijalista predložilo je da njegov član i ministar pravde Željko Šturanović bude mandatar nove crnogorske vlade.

2008. Školski brod Jadran uplovio u luku u Barseloni, gdje je bio promoter Kongresa Svjetske unije za zaštitu životne sredine, IUCN.

u svijetu:

1209. Njemački kralj Oto IV krunisan za rimsko-njemačkog cara. Tokom naredne tri godine napao Toskanu, Siciliju i južnu Italiju, zbog čega ga je papa Inokentije III ekskomunicirao.

1582. Rimski papa Gregorije XIII uveo je novi kalendar - naredio je da se śutradan umjesto 5-g. piše 15. oktobar. Te godine u Rimu nijesu postojali 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13. i 14. oktobar - jednostavno preskočeni su. Ovim je ispravljena razlika od 10 dana između ovog i Julijanskog kalendara.

1669. Umro je Harmens van Rajn Rembrant, holandski slikar, jedan od najvećih u istoriji slikarstva. Uradio oko 650 uljanih slika, oko 300 gravira i oko 2.500 crteža. Njegove slike prepoznatljive su po dramatičnoj igri svjetlosti i sjenki, psihološkoj pronicljivosti i humanim osjećanjima. Radio je biblijske mitove, portrete i autoportrete.

1830. Belgija postala nezavisna država, izdvojivši se iz Ujedinjenog Kraljevstva Holandije, osnovanog na Bečkom kongresu 1815.

1865. Pruski kancelar Oto fon Bizmark i francuski car Napoleon III u Bijaricu postigli sporazum o tome da Pruska preuzme vrhovno vođstvo u Njemačkoj. Pet godina kasnije izbio francusko-pruski rat u kojem je Napoleon III zarobljen, a u Francuskoj 4. oktobra 1870. ponovo uspostavljena republika.

1918. Boris III postao car Bugarske pošto je njegov otac Ferdinand I abdicirao. 1923. zaveo diktaturu u zemlji, a u Drugom svjetskom ratu bio saveznik nacističke Njemačke.

1933. Rođena srpska istoričarka i političarka Latinka Perović, 1972. godine smijenjena sa funkcija uz optužbu za anarholiberalizam.

1957. Lansiran je prvi sovjetski vještački zemljin satelit "Sputnjik 1". Stoga se ovaj datum smatra početkom kosmičke ere. Narednog mjeseca lansiran je i "Sputnjik 2", prvi satelit sa živim bićem, psom "Lajkom".

1965. Papa Pavle VI postao prvi papa koji je posjetio SAD i koji se obratio narodima svijeta sa govornice UN u Njujorku, pozivajući ih na uspostavljanje trajnog i pravednog mira u svijetu.

1970. Od prekomjerne doze droge umrla američka pjevačica Dženis Džoplin, najpoznatija bijela pjevačica bluza.

1974. Amerikanac Dejvid Kunst postao prvi čovek koji je obišao svijet pešice. Na putovanje dugo 23.250 kilometara krenuo 20. juna 1970.

1977. Ujedinjene nacije proklamovale Opštu deklaraciju o zaštiti životinja, a 4. oktobar proglašen Svjetskim danom zaštite životinja.

1992. Vlada Mozambika i pobunjenici potpisali mirovni sporazum, čime je okončan 16-godišnji građanski rat u toj afričkoj zemlji.

1993. Predsjednik Rusije Boris Jeljcin upotrijebio tenkove da bi zauzeo zgradu Parlamenta u koju su se zabarikadirali poslanici po njegovom raspuštanju 21. septembra. Potpredsjednik Rusije Aleksandar Ruckoj i lideri Parlamenta predali se vojnicima lojalnim Jeljcinu poslije desetočasovnog tenkovskog napada i pogibije najmanje 300 ljudi.

1999. Komandant ustaškog logora u Jasenovcu u Drugom svjetskom ratu Dinko Šakić osuđen u Zagrebu na 20 godina zatvora.

2000. Ustavni sud Jugoslavije poništio predsjedničke izbore održane 24. septembra, na kojima je kandidat opozicije Vojislav Koštunica pobijedio kandidata ljevice i dotadašnjeg predsjednika Slobodana Miloševića. Na poziv Demokratske opozicije Srbije da se zbog toga 5. oktobra okupe na protestu isped Savezne skupštine, građani iz Srbije krenuli prema Beogradu probijajući policijske blokade na putevima.

2001. Ruski avion "Tupoljev 154" koji je iz Izraela letio za Moskvu pao u Crno more pogođen raketom koju je greškom ispalila ukrajinska vojska na vojnoj vježbi. Poginulo 78 putnika i članova posade.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-10-10, 21:13
5. oktobar

5. oktobar proslavlja se kao Svjetski dan učitelja, proglašen na prijedlog Generalne konferencije UNESCO-a sa ciljem da se obrazovanje podigne na nivo visoke društvene važnosti i učitelji izvuku iz anonimnosti, tako što će im se dati značaj koji zaslužuju. Utemeljenju Svjetskog dana učitelja prethodilo je donošenje Preporuke o statusu učitelja, koja je usvojena 5. oktobra 1966. u Parizu. Generalni direktor UNESCO-a Frederiko Majer na konferenciji 1992. godine je, između ostaloga, rekao: „Učitelji često osjećaju da su ljudi izgubili poštovanje i obzir prema tako teškoj i zahtjevnoj profesiji, te stoga to smatram da treba obratiti pažnju na važnu ulogu koju učitelji imaju u društvu i priznati profesiju koja to zaslužuje”.

U Crnoj Gori:

1658. Mletačka vlada je naredila da crnogorski iseljenici u Peroju u Istri, koji nijesu imali svoju crkvu, budu potčinjeni upravi grčkog paroha u Puli. Grci sa Kipra u Pulu su doselili nekoliko godina prije Crnogoraca i sagradili crkvu ali i pored zabrane njihovi sveštenici su tajno dolazilu u Peroj i vršili obred sve do 1876. god. kada su Mletačke vlasti to strogo zabranile.

1866. Na Cetinju je sklopljen ugovor o savezu Crne Gore i Srbije. U ime knjaza Nikole potpisao ga je njegov tast, vojvoda Petar Vukotić, a u ime srbijanskog kneza Mihaila, Miloje Lešnjanin. Cilj tajnog ugovora bio je "da u iskrenom sporazumijevanju rade na oslobođenju i ujedinjenju svoga naroda i da urede sva pitanja koja s tim u vezi stoje". Knjaz Nikola se obavezao i da u slučaju uspješnog rata Crnu Goru prisajedini Srbiji i da prizna kneza Mihaila za vladara ujedinjene države. Za uzvrat, u novoj državi knez Mihailo je trebalo da mu garantuje titulu kneza i "materijalno i moralno sjajno položenije Crne Gore". Ugovor nikad nije zaživio.

1899. Rođen Milan P. Gvozdenović - Poznati crnogorski ljekar. Medicinski fakultet završio je u Napulju, gdje je 1927. i odbranio doktorsku disertaciju. Specijalizirao je malariologiju i parazitologiju i neprekidno radio na usavršavanju, tim povodom često boraveći u inostranstvu. Govorio je više stranih jezika. Tokom II svjetskog rata pomagao NOP i učestvovao u njemu. Bio je profesor Medicinskog fakulteta Univerziteta u Sarajevu. Obavljao je visoke funkcije u crnogorskom zdravstvu i ljekarskim asocijacijama. Tokom bogate naučnoistraživačke djelatnosti objavio je niz stručnih radova, posebno iz domena parazitologije. Umro je 18. januara 1982.

1916. rodjen Miomir Savićevic, nosilac partizanske spomenice i redovni član CANU, istaknuti zdravstveni stručnjak, specijalista neuropsihijatrije, redovni profesor Medicinskog fakulteta u Beogradu, dugogodišnji potpredsjednik Svjetske federacije za preventivnu i socijalnu medicinu. U predratnom periodu, poslije završene gimnazije, medicinu je studirao u Zagrebu i Beogradu. Početkom 1941. u Vasojevićima je učestvovao u organizovanju ustanka protiv okupatora. Tokom NOR-a je obavljao značajne funkcije u oblasti zdravstva. Bio je počasni i redovni član mnogih inostranih naučnih asocijacija, dugogodišnji direktor Instituta za higijenu, socijalnu medicinu i humanu ekologiju Medicinskog fakulteta u Beogradu i predsjednik prvog Naučnog savjeta za nauku Jugoslavije (1962). Boravio je više puta u poznatim svjetskim medicinskim ustanovama. Autor je i koautor sedam univerzitetskih udžbenika. Objavio je oko 200 naučnih radova. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i dobitnik ratnih i poratnih, društvenih i stručnih odlikovanja i priznanja. Umro je 17 oktobra 1996. godine.

1997. u CNP je izvedena premijera predstave Princeza Ksenija od Crne Gore. Prvo izvodjenje je bilo u Zetskom Domu na Cetinju.

1997. U naelektrisanoj atmosferi održan prvi krug predsjedničkih izbora u Crnoj Gori. Nakon brojanja glasova, Momir Bulatović ima prednost od nešto više od dvije hiljade glasova u odnosu na Mila Đukanovića. Njegovi simpatizeri proslavljaju prvu pobjedu tako što ulicama crnogorskih gradova kreću kolone automobila, okićene zastavama Srpske radikalne stranke i posterima Momira Bulatovića i Vojislava Šešelja. Sirene automobila, gusle, te kompletna ikonografija podsjećaju na vrijeme kada su Crnogorci dobrovoljci išli u "oslobađanje" Dubrovnika, Mostara, Sarajeva.Mora se održati drugi krug.

2006. Otvorena ambasada SAD-a u Crnoj Gori. Sjedinjene Američke Države su spremne da pomognu Crnoj Gori na njenom putu evropskih i evroatlantskih integracija, rekla je zamjenica pomoćnika američkog državnog sekretara za evropske poslove Rozmari Dikarlo, koja je u Podgorici svečano otvorila američku ambasadu u Crnoj Gori. Ona je podsjetila da ovo nije prva diplomatska misija SAD-a u Crnoj Gori i da je ta zemlja prije ravno 101. godinu otvorila diplomatsku misiju na Cetinju.

2007. Otvoren Zajednički aplikacioni centar, kao veliki korak Crne Gore ka EU i simbol ujedinjene Evrope u Podgorici, poručili evropski zvaničnici. Državljani Crne Gore ubuduće će zahtjeve za izdavanje vize, koja će im omogućiti kretanje u prostoru Šengen zone, podnositi Zajedničkom aplikacionom centru, koji je otvoren u prostorijama slovenačke ambasade. Zajednički aplikacioni centar, u kojem su učesnici Slovenija, Austrija, Mađarska i Poljska, instrument je koji će Crnu Goru približiti EU, kazao je Franko Fratini, potpredsjednik Evropske komisije, pozivajući ostale zemlje EU da se pridruže otvaranju zajedničkih aplikacionih centara.

u svijetu:

1713. Rođen francuski filozof i pisac Deni Didro, predstavnik slobodarskog duha revolucionarne buržoazije XVIII vijeka, jedan od najznačajnijih autora velike francuske "Enciklopedije".

1796. Pod pritiskom Francuske, Španija objavila rat Velikoj Britaniji, koji je završen katastrofalnim porazom francusko-španske flote 1805. u bici kod Trafalgara.

1864. Rođen francuski hemičar i industrijalac Luj Limijer, pionir svjetske kinematografije, koji je s bratom Ogistom izumio postupak snimanja u prirodnim bojama.

1880. Umro francuski kompozitor njemačkog porijekla Žak Ofenbah, koji je izgradio prototip francuske operete i značajno doprinio njenoj popularnosti.

1883. Prvi evropski transkontinentalni ekspresni voz "Orijent-ekspres" krenuo iz Pariza za Istanbul.

1908. Bugarski knez, njemački princ Ferdinand Koburg, proglasio nezavisnost Bugarske od Otomanskog carstva, a sebe carem Ferdinandom I.

1910. Portugalija poslije obaranja kralja Manuela II proglašena republikom pod predsjednikom Žoakimom Teofilom Fernandešom Bragom.

1938. Predsjednik Čehoslovačke Eduard Beneš podnio ostavku i otišao u izbjeglištvo pošto je pod pritiskom Velike Britanije i Francuske prihvatio Minhenski sporazum kojim je Sudetska oblast ustupljena Hitlerovoj Njemačkoj.

1940. Rođena poznata jugoslovenska glumica Milena Dravić.

1954. Velika Britanija, SAD, Jugoslavija i Italija potpisale Londonski sporazum o ukidanju Slobodne zone Trsta i dodjeli zone B i manjeg dijela zone A Jugoslaviji, a većeg dijela zone A s gradom Trstom Italiji.

1964. U Zapadni Berlin kroz tajni tunel ispod Berlinskog zida pobjeglo 57 državljana Istočne Njemačke, što je bilo najveće masovno bjekstvo od izgradnje zida 1961.

1969. BBC emitovao prvu epizodu serije "Leteći cirkus Montija Pajtona", koja je postala kultna emisija širom svijeta.

1983. Lider poljskog pokreta "Solidarnost" Leh Valensa dobio Nobelovu nagradu za mir.

1988. Čileanci se na plebiscitu izjasnili protiv prijedloga da predsjedniku Čilea Augustu Pinočeu bude produžen mandat do 1997.

1989. Nobelova nagrada za mir dodijeljena tibetanskom duhovnom vođi u izbjeglištvu Dalaj lami.

1994. U Švajcarskoj nađena tijela 48 pripadnika sekte "Hram Sunca" koji su izvršili obredno masovno samoubistvo.

1995. Izaslanik SAD za Balkan Ričard Holbruk uspio, poslije dva mjeseca pregovora sa Srbijom i Hrvatskom i liderima zaraćenih strana u Bosni, da postigne sporazum o prekidu vatre, koji je bio uvod u mirovne pregovore u Dejtonu.

2000. Poslije neuspjelih pokušaja policije da suzavcem rastjera na stotine hiljada demonstranata u centru Beograda, koji su protestovali zbog poništavanja predsjedničkih izbora, građani ušli u Saveznu skupštinu, a nešto kasnije i u zgradu Radio-televizije Srbije. Pod pritiskom masa Slobodan Milošević, desetogodišnji neprikosnoveni lider Srbije i na izborima poraženi predsjednik Jugoslavije, sljedećeg dana priznao izborni poraz od kandidata Demokratske opozicije Srbije Vojislava Koštunice.

2001. Umrla Emili Šindler, koja je, sa suprugom Oskarom, pomogla stotinama Jevreja da pobjegnu iz nacističkih koncentracionih logora tokom Drugog svjetskog rata.

2003. Na predsjedničkim izborima u Čečeniji pobijedio proruski kandidat Ahmed Kadirov. U maju 2004. poginuo u eksploziji na stadionu u Groznom, tokom svečanog obilježavanja Dana pobjede nad fašizmom, 9. maja.

2004. Umro Moris Vilkins, britanski naučnik i nobelovac, jedan od tri naučnika koji su otkrili strukturu DNK. Nobelovu nagradu za medicinu dobio 1962, s Fransisom Krikom i Džejmsom Votsonom.

2005. U naletu uragana Sten, koji je izavao blatno klizište u planinskom delu Gvatemale, gdje žive potomci Maja, poginulo je oko 2000 ljudi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-10-10, 14:01
6. oktobar

1042. Pobjeda za nezavisnost - Na Tuđemilskom polju kod Bara odigrala se bitka u kojoj je dukljanska vojska pod vođstvom kneza Vojislava, rodonačelnika prve crnogorske dinastije Vojislavljevića, porazila vizantijsku vojsku. Pobjeda je, kako u Barskom ljetopisu stoji, izvojevana ratnim lukavstvom, kojim je brojnija vizantijska vojska, okružena nevelikim brojem Vojislavljeve vojske, zaplašena i potučena. To je bio drugi, tada uspješan pokušaj oslobađanja Duklje od prevlasti Vizantije nakon 1035, kada je Vojislav u prvoj pobuni doživio poraz. Nakon te pobjede, Vizantija je Duklji, prvoj od južnoslovenskih kneževina, priznala nezavisnost, što je predstavljalo i prvo međunarodno priznanje države čiju će vrhovnu vlast prihvatiti Raška, Hum i Bosna, sve do njenog pada pod Nemanjiće.

1853. U selu Oraovcu - Kuči, rođen je Tomo Oraovac, učitelj, književnik i narodnjak. Pripadao je prvoj generaciji Cetinjske bogoslovsko učiteljske škole, Zalagao se za ukidanje tjelesnih kazni u školama. Osamdesetih godina XIX vijeka, zajedno sa Markom Miljanovim, Šakom Petrovićem, Lakićem Vojvodićem, Lazarom Sočicom, Ristom Boškovićem i Bajom Bracanovićem zalagao se za ustavne slobode i parlamentarizam u Crnoj Gori, zbog čega se sukobio sa režimom i morao da seli u Srbiju. I tamo je imao problema, a u Kraljevini SHS bio je ministar finansija i zalagao se za poboljšanje ekonomskih prilika u Crnoj Gori. Bio je odlikovan Danilovim ordenom četvrtog stepena, Medaljom za hrabrost i ruskim Ordenom Svetoga Stanislava.

1890. Ministarstvo unutrašnjih djela Knjaževine Crne Gore po nalogu dr Petra Miljanića, donijelo je "Naredbu o pekarnicama i javnoj prodaji hljeba". Tekst naredbe dostavljen je svim kapetanima, koji su morali da ih istaknu na svim pekarama u varošima Crne Gore.

1891. Na Cetinju pusten u upotrebu vodovod, čime je prijestonica Knjaževine Crne Gore riješila problem kvalitetnog snabdijevanja vodom. Gradnja vodovoda počela je u junu 1890. godine. Projekat za taj objekat uradio je inženjer Štivic, slovenački stručnjak za hidrologiju. Troškovi gradnje bili su planirani na oko 80 hiljada fiorina, a čitav posao odvijao se u sklopu javnih radova. Voda je dovedena sa izvorišta Obzovice, udaljenog 10 km, a materijal za gradnju dobavljen iz Trsta. Gradnju vodovoda pomogla je knjeginja Milica, kći knjaza Nikole, u čiju je čast na cetinjskom pazaru postavljena česma.

1909. rodjen Janko Djonovic - Pjesnik, pripovijedač, putopisac. Nakon završetka studija na Pravnom fakultetu u Beogradu posvetio se novinarstvu i književnosti. Učestvovao je aktivno u predratnom ljevičarskom pokretu. Period tokom II svjetskog rata proveo je u koncentracionim logorima u Albaniji, Italiji i Njemačkoj. Poslije rata bio je urednik časopisa „Stvaranje”. Bio je pjesnik socijalnog bunta, neposredan i spontan. U poemi „Crnci i Crnogorci” dao je upečatljivu sliku života crnogorskih pečalbara. U njegovoj prozi preovlađuju poetski motivi, uz primjese humora. Za redovnog člana Naučnog društva Crne Gore (kasnije Crnogorske akademije nauka i umjetnosti) izabran je 6. marta 1973. Umro 4. juna 1991.

1996. u Podgorici osnovana Matica Muslimanska Crne Gore - Prva institucija za nauku, kulturu, istoriju, književnost, umjetnost, društvena, ekonomsko-socijalna, ljudska i nacionalna pitanja muslimanskog naroda u Crnoj Gori formirana je u Podgorici. Za prvog predsjednika izabran je dr Avdul Kurpejović, za potpredsjednika advokat Jusuf Bibezić a za generalnog sekretara profesor Behudin – Butko Halilbegović. Osnovni ciljevi Matice jesu izučavanje porijekla, istorije, kulture, običaja, tradicije, istorijskog evolutivnog procesa, narodnosnog oformljenja, očuvanje, zaštita i unapređenje kulturnog i nacionalnog identiteta muslimana i izgradnja Crne Gore kao multietničke civilizovane i demokratske države.

2009. Spoljnopolitički odbor Evropskog parlamenta podržao je, u Briselu, predlog Evropske komisije da se od 1. januara ukinu vize za državljane Crne Gore, Srbije i Makedonije.

u svijetu:

1014. Umro car Samuilo, koji je 976. digao ustanak protiv Vizantije i osnovao Makedonsko carstvo. Carstvo propalo 1014, poslije teškog poraza od vizantijskog cara Vasilija II u bici kod Belasice. Prema predanju, umro od srčanog udara kada je vidio svojih 14.000 vojnika koji su bili zarobljeni, a potom po naređenju Vasilija II oslijepljeni i pušteni.

1737. Na poluostrvu Kamčatki talasi izazvani vuklanima na dnu mora dostigli su visinu od 70 metara - najvišu u istoriji. Poluostrvo ima 160 vulkana od čega 28 aktivnih.

1846. Rođen američki inženjer Džordž Vestinghaus, izumitelj vazdušne kočnice za lokomotive i tramvaje, osnivač "Vestinghaus ilektrik korporejšn".

1887. Rođen francuski arhitekta i teoretičar švajcarskog porijekla Šarl Eduar Žanre, poznat kao L'Korbizje, jedan od najvećih arhitekata XX vijeka, koji je korišćenjem armiranog betona, stakla i gvožđa radikalno promijenio tradicionalni način gradnje.

1903. Rođen irski fizičar Ernest Tomas Sinton Volton, jedan od pionira nuklearne fizike, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1951. S Džonom Daglasom Kokroftom, s kojim je podijelio Nobelovu nagradu, 1929. razvio prvi atomski akcelerator.

1908. Austrougarska anektirala Bosnu i Hercegovinu što je izazvalo duboku krizu u odnosima evropskih sila. Da bi izbjegle rat, vodeće evropske zemlje priznale su aneksiju u martu 1909, a pod pritiskom evropskih sila aneksiju je priznala i kraljevina Srbija.

1914. Rođen norveški etnolog i istraživač Tor Hejerdal. 1947. predvodio šestočlanu ekspediciju "Kon-Tiki", koja je splavom preplovila oko 9.000 kilometara između Perua i pacifičkog ostrva Tuamotu, blizu Tahitija, da bi dokazao da su drevni narodi mogli da plove iz Južne Amerike do polinežanskih ostrva.

1927. Premijerom filma "Pjevač džeza" u Njujorku, s tada vrlo popularnim pjevačem Alom Džonsonom u glavnoj ulozi, počela era zvučnog filma.

1930. Rođen sirijski državnik i general Hafez al Asad, koji je na vlast došao u novembru 1970. udarom vojnog krila Arapske socijalističke partije BAAS. Predsjednik Sirije bio od 1971. do juna 2000, kada je umro u svom kabinetu.

1937. Rođen slovenački i jugoslovenski košarkaš Ivo Daneu.

1958. Američka nuklearna podmornica "Sivulf" izronila na površinu kod obale Nove Engleske poslije dva mjeseca u morskim dubinama, što je bio svjetski rekord u ostajanju pod morem.

1973. Napadom Egipta i Sirije na izraelske položaje na istočnoj obali Sueca i na Golanskoj visoravni počeo četvrti vojni sukob Izraela i Arapa, okončan 22. oktobra rezolucijom Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija o prekidu vatre.

1976. Vojna hunta na Tajlandu srušila vladu Senija Pramođa, a vojska na univerzitetu u Bangkoku masakrirala veliki broj studenata-ljevičara.

1981. Umro Anvar el Sadat, predsjednik Egipta koji je sa Izraelom, u Kemp Dejvidu, potpisao sporazum i zbog toga podijelio Nobelovu nagradu za mir sa izraelskim predsjednikom Beginom. Zbog toga su ga ubili vojnici egipatske vojske.

1988. Pod pritiskom demonstracija, tokom kojih je Slobodan Milošević učvršćivao svoju vlast u Srbiji, rukovodstvo Vojvodine podnijelo ostavke. Tokom protesta, demonstranti na funkcionere koji su pokušali da im se obrate bacali jogurt, zbog čega je taj događaj kasnije nazvan "jogurt revolucija".

1989. Umrla je američka filmska glumica Bet Dejvis (Bette Davis), dobitnica dva Oskara za filmove "Opasna" i "Džezabel", a proslavila se i filmovima "Sve o Evi", "Male lisice" , "Šta se dogodilo sa Bebi Džejn"...

1990. Umrla je Marija Draženović-Đorđević, prva žena-ratni pilot u Jugoslaviji koja je u sastavu 113. lovačkog puka učestvovala u Drugom svjetskom ratu u borbama na Sremskom frontu 1945. Letački ispit je položila 1939. kada je imala 15 godina.

1991. Indonežanski vojni avion u Džakarti udario u zgradu Vlade. Poginule 102 osobe, a povređeno više od 5.000.

1998. Pod pritiskom međunarodne zajednice i prijetnjama vazdušnim udarima NATO, počelo povlačenje srpskih snaga bezbjednosti sa Kosova prema centralnoj Srbiji.

2000. Pod pritiskom međunarodne zajednice i stotina hiljada građana koji su prethodnih dana protestovali u Beogradu i gradovima širom Srbije zbog pokušaja vlasti da falsifikuju izborne rezultate, predsjednik Jugoslavije Slobodan Milošević priznao, posredstvom državne televizije, izborni poraz i čestitao pobjedu novom šefu države Vojislavu Koštunici. Pobjedu Koštunice potvrdio Ustavni sud.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-10-10, 23:30
7. oktobar

Danas se obilježava Dan vojske Crne Gore, uzet kao istorijsko podsjećanje na 7. oktobar 1042. Pobjedom nad vizantijskom vojskom na Tuđemilu, knez Vojislav zbacuje vrhovnu vizantijsku vlast i postaje samostalni gospodar Duklje za koju se, od toga događaja, upotrebljava i ime Zeta. Pobjeda na Tuđemilskom polju dovela je do vizantijskog priznanja državnog suvereniteta i nezavisnosti Duklje. Ta društvena i državna zajednica koja je obuhvatila širi basen Skadarskog jezera, bila je teritorijalna osnova i svih kasnijih faza državno-političkog organizovanja Crnogoraca.

1434. U Kotorskim arhivima se prvi put pominje Crmnica - U izvorima IAK sreće se u dokumentu u kome stoji kako se „Hlapac, bivši kotorski carinik vojvode Sandalja, obavezuje pred sudom da će platiti Ivanu Bakojevu Kotoraninu novac za sljedeće Crmničane: Radina Medonjića, Branila Bogišića, Bojeslava Kučinića, Radonju Tupadžića, Stanca Prvjenovića i Radomana Gradislavljevića”.

1452. Iz zatočeništva na dvoru Stjepana Vukčića Kosače upućen je u Veneciju Ivan Crnojević, sin Stefana Crnojevića, a odatle uz bogate darove u Gornju Zetu. To je bio jedan od glavnih razloga zbog kojih je Stefan Crnojević stao uz Veneciju, nakon što je pobijedio vojsku srpskog despota Đurađa Brankovića.

1571. Tokom Kiparskog rata (1570–73), u blizini Lepanta, grada na sjevernoj obali Korintskog zaliva, odigrala se velika pomorska bitka u kojoj je združena flota „Lepantske lige” (rimski papa, Austrija, Venecija) pod komandom Don Huana od Austrije potukla osmansku flotu. U toj bici učestvovala je i kotorska galija „Sv. Tripun Kotorski” pod komandom „supracomesa” Jeronima Bisanti. Nalazila se na desnom krilu, 57. po redu u sastavu jedinica admirala Barbariga. Iako opkoljena sa četiri osmanske galije, neprijatelj je nije mogao osvojiti dok je na njoj bio živ i jedan borac.

1841. rođen je Nikola I Petrović, knjaz i kralj Crne Gore, sin vojvode Mirka, starijeg brata knjaza Danila. Osnovnu školu učio je u Trstu, a školovao se na Liceju Luja Velikog u Parizu. Punih 58 godina (1860. do 1918. ) bio je na crnogorskom prijestolu. Bio je veliki vojskovođa i komandant. Crnu Goru je dvostruko uvećao, postala je nezavisna i međunarodno priznata. Poslije Berlinskog kongresa, dobijanjem gradova Nikšić, Podgorica, Kolašin, Spuž, Žabljak, Bar, Plav i Gusinje, Crna Gora je krenula putem razvoja poljoprivrede, trgovine i zanatstva. Istovremeno razvijano je i državno ustrojstvo; osnovana su ministarstva, Veliki sud, 1905. god. donesen je prvi Ustav, organizovani su prvi izbori za narodnu skupštinu i crnogorski narod je prerastao u naciju. Pisao je drame, epske i lirske pjesme, memoare i dnevnik. Umro je u emigraciji, u Francuskoj, 1. marta 1921. godine. Njegovi posmrtni ostaci kao i ostaci, kraljice Milene i njihovih kćeri Ksenije i Vjere, preneseni su iz San Rema u Crnu Goru 1989. godine.

1874. Podgorički pokolj - Neposredan povod za obračun podgoričkih muslimana sa Crnogorcima na podgoričkom pazaru bilo je ubistvo podgoričkog zabita Jusuf-bega Krnjića (Jusa Mučina) koje je tog dana, po nagovoru svog rođaka, vojvode Marka Miljanova, počinio Pero Ivanov Popović. Premda je većina muslimanskog stanovništva pružila utočište Crnogorcima koji su bili meta odmazde, komandant carskih trupa smještenih u Podgorici nije učinio ništa da bi zaštitio nedužne crnogorske žitelje. Ubijeno je 17 Crnogoraca. Taj događaj, o kome su odmah obaviještene velike evropske sile, zaoštrio je odnose između Crne Gore i Osmanskog carstva. U intersu evropskog mira i sigurnosti, na Portu je izvršen pritisak međunarodne javnosti i evropske diplomatije, kako bi prihvatila uslove koje je postavio crnogorski knjaz Nikola u cilju otvaranja krivične istrage i pokretanja sudskog procesa protiv vinovnika događaja. Tim povodom formirana je crnogorsko-osmanska komisija, a krajem iste godine, pet osoba okrivljenih za učešće u pokolju, osuđeno je na smrt.

1894. U Podgorici je rođen Risto Stijović, vajar. Umjetničku školu je počeo u Beogradu u klasi Đorđa Jovanovića. Učestvovao je u Prvom svjetskom ratu, stigao na Krf, potom u Marselj, gdje je nastavio umjetničku školu, a u Parizu je definitivno završio studije. Radio je uglavnom spomenike, portrete u bronzi, veći broj ženskih aktova i figura u plemenitom drvetu, bronzi i mermeru. Umro je 1974. godine.

1897. Rodjen je Ivo Horvat, poznati hrvatski botanicar, koji je izucavao botanicke vrste Durmitora i Orjena. Ucitelj naseg poznatog botanicara Vilotija Blecica.

1914. Rođen je Mihailo Lalić, književnik, jedan od najpoznatijih proznih pisaca Crne Gore, a bavio se i novinarstvom. Poznata njegova djela su romani: Svadba, Zlo proljeće, Hajka, Lelejska gora, Pramen tame, Ratna sreća, Zatočenici, Dokle gora zazeleni, i pripovijetke Prvi snijeg, Na mjesečini, Gosti, Posljednje doba. U svojim djelima prikazivao je trijumf etike nad izdajom, strahote rata na surovom terenu, a u najnovijim djelima zalazio je dublje u istoriju Crne Gore i sačinio sagu o njoj i njenom nacionu. Napisao je i scenario za film Svadba 1973. godine, koji je režirao Radomir Bajo Šaranović. Urađena je i ekranizacija njegove Lelejske gore. Prvi je dobitnik Njegoševe nagrade 1963. godine upravo za Lelejsku goru. Dobitnik je i NIN-ove nagrade 1973. za Ratnu sreću. Karakteristično za Mihaila Lalića je da je svoje romane prerađivao kada nije bio zadovoljan. Umro je 30. decembra 1992. godine.

1945. U Nikšiću je odigrana prva medjunarodna utakmica između FK „Sutjeska” i ekipe fudbalera italijanske divizije „Garibaldina”, čija je baza bila u Dubrovniku. Susret je završen pobjedom Sutjeske 1:0, a strijelac je bio Milivoje – Musa Bakoč. Revanš je odigran nedjelju dana kasnije u Dubrovniku.

2007. U Kasarni "Milovan Šaranović" u Danilovgradu održana centralna svečanost povodom 7. oktobra, Dana Vojske Crne Gore koji je obilježen prvi put nakon sticanja nezavisnosti.

U svijetu:

1571. Španska i mletačka mornarica kod Lepanta u jugozapadnoj Grčkoj porazile tursku flotu. U najvećoj pomorskoj bici poslije bitke kod Akcijuma 31. p.n.e. poginulo oko 25.000 turskih vojnika i potopljeno 80 turskih brodova. To je bila i posljednja velika bitka sa brodovima na vesla.

1806. Ralf Vedživud u Londonu patentirao indigo.

1849. Umro američki pisac Edgar Alan Po. Za života gotovo nepoznat, postao jedan od najuticajnijih pjesnika kada su vrijednost njegovog djela otkrili francuski pjesnici Bodler, Malarme i Valeri. U spisu "Filozofija kompozicije" analizirao nastanak svoje najčuvenije poeme "Gavran".

1885. Rođen danski atomski fizičar Nils Henrik David Bor, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1922. za istraživanja strukture atoma.

1908. Po oslobađanju od turske vlasti, Krit se ujedinio s Grčkom. Grčka 1912. anektirala to ostrvo, a Londonskim ugovorom 1913. aneksija međunarodno priznata.

1919. Osnovana holandska avio-kompanija KLM, najstariji postojeći avio-prevoznik u svijetu.

1931. Rođen južnoafrički nadbiskup Dezmond Tutu, borac protiv aparthejda, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1984. prvi crnac nadbiskup u Južnoj Africi.

1949. Na području sovjetske okupacione zone proglašena Njemačka Demokratska Republika, s predsjednikom Vilhelmom Pikom i premijerom Otom Grotevolom. Dvije njemačke države ujedinile se 3. oktobra 1990.

1959. Umro američki operski pjevač i filmski glumac italijanskog porijekla Mario Lanca.

1959. Sovjetski vasionski brod "Luna 3" prvi fotografisao tamnu stranu Mjeseca.

1981. Potpredsjednik Egipta Hosni Mubarak postao šef države poslije ubistva Anvara el Sadata 6. oktobra.

1985. Palestinski gerilci u Mediteranu oteli italijanski putnički brod "Akile Lauro" sa oko 440 ljudi i zaprijetili da će ga eksplozijom uništiti ukoliko Izrael ne oslobodi iz zatvora 50 Palestinaca.

1992. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija usvojio rezoluciju o formiranju međunarodne komisije eksperata za ispitivanje ratnih zločina na prostoru SFRJ i saopštio da je zabrinut zbog informacija o masovnom ubijanju i etničkom čisćenju.

1996. Istražioci Međunarodnog suda za ratne zločine, na prostoru SFRJ iz masovne grobnice u "Ovčari", kraj Vukovara, ekshumirali 200 tijela.

1997. Oko 30.000 muzičara, umjetnika, radničkih lidera i političara iz cijelog svijeta stiglo u Boliviju na komemorativni skup povodom 30. godišnjice smrti Ernesta Če Gevare.

2000. U Beogradu konstituisana Skupština Jugoslavije. Vojislav Koštunica položio predsjedničku zakletvu. U narednim danima novi predsjednik primio mnoge državnike, a Jugoslavija, poslije desetogodišnje izolacije, otvorila proces pomirenja sa svijetom.

2000. Slovenački skijaš Davo Karničar postao prvi čovek koji je uspio da se na skijama spusti sa 8.848 metara visokog Mont Everesta.

2001. SAD i Velika Britanija počeli vazdušne napade na Avganistan zbog odbijanja avganistanskih vlasti da izruče Osamu bin Ladena.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-10-10, 23:39
8. oktobar

1814. Kapitulirale francuske trupe u Boki Kotorskoj, ali Petar I Petrović nije mogao da je zadrži.

1862. Na intervenciju Rusije završen je crnogorsko turski rat koji je započeo u aprilu, kao pomoć Crne Gore hercegovačkim ustanicima. Turci su napali Crnu Goru sa oko 55 hiljada vojnika, a crnogorska vojska je tada imala svega 15 hiljada vojnika.

1892. Umro Mitar Ivelić - Književnik, prvi crnogorski leksikograf i autor prvog crnogorskog udžbenika iz geografije. Rođen je 1865. u Risnu. Nakon školovanja, iz političkih razloga napustio je Boku kotorsku koja je tada bila pod Austrougarskom i došao u slobodnu Crnu Goru, gdje je ubrzo stao u red prvih prosvjetnih i kulturnih radnika. Premda njegovo književno djelo nije obimno, jer je umro veoma mlad, svakako zavređuje pažnju istraživača crnogorske kulturne prošlosti.

1912. Poginuo poznati bjelopavlićki junak Blažo Bošković, brigadir crnogorske vojske, perjanik, perjanički kapetan i komandant Bjelopavlićke brigade i Druge divizije. Rođen je 1860. u Orjoj Luci kod Danilovgrada. Već kao šesnaestogodišnjak, bio je dobrovoljac u Crnogorsko-osmanskom ratu 1876–78. Pred Prvi balkanski rat postavljen je za komandanta Zetskog odreda za operacije oko Skadra, ali je ubrzo poslije njega na to mjesto postavljen prijestolonasljednik Danilo. Život je izgubio početkom Prvog balkanskog rata, komandujući glavnom kolonom koja je imala cilj da osvoji glavni dio turskih položaja kod Dečića (Fundina). Način na koji je poginuo nije razjašnjen, mada ima pretpostavki da je izvršio samoubistvo zbog toga što njegova kolona nije blagovremeno mogla izvršiti ratni zadatak.

1912. Crna Gora objavila rat Turskoj i istog dana napala položaje Turaka kod Skadra, čime je počeo Prvi balkanski rat. Poslije krvavih borbi - u kojima su gubici zaraćenih strana dostigli bezmalo 300.000 ljudi - Srbija, Crna Gora, Grčka i Bugarska su u maju 1913. srušile tursku vlast na Balkanu i protjerale Turke iz Evrope.

1918. Pukovnik srpske vojske Dragutin Milutinović notirao je u svojim ratnim zabilješkama da ga je, kao komandanta srpskih Skadarskih trupa, preimenovanih pred odlazak u Crnu Goru u Jadranske trupe, primio regent Aleksandar Karađorđević, rekavši mu: „Vama je osiguran đeneralski čin, jer ste ga i ranije zaslužili. Pri radu u Crnoj Gori nemojte biti meka srca. Kralju Nikoli treba zabraniti dolazak po svaku cijenu, pa makar upotrijebili i krajnja sredstva”. Sličnim riječima Milutinoviću se obratio i vojvoda Mišić, saopštivši da mu je u Crnoj Gori dozvoljena upotreba svih sredstava.

1945. Rođen je Radomir Ilić, redovni profesor u Ljubljani i Mariboru, gostujući profor na Kilu, Trstu, Stokholmu i prvi Crnogorac koji je boravio na Antarktiku.

1990. osnovano Udruzenje profesionalnih novinara Crne Gore. Prvi predsjednik udruzenja bio je Dragoljub Vukovic.

1991. Umro Savo Brković, narodni heroj, pisac i publicista, revolucionar, jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka, nosilac „Partizanske spomenice”. Rođen je 9. maja 1906. u Veljem Brdu kod Podgorice. U periodu prije II svjetskog rata i tokom njega obavljao je visoke političke i vojne dužnosti. Nakon oslobođenja bio je na značajnim funkcijama u Crnoj Gori i SFRJ. Objavio je dnevnik iz NOB-a „Zapisano u ratu” i djela: „O postanku i razvoju crnogorske nacije”, „Etnogenezofobija – prilog kritici velikosrpstva”, kao i kritičku studiju o udžbenicima koji su korišćeni u crnogorskim školama. Objavio je i preko 100 naučnih jedinica. Nosilac je niza domaćih i inostranih odlikovanja.

2006. Volonteri NVO „Most", uglavnom maturanti žabljačke gimnazije, izvadili su nekoliko stotina kilograma krompira, šargarepe, cvekle i luka, te ubrali kupus sa prve eko-njive koju su u maju sami zasijali u selu Podgora. Kao nagradu za šestomjesečni trud u okviru kampanje „Zeleno je in", povrće koje su sami proizveli, podijeliće i ponijeti svojim kućama.

2008. Skupština Crne Gore je većinom glasova usvojila Zakon o upotrebi jedinica Vojske Crne Gore u međunarodnim snagama i učešću u mirovnim misijama i drugim aktivnostima u inostranstvu. Zakon će značiti signal međunarodnoj zajednici da je naša država opredijeljena za mir u svijetu, smatra vladajuća koalicija, dok je iz opozicionih klupa poručeno da ovim aktom vlast ima za cilj da uvede Crnu Goru u NATO.

u svijetu:

1810. Rođen Džejms Vilijem Maršal, čije je otkriće zlatnog rudnika u Kaliforniji pokrenulo "zlatnu groznicu" 1849.

1856. Velika Britanija počela "drugi opijumski rat" protiv Kine, u kojem joj se pridružila i Francuska. Kada su 1857. anglo-francuske trupe zauzele Kanton, Kina kapitulirala i potpisala mir u Tjencinu.

1858. Rođen Mihailo Pupin, srpski pronalazač, fizičar i elektrotehničar, koji je živio i radio u Americi, gdje je bio profesor na Kolumbija univerzitetu u Njujorku. Njegovi pronalasci omogućili su prenos telefonskih razgovora na velike daljine, a poznati su mu i otkriće sekundarne radijacije rendgenovih zraka, otkriće elektromagnetnih detektora, podešavanje rezonantnih kola u radio tehnici i druga. Odlikovan je Edisonovom medaljom 1920. i Pulicerovom nagradom 1924. godine.

1864. Rođen je Alkibijad Nuša, srpski pisac i komediograf, poznat kao Branislav Nušić.

1871. U Čikagu izbio veliki požar koji je, prema legendi, počeo u jednoj štali kada je krava ritajući se oborila kerozinsku lampu na gomilu slame i strugotine. U požaru koji je trajao tri dana poginulo oko 300 osoba, a oko 90.000 ostalo bez svojih kuća.

1895. Rođen argentinski državnik Huan Domingo Peron, predsjednik od 1946. do 1955, kada je oboren u vojnom udaru. Poslije 17 godina egzila, trijumfalno se vratio u Argentinu 1972, a 1973. ponovo izabran za predsjednika. Umro 1974, a predsjednik Argentine postala njegova supruga Izabela.

1941. Rođen Džesi Džekson, baptistički svještenik, borac za ljudska prava crnaca, jedno vrijeme saradnik Martina Lutera kinga.

1953. U Londonu su, bez konsultacije sa Italijom i Jugoslavijom, Velika Britanija i SAD donijele odluku da grad Trst i zona A pripadnu Italiji, i pozvale je da ih vojnički okupira. Dogovor nikad nije realizovan jer su se usprotivili Jugoslavija i svjetska javnost, a pitanje Trsta je znatno bolje riješeno dogovorom u Trstu 5. oktobra 1955.

1954. Vojne snage Sjevernog Vijetnama ušle u glavni grad Hanoj.

1967. Umro britanski državnik Klement Ričard Atli, laburistički premijer od 1945. do 1951. Njegova vlada sprovela niz socijalnih reformi u poslijeratnoj Britaniji i priznala nezavisnost Indije 1947. i Burme 1948.

1970. Ruski pisac Aleksandar Isajevič Solženjicin dobio je Nobelovu nagradu za književnost.

1991. Poslije isteka tromjesečnog brionskog moratorijuma, Slovenija i Hrvatska potvrdile svoju samostalnost i nezavisnost od SFRJ.

1992. Umro Vili Brant, kancelar Zapadne Njemačke od 1969. do 1974, kada je podnio ostavku jer je otkriveno da je njegov blizak saradnik istočnonjemački špijun. Vodio politiku popuštanja i doprinio političkoj stabilizaciji u Evropi, a u istoriji evropskih naroda ostaće zapamćen i kao njemački državnik koji se 1970. poklonio žrtvama nacizma u Varšavi. Dobitnik Nobelove nagrade za mir 1971.

1993. Ujedinjene nacije ukinule sankcije Južnoj Africi, uvedene 1960. zbog politike aparthejda koju su sprovodile tadašnje vlasti.

1998. Savjet NATO usvojio detaljan operativni plan za vazdušne udare u fazama na Kosovu. Predsjedniku Jugoslavije Slobodanu Miloševiću dat rok od 24 sata da ispuni zahtjeve iz rezolucije Ujedinjenih nacija, a Vlada Srbije donijela Uredbu o posebnim mjerama u uslovima oružanih prijetnji NATO.

2003. Glumac Arnold Švarceneger, porijeklom Austrijanac, izabran za guvernera Kalifornije, kao kandidat Republikanske stranke.

2005. Zemljotres u Indiji i Pakistanu odnio oko 90 hiljada života.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-10-10, 00:14
9. oktobar

1912. Oslobođen Mojkovac. Pohod cmogorske vojske prema Sandžaku i Metohiji bio je munjevit i uspješan. Odmah po prelasku crnogorsko-turske granice oslobođen je Mojkovac i do kraja mjeseca crnogorska vojska je ovladala i drugim gradovima.

1914. Častan čin majora Bećira - Vrhovnu komandu srpske vojske, u koju je bio delegiran kao predstavnik Crne Gore, napustio je major Jovo Bećir. Na Cetinju je službeno referisao da se na taj čin odlučio zbog pokušaja visokih srpskih oficira da ga vrbuju u zavjeri protiv crnogorskih ministara i đenerala.

1914. rodjen je Dragisa Ivanović, poznati naucnik i rektor Beogradskog Univerziteta. Objavio je desetak univerzitetskih udzbenika i veliki broj naucnih radova iz oblasti fizike - Istaknuti naučnik iz oblasti fizike, redovni član CANU, dugogodišnji predsjednik Šahovskog saveza Jugoslavije. Studije na Elektromašinskom odsjeku Tehničkog fakulteta u Beogradu završio je 1939. Kao aktivista lijevo orijentisane studentske organizacije, bio je u koncentracionom logoru u Višegradu. Od početka ustanka 1941. učestvovao je u NOB-u i obavljao odgovorne političke dužnosti. U poslijeratnom periodu bio je dekan Elektrotehničkog fakulteta i rektor Univerziteta u Beogradu. Tokom specijalizacije iz teorijske fizike boravio je u Moskvi i SAD. Godine 1955. doktorirao je iz teorije neutrona. Bio je član Naučnog društva Srbije i Njujorške akademije nauka. Autor je velikog broja naučnih i stručnih radova iz oblasti fizike, desetak univerzitetskih udžbenika i dvije monografije. Nosilac je „Partizanske spomenice 1941” i drugih visokih odlikovanja i priznanja. Umro je 27. novembra 2001.

1924. u Nikšiću rođen Veljko Mandić, glumac, reditelj, komediograf i dramatičar. Osnovnu i srednju školu završio je u Nikšiću, pokušao je i da studira medicinu u Sarajevu, ali prva njegova glumačka ostvarenja učinila su da ovu umjetnost odabere za svoje trajno opredjeljenje. Glumački rad počeo je u nikšićkom Umjetničkom društvu "Radoje Dakić" i u "Zahumlju". Prva značajnija priznanja stekao je 1948. i 1950. godine na Republičkoj i Saveznoj smotri pozorišta. Ostvario je brojne uloge, a poznate su i njegove četiri drame: Snaha je doputovala, Moj zet direktor, Istini slično i More do koljena. Njegove drame imaju snagu komike i istine, pa su i danas su aktuelne i ubjedljive.

1934. U Marseju, dok je bio u zvaničnoj posjeti Francuskoj, izvršen je atentat na kralja Jugoslavije Aleksandra Prvog Karađorđevića, mlađeg sina kralja Petra i knjeginje Zorke, najstarije kćerke crnogorskog kralja Nikole. Još kao prestolonadlenik pokazivao je apsolutističke težnje, a kada je postao kralj države Srba, Hrvata i Slovenaca isticao se otvorenom diktaturom.

1999. u Njujorku je održan prvi Kongres crnogorske dijaspore. Usvojeni su Deklaracija dobre volje o Crnoj Gori i zaključci: da Crna Gora treba da bude slobodna, suverena i demokratka multinacionalna i međunarodno priznata članica Ujedinjenih nacija, da crnogorski parlament poništi negativne odluke Podgoričke skupštine iz 1918. godine, da ispoštuje svoje odluke koje joj obezbjeđuju status nezavisne i suverene države, potom da se Crnogorskoj pravoslavnoj crkvi hitno obezbijedi registracija i da joj se vrate svi sakralni objekti i materijalna dobra, da se crnogorski jezik proglasi službenim i da se uvede u Ustav škole, institucije i medije. Jedan je od zaključaka tog skupa da Crna Gora treba da bude slobodna, suverena, demokratska, multinacionalna i međunarodno priznata država, članica Ujedinjenih nacija.

2006. Crnogorska vlada je na sjednici jednoglasno donijela Odluku o priznanju Republike Kosovo koja je u skladu sa ustavnom nadležnošću Vlade da odlučuje o priznanju drugih država. Vlada je usvojila i zajedničku izjavu sa Vladom Makedonije o istovremenom priznanju. Odluka o priznanju Kosova do kraja je usklađena sa strateškim spoljnopolitičkim prioritetima, koje je utvrdila Vlada Crne Gore, kazao je nakon sjednice šef diplomatije Milan Roćen.

2008. Vlada Srbije je donijela odluku da obavijesti Podgoricu da prisustvo njenog zvaničnog predstavnika Anke Vojvodić u Beogradu više nije poželjno. Ovo je korak predviđen Akcionim planom Vlade Srbije. Mi smatramo da ovaj potez predstavlja adekvatnu mjeru s obzirom da zemlje regiona imaju posebnu odgovornost za očuvanje mira i stabilnosti na Balkanu", istakao je Jeremić. Zanimljivo je i da je Vlada Srbije na toj istoj śednici odlučila da vrati sve ambasadore u zemlje koje su priznale Kosovo. Ti ambasadori su proteklih mjeseci bili u Srbiji na konsultacijama.

u svijetu:

1547. Rođen je Miguel de Servantes, španski pisac. Pisao je pripovjetke, drame, romane i komedije. Njegovo djelo je opšteljudske vrijednosti, puno humanosti i humora, kompletna slika čovječanstva koje je u neprestanom sukobu između ideala i stvarnosti. Poznata njegova djela su: Galatea, Don Kihot, Uzorne novele, Ciganka...

1701. U Nju Hejvenu, u američkoj državi Konektiket, osnovan Univerzitet Jejl, danas jedan od najčuvenijih univerziteta u SAD.

1806. Pruska prekinula neutralnu politiku prema Napoleonu i objavila rat Francuskoj, u kom je poražena uz teške teritorijalne gubitke. Mirom u Tilzitu 1807. izgubila cijelo područje između Rajne i Labe i veći dio zemalja stečenih diobom Poljske.

1831. U atentatu ubijen predsjednik Grčke Joanis Kapodistrijas, jedan od vođa borbe za oslobođenje od turske vlasti. Kao predsjednik od 1827. vladao apsolutistički oslanjajući se na vojsku, što je izazvalo revolt liberalnih političara.

1835. Rođen francuski kompozitor i klavirski virtuoz Kamij Sen Sans, jedan od osnivača Nacionalnog muzičkog društva. Njegov bogat opus obuhvata sve vrste mužičkih djela.

1892. Rođen Ivo Andrić, pisac i diplomata, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1961. godine. Studirao je književnost i istoriju, a doktorirao istoriju u Gracu. Između dva svjetska rata bio je ambasador Jugoslavije u Berlinu. Stvaralački rad počeo je pišući pjesme, koristeći narodna predanja, legende i istorijsku faktografiju. Poznati njegovi romani su: Na Drini ćuprija, Travnička hronika, Gospođica, Prokleta avlija, i zbirke pripovjedaka: Nemirna godina, Žeđ, Jelena, žena koje nema, Znakovi, Deca, Kuća na osami i druga.

1944. Počela III moskovska konferencija. Premijer Velike Britanije Vinston Čerčil i lider SSSR-a Josif Visarionovič Staljin razmatrali problem Poljske, Grčke i Jugoslavije i dogovarali se o uređenju Evrope poslije II svjetskog rata.

1962. Uganda stekla nezavisnost poslije gotovo 70 godina britanske kolonijalne uprave.

1963. Više od 2.000 ljudi poginulo u poplavama poslije pucanja oko 300 metara visoke brana Vajont kod Beluna, u sjeveroistočnoj Italiji.

1967. U Boliviji ubijen argentinski revolucionar Ernesto Če Gevara, simbol revolucije u Južnoj Americi. Kao borac za pravdu stekao veliku popularnost širom svijeta, posebno među mladima. Učesnik Kubanske revolucije, ministar u vladi Fidela Kastra, u novembru 1966. postao lider gerilaca u Boliviji, u oktobru 1967. zarobljen, potom ubijen.

1972. Održan je sastanak političkog aktiva Srbije, poslije koga su smijenjeni Marko Nikezić, Latinka Perović i drugi predstavnici liberalne garniture. Uslijedila su masovna kadrovska smjenjivanja – oko 1300 funkcionera za pola godine. Bilo je to nepunu godinu dana nakon smjene rukovodstva hrvatskog Maspoka.

1975. Sovjetski fizičar i disident Andrej Saharov dobio Nobelovu nagradu za mir.

1978. Umro francuski šansonjer i glumac Žak Brel.

1983. U eksploziji bombe u Rangunu, glavnom gradu Burme, ubijeno 18 funkcionera Vlade Južne Koreje, među njima četiri ministra i šef diplomatije Li Bum Suk. Vlasti Južne Koreje za podmetanje bombe optužile agente Severne Koreje.

1992. U pokušaju da spriječi razbuktavanje rata u Bosni i Hercegovini Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija usvojio rezoluciju o zabrani vojnih letova u vazdušnom prostoru BiH. Mirovnim snagama naloženo da nadgledaju zabranu.

1993. U sukobima Bošnjaka i Hrvata u Mostaru, u Bosni i Hecegovini, srušen Stari most, simbol grada, sagrađen u XVI vijeku, za vrijeme turske vladavine. Most bio pod zaštitom UNESKO-a.

1997. Više od 200 ljudi poginulo kada je uragan Paulina pogodio meksičko ljetovalište Akapulko.

2001. Američki naučnici Erik Kornel i Karl Vimen i Njemac Volfgang Keterle dobili Nobelovu nagradu za fiziku. Otkrili novo stanje materije, ultrahladni gas, čija primjena otvara mogućnosti za razvoj precizne elektronike.

2002. Umro jugoslovenski televizijski reditelj Sava Mrmak, jedan od najznačajnijih reditelja u domenu istorijske dokumentarne drame. Oprobao se u svim ostalim televizijskim žanrovima.

2004. U Avganistanu održani prvi direktni predsjednički izbori u istoriji te zemlje, pobijedio dotadašnji privremeni predsjednik Hamid Karzai.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-10-10, 00:17
10. oktobar

10. oktobar je Svjetski Dan zaštite mentalnog zdravlja

U Crnoj Gori:

1818. Odlukom Glavarskog skupa prestalo je guvernadurstvo u Crnoj Gori zbog sumnje da je guvernadur Vuko Radonjić kovao zavjeru protiv Petra Prvog Petrovića. Definitivno ukidanje ove institucije u Crnoj Gori bilo je na Opštem zboru kada je odlučeno "da se guvernadurstvo isključi iz službe narodske", a dvije godine kasnije guvernadur Vuko Radonjić sa porodicom protjeran je iz Crne Gore. Guvernadurstvo je obnovljeno 20. avgusta 1820. Trajalo je do dolaska Petra Drugog Petrovića za crnogorskog mitropolita 1830. godine.

1820. Prilikom napada turske vojske na Drobnjak, Moraču i Rovca došlo je do bitke na Morači. Moračani su bili prvi na udaru jer su, po nagovoru vladike Petra I, odbili da plate harač. Prema nekim izvještajima, u Gornjoj Morači naspram oko 7.000 osmanlija, našlo se oko 1000 crnogorskih vojnika. Pored pobjede u ovom sukobu Crnogorci su imali i veliki ratni plijen a Morača i Rovca od tada su satavni dio crnogorske države.

1847. rodjen Milan Jovanović Batut, ljekar, koji je na poziv knjaza Nikole dosao u Crnu Goru da uredi sanitetsku sluzbu. Bio je cetvrti upravnik bolnice Danilo I na Cetinju. Školovanje je počeo u rodnoj Sremskoj Mitrovici, gimnaziju završio u Osijeku a medicinski fakultet 1878. u Beču. Potom je službovao dvije godine u Somboru, a na poziv knjaza Nikole došao 1880. u Crnu Goru sa ciljem da uredi organizaciju Sanitetskog odsjeka, na čijem je čelu bio dvije godine. Kao šef Saniteta, uspostavio je kvalitativno potpuno nove i moderne osnove, primjerene postulatima naučne medicine. Bio je četvrti upravnik bolnice „Danilo I” na Cetinju, gdje je izdavao časopis „Zdravlje”, ranije pokrenut u Somboru. Jedan je od osnivača i prvi dekan Medicinskog fakulteta u Beogradu. Umro je 11. septembra 1940.

1864. Na Cetinju je formirana Založionica crnogorska. Osnivački kapital obezbijedili su vojvoda Mirko i knjaz Nikola. Novac na zajam uzimali su glavari, a garancije da će zajam biti vraćen po dogovoru bile su vrijedne stvari: crnogorska odijela, oružje, nakit.

1908. u Brcelima je rodjen narodni heroj Niko Rolović. Poginuo je 31 oktobra 1941 a u NOB-u je poginula i cijela njegova porodica.

1941. na Konjsko, kod Berana, izasao je prvi broj lista Sloboda - Prvi broj lista – organa Okružnog komiteta KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak – izašao je na planini Konjsko kod Berana. Pokretači i urednici „Slobode” bili su Veselin Masleša i Radovan Zogović. Poslije sedam brojeva, od kojih je sačuvan samo drugi, list je prestao da izlazi, a ponovo je štampan početkom juna 1943. Poslije 18-godišnje pauze „Sloboda” se ponovo pojavila pred čitaocima kao glasilo opština Ivangrad, Plav i Rožaje. Od 1963. izlazila je kao glasilo Ivangrada i Plava, a od 2. aprila 1999. ulogu osnivača lista preuzela je SO Berane.

1945. Prve porodice kolonista iz Crne Gore krenule za Vojvodinu, što im je bilo "nagrada za prolivenu krv za otadžbinu". Prva naseljavanja su bila u opusjetili Sekić, Lovćenac. Od 1945.-1948. u Bačkoj se naselilo između 5 i 7 hiljada porodica, nema usaglašenih podataka o broju, ali vremenom se jedan dio, ne mogavši se priviknuti na drastično različite uslove, vratio u Crnu Goru.

1946. osnovan Bokserski klub Buducnost, a prvi predsjednik kluba bio je Pavle Radusinović - Nastao je iz bokserske sekcije Kulturno-zabavnog društva podgoričkog rejona Tećija. Prvi predsjednik Kluba bio je Pavle Radusinović, a prvi učitelj boksera Radomir – Ljato Bošković, nakon koga je ulogu trenera preuzeo Vili Robert, ratni zarobljenik, bivši profesionalni prvak Austrije u boksu. U prvim borbama, iste godine, bokserske rukavice su ukrstili Miro Radusinović i Radomir – Ljato Bošković, Marko Stajkić i Šućo Ferizović, Bato Perović i Branko Mirković. Klub je, kao član Prve lige od 1968. i prvak države u sezoni 1973/74, dao niz sjajnih takmičara, osvajača značajnih domaćih i međunarodnih titula: Huseina Mahmutovića, Zorana i Dragana Mugošu, Dejana i Marka Marovića, Dragana i Miodraga Perunovića, Budimira Razića, Sretena Dondića, Baja Kažića i mnoge druge. Među trenerima „Budućnosti” posebno mjesto pripada Gojku Radunoviću, koji je bio na čelu Kluba od 1960. do 1984.

U svijetu:

680. U stranačkim borbama koje su dovele do rascjepa islamskog svijeta na sunite i šiite, u bici kod Karbale, na Eufratu, ubijen Husein, pretendent na kalifski prijesto dinastije Alida. Kasnije postao šiitski svetac.

732. U bici kod Poatjea, grada u zapadnoj Francuskoj, Karlo Martel odnio je odlučujuću pobjedu nad Mavarima (Arabljanima) i zaustavio njihovo nadiranje u Francusku.

1813. Rođen Đuzepe Verdi, italijanski kompozitor, uz Vagnera najistaknutiji operski stvaralac 19. vijeka. Njegove prve opere, nastale u doba bujanja rizorđimenta (pokret za ujedinjenje Italije), odražavaju slobodarske nacionalne ideje tog pokreta ("Nabuko", "Lombardi", "Jovanka od Arka"). U drugom stvaralačkom periodu ističe se osobita melodijska invencija i snažna dramatika ("Travijata", "Trubadur", Rigoleto"). Podstaknut Vagnerom, ali ne ugledajući se na njega, u posljednje opere unosi nove dramske principe ("Aida", "Otelo").

1837. Umro francuski ekonomista Šarl Furije, socijalista-utopista. Pred kraj života stekao značajan broj pristalica koji su širili i pokušavali da ostvare njegovu ideju o eksperimentalnim zajednicama, falangama, kao prelaznom stupnju ka društvu sklada.

1888. Rođen ruski revolucionar Nikolaj Ivanovič Buharin, jedan od vodećih ideologa boljševika, funkcioner Kominterne. Zbog protivljenja Staljinovoj brutalnoj kolektivizaciji sela 1929. isključen iz Politbiroa partije, uhapšen 1937. i poslije montiranog procesa strijeljan 1938.

1901. Rođen švajcarski skulptor, slikar i grafičar Alberto Đakometi, poznat po nadrealističkim prostornim konstrukcijama i ekstremno izduženim bronzanim ljudskim figurama.

1911. Kineski nacionalni vođa Sun Jat Sen u Vučangu proglasio republiku i počeo revoluciju u kojoj je oborena dinastija Manču. Završena vladavina kineskih careva duga 2.000 godina.

1913. Završena gradnja Panamskog kanala, dugog 81,6 kilometara, kojim su spojeni Atlantski i Tihi okean.

1916. U Londonu rođen hrvatski vajar i grafičar Kosta Angeli Radovani.

1954. Lider Vijetnama Ho Ši Min ušao u glavni grad Hanoj, koji su dva dana ranije napustile francuske kolonijalne trupe.

1964. U Tokiju otvorene 18. moderne Olimpijske igre.

1970. Fidži, grupa od 322 ostrva u Pacifiku, dobio nezavisnost od Velike Britanije i današnji dan slavi se kao Dan nezavisnosti.

1970. Umro francuski političar Eduar Daladje. Kao premijer Francuske potpisao Minhenski sporazum 1938, koji je Hitleru omogućio da Sudetsku oblast u Čehoslovačkoj pripoji Njemačkoj.

1976. 98-godišnji Grk Dimitrion Jordanidis najstariji čovjek koji je istrčao maraton. To je učinio za 7 sati i 33 minuta.

1975. Filmske zvijezde Ričard Barton i Elizabet Tejlor vjenčali se drugi put. Sljedeće godine ponovo se razveli.

1980. U katastrofalnom zemljotresu u Alžiru poginulo 2.590 ljudi, 330.000 stanovnika grada El Asnam ostalo bez domova.

1982. SAD uvele sankcije protiv Poljske zbog odluke Vlade Poljske da zabrani sindikat Solidarnost.

1985. Umro američki filmski i pozorišni glumac Jul Briner, dobitnik Oskara za ulogu u filmu "Kralj i ja", mjuzikl u kome je godinama igrao i u pozorištu.

1985. Umro Orson Vels, reditelj, glumac, scenograf, novinar i romansijer. Njegov prvi film, "Građanin Kejn" (1941), djelo je virtuozne izražajne snage i originalnosti, tehničkih novina i novog načina montaže.

1990. SSSR i Njemačka potpisali ugovor o povlačenju sovjetskih vojnika iz Njemačke do kraja 1994. U Istočnoj Njemačkoj bilo stacionirano 380.000 sovjetskih vojnika sa 220.000 članova porodica.

1991. Skupština Srbije donijela odluku da zastava Srbije bude trobojka bez komunističkog simbola, zvijezde petokrake.

1995. Izrael, u skladu s mirovnim sporazumom s Palestinskom oslobodilačkom organizacijom, počeo povlačenje sa Zapadne obale i oslobodio iz zatvora 300 Palestinaca.

2000. Umrla Sirimavo Bandaranaike, bivša premijerka Šri Lanke, prva premijerka na svijetu. Učestvovala u osnivanju Pokreta nesvrstanih.

2001. Nobelovu nagradu za ekonomiju dobili Amerikanci Džordž A. Akerlof, A. Majkl Spens i Džozef E. Stiglic. "Analizom tržišta sa asimetričnim informacijama" pokazali u kojoj mjeri informacije utiču na funkcionisanje tržišta, od prodaje polovnih automobila do uspona i kolapsa na velikim berzama.

2005. U Beogradu proglašen početak pregovora o Sporazumu o stabilizaciji i pridruživanju Srbije i Crne Gore Evropskoj uniji.

2005. U egzilu u Južnoj Africi umro Milton Obote, prvi lider Ugande po sticanju nezavisnosti.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-10-10, 20:54
11. oktobar

1336. U kotorskim arhivima prvi put se Njeguši pominju kao Ledinac. Na osnovu više dokumenata došlo se do zaključka da su se Njeguši ranije zvali Ledinac, koji se pominje već 1335, a ime se promijenilo po potoku Nelgoše u Njeguše, koje se takođe pominje navedenih godina

1614. vijece Kotora odlucilo je da treba sacuvati zakone predaka i da je neophodno stampati Statut Kotora - Donijelo ju je Vijeće Kotorske opštine, da bi se sačuvali zakoni predaka, kako je navedeno, „iz vremena njihove slobodne vladavine”. Statut Kotora štampan je nakon dvije godine u Veneciji. To je bila kodifikacija pravnih normi koje su vijeća grada Kotora donosila na osnovu konkretnih potreba i zahtjeva građana, po uzoru na statute drugih mediteranskih gradova. Najstarije poglavlje kotorskog Statuta, koji je po redakciji naročito blizak dubrovačkom, potiče iz 1301.

1884. u Piperima je rodjen novinar Todor Bozović. Zbog bombaske afere bio je osudjen na smrt, a kasnije pomilovan. Kao srpski spijun kasnije je bio u SAD-u, a na Krfu ucestvovao u stvaranju dokumenata za prisajedinjenje Crne Gore Srbiji. Bio je poslanik izdajnicke Podgoricke skupstine i aktivno ucestvovao u gusenju Bozicne pobune.

1911. U Nikšiću je osnovana Pivara "Trebjesa". Lokaciju je dobila pored rijeke Bistrice, gdje se i danas nalazi, a ime po dobila brdašcu i izletištu koje se nalazilo nadomak varoši.

1917. umro je Filip Radicevic, najveci sakupljac nasih umotvorina. Nesto je objavio u Gusle crnogorske, a najvisi dio dao Vuku Karadziću. Jedno vrijeme je bio i direktor bolnice Danilo I.

1918. Po dolasku u Vašington na funkciju izvanrednog poslanika i opunomoćenog ministra Crne Gore u SAD, general Anto Gvozdenović organizovao je u Njujorku, u okviru svečanosti koje su se u čast saveznika odvijale u svim većim američkim gradovima, manifestaciju „Dan Crne Gore”. Najmanjem savezniku – Crnoj Gori pripao je najveći američki grad – Njujork. U velikoj povorci koja se kretala Petom avenijom učestvovalo je, kako je zabilježeno, više duša nego što je Crna Gora imala stanovnika, a na njenom čelu bila je vojska, muzika i crnogorska zastava. Svečanost je obavljena kod Spomenika slobode, na kojem se pored američke vijorila i crnogorska zastava. Tom prilikom održani su brojni govori u slavu Crne Gore i SAD. Poslije desetak dana Gvozdenovića je u zvaničnu audijenciju primio predsjednik Vilson i predao mu akreditivna pisma.

1930. na Cetinju je rođen Zdravko Velimirović, akademik, filmski reditelj i scenograf, redovni profesor filmske režije, šef katedre i dekan Fakulteta dramskih umjetnosti u Beogradu, po pozivu i profesor Montrealu. Režirao je devet i autor je 30-ak kratkih i dugometražnih dokumentarnih filmova. Dobio je značajne nagrade i priznanja na više domaćih i inostranih filmskih festivala. Najznačajniji njegovi filmovi su: Dan 14-ti, Vrhovi Zelengore, Lelejska gora, Derviš i smrt, Dorotej. Umro je 8. februara 2005. god.

1971. Prvi samostalni TV prenos - Tri godine nakon što je 1968. počela priprema programskih sadržaja TV Titograd, koji su do 1970. emitovani iz studija TV Beograd, TV Titograd je obavila prvi prenos jednog sportskog događaja. Bilo je to prilikom odigravanja fudbalske utakmice Jugoslavija – Luksemburg, na stadionu „Budućnosti” u Titogradu. Prenos je realizovan reportažnim kolima „tompson” i označio je prvi samostalni rad ekipe, u vrijeme kad je glavni i odgovorni urednik bio Radivoje Rabrenović. Komentatori su bili Milorad –Dugo Đurković i Milorad Radetić, a za tehničko vođstvo zadužen ing. Vuko Popović

2000. crnogorski alpinista Pavle - Dragan Milošević je preminuo pokušavajući da osvoji vrh Cho Oyu na Himalajima (šesti vrh po visini na svijetu - 8.203 m) i prema planinarskim običajima, sahranjen je u podnožju planine gdje je izgubio život.

2006. Crnogorski predsjednik Filip Vujanović predložio je Željka Šturanovića, tadašnjeg ministra pravde, za mandatara za sastav nove vlade. Demokratski lik i kapacitet, kao i izuzetno čestita ličnost Željka Šturanovića zavrijedili su puno poštovanje javnosti i bezrezervno povjerenje najveće parlamentarne partije i većinske koalicije da mu se povjeri odgovorna dužnost predsjednika vlade, kazao je Vujanović.

2008. Socijalistička narodna partija pozvala je građane Crne Gore na miran i dostojanstven protest, koji će se 13. oktobra održati ispred crnogorskog parlamenta. Glavni odbor te stranke ocijenio je da će se na taj način iskazati nezadovoljstvo zbog odluke Vlade Crne Gore da prizna nezavisnost Kosova i Metohije

u svijetu:

1521. Papa Lav X dodijelio je engleskom kralju Henriju VIII titulu "Branitelja vjere" pošto je kralj objavio knjigu u kojoj je osudio ideje vjerskog reformatora Martina Lutera. Henri VIII je 12 godina kasnije osporio autoritet rimokatoličke crkve, a 1534. se proglasio poglavarom anglikanske crkve.

1531. vojska švajcarskih katoličkih kantona porazila kod Kapela snage grada Ciriha i njegovih protestantskih saveznika. U bici je poginuo i protestanski vjerski reformator Ulrih Zvingli, jedan od najvećih teologa reformacije.

1579. Ubijen je Mehmed paša Sokolović, veliki turski vezir, porijeklom Srbin, poturčen kao dijete, školovan u Jedrenu drugi vezir postao je 1561. a veliki vezir 1565. godine. Zalagao se za popustljivost prema Srbima, davao im povlastice i gradio manastire, otvarao štamparije i 1557. godine obnovio Pećku patrijaršiju. Bio je žrtva atentata jednog derviša.

1806. rođen je Aleksandar Karađorđević

1884. rodjena je Eleanor Ruzvelt.

1899. Počeo je Burski rat između južnoafričkih burskih država Transval i Oranž i Velike Britanije. Po završetku rata 1902. godine, burske države su stavljene pod britansku vlast, a 1910. ušle su u Južnoafrički Savez (kasnije Južnofrička Republika), britanski dominion.

1936. Premijerno je pušten "Professor Quiz", prvi radio-kviz.

1937. rodjen je Bobi Čarlton.

1939. grupa američkih naučnika, među kojima i Albert Ajnštajn, obavijestili su predsjednika SAD-a Frenklina D. Ruzvelta o mogućnosti proizvodnje atomske bombe.

1945. Počeo je kineski građanski rat između snaga koje je predvodio Čang Kaj Šek i onih predvođenih Mao Ce Tungom.

1962. Papa Jovan XXIII otvorio je u bazilici Svetog Petra u Rimu Drugi vatikanski sabor, prvi takav skup od 1870. Sabor je trajao do 1965. i najavio je značajne reforme katoličke crkve u njenom prilagođavanju modernom svijetu.

1963. Umrla je francuska pjevačica Edit Pjaf, zvijezda kabarea i francuske šansone, najpopularnija pjevačica pedesetih godina 20. vijeka.

1963. Umro je francuski pisac, slikar i režiser Žan Kokto, koji je prošao sve faze moderne umjetnosti. kubizam, dadaizam, nadrealizam... Zbog raznovrsnosti svog opusa i artističkog univerzalizma važi za jednog od korifeja francuskog duha (roman "Strašna djeca", pozorišni komadi "Orfej" i "Antigona", filmovi "Ljepotica i zvijer" i "Orfejev testament").

1976. U Kini je, pod optužbom za zavjeru, uhapšena "četvoročlana banda" - udovica Mao Cedunga Đang Ching i tri bivša visoka funkcionera.

1977. U atentatu je ubijen predsjednik Sjevernog Jemena, pukovnik Ibrahim al Hamdi.

1980. Dvojica sovjetskih kosmonauta okončali su dotad najdužu misiju u kosmosu. U brodu "Saljut 6" oni su proveli u svemiru 185 dana.

1985. Četiri američka lovca presrela su egipatski avion sa otmičarima italijanskog putničkog broda "Akile Lauro" i primorali ga da sleti na Siciliju, gdje su otmičari uhapšeni. Otmičari su se 9. oktobra predali egipatskim vlastima koje su im odobrile da odlete u Tunis.

1988. Govor pape Jovana Pavla II prekinut je u Evropskom parlamentu u Strazburu kada je britanski poslanik iz Sjeverne Irske, protestantski svještenik Jan Pejzli, počeo da uzvikuje "antihrist", razvivši transparent na kojem je pisalo "Jovan Pavle II antihrist".

1993. U atentatu u Oslu teško je ranjen Vilijam Nigard, norveški izdavač "Satanskih stihova" Salmana Rušdija, britanskog pisca indijskog porijekla, kojeg je iranski vjerski vođa Homeini osudio na smrt.

1998. Ni nakon sedmočasovnih razgovora u sedmoj rundi pregovora, predsjednik SR Jugoslavije Slobodan Milošević i specijalni američki izaslanik Ričard Holbruk nijesu postigli dogovor oko rješavanja kosovske krize na osnovu rezolucije UN od 23. septembra. Pored prijetnji vojnom intervencijom NATO-a, Milošević je odbio Verifikacionu misiju koja bi pratila sprovođenje rezolucije.

1999. U Prištini je ubijen Bugarin Valentin Krumov, kao prva žrtva među pripadnicima međunarodnih mirovnih snaga koje su u junu 1999. raspoređene na Kosovu.

2000. Umro je Donald Đuar (63), predsjednik škotskog parlamenta konstituisanog 1999. prvi put nakon 292 godine.

2002. Vojni sud u Nišu osudio je četiri pripadnika Vojske Jugoslavije na višegodišnje kazne zatvora zbog ratnih zločina nad civilnim stanovništvom tokom rata na Kosovu.

2004. Ministri spoljnih poslova Evropske unije odlučili su da Libiji ukinu embargo na oružje, uveden 1986, čime je prihvaćeno odricanje Tripolija od oružja za masovno uništenje.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-10-10, 22:26
12. oktobar

1837. Petar Drugi Petrović Njegoš sklopio je ugovor o prodaji manastira Maine za 17 hiljada fiorina u srebru. Nakon pregovora koje je o sudbini manastira Maine vodio sa Austrijom još od samog proglašenja za vladiku, Petar II Petrović Njegoš potpisao je ugovor o prodaji Manastira i njegovog imanja Austriji, za 40.000 forinti. Na takav čin vladika je bio prisiljen jer je u protivnom austrijska vojska jednostavno željela da silom prisvoji staru primorsku rezidenciju crnogorskih vladika. Manastir je najvjerovatnije građen u XV vijeku, a 1630. obnovio ga je cetinjski jeromonah Visarion, u vrijeme vladike Ruvima. Nalazio se u graničnom pojasu sa Mletačkom republikom. Istu sudbinu doživio je dvije godine kasnije i manastir Stanjevići, kada je u maju 1839. prodat za 17.000 forinti u srebru.

1882. knjaz Nikola je uputio pismo Simu Matavulju sa molbom da se vrati na Cetinje - Knjaz Nikola uputio je pismo Simu Matavulju, koji se sa grupom crnogorskih đaka nalazio u posjeti Parizu, zatraživši da se, zbog neophodnosti prisustva procesu nastave u Cetinjskoj gimnaziji, što brže vrati u Crnu Goru. Obraćajući se nadzorniku i učitelju Matavulju, knjaz je napisao: „Vaše i dosadašnje odsustvo je od velike štete za ovdašnju školu jerbo se vaše kolege žale da nijesu u stanju da vas u njoj zastupe”.

1907. umro Savo Vrcevic, prosvjetni radnik i urednik listova Onogost i Nevesinje. Sin poznatog skupljaca narodnih umotvorina. Prosvjetni radnik, novinar i publicista. Rođen je 8. novembra 1848. u Kotoru, u porodici Vuka Vrčevića, poznatog sakupljača narodnih umotvorina. Od rane mladosti bavio se žurnalistikom. Zbog antiaustrijske djelatnosti morao je da napusti Boku i 1896. dođe u Nikšić, gdje je uređivao listove „Nevesinje” i „Onogošt”. Nakon toga prešao je na Cetinje, gdje je obavljao funkciju prvog sekretara Ministarstva unutrašnjih djela Crne Gore. Bavio se prevodilačkim radom i napisao nekoliko monografskih radova, literarnih crtica i priča.

1971. Skupština Socijalističke Republike Crne Gore donijela je Zakon o Društvu za nauku i umjetnost Crne Gore. Na osnovu njega, imenovana je Matičarska komisija. Ona je 6. marta 1973. donijela odluku o izboru članova Društva za nauku i umjetnost Crne Gore, koje je 10. jula održalo konstitutivnu sjednicu. Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore imalo je prilikom osnivanja 25 redovnih i 17 dopisnih članova. Desetog marta 1976. preraslo je u Crnogorsku akademiju nauka i umjetnosti..

1979. Umro je Ilija Savov Radulovic iz Komana, prvi Crnogorac koji je istrcao maraton.

u svijetu:

1492. Kristofor Kolumbo je prvi put stupio na tlo Novog svijeta. Poslije 33 dana plovidbe od Kanarskih ostrva njegova posada iskrcala se na Bahamska ostrva, sa uvjerenjem da su stigli u Aziju. Kasnije je to ostrvo Kolumbo nazvao San Salvador (Sveti Spas).

1518. njemački vjerski reformator Martin Luter, optužen za jeres, odbio je da se odrekne svojih teza pred papskim izaslanikom kardinalom Tomazom Kajetanom. Duboko pogođen trgovinom indulgencijama (papski oprost), Luter je 1517. na vrata crkve u Vitenbergu okačio svojih 95 teza o preuređenju katoličke crkve i pozvao na javnu raspravu. Taj događaj se smatra početkom reformacije.

1810. Prvi put je održan Oktobarfest. Kada se bavarski kralj Luis I oženio sa princezom Therese von Sachsen-Hildburghausen, kraljevska porodica je pozvala stanovnike Minhena da prisustvuju veselju održanom na poljima ispred gradskih kapija. Odluka da se ovakvo veselje ponovi i sljedećih godina ustanovilo je zapravo tradiciju održavanja Oktobarfesta, koji sada počinje krajem septembra i traje do prve nedjelje u oktobru.

1811. Paragvaj je proglasio nezavisnost od Španije i Argentine.

1822. Brazil je stekao nezavisnost od Portugalije.

1865. Rođen je srpski naučnik, geograf Jovan Cvijić. Predsjednik Srpske kraljevske akademije od 1921. do smrti i počasni doktor više inostranih univerziteta i akademija, predsjednik Teritorijalne komisije na Mirovnim pregovorima u Versaju. Proučavao je i Durmitor, sva njegova jezera i demografska kretanja na durmitorskom području.

1915. Izvršena je smrtna kazna nad Edit Luis Kavlengl, bolničarkom i humanistkinjom, koja je za vrijeme Prvog svjetskog rata kao bolničarka Crvenog krsta skrivala ranjene engleske i francuske vojnike i sa svojim saradnicima prebacivala ih u Holandiju. Iako je njegovala i mnogobrojne ranjene Njemce, njemački vojni sud osudio je na smrt.

1918. U dječjoj bolnici u Bostonu prvi put su korišćena "gvozdena pluća".

1924. Umro je francuski pisac Anatol Frans, jedan od velikana francuske književnosti s kraja 19. i početka 20. vijeka, koji je za života dobio sve počasti kojima se jedan pisac može nadati. Bio je član Francuske akademije i dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1921. ("Zločin Silvestra Bonara", "Pobuna anđela", "Taida", "Epikurov vrt", "Ostrvo pingvina").

1931. Svečano je otvoren spomenik Isusa Hrista sa raširenim rukama, "Korkovado", zaštitni znak Rio de Ženeira. Spomenik težak 1.145 tona napravio je francuski skulptor Maksimilijan Pol Landovski. Skulptura je visoka 38 metara, od čega je 8 metara samo postolje. Spomenik se nalazi na 710 metara visine i godišnje ga posjeti u prosjeku oko 770.000 ljudi.

1933. Alkatraz je postao federalni zatvor.

1934. Umro je Ronald Džon Mek Nil, najveći branitelj Crne Gore u britanskom parlamentu poslije 1918. g. U više navrata žestoko je kritikovao britansku politiku prema CG poslije Podgoričke skupštine, više puta postavljao pitanja o Crnoj Gori i u britanskoj štampi pisao u prilog crnogorskom pitanju.

1935. Rođen italijanski operski pjevač Lučano Pavaroti. Karijeru svjetske operske zvijezde počeo je 1961. ulogom Roberta u operi "Boemi" Đakoma Pučinija.

1942. U bici na pacifičkom ostrvu Gvadalkanal, Amerikanci su u Drugom svjetskom ratu porazili Japance i zaustavili njihovo nadiranje ka Australiji.

1960. Tokom debate o kolonijalizmu u Generalnoj skupštini UN, ljutiti sovjetski lider Nikita Hruščov skinuo je cipelu i tresnuo njome o sto nekoliko puta.

1964. U orbitu oko Zemlje lansiran je sovjetski vasionski brod "Vashod 1", prva svemirska letjelica sa višečlanom posadom.

1968. Afrička država Ekvatorijalna Gvineja stekla je nezavisnost poslije 190 godina španske kolonijalne uprave.

1968. Predvođena pukovnikom Omarom Torihosom Ererom, Nacionalna garda Paname oborila je proameričkog predsjednika Arnulfa Arijasa Madrida.

1968. Otvorene su 19. olimpijske igre u Meksiku. Norma Enriketa Basilio Satelo je prva žena koja je zapalila olimpijsku vatru.

1984. Tokom godišnje konferencije Konzervativne partije u hotelu "Grand" u Brajtonu, u kojem je boravila Margaret Tačer, britanski premijer, eksplodirala je bomba koju su podmetnuli pripadnici IRE. Pet ljudi je poginulo, a 30 je ranjeno.

1990. Ubice na motociklima u Kairu su ubili predsjednika egipatskog parlamenta Rifata Mahdžuba i trojicu njegovih tjelohranitelja.

1992. U Kairu je poginulo više od 550 ljudi u zemljotresu čiji je epicentar bio blizu velikih piramida u Gizi.

1996. U 92. godini je umro francuski teniser Rene Lakost, posljednji od "četiri musketara" koji su dominirali svjetskim tenisom dvadesetih godina 20. vijeka. Osnivač je čuvene kompanije za proizvodnju sportske opreme.

1999. U Sarajevu je na danasnji dan rođen šestmilijarditi stanovnik zemlje. Kum mu je bio generalni sekretar Ujedinjenih nacija Kofi Anan koji je tim povodom posjetio Sarajevo.

1999. Umro Vilt Čembrlen u 63. godini. Najznačajnija novinska agencija, "Asošijeted pres", uvrstila ga je neki mjesec kasnije među deset najboljih američkih sportista 20. vijeka, kao jedinog košarkaša pored Majkla Džordana. Vilt Čembrlen će ostati upamćen po tome što je 1962. godine u Heršiju, u utakmici protiv Njujorka, postavio rekord svih vremena, postigavši 100 poena na jednoj utakmici. Inače, u Čembrlenovoj statistici interesantan je podatak da je 118 puta zabilježio više od 50 poena po utakmici.

2001. Nobelova nagrada za mir dodijeljena je Ujedinjenim nacijama i generalnom sekretaru Kofiju Ananu.

2002. U bombaškom napadu na restoran i diskoteku na indonežanskom ostrvu Bali, poginule su 202 osobe, uglavnom strani turisti. Sud u Indoneziji osudio je na smrt glavne organizatore napada, članove ekstremne islamske grupe Džema islamija, za koju se osnovano sumnja da je povezana sa Al kaidom.

2003. U 90. godini umro je Patrik Dalzel-Džob, bivši poručnik Britanske kraljevske mornarice, za koga se vjeruje da je bio inspiracija za lik tajnog agenta Džemsa Bonda.

2006. Turski pisac Orhan Pamuk dobitnik je Nobelove nagrade za književnost, saopštila je u Stokholmu Švedska akademija. Nobelov komitet je odlučio da nagradi književnika "koji je, u potrazi za melanholičnom dušom svog rodnog grada, pronašao nove duhovne slike za sudare i preplitanja kultura". Dugogodišnja meta nacionalista zbog odbrane prava Jermena i Kurda, Pamuk (54), u svim djelima opisuje podjele turskog društva na istok i zapad.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-10-10, 22:35
13. oktobar

Evropski dan bezbjednosti u saobraćaju.

1784. U Sremskim Karlovcima hirotonisan je za arhijereja Petar Prvi Petrović Njegoš. U prisustvu tri arhijereja hirotonisao ga je mitropolit Arsenije Putnik. Petar Prvi postao je "episkop Černija Gori Skenderiji i Primorja". Mitropolit karlovački o tome je izvijestio crnogorskog guvernadura, a sam čin posvećenja u Karlovcima značio je produžetak tradicije rukopoloženja crnogorskih mitropolita u Ugarskoj. S obzirom na to da je 15. maja bio umro vladika Arsenije Plamenac kojeg je, mimo volje većine Crnogoraca, za svoga nasljednika odredio njegov ujak vladika Sava, ovim je mitropolitsko dostojanstvo u Crnoj Gori vraćeno kući Petrovića, najzaslužnijoj i najtalentovanijoj crnogorskoj porodici.

1846. u Sremu je rodjen Simo Popovic, pjesnik, koji je na poziv knjaza Nikole dugo boravio u Crnoj Gori, bio urednik lista Crnogorac i licni sekretar knjaza. Pjesnik, prevodilac, žurnalista, političar, istaknuti kulturni i javni radnik, jedan od izvanjaca koji su najduže boravili u Crnoj Gori. Iz Srema, gdje je rođen, u Crnu Goru je došao 1870, na poziv knjaza Nikole. Naredne godine postao je prvi urednik lista „Crnogorac” – prvijenca crnogorskog novinarstva. U toku oslobodilačkog rata 1876–78. bio je državni sekretar i sekretar knjaza Nikole, a nakon oslobođenja guverner Primorske oblasti sa sjedištem u Ulcinju, gdje se završio njegov životni put. U međuvremenu bio je ministar prosvjete i crkvenih poslova u crnogorskoj vladi i član Državnog savjeta Crne Gore. Bavio se i književnošću: pisao je spjevove i pjesme, a njegovi najznačajniji rad su „Memoari”. Umro je 20. avgusta 1921.

1860. U Kotoru je izvršena smrtna kazna nad Todorom Kadićem, crnogorskim emigrantom, koji je 1. avgusta iste godine izvršio atentat nad knjazom Danilom Petrovićem.

1913. otvoreno je crnogorsko poslanstvo u Srbiji, koje se nalazilo u Beogradu u Svetosavskoj ulici br. 41, a prvi ministar je bio Lazar Mijuskovic. Diplomatsko predstavništvo Kraljevine Crne Gore u Srbiji otvoreno je tek nakon balkanskih ratova. Ukazom kralja Nikole, za izvanrednog poslanika i opunomoćenog ministra Crne Gore u Beogradu imenovan je Lazar Mijušković, koji je na toj funkciji ostao do 1915. Otvaranje poslanstva obrazloženo je željom da se „što više razviju i učvrste odnosi između naših dviju bratskih država, koje su u posljednjem srećnom ratu zajedničkim naporima uklonile vjekovnu pregradu koja ih je razdvajala“. Poslanstvo se nalazilo u Svetosavskoj ulici br. 41. To je bila istovremeno i jedina diplomatska misija Crne Gore u inostranstvu do početka I svjetskog rata.

1965. na Cetinju je umro Aleksandar Leso Ivanović, pjesnik, najveći crnogorski liričar i novinar. I prije rata objavljivao je pjesme u časopisima "Venac" i "Zapisi" i književnom almanahu "Srž" kao i u listovima Pregled i Cetinjski odjeci. U toku rata sarađivao je sa listovima Stvaranje i Susreti, a kasnije je bio i novinar "Pobjede". Izdao je zbirku "Stihovi" 1950. i „Čapur u kršu” 1960 godine.

u svijetu:

54. Umro je rimski car i istoričar Klaudije I. Prema predanju, uzrok njegove smrti bile su otrovne pečurke koje mu je dala njegova žena Agripina da bi obezbijedila prijesto za svog sina iz prethodnog braka, Nerona. Tokom Klaudijeve vladavine, od 41. godine, područje južne Engleske organizovano je kao rimska provincija. Napisao je istoriju Rima i autobiografiju.

64. Umro Sveti Petar, prvi Papa, svetac Rimokatoličke crkve, jedan od 12 apostola.

1307. Rimski papa naredio je progon i ubijanje pripadnika vjerskog reda Templara kojom prilikom je ubijen i njihov vođa Žak Demalaj. Ubijanje Templara prekinuo je papa Klement peti 1312, odlukom kojom je ukinut ovaj monaško viteški red nastao 1118. godine.

1792. Položen je kamen temeljac za predsjedničku rezidenciju u Vašingtonu 1800. godine; predsjednik Džon Adams bio je prvi koji se uselio u ovu kuću, ubrzo poznatu kao Bijela kuća.

1815. Strijeljan je francuski maršal Žoakim Mira, najčuveniji među Napoleonovim komandantima armije, kralj Napulja od 1808. do 1815. Zarobljen je pri pokušaju da ponovo osvoji Napulj, a potom pogubljen.

1860. napravljena prva fotografija iz vazduha. Preciznije iz balona iznad Bostona u SAD.

1884. londonska četvrt Grinič ustanovljena kao univerzalni (nulti) meridijan od kojeg se računaju geografske dužine i vremenske zone na Zemlji.

1905. Umro je engleski glumac Henri Irving, jedan od najvećih tragičara 19. vijeka, prvi glumac kojem je 1895. dodijeljena plemićka titula.

1923. Turski parlament proglasio je Ankaru, bivšu Angoru, prijestonicom Turske.

1925. Rođena je Margaret Hilda Roberts, poznata kao Margaret Tačer. Godine 1979. postala je prva žena premijer u istoriji Velike Britanije i bila na tom položaju najduže od svih dotadašnjih premijera u 20. vijeku. Zbog nesuglasica u njenoj Konzervativnoj partiji, u novembru 1990. podnijela je ostavku.

1932. Rođen filmski reditelj i scenarista Dušan Makavejev, jedan od osnivača filmskog crnog talasa.

1943. Italija je objavila rat svom dotadašnjem savezniku Njemačkoj.

1962. Na Brodveju je premijerno izveden komad "Ko se boji Virdžinije Vulf" sa Utom Hagen.

1976. Bolivijski teretni avion "Boing 707", kojem je nakon polijetanja otpao jedan motor, pao je na glavnu ulicu Santa Kruza. Poginula su tri člana posade i više od 100 ljudi na tlu.

1977. Palestinci su oteli njemački Lufthanzin avion, sa zahtjevom da se oslobodi 11 zatvorenih članova njemačke Bader-Majnhof terorističke organizacije, poznate i kao Crvene brigade. Palestinski otmičari spustili su avion u Mogadišu, prijestonici Somalije tek 17. oktobra, prethodno usmrtivši jednog od pilota. Rano izjutra, njemačke specijalne jedinice zauzele su avion, oslobodivši 86 taoca i ubivši trojicu od četiri otmičara. Vođe Bader-Majnhofa na ovo su reagovale izvršivši samoubistvo u zatvorskoj jedinici u Njemačkoj.

1981. Hosni Mubarak izabran je za predsjednika Egipta.

1987. Prvi put su dresirani delfini korišćeni u vojne svrhe. Koristili su ih Amerikanci u Persijskom zalivu.

1988. Laboratorijsko ispitivanje je pokazalo da je "Torinski pokrov", u kojem je, prema vjerovanju mnogih hrišćana, sahranjen Isus Hristos, lažan i da potiče iz Srednjeg vijeka.

1989. zabilježen je rekordni pad vrijednosti akcija na berzi u Njujorku, poslije sličnog pada vrijednosti akcija na berzi u Londonu.

1990. u crkvi Svetog Vasilija Blaženog, na Crvenom trgu u Moskvi, održana je prva liturgija poslije 73 godine.

1993. Sud u Hamburgu proglasio je Njemca Gintera Parhea krivim zbog ranjavanja nožem jugoslovenske teniserke Monike Seleš, ali je na osnovu toga donio presudu koja je širom svijeta ocijenjena kao skandalozna. Parhe je kažnjen uslovno na dvije godine zatvora.

1997. Britanski premijer Toni Bler susreo se sa liderom Šin Fejna Gerijem Adamsom. To je bio prvi susret britanskog premijera i lidera Sjeverne Irske nakon više od 70 godina.

1997. Britanski supersonični automobil prvi je uspio da na tlu probije zvučni zid, postigavši brzinu od 1.222,7 kilometara na sat.

1998. Nakon sedmodnevnih intenzivnih pregovora i pod prijetnjom vojne intervencije NATO-a, predsjednik SR Jugoslavije Slobodan Milošević prihvatio je dolazak Verifikacione misije OEBS-a, koja će pratiti sprovođenje rezolucije Ujedinjenih nacija o Kosovu od 23. septembra i vazdušnu posmatračku misiju nad Kosovom.

2000. U terorističkom napadu na američki vojni brod u jemenskoj luci Aden poginulo je 17 mornara. SAD su za napad optužile saudijskog državljanina u egzilu Osamu bin Ladena.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-10-10, 22:41
14. oktobar

1807. Na sastanku ugovorenom na Napoleonovu inicijativu, u grbaljskom manastiru Podlastva pregovarali su francuski general Loriston i Petar I Petrović. Saglasili su se da pri crnogorskom Vladikatu, a ne unutar njega, bude postavljen francuski konzul čija bi osnovna dužnost bila da se poslovi od zajedničkog interesa obavljaju na najbolji način. Ovakav dogovor ipak nije bio po Napoleonovoj želji jer je imperator zahtijevao da konzul bude na Cetinju, kako bi preko njega mogao da kontaktira sa vladikom i istovremeno suzbije uticaj ruskog cara na crnogorske prilike.

1852. Izvanjac na mitropolitskoj stolici - Za arhimandrita Cetinjskog manastira u vrijeme uspostavljanja svjetovne vlasti u Crnoj Gori, knjaz Danilo i Crnogorski senat postavili su Dalmatinca Nikanora Ivanovića. Austrijski državljanin, Srbin porijeklom, koji se bez osnova predstavljao kao Crnogorac sa Njeguša, na Cetinje je stigao u junu iste godine. Prethodno se, nakon školovanja u Zadru i Šibeniku, zamonašio u manastiru Savina. Nakon što je šest godina bio iguman Cetinjskog manastira, 1858. hirotonisan je u Rusiji za mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve.

1912. crnogorska vojska, pod komandom Janka Vukotica, je pobijedila tursku vojsku u bici kod Berana.

1914. rodjen Djani Ivo Popovic poznati ljekar i pionir moderne grudne hirurgije u Jugoslaviji, licni ljekar J. Broza. Izuzetan medicinski stručnjak, redovni profesor Medicinskog fakulteta u Beogradu, redovni član CANU, mnogih međunarodnih stručnih zdravstvenih asocijacija, član Savjeta SR Crne Gore. Rođen je u Arizoni (SAD), medicinski fakultet studirao je u Zagrebu i Beogradu, gdje je i diplomirao. Učestvovao je u organizovanju Trinaestojulskog ustanka i tokom rata obavljao značajne funkcije u sanitetu. Nakon oslobođenja bio je i lični ljekar Josipa Broza Tita. Specijalizirao je opštu hirurgiju i urologiju, potom grudnu i kardiovaskularnu hirurgiju u SAD. Jedan je od pionira moderne hirurgije grudnog koša kod nas. Uveo je niz novih dijagnostičkih i terapeutskih metoda. Osnovao je hirurško odjeljenje bolnice „Dragiša Mišović”, čiji je bio načelnik, a potom i direktor Onkološkog instituta. Objavio je 70 naučnih i stručnih radova u domaćim i stranim časopisima i zbornicima. Nosilac je „Partizanske spomenice 1941”, ordena za hrabrost i niza drugih visokih stručnih i društvenih priznaja i nagrada, među kojima i AVNOJ-a. Umro je 23. decembra 1986.

1924. U Podgorici rođen prof. dr Dragutin Drago Vukotić. Nakon završenog medicinskog fakulteta specijalizirao je na Urološkoj klinici u Beogradu. Doktorirao 1976. godine. Za redovnog profesora univerziteta izabran je 1986. godine. Osnovao je prvo Urološko odjeljenje u Crnoj Gori 1957. godine u Nikšiću, a zatim u Titogradu 1968. Član je Internacionalnog, zatim udruženja urologa Francuske i Evropskog urološkog društva. Internacionalni biografski centar u Kembridžu imenovao ga je za međunarodnog naučnika 2001. godine. Bio je predsjednik Društva ljekara Crne Gore. Za doprinos razvoju struke i nauke dobio je brojna priznanja i nagrade: Plaketu Dr Petar Miljanić Društva ljekara Crne Gore, Povelju Saveza ljekarskih društava Jugoslavije, Plaketu Univerziteta Crne Gore, Trinaestojulsku nagradu Crne Gore 1967. godine i Nagradu AVNOJ-a. Bio je predsjednik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti od 1989. do 2001. godine.

u svijetu:

322. p.n.e. najveći govornik staroga vijeka Demosten izvršio je samoubistvo ispivši otrov. Kao vođa antimakedonske stranke u Atini, proslavio se govorima protiv Filipa II Makedonskog (filipike). Njegovi govori, od kojih je sačuvano oko 40 i smatraju se obrascem govorničke vještine.

1322. Vojska škotskog kralja Roberta I u bici kod Bilanda teško porazila engleske trupe kralja Edvarda II. Taj poraz prisilio Englesku da prizna nezavisnost Škotske.

1582. obzirom na reformu gregorijanskog kalendara u Italiji, Spaniji, Portugaliji.... 14. oktobar nije ni postojao.

1614. U Carigradu je umro pećki patrijarh Jovan. Borio se za jačanje oslobodilačke borbe slovenskih naroda na Balkanu protiv Turaka, sarađivao sa nikšićkim vojvodom Grdanom i hercegovačkim vladikom Visarionom, preko njih i sa pokretom u Crnoj Gori, Hercegovini i drugim krajevima. Svi njegovi planovi bili su bez uspjeha, a Turci su ga domamili u Carigrad i najvjerovatnije - tu su ga i umorili.

1806. Napoleonove trupe pobijedile Pruse i Saksonce u bitkama kod Jene i Auerštata. U narednih šest nedjelja Napoleon pokorio Prusku.

1809. Bečkim mirom Austrija prinuđena da Trst, dio Hrvatske i Dalmacije preda Napoleonovoj Francuskoj, Galiciju Poljskoj i Rusiji, a distrikt In Bavarskoj.

1882. Rođen irski državnik Emon de Valera, lider republikanskog pokreta Šin fejn od 1917. do 1926, predsjednik Irske od 1959. do 1973. Kao premijer, od 1937. do 1959, s dva kraća prekida, sporazumno riješio neka sporna ekonomska, politička i vojna pitanja s Velikom Britanijom. Predsjednik Lige naroda 1938. i 1939.

1890. Rođen general i državnik SAD Dvajt Dejvid Ajzenhauer, vrhovni komandant savezničkih snaga u II svjetskom ratu u Evropi, predsjednik SAD od 1953. do 1961, komandant NATO-a od 1950. do 1952, kada je dao ostavku zbog predsjedničkih izbora u SAD.

1894. U Beogradu, na liniji Kalemegdan-Slavija, pušten u saobraćaj prvi tramvaj na konjsku vuču.

1912. Na američkog predsjednika Teodora Ruzvelta pokušan je atentat. Preživio je zahvaljujući debelom kaputu i svežnju papira u unutrašnjem džepu kroz koji metak nije uspio da prođe.

1913. U najtežoj rudarskoj nesreći u Velikoj Britaniji, u rudniku uglja kod Glamorgena, u Velsu, poginulo 439 rudara.

1919. Rođen ekonomista Dragoslav Avramović, guverner Narodne banke Jugoslavije, čiji je program zaustavio stravičnu hiperinflaciju 1994. godine u SRJ.

1930. Rođen Žozef Dezire Mobutu, poznat kao Mobutu Sese Seko, predsjednik Zaira do maja 1997, kada je zbačen u pobuni koju je predvodio Loran Kabila. Vladao diktatorski od 1965, po okončanju petogodišnjeg građanskog rata u zemlji.

1933. Nacistička Njemačka napustila Ligu naroda i Konferenciju o razoružanju u Ženevi.

1939. Više od 800 britanskih mornara poginulo kada je, na početku II svjetskog rata, njemačka podmornica U47 uplovila u britansku ratnu luku i torpedima potopila brod Rojal ouk.

1941. Njemci su u Drugom svetskom ratu strijeljali oko 6.000 civila iz Kraljeva i okoline, zbog njihove podrške pokretu otpora.

1944. Njemački feldmaršal Ervin Romel, Pustinjska lisica, izvršio samoubistvo tabletom cijanida da bi izbjegao hapšenje zbog umiješanosti u zavjeru protiv Hitlera.

1944. Britanske i grčke snage oslobodile Atinu, pod njemačkom okupacijom od aprila 1941.

1947. Tokom probnog leta američkog vojnog aviona na mlazni pogon, kapetan Čarls Jeger postao prvi čovjek koji je probio zvučni zid.

1964. Nobelovu nagradu za mir dobio američki borac za ljudska prava crnaca Martin Luter King.

1964. Nikita Hruscov smijenjen i na celo SSSR-a dosao Leonid Breznjev.

1973. Na Tajlandu, vlada Tanoma Kitikačorna primorana da podnese ostavku pošto je armija odbacila njegov zahtjev da silom uguši studentske demonstracije.

1977. Umro američki pjevač i filmski glumac Hari Lilis Bing Krozbi, zvijezda holivudskog muzičkog filma, dobitnik Oskara za film "Idući svojim putem".

1988. Egipćanin Nagib Mahfuz postao prvi arapski pisac koji je dobio Nobelovu nagradu za književnost.

1990. Umro Leonard Bernštajn, američki pijanist, dirigent i kompozitor čuvenog mjuzikla "Priča sa zapadne strane". Dirigovao gotovo svim velikim američkim orkestrima, a od 1958. do 1969. vodio Njujoršku filharmoniju.

1994. Nobelovu nagradu za mir podijelili premijer Izraela Jicak Rabin, šef diplomatije Izraela Šimon Peres i vođa Palestinske oslobodilačke organizacije Jaser Arafat.

1999. Umro bivši predsjednik Tanzanije Džulijus Njerere, jedan od lidera Pokreta nesvrstanih, ključna ličnost u borbi za nezavisnost zemlje od Velike Britanije 1961, predsjednik države od 1962. do 1985. kada se, kao jedan od prvih postkolonijalnih afričkih lidera, dobrovoljno povukao sa vlasti. Na svahili preveo Šekspirova djela "Julije Cezar" i "Mletački trgovac".

2000. Alija Izetbegović se povukao iz Predsjedništva Bosne i Hercegovine. Zamijenio ga Halid Genjac.

2001. U nigerijskom gradu Kano ubijeno najmanje 200 antiameričkih demonstranata koji su dva dana palili crkve, džamije i radnje.

2003. Umro Moktar Uld Dada, prvi predsjednik Mauritanije. Na vlasti bio od 1960, kada je ta zemlja dobila nezavisnost od Francuske.

2003. Prvi put poslije NATO bombardovanja Savezne Republike Jugoslavije (1999. g.) u Beču su se sastali predstavnici Beograda i Prištine. Teme albansko- srpskih razgovora bile su povratak raseljenih, rasvjetljavanje sudbine nestalih, saobraćaj i energetike.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
16-10-10, 00:49
15. oktobar

Danas se obilježava Medjunarodni Dan Slijepih.

1812. Skadarski Mustaj paša, uz pomoć arbanaških Turaka i nekoliko francuskih oficira, napao je Ljubotinje. Namjeravao je da prodre do Cetinja kako bi slomio ratobornu Crnu Goru. U štabu turskog vojskovođe bilo je i 5 francuskih oficira, koji su smatrali, za razliku od Mustaj paše, da bi u cilju pokoravanja Crne Gore, trebalo prvo pokorit Brđane, pa onda Crnogorce. Odlučivši se za sopstveni plan, paša je pretrpio poraz koji su mu nanijeli Ljubotinjani potpomognuti od Vladike Petra I sa 800 Katunjana i 300 Ceklinjana i Riječana. U tim borbama teško je ranjen vladika Petar I, ali su Crnogorci i ovaj put imali pobjedu i zarobili trojicu francuskih oficira. 1906. U Crnoj Gori prestao je da funkcioniše heler - austrijski novac, a funkciju sredstva plaćanja počeo je da preuzima perper kao nacionalna valuta. Već u aprilu crnogorsko Ministarstvo finansija i građevine iskovalo je 209 hiljada perpera bronzanog i niklovanog novca.

1927. Umro Dušan S. Đukić - Pjesnik, publicista i političar. Rođen je 2. februara 1883. u Slavonskoj Požegi. Završio je Filozofski fakultet u Zagrebu. Radio je kao profesor u Bjelovaru, a od 1909. do 1915. boravio u Crnoj Gori. Kratko vrijeme, dok su Crnogorci 1915. godine držali Skadar, bio je predsjednik opštine u tom gradu. Tokom boravka u Crnoj Gori pripadao je „klubašima”. Sarađivao je u „Glasu Crnogorca”, „Cetinjskom vjesniku” i „Vjesniku” i sa Nikolom Škerovićem uređivao časopis „Dan”. Objavio je dvije zbirke pjesama.

1989. u Parizu je u 54. godini života umro Danilo Kiš književnik, jedan od najvećih novije epohe srpskohrvatskog govornog područja. Bio je dramaturg beogradskog "Ateljea 212" i lektor u Strazburu, Bordou i Lilu. Poznati su njegovi romani: Psalam 44, Mansarda, Rani jadi, Bašta, pepeo, Peščanik, Grobnica za Borisa Davidovića, Enciklopedija mrtvih, Čas anatomije, Poetika 1 i 2. Poslije njegove smrti izašli su Život, Literatura, Gorki talog iskustva, Skladište i Varija. Pisao je njegovanim stilom i moderno shvaćenom fabulom. Dobio je NIN-ovu nagradu za roman 1972. godine i nagradu "Ivo Andrić" 1984. godine.

2001. Stupila je na snagu Uredba Vlade CG o obaveznom isticanju dvovalutnih cijena, u markama i eurima, uz obavezno poštovanje pariteta 1 DM prema 1,95 eura koji su utvrdile evropske monetarna vlasti.

2003. Osnovano Udruzenje satiricara i humorista Crne Gore.

2006. Na graničnom prelazu na Ilijinom brdu kraj Vilusa, oko 19 sati, u Crnu Goru je ušla turska jedinica iz sastava EUFOR-a u Bosni i Hercegovini. Vojnici Turske ovuda su, tako, prošli prvi put od kako je prije 130 godina vojska otomanskog carstva napustila ove prostore i Crna Gora na Berlinskom kongresu postala nezavisna i međunarodno priznata država.

2007. Uzvišen je osjećaj i izuzetna čast biti ovdje i u ime Crne Gore potpisati Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa Evropskom unijom. Ovo je veliki dan za državu Crnu Goru za sve njene građane, rekao je predsjednik Vlade Crne Gore Željko Šturanović na ceremoniji potpisivanja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju u Luksemburgu. Komesar EU za proširenje Oli Ren ocijenio je današnji čin značajnom prekretnicom u odnosima Evropske unije i Crne Gore i čestitao narodu i vladi na dosadašnjim uspjesima. Predsjedavajući Savjeta EU gospodin Amado potpisivanje sporazuma vidi kao krupan korak približavanja Crne Gore Evropskoj uniji.

u svijetu:

70. p.n.e. Rođen Publije Vergilije Maron, najznamenitiji pjesnik carskog Rima, autor nacionalnog junačkog epa "Eneida", pastirskih pesama i didaktičkog spjeva "Georgike". Uzor latinskog i zapadnoevropskog književnog stvaralaštva, Danteov vodič kroz podzemni svijet.

1529. Završena prva opsada Beča povlačenjem turske vojske, sultana Sulejmana II Veličanstvenog. 1542. Rođen mogulski car Abu ul Fat Dželaludin Akbar, jedan od najvećih vladara Indije. Pokorio pobunjene države Gudžarat i Kašmir i osvojio Avganistan. Sproveo značajne reforme, ukinuo ropstvo i pokušao da stvori novu sinkretističku religiju koja bi ujedinila hinduse i muslimane.

1581. Pod pokroviteljstvom Katarine Mediči, u Parizu izvedena prva cjelovečernja baletska predstava. Taj dan se uzima kao datum nastanka baleta.

1582. stupio na snagu Gregorijanski kalendar. Eliminisano 10 dana, 5. oktobar postao 15.

1608. rođen je Evanđelista Toričeli, italijanski fizičar i matematičar, pronalazač živinog barometra, takozvanog Toričelijeve cijevi. Utvrdio je Zakon o isticanju tečnosti iz suda, usavršio teleskop, konstruisao mikroskop itd.

1783. Francuz François Pilatre de Rosier kao prvi covjek podigao se balonom na visinu od 20 metara.

1815. Napoleon Bonaparte poslat na ostrvo Sveta Jelena.

1817. Umro poljski nacionalni junak Tadeuš Košćuško, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost i ađutant Džordža Vašingtona, kasnije prvog predsjednika SAD. Po povratku u domovinu borio se protiv rasparčavanja Poljske, ali njegova vojska poražena u oktobru 1794. Umro u izbjeglištvu u Švajcarskoj.

1844. Rođen je Fridrih Niče, njemački filozof, profesor klasične filologije. Osnovu njegovog filozofskog učenja predstavlja ideja o natčoveku. Djela su mu više pjesničkog nego naučnog karaktera, a neko vrijeme je, naročito početkom 20. vijeka, uticao na književno stvaranje u većini evropskih zemalja. Djela: "Tako je govorio Zaratustra", "Ecce Homo", "Rođenje tragedije", ...

1894. Pod optužbom za veleizdaju u Parizu uhapšen francuski oficir Alfred Drajfus, počela afera koja je godinama potresala društveni i politički život Francuske. Drajfus bez dokaza osuđen na doživotnu robiju, ali poslije negodovanja javnosti i angažovanog istupa pisca Emila Zole otkriven krivac, Drajfus rehabilitovan.

1897. Rođen Ilja Ilf koji je zajedno sa Evgenijem Petrovom ( 1902.-1942.), knjizevni tvorac velikog kombinatora Ostapa Bendera.

1917. U šumi Vensen, nadomak Pariza, strijeljana Mata Hari, najpoznatija špijunka u I svjetskom ratu. Profesionalna igračica, specijalizovana za egzotične igre iz Indije i sa Jave, koja je važila za najljepšu ženu svijeta svog vremena...

1928. Vazdušni brod, balon 'Grof Cepelin' je prvi put prešao preko Atlantika.

1940. Premijera filma Diktator Carlija Caplina.

1945. Premijer višijevske Francuske u II svjetskom ratu Pjer Laval pogubljen zbog predaje zemlje nacističkoj Njemačkoj.

1946. Njemački SS ministar Herman Gering osudjen na Nirnberškom procesu na smrt vješanjem za ratne zločine. Nekoliko sati prije izvršenja presude, izvrsio je samoubistvo popivši otrov cijankalijum.

1949. U Mađarskoj pogubljeni Laslo Rajk, Tibor Sonji i Andraš Salai. Na montiranom sudskom procesu osuđeni na smrt kao buržoaski revizionisti i titoisti. Posmrtno rehabilitovani 1956, kao žrtve kulta ličnosti.

1962. Osnovana je u Londonu medjunarodna organizacija Amnesty International.

1964. Nikita Hruščov smijenjen sa mjesta prvog sekretara Komunističke partije SSSR-a, na njegovo mesto je došao Leonid Brežnjev. Premijer postao Aleksej Kosigin.

1970. U Melburnu se srušio do tada najveći most u Australiji, West Gate Bridge, povukavši u smrt 33 osobe.

1987. Ostrvo Fidži je proglasilo republiku i nezavisnost od Velike Britanje, kojoj je pripadalo od 1874. godine.

1990. Mihail Gorbačov je dobio Nobelovu nagradu za mir.

1991. Skupština BiH donijela Akt o reafirmaciji suverenosti Republike Bosne i Hercegovine. Tim činom odlučeno je da se povuku predstavnici BiH iz rada saveznih organa dok se ne postigne dogovor između svih republika koje sačinjavaju Jugoslaviju. Na to su pristali predstavnici SDA i HDZ, dok su predstavnici SDS-a odbili djelovati po donesenom aktu.

1993. Nobelovu nagradu za mir dobili su Frederik Viljem de Klark, predsjednik Južne Afrike i Nelson Mendela, vođa Afričkog Nacionalnog kobngresa, čime je priznato okončavanje aparthejda i stvaranje osnova za razvoj demokratije u Južnoj Africi.

1997. Kongoanski pobunjenici ušli u glavni grad Brazavil i zbacili predsjednika Paskala Lisubu. Poslije četvoromjesečnog građanskog rata na vlast se vratio bivši predsjednik Denis Sasu Ngueso.

1998. Na osnovu dogovora predsjednika Jugoslavije Slobodana Miloševića i izaslanika SAD Ričarda Holbruka, načelnik Generalštaba Vojske Jugoslavije Momčilo Perišić i komandant NATO-a Vesli Klark potpisali sporazum o uspostavljanju vazdušne posmatračke misije na Kosovu.

2000. Ubjedljivom pobjedom na parlamentarnim izborima Liberalna demokratija Slovenije Janeza Drnovšeka vratila se na vlast. Okončana šestomjesečna vladavina desnice na čelu sa Andrejem Bajukom.

2003. Kina kao treca drzava na svijetu lansirala u kosmos brod sa ljudskom posadom. U letjelici Šendžou 5 bio astronaut Jang Livei.

2006. Turski pisac Orhan Pamuk dobio Nobelovu nagradu za književnost.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
16-10-10, 13:18
16. oktobar

1803. povodom napada Sinoda Ruske pravoslavne crkve na Crnogorsku pravoslavnu Crkvu, Narodna Skupstina je odgovorila da je Crkva crnogorska samostalna i izbor Vladike zavisi samo od volje naroda crnogorskoga. Sveti sinod Ruske pravoslavne crkve uputio je pismo crnogorskom vladici Petru I kojim ga je optužio za navodnu zloupotrebu položaja crkvenog velikodostojnika i pozvao na odgovornost. Oklevetan da je bezbožnik te da narod ne poučava u vjeri, niti se pridržava svetih kanona ni vjeroučenja, vladika je po zapovijedi ruskog cara Aleksandra I pozvan na sud Svetog sinoda. To je bio jedan u nizu pokušaja diskreditacije crnogorskog vladike u kampanji koju je protiv njega i njegovog sekretara Franja Dolčija poveo ruski emisar Marko Ivelić, zbog sumnji da Petar I vodi profrancusku politiku i okreće leđa Rusiji kao pokrovitelju. Opštecrnogorski zbor i zemaljski glavari čvrsto su stali u odbranu dostojanstva vladike i nakon prepiske sa ruskim carem i Svetim sinodom, na zboru na Cetinju 3. jula 1804. usvojili dokument kojim su stavili do znanja i caru i Svetom sinodu da smatraju, kako nikome nijesu „toliko obavezni koliko njemu (vladici) za neumorni trud“ te da: „ mi sljedujemo njega i cijelo naše povjerenje polažemo u njega i vjerujemo što nam on reče“.

1851. Tri dana prije smrti vladika Petar II Petrović Njegoš saopštio je glavarima i senatorima okupljenim oko njegove postelje u Biljardi sadržaj testamenta čiji su primjerci (kopije) dostavljeni ruskoj vladi i poslaniku Rusije u Beču, kao i konzulu u Dubrovniku. Po testamentu, na čijem je dosljednom izvršenju vladika insistirao zaklinjući glavare da ga se pridržavaju, Pero Petrović, brat Njegošev, trebalo je da ostane predsjednik Senata i upravlja narodnim poslovima, dok Danilo, kojeg je Njegoš odredio za nasljednika, ne završi škole, odnosno dok se, kako je Petar II naglasio, „ne učini sposobnim narodom upravljati”.

1912. Tokom I balkanskog rata, u Štupelju je potpisan ugovor između serdara Janka Vukotića, komandanta Istočnog odreda, i Sefedin-bega Mahmutbegovića u ime stanovništva Peći, kojim se beg obavezao da na miran način primi crnogorsku vojsku u grad Peć, položi oružje i povinuje se zakonima Kraljevine Crne Gore. Serdar Janko Vukotić je, u ime gospodara i Vlade, garantovao građanima Peći slobodu vjere, časti i imanja, te da će svako ko im to bude uskratio odgovarati po zakonu Kraljevine Crne Gore.

1912. rodjen je narodni heroj Vojo Kovacević koji je sa sest clanova porodice ucestvovao u NOB-u. Jos dva njegova brata su proglasena narodnim herojima, a Vojo je umro 25 septembra 1997. godine.

1912. Oslobođeno Berane - Crnogorska vojska od 35.600 vojnika bila je podijeljena u tri operativna odreda: Zetski, Primorski i Istočni. Zadatak prva dva je bio da zauzmu Skadar, dok je Istočni odred upućen prema Sandžaku i Metohiji. Za razliku od pohoda prema Skadru, pohod cmogorske vojske prema Sandžaku i Metohiji bio je munjevit i uspješan. Odmah po prelasku crnogorsko-turske granice oslobođeno je više gradova, među kojima i Berane.

2002. Predsjednica crnogorskog parlamenta Vesna Perović raspisala predsjedničke izbore u Crnoj Gori za 22. decembar.

2006. Skupština Crne Gore postala 147. punopravni član Interparlamentarne Unije. IPU je osnovana 1889. godine kao međunarodna organizacija parlamenata suverenih država sa sjedištem u Ženevi. Danas okuplja predstavnike nacionalnih parlamenata, koji u svom radu razmatraju pitanja od međunarodnog značaja, doprinose unapređenju zaštite ljudskih prava i pomažu u konsolidaciji predstavničkih institucija širom svijeta. Organizacija djeluje u skladu s idejama vodiljama: sloboda, mir u svijetu, jednakost i poštivanje demokratskih načela.

u svijetu:

1758. Rođen američki filolog i leksikograf Noa Vebster. 1806. objavio svoj prvi rječnik engleskog jezika "Compendious Dictionary of the English Language", 1828. rječnik koji i sada nosi njegovo ime.

1793. U Parizu je pred oko 300 hiljada ljudi, giljotinirana Marija Antoaneta, francuska kraljica, supruga Luja 16. i kćerka austrijske carice Marije Terezije. Bila je najomraženija žena Francuske revolucije 1789. godine i pripisuje joj se ironična poruka gladnom narodu "kad nemate hleba, što ne jedete kolače". Presuda joj je izrečena zbog optužbe da je vezama sa bečkim dvorom izdala Francusku.

1813. Počela Bitka naroda kod Lajpciga. Snage VI antinapoleonovske koalicije porazile Napoleonove trupe i prisilile ga da se 19. oktobra povuče preko Rajne.

1846. Prvi put izveden veći operativni zahvat pod narkozom. Američki hirurg Džon Voren upotrijebio etar kao anesteziju pri uklanjanju tumora u Opštoj bolnici Masačusets u Bostonu.

1856. Rođen je Oskar Vajld, engleski književnik irskog porijekla . Najprije je pisao u stilu larpurlartizma, ali je ubrzo počeo da krši viktorijanske društvene i književne konvencije.

1869. Jedan hotel u Bostonu postao je prva zgrada sa unutrašnjim vodovodom u modernom smislu te riječi.

1886. Rođen izraelski državnik David Ben Gurion, jedan od lidera pokreta za stvaranje jevrejske države, prvi premijer, od 1948. do 1953, i ponovo od 1955. do 1963.

1888. Rođen američki pisac Judžin Gledston O'Nil, tvorac moderne američke drame, prvi dramski pisac iz SAD dobitnik Nobelove nagrade za književnost, 1936.

1908. Rodjen vrhovni vodja Albanije od kraja II svjetskog rata do smrti, 11. aprila 1985. godine, staljinista po ubjedjenju, Enver Hodža.

1923. Osnovana je kompanija "Dizni".

1927. Rođen Ginter Gras, jedan odnajznačajnijih njemačkih književnika XX vijeka. Svjetsku slavu stekao prvim romanom, "Limeni doboš". Oštar polemičar i društveni kritičar.

1945. Osnovana Organizacija Ujedinjenih nacija za hranu i poljoprivredu, FAO, sa osnovnim ciljem da podigne nivo ishrane i poboljšanja životnog standarda. 1979. taj datum ustanovljen kao Svjetski dan hrane.

1946. Na osnovu presude Međunarodnog suda za ratne zločine u Nirnbergu, obješeno 10 njemačkih nacističkih vođa. Među obješenima šef diplomatije Joakim fon Ribentrop i načelnik štaba Vrhovne komande njemačke vojske Vilhelm Kajtel.

1959. Umro Džordž Maršal, šef Generalštaba Vojske SAD u II svjetskom ratu, jedan od inicijatora programa za obnovu poslijeratne Evrope, po njemu nazvanog Maršalov plan. Dobitnik Nobelove nagrade za mir 1953.

1964. U pješčanoj pustinji Sinkjang izvršena je eksplozija prve kineske atomske bombe.

1970. U Stokholmu rođena Biljana Srbljanović, srpski dramski pisac, veoma angažovana kao protivnik nedemokratskog režima Slobodana Miloševića.

1973. Državni sekretar SAD Henri Kisindžer i sjevernovijetnamski političar Le Duk To dobili Nobelovu nagradu za mir, za uspješno okončane mirovne pregovore. To odbio da primi nagradu.

1978. Poljski kardinal Karol Vojtila izabran za 264. poglavara Rimokatoličke crkve kao prvi neitalijanski papa poslije 456 godina. Vojtila potom uzeo ime Jovan Pavle II.

1981. Umro izraelski general i ministar odbrane Moše Dajan, zaslužan za uspjeh u izraelsko-arapskom ratu 1967, kada je Izrael za šest dana osvojio Sinaj, Gazu, Zapadnu obalu i Golansku visoravan.

1982. Umro italijanski operski pjevač Mario del Monako, nazvan tenorom epohe. Zahvaljujući izuzetnom glasu i izvanrednom osjećanju za scenu, stekao popularnost i priznanje kritike.

1984. Crnački anglikanski biskup Johanesburga Dezmond Tutu dobio Nobelovu nagradu za mir kao druga istaknuta ličnost crnačke većine u Južnoj Africi kojoj je dodijeljena ta nagrada. Bivši predsjednik Afričkog nacionalnog kongresa Albert Džon Lutuli dobio tu nagradu 1960.

1996. Na stadionu u glavnom gradu Gvatemale poginulo 78, povrijeđeno više od 100 ljudi, u stampedu poslije pokušaja navijača bez karata da se probiju na tribine, kako bi posmatrali kvalifikacioni meč za Svjetsko fudbalsko prvenstvo.

1998. Pod pritiskom međunarodne zajednice, jedinice Vojske Jugoslavije na Kosovu počele povlačenje u matične garnizone, ali sukobi manjeg intenziteta srpskih snaga bezbjednosti i kosovskih Albanaca nastavljeni.

2002. Jugoslavija preuzela kopredsjedavanje Prvim radnim stolom Pakta za stabilnost Jugoistočne Evrope.

2003. Umro Laslo Pap, mađarski bokser, osvajač tri zlatne olimpijske medalje u srednjoj kategoriji.

2004. Umro Pol Nice, jedan od vodećih zagovornika hladnog rata i "arhitekta nuklearnog zastrašivanja".

2007. Todor Toše Proeski, 26-godišnji makedonski pjevač, poginuo u saobraćajnoj nesreći na autoputu Zagreb - Lipovac, na ulazu u Novu Gradišku. Vijest o smrti Proeskog bolno je odjeknula u cijeloj bivšoj Jugoslaviji. Makedonski parlament, Sobranje, po saznanju o tragičnom događaju, prekinuo je rad odavanjem počasti poginulom miljeniku nacije. Toše je bio jedan od najpopularnijih izvođača na cijelom Balkanu, čije su mnoge pjesme godinama na vrhu top lista Makedonije, Srbije, Crne Gore, BiH i Hrvatske. Bio je jedan od UNICEF-ovih ambasadora, predstavnik svoje države na pjesmi Evrovizije, dobitnik mnogih nagrada u svojoj i drugim zemljama. Sahranjen je uz najviše državne počasti.

uredio Hari Krisna

zvoncica
17-10-10, 22:38
17. oktobar

1767. Na opštecrnogorskom zboru na Cetinju potvrđena je odluka crnogorskih glavara sa skupa u Ćeklićima o, kako se tada vjerovalo, "dolasku ruskog cara u Crnu Goru". Šćepan Mali prihvaćen je za gospodara Crne Gore, - jer se predstavio kao ruski car Petar III. Sa oduševljenjem je prihvaćen jer, nakon smrti vladike Vasilija, nije bilo autoriteta koji bi sredio tadašnje prilike u zemlji. Plemenska zakrvljenost, pljačke, otimačina, ubistva, patnje, stradanja, nevolje i nesreće kao da su tražile "cara spasitelja" koji će zavesti red i mir. Pojavljivanje Šćepana Malog kao "božjeg glasnika i ruskog cara" kod naroda je stvorilo vjeru i poštovanje.Ne želeći da sa sebe skine veo tajanstvenosti i mesijanske uloge, Šćepan Mali poručio je u proklamaciji svojim budućim podanicima: „Kad istinitog boga upoznate i učinite opšte i vječno primirje među vas, da ne bi bilo nikakvih nesporazuma i krvoprolića, tada ćete saznati ko je Šćepan Mali”.

1797. Kampoformijski mir - Sklopljen je u noći između 17. i 18. oktobra u italijanskom selu Kampo Formio, nakon rata između Austrije i Francuske u Italiji kojim je Napoleon dobio Belgiju, lijevu obalu Rajne, Lombardiju, njene posjede u Albaniji i Jonska ostrva. Austrija je, kao naknadu za izgubljenu Belgiju i teritorije u Njemačkoj, dobila sve teritorije Venecije (Mletačke republike, koja je tim činom prestala da postoji) u Italiji, Istri, Dalmaciji i Boki kotorskoj.

1870. U cetinjskoj Čitaonici je prvi put otpjevana crnogorska državna himna. Komponovao je Anton Šulc na tekst Jovana Sundečića "Ubavoj nam Crnoj Gori". Himnu je otpjevalo Srpsko pjevačko društvo "Jedinstvo" iz Kotora, čiji je horovođa bio Šulc. Pjesmu je knjaz Nikola proglasio državnom himnom.

1887. umro je Jovan Jovo Masanović - Jedan iz plejade profesora i nastavnika Cetinjske gimnazije čije je djelovanje ispunilo značajne stranice crnogorske kulturno-prosvjetne i političke istorije. Rođen je 1857. u Gornjem Ceklinu. Kao jedan od prvih pitomaca koje je crnogorski Dvor poslao na školovanje u inostranstvo, otišao je u Moskvu da stiče znanja na Politehničkom učilištu. Po izbijanju Hercegovačkog ustanka i Veljeg rata vratio se da bi se borio u dobrovoljačkim četama. Prvi je likovni pedagog u Crnoj Gori i u neku ruku preteča crnogorske moderne. Jedan je od prvih propagatora socijalističke ideje u Crnoj Gori.

1894. Prvi crnogorski parabrod duge plovidbe "Jaroslav", obavio je posljednje komercijalno putovanje i stigao u Kotor. Bio je dug 96 m. nosivosti 4.500 tona, prevozio je žito iz Rusije, ugalj iz Engleske, drva iz Rijeke u Francusku i izvozio stoku iz Crne Gore. Ponekad je služio i kao knjaževa jahta. U Crnu Goru je stigao 1890. g. kao poklon ruske vlade, a do tada je služio ruskoj mornarici. Pošto je trošio mnogo uglja, vraćen je ruskom preduzeću Dobrovoljni flot, gdje je ubrzo imao havariju i prodat u staro gvožđe.

1991. Uoči Ministarske konferencije u Hagu, održana je Skupština Crne Gore, na kojoj je razmatran predlog Lorda Karingtona o rješavanju krize u SFRJ. Karingtonov predlog predviđao je stvaranje Saveza suverenih država umjesto SFRJ, koji crnogorska Skupština nije prihvatila. Međutim, definitivna odluka donesena je nakon, na brzinu organizovanog, referenduma na kome je većina prihvatila zajednicu sa Srbijom.

1996 umro Miomir Savićevic dugogodisnji predsjednik svjetske federacije za medicinu, autor 7 univerzitetskih udzbenika i 200 naucnih radova.
Nosilac partizanske spomenice i clan CANU.

1997. u Niksicu pocela sa radom Montena radio - Nezavisni radio koji je osnovala „Prevalitana holding” iz Podgorice, u okviru koje djeluju TV Montena i novinska agencija. „Montena radio”, čiji je prvi glavni i odgovorni urednik bila Tanja Knežević, emituje program iz Nikšića, na frekvenciji 96,8 megaherca. Njegov signal prostire se i na teritoriji Podgorice, Boke kotorske i sjevernog dijela Crne Gore.

2006. Otvorena diplomatska misija Crne Gore pri OEBS-u i UN u Beču. Sada su stvoreni uslovi da ozbiljno i sadržajno sarađujemo sa Ujedinjenim nacijama, Agencijom za atomsku energiju, sa OEBS-om i sa svim međunarodnim organizacijama koje imaju sjedište u Beču, a aktivne su u Crnoj Gori, kazao je Vesko Garčević, tadašnji ambasador Crne Gore pri OEBS-u i UN.

2006. Predsjednik Fudbalskog saveza Crne Gore Dejan Savićević dobio je jednoglasnu podršku Skupštine FSCG da i dalje bude na čelnoj funkciji, do isteka mandata 2009. godine. Za povjerenje Savićeviću glasali su svi prisutni delegati (43), od ukupno 53 članova Skupštine FSCG.
Na predlog Savićevića, Skupština je sa pet glasova protiv i jednim uzdržanim, razriješila predsjednika FK Zeta Radojicu Božovića dužnosti potpredsjednika FSCG i članstva u Izvršnom odboru FSCG.

u svijetu:

1760. Rođen je Klod Anri Sen Simon, francuski filozof, socijalista utopista. Smatrao je da tradicionalnu državu treba zamijeniti industrijskim društvom i da aristokrati, vojnici i birokati treba da ustupe mjesto industrijalcima, radnicima i seljacima.

1797. U italijanskom mjestu Kampoformio potpisan mirovni ugovor Austrije i Francuske. Ukinuta Mletačka Republika, Francuska dobila mletačke posjede u Albaniji i ostrva u Jonskom moru, Austrija Veneciju, Istru, Kvarner, Dalmaciju i Boku Kotorsku.

1803. Rođen mađarski političar Ferenc Deak, nacionalni lider od 1861. Nije prihvatao revolucionarni pristup Lajoša Košuta u rješavanju odnosa Austrije i Mađarske. 1865. objavio projekat o dualističkoj Habsburškoj monarhiji. Austro-ugarskom nagodbom izgubio na popularnosti, zamijerano mu na popustljivosti prema Austriji.

1849. U Parizu umro poljski kompozitor i pijanista Frederik Šopen, tvorac poljskog nacionalnog muzičkog izraza, jedan od najpopularnijih kompozitora muzičkog romantizma.

1854. Tokom Krimskog rata, britanske, francuske i turske trupe počele opsadu Sevastopolja i poslije 11 mjeseci zauzele najznačajniju luku ruske crnomorske flote. Mirovnim sporazumom u martu 1856. razoren grad vraćen Rusiji.

1855. Englez Henri Besemer patentirao postupak za preradu sirovog gvožđa u čelik.

1912. Srbija i Bugarska, devet dana poslije Crne Gore, objavile rat Turskoj. 18. oktobra pridružila im se Grčka i počeo Prvi balkanski rat. Za manje od mjesec dana oslobođen gotovo cio Balkan, rat završen primirjem 3. decembra. Mirovni ugovor kojim se Turska odrekla gotovo svih posjeda u Evropi potpisan u Londonu 13. maja 1913.

1915. Rođen američki dramski pisac Artur Miler. Istupio protiv nasilja vlasti u vrijeme makartizma. Jedno vrijeme bio u braku s glumicom Merilin Monro.

1919. Rođen kineski političar Džao Cijang. Kao premijer, 1980. počeo ekonomske reforme u Kini, 1987. naslijedio Hu Jaobanga na čelu Komunističke partije Kine. Smijenjen 1989. tokom političke krize izazvane prodemokratskim studentskim demonstracijama.

1920. Umro američki novinar Džon Rid, čija se djela "Deset dana koji su potresli svijet" i "Crvena Rusija" smatraju najboljom hronikom Oktobarske revolucije. Sahranjen u Moskvi, pod zidinama Kremlja.

1920. Rođen Montgomeri Klift, američki filmski glumac, poznat po ulogama ljubavnika sa primjesom psihopatoloških kompleksa. Umro je 1966. godine. Filmovi: "Mjesto pod suncem", "Odavde do vječnosti", "Nasljednica", "Stanica Termini"...

1931. Najčuveniji kriminalac svih vremena, Al Kapone, osuđen je u Čikagu zbog izbjegavanje poreza na 11 godina zatvora.

1945. Pukovnik Huan Peron izvršio državni udar i došao na čelo Argentine.

1957. Francuski pisac Alber Kami dobio je Nobelovu nagradu za književnost.

1967. Prvi put je izveden mjuzikl "Kosa".

1979. U Espou, Finska, rođen je Kimi Matias Raikonen.

1988. Kao odgovor tzv. mitinzima istine koje je organizovalo rukovodstvo Srbije, na Kosovu su počele masovne demonstracije Albanaca.

1989. U zemljotresu koji je pogodio područje San Franciska poginulo 67, povrijeđeno više od 600 ljudi.

1997. Na Kubi sahranjen Ernesto Če Gevara, tri decenije pošto je ubijen u Boliviji. Posmrtni ostaci legendarnog gerilskog vođe položeni u mauzolej u gradu Santa Klara.

1997. U požaru izgorjelo Jugoslovensko dramsko pozorište u Beogradu.

1998. U Londonu, gdje se oporavljao od operacije, uhapšen bivši čileanski diktator Augusto Pinoče. Hapšenje izvršeno na zahtjev Španije za izručenje radi suđenja za ubistva stotina španskih državljana tokom njegove diktatorske vladavine. Oslobođen u martu 2000, po povratku u Čile. Apelacioni sud u julu 2001. suspendovao sudski proces, proglasivši ga mentalno nesposobnim.

2001. U Jerusalemu ubijen ministar turizma Izraela Rehavam Zevi, u atentatu koji su izvršili pripadnici Narodnog fronta za oslobođenje Palestine.

2003. Haški tribunal osudio ratnog predsednika opštine Bosanski Šamac Blagoja Simića na 17 godina zatvora, a njegove bliske saradnike, Miroslava Tadića i Sima Zarića, na osam i šest godina zatvora za zločine tokom rata u Bosni i Hercegovini.

2005. Umro Ba Đin, jedan od najpoznatijih kineskih pisaca. Pisao o komunistima, nacionalistima i haosu u vrijeme Kulturne revolucije.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-10-10, 00:20
18. oktobar

1713. na Korčuli je umro Tripo Kokolja, barokni slikar. Rođen je u Perastu 1661. godine u porodici koja je u 16. v. iz Nikšića preselila u Boku. Slikarstvo je učio u Veneciji, a svojim djelima dostigao je vrhunac baroka u Boki Kotorskoj i Južnom Jadranu. Poznat je po oslikavanju Gospe od Škrpjela na ostrvu ispod Perasta. U palači svojih mecena Zmajevića u Perastu uradio je freske koje nijesu sačuvane. Oslikao je i pjevalište dominikanske crkve na Braču i neke svece na Korčuli.

1798. Na opštecrnogorskom zboru u manastiru Stanjevići izglasan je prvi crnogorski zakonik - Zakonik opšči crnogorski i brdski, poznat kao Zakonik Petra I. Imao je 16 članova. Njegovom usvajanju prethodila je Stega (zakletva) iz avgusta 1796, koja je bila jedna vrsta preambule uz Zakonik, dopunjen 17. avgusta 1803. sa još 17 članova. Zakonik je davao primat obavezi svakog Crnogorca da bez uzmaka brani integritet zemlje. Na istom skupu formirano je „Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog” kao centralni organ vlasti, u narodnom žargonu poznat kao „Kuluk”. Premda nije sačuvan spisak članova Praviteljstva, procjenjuje se da ih je bilo oko pedeset.

1891. Završena je izgradnja 10 kilometara dugog cetinjskog vodovoda, prvog u Crnoj Gori. Radove je finansirala knjeginja Milica, druga kćerka knjaza Nikole koja se 1889. g. udala za velikog kneza Petra Romanova. Vodomaterijal nabavljen je u Trstu, a objekat je projektovao slovenački hidrolog inženjer Štirlic.

1905. Zbog naraslih tenzija u zemlji, koje su bile rezultat zahtjeva za političkim i demokratskim slobodama, knjaz Nikola je objavio proklamaciju kojom je pozvao Crnogorce da izaberu svoje poslanike i, kako je saopštio, da mu ih pošalju na dogovor da zajedno donesu ustav za Crnu Goru. Obraćanje je bilo naslovljeno kao „Proglas narodu crnogorskome” ali su politički protivnici knjaza Nikole njegov poziv preimenovali u „Lučindansku proklamaciju”.

1918. Na Cetinju je rođen Mario Maskareli, slikar i grafičar. Preminuo u Risnu 2. avgusta 1966. godine.

1991. Na sastanku u Hagu, na kom je razmatrana situacija u SFRJ, utvrđen je predlog kojim je bilo predviđeno da sve republike tadašnje Jugoslavije budu priznate kao nove države. Momir Bulatović, tadašnji predsjednik Crne Gore, izjasnio se za nezavisnost Crne Gore.

2006. Evropska komisija i Savjet Evropske unije dali su agreman Slavici Milačić za izvanrednog i opunomoćenog ambasadora, prvog šefa Misije Crne Gore u EU.

u svijetu:

1405. Rođen Enea Silvio Pikolomini, papa Pije II od 1458, koji je pokušao da ujedini Evropu u krstaški pohod protiv Turske. Njegovi istorijski spisi sadrže vrijedne podatke o evropskim narodima, uključujući južnoslovenske narode.

1685. Francuski kralj Luj XIV poništio Nantski edikt i time lišio protestante vjerskih i građanskih sloboda koje im je 1598. garantovao kralj Anri IV. Oko 200.000 protestanata, uglavnom intelektualaca, potom je emigriralo u susjedne zemlje.

1697. Rođen italijanski slikar Đovani Antonio Kanal, poznat kao Kanaleto, čuveni majstor venecijanskih pejsaža.

1860. Britanske trupe tokom Opijumskog rata do temelja spalile Juanmingjuan, ljetnju carsku palatu u Pekingu.

1867. SAD formalno preuzele suverenitet nad Aljaskom, koju su 30. marta 1867. kupile od Rusije za 7,2 miliona dolara.

1893. Umro francuski kompozitor Šarl Guno, koji se proslavio operama "Faust" i "Romeo i Julija" i obradom Bahovog Prvog preludijuma "Meditacije" ili "Ave Marija".

1922. Osnovana je Britanska radio kompanija - BBC.

1925. Rođena grčka glumica Melina Merkuri, veoma angažovana šezdesetih godina XX vijeka u borbi protiv vojne hunte, potom ministar kulture u vladi grčkih socijalista.

1926. Rođen Čak Beri, američki kompozitor i pjevač, začetnik rokenrola.

1931. Umro američki pronalazač Tomas Alva Edison. Patentirao preko 1.000 izuma, među kojima su elektirčna sijalica sa ugljenim vlaknom, fonograf, mikrofon, kinetoskop. U njegovoj čuvenoj laboratoriji u Menlo Parku, blizu Njujorka, 1884. radio i Nikola Tesla.

1956. Rođena Martina Navratilova, jedna od najboljih teniserki svih vremena. Nastupala je za Čehoslovačku (gdje je rođena) a potom i za SAD. U svojoj karijeri osvojila je 18 pojedinačnih Grend Slem naslova i još 41 Grend Slem naslova u parovima. Turnir u Vimbldonu osvojila je čak 9 puta.

1967. Sovjetski vasionski brod "Venera 4" ušao u atmosferu Venere kao prva letjelica u istoriji astronautike i emitovao podatke na Zemlju. Kontakt izgubljen kada je brod bio na 27 kilometara iznad površine Venere.

1989. Pod pritiskom masovnih demonstracija generalni sekretar Jedinstvene socijalističke partije Istočne Njemačke Erih Honeker podnio ostavku, za novog šefa partije izabran Egon Krenc, ali su antivladine demonstracije nastavljene.

1991. Na drugom plenarnom zasijedanju Konferencije o Jugoslaviji u Hagu predsjednik Srbije Slobodan Milošević, odbio prijedlog Deklaracije o Jugoslaviji kojom je bilo predviđeno da bivše federalne jedinice postanu suverene i nezavisne međunarodno priznate republike. Milošević kasnije odbio sve ostale verzije "Sporazuma za opšte rješenje krize" u SFRJ koje su nudili međunarodni posrednici.

1998. Tajvanski izaslanik Ku Čen Fu, na kraju šestodnevne posjete Kini, razgovarao s kineskim predsjednikom Đangom Ceminom, što je bio prvi susret na najvišem nivou dvije strane od 1949.

1998. Najmanje 700 ljudi poginulo u eksploziji naftovoda na jugu Nigerije.

2001. Četiri sljedbenika Osame bin Ladena, vođe Al Kaide, osuđena u Njujorku na doživotnu robiju bez prava žalbe, zbog bombaških napada na ambasade SAD u Africi 1998.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
20-10-10, 01:31
19. oktobar

1851. umro Petar II Petrovic Njegos - Vladika i gospodar crnogorski, treći sin Marka (Damjanova) Petrovića i Anđelije (Martinović), po mišljenju mnogih najsjajnija duhovno-državnička i politička ličnost u dugoj istoriji Crne Gore. Rođen je 8. novembra 1748. na Njegušima. Kao desetogodišnjak, određen je za nasljednika vladike Save, i nakon zamonašenja postao arhiđakon. Godine 1762. otišao je sa vladikom Vasilijem u Rusiju na školovanje, ali se nakon vladičine smrti (1766) vratio u Crnu Goru, postavši sveštenik i arhimandrit, u vrijeme pojave samozvanca Šćepana Malog. Stupio je na prijesto poslije smrti vladike Arsenija Plamenca 1784. i iste godine zavladičen u Sremskim Karlovcima. Vladao je Crnom Gorom gotovo pola vijeka. Uspostavio je njeno istorijsko jedinstvo, objedinjavao sukobljena crnogorska plemena u jedinstveni nacion i centralizovao vlast, uobličivši dotadašnji proces nastajanja moderne novovjekovne crnogorske države. Lično je predvodio Crnogorce u dvije pobjedonosne, odlučujuće bitke protiv Osmanlija – u Martinićima i na Krusima, u junu i septembru 1796. godine. Uspješno je ratovao na Ljubotinju (1812) i Morači (1820), čiju je teritoriju sa Rovcima pripojio Crnoj Gori. U zajedničkim borbama Crnogoraca protiv Francuza oslobađao je Boku kotorsku (1813) koja je donijela odluku da se ujedini sa maticom Crnom Gorom i bio predsjednik Centralne komisije Boke i slobodne Crne Gore. Predano je radio na ostvarenju narodne sloge, oslobađanju okupiranih krajeva Crne Gore i njenom učvršćenju kao države. U tom smjeru, donio je poznata zakonska akta: Stegu i Zakonik crnogorski i brdski, te ustanovio Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog (Kuluk) koji je imao upravnu i sudsku vlast. Svojim sunarodnicima uputio je i niz poslanica koje uz snažan književni iskaz nose briljantne etičke poruke. Poznavao je nekoliko stranih jezika i vodio obimnu prepisku sa značajnim ličnostima svog vremena. Zbog velikih zasluga i ličnih vrlina, još za života je u narodu poštovan kao svetac. Na osnovu testamenta, na dan njegove smrti, za novog vladiku i gospodara Crne Gore na Opštecrnogorskom zboru izabran je sedamnaestogodišnji Radivoje Tomov, Petar II Petrović Njegoš.

1912. Oslobođen Plav. Pohod cmogorske vojske prema Sandžaku i Metohiji bio je munjevit i uspješan. Odmah po prelasku crnogorsko-turske granice oslobođeno je više gradova, među kojima i Plav.

1943. Rasformiran je Barski koncentracioni logor. Formirale su ga italijanske okupacione vlasti prethodne godine. Za 14 mjeseci postojanja kroz njegovih 28 drvenih baraka prošlo je oko 10.000 ljudi, među kojima je bilo i djece. Pri rasformiranju najveći broj logoraša je oslobođen, a jedan broj njih je prebačen u koncentracione logore u Njemačkoj.

1972. U jednodnevnoj posjeti Crnoj Gori boravili su kraljica Velike Britanije Elizabeta Druga, Princ Filip i princeza Ana.

1990. U Titogradu je izašao prvi broj crnogorskog nezavisnog nedjeljnika "Monitor". Osnivač lista bio je profesor doktor Miodrag Perović a utemeljivač biznismen Stanislav Ćano Koprivica. Uz nedjeljnik „Krug”, smatra se začetnikom nezavisnog crnogorskog novinarstva. Štampan je u početnom tiražu od 7.500 primjeraka. Prvi nezavisni štampani mediji su formirani kao vid kuturnog i političkog otpora vladajućoj, državnoj ideologiji crnogorske političke elite koja je u to vrijeme, u savezništvu sa politikom Slobodana Miloševića, propagirala rat sa susjedima i nacionalonu netrpeljivost.

1997. u Herceg Novom je umro Dušan Kostić, književnik i redovni član CANU. Gimnaziju je završio u Beranama, a književnost studirao u Beogradu. Učestvovao je u NOR-u, a poslije rata radio je kao novinar u Borbi, Radio Beogradu, Književnim novinama i Politici. Najznačajnije zbirke njegove poezije su Govor zemlje, Mreže, Lirika juga, Postojbina masline, Zrelo more, Tristija i druge. Objavio je i 30-ak knjiga poezije za djecu, četiri romana, šest knjiga putopisa i dvadesetak izbora iz poezije. Bio je nosilac više književnih priznanja.

1997. U drugom krugu predsjedničkih izbora u Crnoj Gori, Milo Đukanović je osvojio 174.475 glasova, njegov protivkandidat Momir Bulatović 169.257. Počeli mitinzi poraženog preśednika i njegovih pristalica, okupljenih ispod srpskih zastava, Šešeljevih, Karadžićevih i Dražinih postera imaju za cilj uvođenje vanrednog stanja.

2004. U Beogradu je umro Miodrag Miško Vukmanović, dugogodišnji crnogorski novinar, komentator Radija CG, jedan od osnivača nedjeljnika Monitor i RTV Montena. Bio je i jedan od osnivača Liberalnog saveza CG i prvi njegov potpredsjednik. Objavio je veliki broj političkih eseja, rasprava i polemike, za koje je dobio više nagrada i priznanja.

2004. u Herceg Novom umro Veljko Milatović, narodni heroj, političar i državnik. Rođen je u Nikšiću 1921. gdje je završio gimnaziju a Tehnički fakultet studirao je u Beogradu. Bio je jedan od organizatora 13-julskog ustanka u rodnom Nikšiću, a u ratu je obavljao odgovorne dužnosti. Poslije oslobođenja dugo je obavljao više političkih i državničkih funkcija u CG i Jugoslaviji. Obavljao je i dužnost direktora i glavnog i odgovornog urednika Pobjede, bio je osnivač i prvi urednik Omladinskog pokreta. Zalagao se za samoosvješćivanje i samobitnost CG, za osnivanje crnogorskog univerziteta, dnevnih novina, državne TV... Od 1982-84. g. bio je član Predsjedništva CKSK Jugoslavije, kada je iznenada podnio ostavku, povukao se iz politike i otišao u penziju.

2007. Crna Gora dobila novi ustav, prvi od obnove njene nezavisnosti, odlučila je dvotrećinska većina Ustavotvorne skupštine sa 55 glasova DPS, SDP, HGI, PZP, BS i LP. Protiv usvajanja ovog akta glasao je 21 poslanik iz SL, NS, DSS, kao i SNP, za koju se do izjašnjavanja nije znalo hoće li podržati najviši pravni akt. Istim brojem glasova podržan je i Zakon o sprovođenju Ustava. U skupštinskoj sali nije bio Ferhat Dinoša (DUA), a Mehmet Bardhi (DSCG) i Vaselj Siništaj (AA) izašli su uoči glasanja

u svijetu:

1216. Umro engleski kralj Džon Bezzemljaš. 1215. godine morao da popusti u sukobu s plemstvom i potpiše Veliku povelju slobode, "Magna kartu". Tom poveljom ograničena je vlast kralja i postavljeni su temelji engleske ustavnosti i javnog prava

1745. Umro je Džonatan Svift, engleski pisac irskog porijekla, jedan od najoštroumnijih kritičara ljudskih naravi i poroka i jedan od najvećih satiričara Engleske. Djela: Guliverova putovanja, Priča o buretu...

1812. Napoleonove trupe počele povlačenje iz Moskve.

1813. Okončana "Bitka naroda" kod Lajpciga u kojoj su ujedinjene vojske više evropskih država, predvođene Rusijom, Pruskom i Austrijom, porazile Napoleona i prisilile ga da se povuče preko Rajne.

1864. Rođen franucuski hemičar i industrijalac Ogist Limijer, koji je s bratom Lujem napravio prvu filmsku kameru. Braća Limijer otkrila postupak snimanja u prirodnim bojama i u pariskoj kafani "Gran kafe" 28. decembra 1895. priredili prvu filmsku predstavu na svijetu.

1872. U Novom Južnom Velsu u Australiji nađen "Holtermanov grumen", ploča škriljca težine 235,14 kilograma, u kojoj je bilo 82,11 kilograma zlata, najveća količina ikada nađena.

1875. Umro engleski fizičar Čarls Vitston, pionir telegrafije. Izumio metod za određivanje električnog otpora i istraživao elektricitet, svjetlost i zvuk.

1918. U Zagrebu u Prvom svjetskom ratu Narodno vijeće Srba, Hrvata i Slovenaca donijelo Deklaraciju o ujedinjenju svih Južnih Slovena u jednu državu.

1937. Umro novozelandski fizičar engleskog porijekla Ernest Raterford, dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1908, jedan od utemeljivača moderne atomske teorije.

1984. Pripadnici poljske službe bezbjednosti kidnapovali varšavskog svještenika Ježi Popjeluška i poslije mučenja ga bacili u vještačko jezero kraj Vloclaveka. Javni proces ubicama, na čelu s funkcionerom službe bezbjednosti, 1985. odigrao značajnu ulogu u procesu raspada komunističkog režima u Poljskoj.

1986. Predsjednik Mozambika Samora Mašel i 30 njegovih pratilaca poginuli u avionskom udesu u blizini granice s Južnom Afrikom.

2001. Najmanje 350 ljudi nastradalo kada je pretrpani brod, koji je prevozio iračke emigrante, na putu od Sumatre ka Australiji potonuo u blizini Jave.

2002. Na referendumu u Irskoj prihvaćen ugovor iz Nice o proširenju Evropske unije za 12 novih članica. Na prethodno održanom referendumu 7. maja 2001. taj ugovor odbilo 54 odsto glasača.

2003. U Sarajevu u 78. godini umro Alija Izetbegović, bivši predsjednik Bosne i Hercegovine i dugogodišnji lider Stranke demokratske akcije.

2003. Misionarka Majka Tereza proglašena je blaženom. Čin beatifikacije obavio je papa Jovan Pavle Drugi pred više od 150 hiljada vjernika na Trgu Svetog Petra u Vatikanu.

2005. U Bagdadu je počelo suđenje svrgnutom iračkom predsjedniku Sadamu Huseinu i još sedmorici njegovih saradnika, zbog ubistva više od 140 šiita u selu Dudžail, sjeverno od Bagdada.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-10-10, 01:11
20. oktobar

1838. Na Grahovu su Petar Drugi Petrović i Ali-paša Stočević potpisali Ugovor o Grahovu i graničnom miru. Ugovorom je Grahovo ostalo u sastavu Osmanskog carstva, ali je njime utvrđeno da se Grahovljani slobodno vrate u svoje kuće i na svoju zemlju, da im sudi vojvoda Jakov Daković i da na Grahovu ni Turci ni Crnogorci ne mogu graditi ništa. Ubrzo se pokazalo da ugovor nije riješio neka važna pitanja, pa je stoga došlo do novog, koji je potpisan u Travniku.

1840. na Borovoj glavi turska vojska predvodjena sinom Smail-age Cengića, krenula je u osvetu. Vojska Ali-paše Rizvanbegovića, koja je brojala oko sedam hiljada ljudi pod komandom Asan-bega Resulbegovića i Smail-aginog sina Rustan-bega, sukobila se sa drobnjačkom vojskom od oko 1.100 ljudi pod komandom Novice Cerovića. Osmanlije su nanijeli težak poraz Drobnjacima kojih je u tom boju poginulo oko 100, a cijela oblast pala je pod osmansku vlast, osim sela Strug, Sirovac i Malinsko. Nakon te bitke Novica Cerović sklonio se na Cetinje.

1894. Otvoren je Carev most u Nikšiću i obavljeno i osvećenje, jednog od najljepših mostova u Crnoj Gori. Most je dug 269 metra, širok sa parapetima 5,90 visok 12 metara i podignuta na stubovima sa 18 svodova . Građen je od ogromnih kamenih znalački obrađenih kvadara, ima 16 svodova i dva dodatna otvora, a građen je uz pomoć ruskog cara Alekdandra Trećeg, zbog čega je i dobio ime. Prilikom osvećenja mosta, monumentalne građevine u novom Nikšiću, knjaz Nikola je održao govor kojim je izrazio oduševljenje zbog izuzetnog građevinskog poduhvata. Podsjetio je da je izgradnju mosta koji je projektovao inženjer Josip Slade finansijski znatno pomogao ruski car Aleksandar III. To je knjazu i bio motiv da novom mostu da ime Carev most. Građevina je sazdana od tesanog kamena, duga je 269 m.

1912. Oslobođeno Gusinje. Pohod cmogorske vojske prema Sandžaku i Metohiji bio je munjevit i uspješan. Odmah po prelasku crnogorsko-turske granice oslobođeno je više gradiva među kojima i Gusinje.

1932. U Podgorici rođena Olga Perović. Završila je Filozofski fakultet. Bila je novinar Omladinskog pokreta i Radio Titograda, urednik lista Komunist za Crnu Goru, član Upravnog odbora fonda za unapređenje likovne umjetnosti "Moša Pijade", član redakcije edicije Umjetnost na tlu Jugoslavije, urednik Likovne enciklopedije Jugoslavije za Crnu Goru, član redakcije Enciklopedija Crne Gore. Bila je i urednik u časopisima Stvaranje, Susreti i Praksa i član redakcije i Savjeta revije Ovdje. Član je Matice crnogorske, Crnogorskog PEN centra, Međunarodnog udruženja likovnih kritičara AISA, vanredni član CANU. Bila je član Izvršnog vijeća Crne Gore i predsjednik Republičkog komiteta za informisanje, kao i član Predsjedništva SRCG od 1986. do 1990. godine. Usavršavala se kroz studijske boravke u inostranstvu u: Italiji, Francuskoj, SSR-u, Njemačkoj, Libanu, Siriji, Egiptu, Kini, Americi, Kubi, Meksiku, Mađarskoj, Rumuniji, Čehoslovačkoj, Poljskoj, Austriji. Autor je brojnih monografija i monografskih kataloga o slikarima i ukupnoj likovnoj umjetnosti u Crnoj Gori.

1957. umro je poznati ljekar i diplomata Niko Miljanić, sin takodje poznatog crnogorskog ljekara, Petra Miljanića. Ljekar i državnik, rođen 2. oktobra 1892. na Cetinju, u porodici poznatog crnogorskog ljekara Petra Miljanića. U petoj godini ostao je bez oca. Školovao se u Ženevi i Lozani, studirao na Medicinskom fakultetu u Parizu. Studije je prekidao jer je kao dobrovoljac učestvovao u I balkanskom i I svjetskom ratu. Okončao ih je 1918. godine. Jedan je od utemeljivača Medicinskog fakulteta u Beogradu (1920) i Anatomskog instituta. Osnivač je i prve Mediko-hirurške klinike u Beogradu (1921), kasnije nazvane „Bolnica Sveti Vasilije Ostroški”. Aktivno je učestvovao i u II svjetskom ratu, tokom kojeg je osposobio bolnicu u Risnu, a 1943. u Kolašinu je izabran za predsjednika CASNO-a. I poslije rata radio je na organizaciji zdravstvene službe u Crnoj Gori, obnovi Crvenog krsta, otvaranju narodne bolnice na Velimlju i niza zdravstvenih stanica širom Crne Gore. Bio je član Naučnog društva Crne Gore od njegovog osnivanja, 1950. godine. Za života je dobio brojna strana i domaća priznanja i odlikovanja. Napisao je više značajnih radova iz oblasti anatomije.

1990. Osnivački kongres Demokratske partije socijalista Crne Gore - Prvi, osnivački, Kongres, koji je održan u dva dijela stranka je počela kao Savez komunista Crne Gore da bi u drugom zasijedanju, 22. juna 1991.g. nakon ankete koja je sprovedena među članstvom ime promijenjenila u – Demokratska partija socijalista Crne Gore. Za predsjednika stranke izabran je Momir Bulatović, dotadašnji predsjednik SK Crne Gore.Između dva zasijedanja Kongresa tj. 9. 12. 1990. održani su prvi višestranački izbori u CG. Na ovim izborima Demokratska partija socijalista, odnosno, tadašnji Savez komunista Crne Gore, osvojio je 83 od ukupno 125 mandata u Skupštini Crne Gore.

2003. Kod Ulcinja je počelo istraživanje crnogorskog podmorja, da se utvrdi da li ima nafte i gasa. Istraživanje su vršili Jugopetrol i britanska kompanija Remko.

U svijetu:

1728. U Kopenhagenu izbio požar koji je uništio veći dio grada.

1740. Umro rimsko-njemački car Karlo VI, posljednji muški potomak habsburške dinastije. Poslije uspješno vođenog rata protiv Turske sklopio povoljan mir u Požarevcu.

1718. Poslije novog rata, Beogradskim mirom 1739. izgubio gotovo sve teritorije stečene Požarevačkim mirom. Da bi osigurao prijesto kćerki Mariji Tereziji, 1713. objavio Pragmatičnu sankciju, kućni zakon dinastije Habsburg.

1827. U pomorskoj bici kod Navarina, tokom grčkog rata za oslobođenje, ruski, britanski i francuski brodovi uništili tursku i egipatsku flotu.

1854. Rođen francuski pjesnik Artur Rembo, koji je svoja najbolja djela napisao između 17. i 20. godine. Njegova poezija uticala na sve poetske pravce XX vijeka, a posebno na simboliste i nadrealiste.

1890. Umro engleski istraživač i putopisac Ričard Barton, prvi Evropljanin koji je, 1858, vidio jezero Tanganjika u Africi. Napisao više od 50 knjiga putopisa i preveo knjigu arapskih pripovjedaka "1.001 noć".

1891. Rođen engleski fizičar Džejms Čedvik, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1935. 1932. otkrio neutron, a od 1943. do 1945, kao glavni britanski instruktor, radio na projektu "Menhetn", razvoju atomske bombe u Los Alamosu, SAD.

1935. Kineske revolucionarne snage Mao Cedunga stigle u pokrajinu Šensi na sjeverozapadu Kine i time okončale "Dugi marš", oko 10.000 kilometara, počet godinu dana ranije sa jugoistoka zemlje, tokom kog su probile četvorostruku blokadu Čang Kaj Šekovog Kuomintanga.

1935. Alijansa ženskih pokreta Jugoslavije u više gradova organizovala zborove zahtijevajući jednako, opšte, tajno, aktivno i pasivno pravo glasa za sve građane oba pola.

1944. Jedinice Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije pod komandom generala Peka Dapčevića i Crvene armije pod komandom generala Vladimira Ivanoviča Ždanova u Drugom svjetskom ratu oslobodile Beograd.

1949. Jugoslavija izabrana za nestalnog člana Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.

1971. Kancelar Zapadne Njemačke Vili Brant dobio Nobelovu nagradu za mir.

1973. Britanska kraljica Elizabeta II otvorila novu Opersku kuću u Sidneju.

1992. Umro srpski političar publicista Koča Popović, učesnik građanskog rata u Španiji, jedan od organizatora ustanka u Srbiji u Drugom svjetskom ratu. Poslije rata bio na mnogim funkcijama u Jugoslaviji, potpredsjednik Republike i dugogodišnji šef jugoslovenske diplomatije. Poslije obračuna Josipa Broza Tita s liberalnom strujom u Srbiji povukao se iz političkog života. Kao pisac i publicista pripadao grupi beogradskih nadrealista, koja je snažno djelovala na srpsku književnost između dva rata.

2000. U Ugandi saradnjom lokalnih i međunarodnih zdravstvenih radnika zaustavljeno širenje epidemije uzrokovane smrtonosnim virusom ebola, od kog je umrlo 47 i zaraženo više od 75 osoba.

2001. Na hiljade demonstranata na ulicama francuskih gradova protestovalo protiv države zbog zavisnosti od nuklearne energije, od koje potiče više od tri četvrtine energije Francuske.

2003. Misionarka Majka Tereza proglašena blaženom. Čin beatifikacije obavio papa Jovan Pavle II pred više od 150.000 vjernika na Trgu svetog Petra u Vatikanu.

2003. Haški tribunal objavio optužnice protiv generala Vojske Jugoslavije Nebojše Pavkovića i Vladimira Lazarevića i policijskih generala Sretena Lukića i Vlastimira Đorđevića za zločine na Kosovu 1999.

2003. U Beogradu preminuo pozorišni i filmski glumac Miodrag Petrović Čkalja, dobitnik Nušićeve nagrade za životno djelo, Sterijine nagrade, Sedmojulske nagrade i brojnih drugih nagrada i priznanja. Popularnost stekao ulogama u humorističkim televizijskim serijama.

2005. Istraga UN otkrila da su oficiri sirijske i libanske obavještajne službe bili uključeni u atentat na bivšeg libanskog premijera Rafika Haririja.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-10-10, 01:03
21. oktobar

1846. Crnogorcima u Boki koji se bave trgovinom austrijski car dao ekonomske olakšice.

1886. Poravnanjem izmedju crnogorske vlade i turskog poslanstva, potpisan je dogovor o emigrantima - Na Cetinju je postignuto poravnanje između crnogorske vlade i osmanskog Carskog poslanstva u pogledu uređenja pitanja emigranata i njihovih dugova. Između ostalog, odlučeno je da će se svakom muslimanu koji živi u Knjaževini dati potpuna sloboda da se iseli kad hoće, te da će iseljeni muslimani ili oni koji žele da se isele iz Crne Gore uživati uvijek potpunu slobodu što se tiče prodaje njihovih nepokretnih dobara koja se nalaze u zemlji, shodno crnogorskom zakonu.

1887. umro je Jovan Masanov Vukotić poznati crnogorski junak i komandant Cevskobjelickog bataljona. Kralj Nikola ga je opjevao u svojim pjesmama.

1907. otkrivena zavjera koja je kasnije nazvana Bombaska afera - U toku zavjere protiv knjaza Nikole i crnogorske vlade, organizovane uz pomoć srpskih političkih krugova, poznate pod nazivom „Bombaška afera”, Stevan Rajković, jedan od zavjerenika, napušten od vođa i organizatora planiranog terorističkog čina, donio je bombe (koje su stigle iz Kragujevca) na Cetinje, u kabinet crnogorskog ministra unutrašnjih poslova i obavijestio ga o cijeloj akciji. To je učinio iz straha da ne bude otkriven sa bombama koje je izvjesno vrijeme čuvao u Kotoru. Nakon dva dana, vlada Lazara Tomanovića izdala je saopštenje o otkrivenoj zavjeri, što je prouzrokovalo masovna hapšenja članova organizacije čiji su lideri bili Marko Daković i Lazar Damjanović. Suđenje „bombašima” organizovano je 25. maja 1908.

1908. Emancipacija žena - Na Cetinju je održana Skupština žena kojoj su prisustvovale knjeginje Ksenija i Vjera. Održavanje tog skupa označeno je kao izraz emancipacije žena, a njemu su prisustvovale i Crnogorke iz uglednih familija.

1916. rodjen je Milan Milutinovic poznati strucnjak za krivicno pravo u Crnoj Gori i Jugoslaviji - Redovni član CANU, predsjednik Jugoslovenskog udruženja za krivično pravo i kriminologiju, visoki funkcioner međunarodnog udruženja iz te oblasti, ekspert Ujedinjenih nacija za probleme društvene odbrane, redovni profesor i dekan Pravnog fakulteta u Beogradu, predsjednik matične komisije za osnivanje Pravnog fakulteta u Titogradu. Iz domena struke objavio je oko 100 radova u domaćim i stranim publikacijama i 12 knjiga. Za stvaralaštvo iz te oblasti dobio je značajna društvena priznanja. Umro je 29. oktobra 1996.

1971. U Titogradu je formirano Društvo za nauku i umjetnost Crne Gore koje je kasnije preraslo u CANU.

1982. U Pljevljima počela sa radom prva i jedina Termoelektrana u Crnoj Gori.

1997. Milo Đukanović, premijer Crne Gore pobijedio je na predsjedničkim izborima Momira Bulatovića, dotadašnjeg preśednika.

2001. Jugoslovenski general u penziji Pavle Strugar doborovoljno se predao Međunarodnom sudu za ratne zločine u Hagu.

2009. U Centru za kardiohirurgiju Kliničkog centra Crne Gore obavljena hiljadita operacija na otvorenom srcu.

u svijetu:

1422. Umro je francuski kralj Šarl VI, koji je 42 godine proveo na prijestolu. U početku vladavine nazivan je "Šarl Voljeni" (le Bien-Aime), a od 1392, poslije nekoliko napada ludila dobio je nadimak "Šarl Ludi" (le Fou). Tokom njegove vladavine Englezi su, predvođeni kraljem Henrijem V, 1415. nanijeli težak poraz francuskim trupama u bici kod Azenkura i osvojili sjevernu Francusku sa Parizom.

1805. U bici kod Trafalgara, Britanci pod Horacijom Nelsonom, porazili su francusko-špansku flotu bez ijednog izgubljenog broda. U bici je smrtno ranjen legendarni britanski admiral, a pobjeda je Engleskoj obezbijedila prevlast na moru za cio naredni vijek.

1833. rođen Alfred Nobel, švedski hemičar, pronalazač dinamita i bezdimnog baruta. Imovinom koju je stekao prodajom dinamita osnovao je Fondaciju iz koje se svake godine nagrađuju istaknuti naučnici iz oblasti fizike, hemije, medicine, ekonomije, književnici i borci za mir.
Prva Nobelova nagrada dodijeljena je 1901. godine, na danasnji dan i od tada do danas stekla je ugled najznačajnijeg naučnog i umjetničkog priznanja u svijetu.

1879. Američki naučnik Tomas Edison prijavio je svoje novo otkriće - sijalicu sa grafitnim nitima. Sijalica je gorjela čitavih 13 sati.

1894. Rođen Džomo Kenijata, kenijski državnik, prvi predsjednik Vlade nezavisne Kenije.

1914. u I svjetskom ratu Turska zatvorila Bosfor i Dardanele.

1917. Rođen je američki trubač, pjevač, kompozitor i šef orkestra Džon Birks "Dizi" Gilespi, jedan od najboljih trubača i improvizatora u istoriji džeza. Imao je presudnu ulogu u stvaranju "bi-bap" muzike.

1918. Lenjin formira GRU Главное Разведывательное Управление.

1941. U Kragujevcu Njemci strijeljali više od sedam hiljada civila među kojima sve đake, profesora i direktora gimnazije. Bio je to jedan od najvećih pokolja nad civilima u Drugom svjetskom ratu.

1944. Američke trupe su zauzele Ahen, prvi veći njemački grad koji su u Drugom svjetskom ratu osvojili saveznici.

1945. Na izborima u Francuskoj prvi put su glasale žene.

1945. U Moskvi rođen Nikita Sergejevič Mihalkov, jedan od najpoznatijih ruskih filmskih autora i glumaca.

1950. Kineske trupe počele su okupaciju Tibeta.

1958. U Beogradu rodjen hrvatski pijanista svjetskog renomea Ivo Pogorelić. Muziku je počeo učiti sa sedam godina, obrazovanje nastavlja u Moskvi, na Konzervatoriju Petar Iljič Čajkovski. Počinje intenzivnu saradnju s poznatom gruzijskom pijanistkinjom i pedagogom Alisom Kezeradze, s kojom potom stupa u brak i ostaje profesionalno vezan uz nju sve do njene smrti (1996). Nakon debija u njujorškom Karnegi Holu (1981) bilježi trijumfalne nastupe u prestižnim koncertnim dvoranama SAD, Kanade, Evrope, Australije, Japana, Južne Amerike i Izraela. Nastupa s vodećim svjetskim simfonijskim orkestrima. Među najvećim klasičnim muzičarima današnjice, Ivo Pogorelić je prvi umjetnik kome je UNESCO dodijelio svoj naslov Ambasadora dobre volje.

1969. Vili Brant je formirao koalicionu vladu socijaldemokrata i liberala i postao prvi socijaldemokratski kancelar Zapadne Njemačke. Vodio je politiku popuštanja zategnutosti u svijetu, posebno u odnosima sa istočnoevropskim zemljama, a njegova "istočna politika" je doprinijela stabilizaciji prilika u Evropi.

1969. Umro je američki pisac Žan Luj Keruak, poznat kao Džek Keruak, najpoznatiji romansijer bitničkog pokreta pedesetih godina 20. vijeka.

1984. Umro francuski filmski režiser Fransoa Trifo, jedan od tvoraca "novog talasa" francuskog filma, koji je svjetsku slavu stekao prvim filmom "400 udaraca".

1986. SAD naredile pedesetpetorici sovjetskih diplomata da napuste zemlju do 1. novembra kao odgovor na protjerivanje petorice američkih diplomata iz Moskve.

1991. Na osnovu odluke Predsjedništva SFR Jugoslavije, jedinice Jugoslovenske narodne armije napustile su Sloveniju.

1994. SAD i Sjeverna Koreja potpisale sporazum prema kojem će Pjongjang zamrznuti i potom napustiti nuklearni program.

2003. U seriji velikih požara koji su zahvatili šume i naselja u okolini Los Anđelesa i San Dijega (južna Kalifornija), poginula su 22 čovjeka, izgorjelo je preko 300.000 hektara šume i oko 3.500 kuća.

2005. Umrla je Širli Horn, džez pjevačica i dobitnica nagrade "Gremi", poznata po svojim intimnim, šapućućim vokalima i po virtuoznom sviranju na klaviru.

2007. Umrla je britanska glumica Debora Ker, jedna od najvećih holivudskih glumica pedesetih godina. Među njenim najpoznatiji filmovima su "Odavde do vječnosti", "Kralj i ja", "Quo Vadis" i "Nezaboravna ljubavna priča". Igrala je sa poznatim glumcima kao što su Bert Lankester, Jul Briner, Keri Grant.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-10-10, 01:14
22. oktobar

1499. Đurađ Crnojević koji je, zbog opasnosti od Turaka, pobjegao u Veneciju i zbog svađe sa mletačkim vlastima zapao u tamnicu, nakon intervencije francuskog kralja i svoga ujaka, oslobođen je robije.

1499. Lirika u testamentu - Đurađ Crnojević, gospodar Zete, napisao je testamentno pismo svojoj ženi Lizbeti (Jelisaveti) Erico. Taj dokument, kojim je precizno izražena posljednja volja zavještaoca u odnosu na raspodjelu njegove imovine u slučaju smrti, poznat je po tome što je pisan sa posebnom toplinom i ljubavlju prema ženi sa kojom je gospodar Zete stupio u drugi brak 1490. godine. Pismo je protkano posebnom lirikom i odmjerenim otmenim tonom koji odaje čovjeka načitanog i darovitog, sa razvijenim književnim ukusom.

1830. Mladi crnogorski vladika i gospodar Petar Drugi Petrović Njegoš u pismu ruskom konzulu u Dubrovniku Jeremiji Gagiću, između ostalog piše da je "zaboravio ono što je sam kazao učitelju Milutinoviću (Simu Sarajliji) da su Nemanjići bili u Crnoj Gori okupatori - kao Murat i Napoleon".

1896. obavljeno je vjencanje Viktora Emanuela III (Vittorio Emanuele III di Savoia) i crnogorske princeze Jelene (Elena di Savoia) - U velikoj sali rimske palate Kvirinale obavljen je čin vjenčanja italijanskog prestolonasljednika Viktora Savojskog i princeze Jelene, kćerke crnogorskog knjaza Nikole. Glavni državni notar, markiz de Rudini, pročitao je zvanični akt po kome je zaključen ugovor civilnog braka, kako se navodi: „između Jelene Nikolajevne, princeze od Crne Gore, nazvane princezom od Napulja, nasljednicom krune italijanske, i Viktora I Emanuela princa od Napulja, nasljednika krune od Italije”. Pri sklapanju ugovora o braku, sačinjena je i usvojena klauzula da „bračnom vezom princa od Napulja sa crnogorskom princezom Jelenom, niti njeni potomci mogu doći na crnogorski presto, niti Petrovići Njegoši na italijanski”.

1918. Francuska vlada je kralju Nikoli poslala pismeno uvjerenje da ne namjerava da se miješa u unutrašnje stvari Crne Gore kao savezničke države, jer priznaje zakonitu vlast kralja Nikole. Sjutradan na Cetinju je srpska vojska uvela policijski čas, a Crna Gora nije dobila svoje mjesto na Mirovnoj konferenciji u Versaju kod Pariza.

1918. Predsjednik Francuske republike Rejmon Poankare izvijestio je kralja Nikolu da mu se ne može dozvoliti povratak u Crnu Goru, navodno zbog ratnih uslova u zemlji, ali da će mu povratak ubrzo biti omogućen, čim se za to stvore prilike. To je bio akt obmane, jer se u Crnoj Gori uveliko pripremao teren za održavanje Velike podgoričke skupštine.


1979. U Kairu i Luksoru počelo je zasjedanje Međuvladinog komiteta UNESCO-a, na kome su grad Kotor i njegovo područje, zahvaljujući svojim prirodnim i kulturno-istorijskim vrijednostima, upisani u listu svjetske baštine. Samo staro gradsko jezgro, zbog izrazite koncentracije spomeničkog blaga i visokog seizmičkog rizika, uvršteno je i u listu svjetske baštine u opasnosti.

1999. umro narodni heroj Vojin Vojo Nikolić.

2007. Novi Ustav Crne Gore, prvi nakon sticanja nezavisnosti i sedmi tokom njenog postojanja, proglašen je u crnogorskom parlamentu. Odluka o proglašenju Ustava i ustavnog zakona donijeta je 19. oktobra, dvotrećinskom većinom u parlamentu - glasovima Demokratske partije socijalista, Socijaldemokratske partije, Pokreta za promjene, Bošnjačke stranke, Albanske alternative, Liberalne partije i Demokratske unije Albanaca. Sjednici nijesu prisustvovali kako su i ranije najavili poslanici Socijalističke narodne partije, Narodne Stranke i Demokratske srpske stranke.

u svijetu:

42. p.n.e. Samoubistvo izvršio Marko Junije Brut, jedan od vođa zavjere u kojoj je 44. ubijen Julije Cezar. Brut se ubio poslije poraza koji su republikanskoj vojsci u bici kod Filipa nanijele snage Marka Antonija i Oktavijana.

1721. Poslije uspješno okončanog rata sa Švedskom Rusija postala sila na Baltiku, Petar Veliki proglašen za cara cijele Rusije.

1811. rođen je Franc List, mađarski kompozitor, romantičarski muzičar i pijanistički virtuoz koji je izgradio modernu klavirsku tehniku i značajno uticao na razvoj evropske muzike 19. vijeka. Stvorio je simfonijsku poemu i novu koncepciju sonate i koncerta komponujući ih u jednom stavu.

1817. Rođen francuski leksikograf i enciklopedista Pjer Larus, izdavač "Velikog svjetskog rječnika XIX vijeka" u 17 tomova. Izdavačka kuća "Larus" poslije njegove smrti 1875. nastavila izdavanje enciklopedijskih rječnika.

1873. Da bi onemogućio Francuze da se udruže s njemačkim neprijateljima, njemački car Vilhelm I, na inicijativu kancelara Ota fon Bizmarka, pridružio se savezu Rusije i Austrije, Savezu tri cara.

1887. Uredu za patente u Njujorku, Nikola Tesla je prijavio šest svojih izuma: asinhroni motor, obrtno magnetno polje, višefaznu naizmjeničnu struju, način izrade motora za višefaznu struju, generator i transformator. Naredne godine izume je otkupila firma Vestinhaus, kasnije ih je pokazala na svjetskoj izložbi u Čikagu.

1906. Umro je francuski slikar Pol Sezan. Iako samouk, na početku je bio pod jakim uticajem baroka i romantizma da bi kasnije ostvario sopstveni svijet slikarskih vizija, teških tonova i ekspresivnih formi. Sezan je izarazio novu realnost i učinio veliki korak naprijed prema objektivnosti i nezavisnosti slikarstva ostajući, zbog toga, decenijama neshvaćen.

1917. Na sjednici Centralnog komiteta ruske Socijalističke radničke partije donijeta odluka o podizanju oružanog ustanka. U pripremama i izvođenju Oktobarske revolucije od tada neposredno učestvuje Vladimir Iljič Uljanov Lenjin.

1927. Umro srpski pisac Borisav Stanković, jedan od začetnika moderne srpske proze. Prikazujući život rodnog Vranja na kraju XIX vijeka dao i psihološku analizu ličnosti, unoseći prvi put u srpsku literaturu erotiku i senzualnost

1963. U atentatu, u Dalasu, država Teksas, ubijen predsjednik SAD Džon Ficdzerald Kenedi. Rodjen je 29. maja 1917. godine.

1964. Francuski književnik Žan-Pol Sartr odbio Nobelovu nagradu za književnost.

1964. Slovenački gimnastičar Miroslav Cerar osvojio je zlatnu medalju na Olimpijadi u Tokiju. To je bila prva zlatna medalja za SFR Jugoslaviju na olimpijskim takmičenjima.

1973. je umro španski violončelista katalonskog porekla Pablo Kazals, jedan od najvećih instrumentalista 20. vijeka. Kao protivnik Frankovog režima, od 1938. je živio van domovine i stekao veliku popularnost nastupajući širom svijeta.

1983. Na akušerskoj klinici u Zagrebu rođena prva jugoslovenska "beba iz epruvete".

1987. Primjerak rijetke edicije Gutenbergove biblije prodat je u aukcijskoj kući "Kristi" u Njujorku za rekordnih 5.39 miliona dolara.

22. oktobra 1991. Predsjedništvo SFR Jugoslavije u nepotpunom sastavu (Srbija, Vojvodina, Kosovo i Crna Gora) odbacilo je prijedlog Evropske zajednice da se jugoslovenska federacija rekonstituiše u asocijaciju suverenih država. Ta odluka je doprinijela produbljavanju jugoslovenske krize i definitivnom raspadu zemlje.

1992. Na putu Priboj-Rudo pripadnici nepoznate paravojne formacije kidnapovali su iz autobusa 16 Muslimana, stanovnika pograničnog sela
Sjeverin (na granici Srbije i Bosne i Hercegovine) i odveli ih u nepoznatom pravcu, a potom likvidirali.

2000. posmrtni ostaci jednog od najvećih srpskih pesnika, Jovana Dučića, prenijeti su iz američkog mesta Libertvil i sahranjeni u rodnom gradu Trebinju.

2002. U 87. godini umrla je Džeraldina Nagi-Aponi, bivša albanska kraljica koja se 1938. godine udala za Kralja Zogua, muslimanskog vođu, koji se deset godina ranije sam proglasio monarhom. Albaniju su napustili aprila 1939. godine, kada je Italija izvršila invaziju.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-10-10, 01:46
23. oktobar

1896. Italijanski izdavač Ferdinando Ongania završio je štampanje zbirke izvornih svjedočanstava pod nazivom „Crna Gora – izvještaji mletačkih providura 1687–1735. godine”. Štampanje zbirke izvještaja, koji su dragocjeno svjedočanstvo o jednom značajnom periodu crnogorske istorije, finansirala je italijanska kraljevska kuća.

1909. Svečano i uz prisustvo zvaničnika Knjaževske vlade Crne Gore otvoreno je Barsko pristanište sa carinskom zonom. Na svečanosti je govorio Knjaz Nikola, a ceremonija, priređena tim povodom, organizovana je na parabrodu "Galipoli" koji je sa redovne linije iz Italije, upravo bio stigao na novosagrađeni kej.

1911. na Cetinju je otvoren Ruski kadetski korpus, buduca skola crnogorskih oficira. Škola je bila smještena u jednom krilu Biljarde, u kom je ranije bilo Ministarstvo vojno, a njenom formiranju značajnu pomoć pružila je ruska vlada.

1912. Stupio je na snagu Zakon o izdavanju blagajničkih zapisa, na osnovu kojeg je Crna Gora prvi put u istoriji raspisala zajam, u iznosu dva miliona perpera. Zajam je u suštini bio prinudnog karaktera, a njime je trebalo pokriti troškove učešća Crne Gore u balkanskim ratovima.Na taj korak, crnogorska država se odlučila jer je bila veoma zadužena, a neke strane banke, koje su joj ranije davale kredite, odbile su njene zahtjeve za dobijanjem novih.

1918. Izvršavajući naredbu Vrhovne komande srpske vojske, njen komandant na Cetinju major Svetolik Nikolić uveo je vojno-policijski čas. U naredbi je naglasio da „izlazak iz kuća i slobodno kretanje zabranjuje, kao i nošenje oružja i municije svima, koji nijesu za to dobili ovlašćenje od samog komandanta Nikolića ili njegovih organa, te da se postavljenim organima vlasti mora ukazivati bezuslovna poslušnost”. Krajem I svjetskog rata u Crnu Goru su umarširale tzv. Jadranske trupe, odnosno srpska vojska. Kako je i u naredbi stajalo, trebalo je da bude „nosilac reda, mira i pravde”. Policijski čas bio je uvod u atmosferu represija i straha, koja će karakterisati nadolazeće političke događaje u Crnoj Gori, u prvom redu organizovanje Velike podgoričke skupštine.

1944. Prebacujući se preko Dunava u tek oslobođeni Beograd, u II svjetskom ratu, poginuo Ivan Milutinović, jedan od vođa Narodnooslobodilačkog rata i funkcioner Komunističke partije Jugoslavije. Ivan Milutinović (Cerovice kod Podgorice, 27. septembra 1901. - Beograd, 23. oktobra 1944.), crnogorski komunistički političar i vojskovođa. Sahranjen je u Grobnici narodnih heroja na Kalemegdanu, zajedno sa Mošom Pijade, Ivom Lolom Ribarom i Đurom Đakovićem. Za narodnog heroja proglašen je 6. maja 1945. godine. Grad Berane u Crnoj Gori je po njemu, 1949. godine, dobio ime Ivangrad, a 1992. je vraćeno prethodno ime.

1971. Povodom 70-godišnjice od smrti Marka Miljanova Popovića, u Medunu je otvoren Muzej ovog crnogorskog vojvode i pisca. U restauriranoj njegovoj kući izloženi su eksponati vezani za njegov život i rad.

2009. Povodom 1200 godina od prenosa relikvija sv. Tripuna iz Carigrada u Kotor i u nizu svečanosti i obilježavanja 12 vjekova postojanja Bokeljske mornarice, objavljen je Statut Bratovštine svetog Nikole mornara u Kotoru iz 1463. sa alegatima do 1807. godine (Liber Fraternitatis divi Nicolai marinariorum de Catharo), fototipsko izdanje sa prepisima, prevodima i regestima.

u svijetu:

1385. Dekretom pape Urbana Šestog osnovan je Univerzitet u Hajdelbergu, najstariji u Njemačkoj i jedan od najstarijih u Evropi. Imao je Pravni, Medicinski, Teološki i Filozofski fakultet.

1596. Turska vojska sultana Muhameda III kod Erlaua, u Mađarskoj, porazila austrijske trupe nadvojvode Maksimilijana.

1872. Umro Teofil Gotje, predstavnik francuskog književnog romantizma, teoretičar Larpurlartizma (umjetnost radi umjetnosti)

1912. počela je bitka kod Kumanova u Prvom balkanskom ratu u kojoj je srpska vojska nanijela težak poraz turskim trupama i prisilila ih da se povuku prema Bitolju.

1917. Na sjednici Centralnog komiteta ruske Socijalističke radničke partije boljševika doneta odluka o podizanju oružanog ustanka. U pripremama i izvođenju Oktobarske revolucije od tada neposredno učestvuje Vladimir Iljič Uljanov Lenjin.

1940. Rođen je brazilski fudbaler Edson Arantes do Nasimento, poznat kao Pele, koji se smatra najboljim igračem u istoriji fudbala.

1942. Britanska VIII armija generala Bernarda Montgomerija počela ofanzivu protiv njemačkih snaga pod komandom Ervina Romela, u egipatskoj pustinji, kod mjesta El Alamejn. Jedna od najznačajnijih bitaka u II svjetskom ratu okončana 12 dana kasnije pobjedom Britanaca, uslijedilo iskrcavanje saveznika na tlo sjeverne Afrike.

1944. Sovjetska Crvena armija ušla, u II svjetskom ratu, u Mađarsku.

1954. Formirana je Zapadnoevropska unija, u koju je ušlo sedam zapadnoevropskih država: Belgija, Velika Britanija, Francuska, Holandija, Luksemburg, SR Njemačka i Italija. Cilj ove organizacije bio je kolektivna bezbjednost zapadne Evrope.

1990. Premijer Ukrajine Vitalij Masol prinuđen da podnese ostavku poslije masovnih studentskih protesta. Prvi funkcioner SSSR-a koji je otišao sa vlasti pod pritiskom javnosti.

2003. Čang Mej Ling, udovica Čang Kaj-šeka i nekad najmoćnija žena u Kini, umrla je u 106. godini u svom domu u Njujorku.

2004. Na Kosovu održani parlamentarni izbori, većina kosovskih Srba ih bojkotovala. Drugi izbori od 1999, kada su vlast u toj pokrajini preuzele UN.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-10-10, 23:32
24. oktobar

Danas je Dan UN, Svjetski dan informacija i Dan nezavisnosti Zambije.

1908. U Beogradu su Crna Gora i Srbija sklopile ugovor o savezu. Približavanje dvije balkanske države uzrokovala je aneksija BiH od strane Austrougarske. Izražena odlučnost obje države da svoje interese i oružjem zajednički brane, ako se za to ukaže potreba, što će, kako je u ugovoru zapisano, „imati da procijene i sporazumno utvrde nadležni faktori Crne Gore i Srbije”. Ugovor je imao svega četiri člana.

1944. U Nikšiću je izašao prvi broj lista "Pobjeda", organa Narodnooslobodilačkog fronta za Crnu Goru i Boku. Štampanje lista koji je, kako je zabilježeno, izlazio na četiri strane i donosio vijesti sa četiri strane zaraćenog svijeta, organizovao je Narodnooslobodilački front Crne Gore i Boke. Prvi broj je, zbog nedostatka papira, štampan u 500 primjeraka. Izlaženje „Pobjede” označilo je novu, četvrtu etapu u razvoju crnogorske štampe. Redakcija lista je iz Nikšića, nakon pet brojeva, preseljena na Cetinje, a potom (1954) u Titograd. Užu redakciju činili su Puniša Perović (odgovorni urednik), Blažo Jovanović i Jovan Ćetković i urednici Jovan Vukmanović, Mirko Banjević, Erih Koš, Leko Obradović, Radovan Đuranović. Njima su se ubrzo pridružili i književnici Mihailo Lalić i Mihailo Ražnatović, da uspostave tradiciju „Pobjedinih" književnika - novinara, čija simbolika snažno živi uspomenom „Pobjedinih" pjesnika-reportera, Lesa Ivanovića i Vita Nikolića. U tom prvom broju, oktobra 1944. godine, „Pobjeda" je na naslovnoj strani - ističući raport generala - lajtnanta Peka Dapčevića, Maršalu Titu izvijestila: Beograd je slobodan. U svom drugom broju „Pobjeda" će izvijestiti i o ponovnom izlaženju beogradske „Politike", da bi koju godinu docnije urednik „Pobjede" Branko Drašković, primjerno ime crnogorske slobodoumne misli i riječi, postao glavni urednik „Politike". Među urednicima „Pobjede" su i čak trojica najistaknutijih dugogodišnjih državnika socijalističke Crne Gore i avnojevske Jugoslavije, Budislav Šoškić, Veljko Milatović i Veselin Đuranović. Malo je i u svijetu listova, ako ih uopšte ima, čiji su urednici postajali predsjednici država. I to je tradicija „Pobjede". Bio je to najprije 15-todnevni, a od 1945. do 1947. godine sedmični list. Tokom 1947. godine "Pobjeda" je izlazila dva puta sedmično, a naredne dvije godine svakim danom, osim ponedjeljkom. Od 1954. do 1964. ovaj crnogorski list je ponovo izlazio samo jednom sedmično, a 1975. godine ponovo izlazi svakog dana.

1947. Začeci crnogorske kinematografije - Vlada NR Crne Gore donijela je odluku o osnivanju Komisije za kinematografiju, kao samostalnog tijela pri Predsjedništvu Vlade, sa zadatkom da na osnovu petogodišnjeg plana organizuje rad crnogorske kinematografije.

1994. osnovana crnogorska aviokompanija, Montenegro Airlines. Crnogorska avio-kompanija, čiji je većinski vlasnik Vlada Republike Crne Gore. Nakon obavljanja svih nužnih priprema, kupovine prvog aviona 1996. angažovanja i školovanja neophodnih specijalističkih kadrova i dobijanja potrebnih licenci, počela je komercijalna eksploatacija vazduhoplova, kada je na relaciji Podgorica - Bari, 7. maja 1997. obavljen prvi let. Pored destinacija Podgorice i Tivta, najznačajnije inostrane destinacije Montenegro Airlines-a su Frankfurt, Pariz, Cirih, Rim, Beč, Budimpepta, Ljubljana, Beograd. Pored redovnih, kompanija održava i mnoge međunarodne čarter linije. Montenegro Airlines je članica Međunarodne asocijacije za vazdusni saobraćaj i raspolaže modernim avionima tipa Fokker 100, koji zadovoljavaju sve svjetske standarde. Montenegro Airlines je od momenta prvog komercijalnog leta do sredine 2006. prevezao više od dva miliona putnika.

2006. Crnogorski ministar inostranih poslova Miodrag Vlahović i generalni sekretar Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) Mark Peren de Brišambo potpisali su u Beču Memorandum o razumijevanju Crne Gore i te organizacije. "Memorandum ustanovljava misiju OEBS-a u Crnoj Gori, po prvi put u punom kapacitetu sa svim nadležnostima i u proširenom obimu, kao osnovu naše komunikacije i podrške Crnoj Gori u reformskom naporu", kazao je Vlahović poslije potpisivanja dokumenta u bečkom sjedištu OEBS-a. On je istakao da Memorandum predstavlja formalni osnov ukupne saradnje Crne Gore i OEBS-a.

2007. umro je Milo Kralj, publicista i novinar Pobjede i Stvaranja. Objavio je sesnaest knjiga pjesama i priredio za stampu djela Marka Miljanova.

u svijetu:

1360. Engleski kralj Edvard III i francuski kralj Žan le Bon u Kaleu potpisali sporazum kojim je okončana prva faza Stogodišnjeg rata. Englezi dobili dio francuske teritorije, Edvard III se odrekao polaganja prava na francuski prijesto.

1601. Umro danski astronom Tiho Brahe. Izgradio opservatoriju Uranijenburg i otkrio jednu zvijezdu u sazvježđu Kasiopeja.

1618. Rođen car Aurangzeb, veliki mogul Indije.

1648. Vestfalskim mirom, koji su zaključili njemački car i vladari Francuske i Švedske, završen Tridesetogodišnji rat.

1725. Umro Alesandro Gaspare Skarlati, najznačajniji italijanski kompozitor visokog baroka.

1795. Pruska, Austrija i Rusija izvršile treću podjelu Poljske. Poljska prestala da postoji kao nezavisna država.

1810. Umro je Žan Žorž Nover, veliki francuski umjetnik, tvorac savremenog baleta i koreograf. Bio je slavljen i priznat od najvećih svjetskih umova, jedno vrijeme živio je i radi u Londonu, gdje je okupio najbolje igrače Francuske, Engleske i Italije. Zbog bankrotstva organizatora njegovih predstava, vratio se u Francusku i živio u krajnjoj bijedi. Njegov rođendan 29. aprila se slavi kao Svjetski dan igara.

1882. Njemački bakteriolog Robert Koh otkrio bakteriju koja izaziva tuberkulozu, kasnije nazvanu "Kohov bacil".

1917. Počela bitka kod mjesta Kaporeto, u I svjetskom ratu, u kojoj su Njemci i Austrijanci nanijeli težak poraz italijanskoj vojsci i natjerali je u bjekstvo.

1922. Parlament Irske prihvatio ustav po kom se ta država zove Slobodna Irska Država. Ustav formalno stupio na snagu u decembru.

1929. Crni četvrtak - krah na berzi u Njujorku i pocetak velike krize.

1939. Nacisti u Njemačkoj naredili Jevrejima da nose Davidovu zvijezdu.

1944. Avioni SAD u II svjetskom ratu, tokom velike vazdušno-pomorske bitke u filipinskom zalivu Lejte, potopili japanski nosač aviona Musaši, jedan od najvećih u svijetu.

1944. Vinston Čerčil i Staljin u Moskvi su se dogovorili oko podjele sfera uticaja Velike Britanije i SSSR-a u Jugoslaviji na bazi formule 50:50. U tom cilju Britanci su pojačali pritisak na stvaranje jedinstvene vlade.

1945. Stupila na snagu Povelja Ujedinjenih nacija koju je u junu 1945. u San Francisku potpisala 51 zemlja-osnivač svjetske organizacije, među njima Jugoslavija.

1948. Umro austrijski kompozitor mađarskog porijekla Franc Lehar, najznačajniji predstavnik bečke operete u prvoj polovini XX vijeka.

1957. Umro je francuski modni kreator Kristijan Dior, jedan od glavnih kreatora mode u svijetu poslije Drugog svjetskog rata.

1964. Britanska afrička kolonija Sjeverna Rodezija stekla nezavisnost pod nazivom Republika Zambija, s predsjednikom Kenetom Kaundom.

1970. Kandidat ljevice Salvador Aljende izabran za predsjednika Čilea. Ubijen u septembru 1973. u državnom udaru oficirske hunte koju je predvodio Augusto Pinoče.

1980. Vlasti Poljske legalizovale nezavisni radnički sindikat Solidarnost.

1991. U Sarajevu konstituisana prva Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini, za prvog predsjednika izabran Momčilo Krajišnik. Skupština usvojila Deklaraciju o pravu srpskog naroda na samopredjeljenje.

2000. Skupština Srbije izabrala prelaznu tehničku Vladu Srbije koja će do vanrednih parlamentarnih izbora 23. decembra obezbijediti funkcionisanje zemlje. Vladu formirali Demokratska opozicija Srbije, Srpski pokret obnove i Socijalistička partija Srbije.

2001. U napadu snaga SAD na Kabul ubijena 22 člana pakistanskog militarističkog pokreta Harakat ul Mudžahedini, koji su se borili protiv indijske vlasti u Kašmiru.

2002. U Republici Srpskoj smijenjeno i uhapšeno više odgovornih lica zbog afere izvoza oružja i vojne opreme Iraku, koji je pod sankcijama UN. U aferu umiješani Vazduhoplovni zavod Orao iz Bijeljine i preduzeće Jugoimport-SDPR iz Beograda, čiji je direktor Jovan Čeković smijenjen.

2003. nakon 27 godina letenja, putnički supersonični avion Konkord britanske avio-kompanije Britiš Ervejz poslednji put je sletio na londonski Hitrou i tako završio jedno poglavlja u istoriji avijacije.

2005. Savjet bezbjednosti UN odobrio početak pregovora o budućem statusu Kosova. Generalni sekretar UN Kofi Anan imenovao bivšeg predsjednika Finske Martija Ahtisarija za specijalnog izaslanika UN o pregovorima o statusu Kosova.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-10-10, 23:51
25. oktobar

1497. Mletačko vijeće, koje je zbog vrijeđanja državne vlasti i sumnji da je bio u dosluhu sa Osmanlijama uhapsilo gospodara Crne Gore, na intervenciju vojvode od Monferata Urbana d`Albe i francuskog kralja Karla VIII oslobodilo je iz zatvora Đurđa Crnojevića. Mada je po izlasku na slobodu Đurađ nastojao da se ponovo dokopa svojih teritorija, bio je na kraju primoran da početkom 1500. godine ode u Carigrad i od sultana traži da mu dâ državu, ali je umjesto nje, po pisanju hroničara Sanuda, dobio samo jedan timar u Anadoliji.

1500. U vrijeme Mletačko-osmanskog rata, mletački hroničar Marin Sanudo notirao je u svojim bilješkama kako „...danas Crnogorci sazvaše zbor da se okupe i posavjetuju što da čine”. Zbor je sazvan da bi se donijela odluka o učešću Crne Gore i pružanju pomoći hrišćanskom savezniku u tom sukobu. To je prvi pisani pomen Zbora nakon odlaska dinastije Crnojevića. Predstavljao je neku vrstu narodne skupštine ili crnogorskog parlamenta. Bio je najviši organ vlasti u Crnoj Gori. Donosio je važne političke odluke i birao crnogorske vladike. Od tog vremena u Crnoj Gori nastupa razdoblje Principata odnosno Vladikata koje će trajati do sredine 19. vijeka.

1880. Konvencija o predaji Ulcinja, koji je oslobođen tokom borbi krajem Veljeg rata, Crnoj Gori, potpisana je u Klunju. U njoj je, između ostalog, navedeno da će grad i područje Ulcinja biti mirno i regularno vraćeno Crnoj Gori od strane Carske osmanske vlade, a crnogorska vlada se obavezuje da će poštovati prava, život i čast stanovnika koji ne budu otišli sa osmanskim trupama, kao i vlasništvo stanovnika, bilo da tu ostaju ili ne, pridržavajući se odredaba Berlinskog ugovora. Konvenciji je prethodio ultimatum Velikih sila Porti, kojim je bilo naznačeno da se Ulcinj sa cijelom okolinom do rijeke Bojane, mirno i bez otpora, mora predati Crnoj Gori. Poslije dužih diplomatskih akcija, da bi se ispunile odredbe Berlinskog kongresa prema Crnoj Gori, Velike sile su odlučile da se teritorije Gruda, Hota i dijela Kastrata koje su pripale Crnoj Gori kompenziraju za Ulcinj. Grad je predat 26. novembra 1880.

1913. Kralj Nikola je donio ukaz o raspuštanju Crnogorske narodne skupštine i za 11. januar naredne godine zakazao izbore. Na čelu skupštine, koja je mandat imala od 11. decembra 1911. g. bio je Jovan S. Plamenac, potpredsjednik je bio Šćepo Martinović, a sekretari Sava Dragović i Aleksa Čukić.

1914. rodjen je Vojin Dajovic, poznati matematicar i profesor na beogradskom fakultetu.

1971. umro je Mitar Laković, poznati komandant crnogorske vojske na Skadru i u bici kod Djakovice. Slika ranjenog Mitra je obisla svijet i izazvala cudjenje da se poslije takvog ranjavanja moze prezivjeti. Rođen je 1886. u Donjem Medunu, u Kučima. Na Cetinju je primljen u prvu podoficirsku školu i ubrzo angažovan u I balkanskom ratu, komandujući u borbama za Skadar, Donjomoračkom četom u bici na Planinici, a potom i u borbama oko Dečića, gdje je 27. septembra 1912. teško ranjen. Ostao je živ, iako mu je tane, probivši ispod lijevog ramena i prošavši kroz pluća, izbilo dijagonalno iznad pojasa. Uspješno je liječen u Češkoj, nakon čega se vratio u Crnu Goru i penzionisan poslije I svjetskog rata kao teški invalid. Bio je pristalica crnogorskih federalista.

1972. Osnovan Pravni fakultet u Podgorici, kao nastavno-naučna i obrazovna ustanova u kojoj se organizuje i razvija obrazovni i naučno-istraživački rad u o oblasti pravnih i njima srodnih društvenih nauka. U skupštini Socijalističke Republike Crne Gore, prilikom donošenja Zakona o osnivanju Pravnog fakulteta, istaknuto je da se ,,osnivanje ove visokoškolske Ustanove nameće kao neophodno sa stanovištva ukupnih društvenih potreba Republike''. Pravni fakultet je jedan od utemeljivača Univerziteta Crne Gore. Fakultet prati svjetske trendove i dostignuća u oblasti visokog školstva s ciljem da sopstvenu djelatnost uskladi sa evropskim i svjetskim zahtjevima.

2004. U amfiteatru Srednje poljoprivredne škole u Baru, zvanično je otvoren prvi privatni fakultet u Crnoj Gori. Osnivač Fakulteta za turizam, hotelijerstvo i trgovinu je Atlas Mont banka.

u svijetu:

732. Franački vladar Šarl, u bici kod Poatjea, teško porazio Saracene i time definitivno zaustavio njihov dalji prodor u zapadnu Evropu, što mu je donijelo nadimak Čekić. Poznat i pod imenom Karlo Martel.

1400. umro je engleski pisac Džefri Čoser, začetnik moderne engleske književnosti. Njegove "Kenterberijske priče" smatraju se najznačajnijim djelom engleske srednjovekovne književnosti.

1415. Englezi su u Stogodišnjem ratu, pod komandom kralja Henrija V, nanijeli težak poraz Francuzima u bici kod Azenkura.

1495. U Portugaliji je na presto stupio kralj Manuel I Veliki. Finansirao je istraživačke poduhvate moreplovaca Vaska da Game, Pedra Alvareša Kabrala..., čija su otkrića potom postala portugalske kolonije, a Portugalija svjetska pomorska i kolonijalna sila.

1616. Holandski moreplovac Dirk Hartog na putu prema Javi otkrio je zapadne obale Australije.

1632. Rođen Entoni van Levenhuk, holandski prirodnjak, izumitelj mikroskopa.

1647. umro je italijanski matematičar i fizičar Evangelista Toričeli.

1806. rodjen je njemački filozof Kaspar Šmit, poznat kao Maks Štirner, ideolog anarhizma, čije je djelo "Jedini i njegova svojina" (1845) izazvalo burnu reakciju građanske inteligencije i jedno vrijeme je bilo zabranjeno.

1811. rodjen je Everist Giloa, najobdareniji matematičar svih vremena. Stvorio je teoriju grupa - jednu od najznačajnijih oblasti moderna matematike i jednu od temeljnih matematičkih grana u teorijskoj fizici i kvantnoj teoriji atoma. Kao 17-godišnjak bio je jedan od najznačajnijih algebrista svoga vremena, zadatke je rješavao napamet, mimo ustaljene školske prakse, zbog čega se sukobljavao sa nastavnicima. Svoje epohalno otkriće nije uspio da objelodani jer je poginuo u 21. godini života.
1815. Srpski knez Miloš Obrenović postigao je sporazum sa vezirom Beogradskog pašaluka Marašli Ali pašom o mješovitoj srpsko-turskoj upravi čime je završen Drugi srpski ustanak.

1825. rodjen je austrijski kompozitor, violinista i dirigent Johan Štraus Mlađi, proslavljeni "kralj valcera" i jedan od glavnih predstavnika klasične bečke operete ("Slijepi miš", "Ciganin baron", "Noć u Veneciji", "Na lijepom plavom Dunavu", "Priče iz bečke šume").
1838. rodjen je francuski kompozitor Žorž Bize, autor opere "Karmen", jednog od remek-djela francuske i svjetske operske scene.

1881. rodjen je Pablo Pikaso, španski slikar, jedan od najznačajnijih slikara i keramičara 20. vijeka. Bio je insipirator i pokretač mnogih slikarskih pravaca koji su revolucionisali modernu likovnu umjetnost. Kao antifašista poslije Frankove pobjede odlučio je da se ne vraća u domovinu, dok je on na vlasti i stoga je umro u Francuskoj. Jedno od najpoznatijih njegovih djela je slika "Gernika," posvećena je žrtvama fašističkog bombardovanja.

1918. Kod mjesta Vitorio Veneto počela jedna od posljednjih bitaka u Prvom svjetskom ratu, završena 3. novembra pobjedom Italijana nad već dezorganizovanom austrougarskom vojskom.

1936. Vlade Njemačke i Italije potpisale tajni protokol o uzajamnoj pomoći, kojim je formirana osovina Rim-Berlin.

1938. Libija je postala sastavni dio Italije.

1944. U pomorsko-vazdušnoj bici, prilikom iskrcavanja američkih snaga na Filipine, organizovan je prvi napad pilota - kamikaza.

1949. SSSR je sprovodeći blokadu Jugoslavije nakon Rezolucije Informbiroa, protjerao jugoslovenskog ambasadora, što su potom učinile i ostale zemlje komunističkog bloka. Blokada Jugoslavije trajala je do 1955.

1956. Egipat, Jordan i Sirija osnovali jedinstvenu vojnu komandu radi koordinacije odbrane od izraelskog napada.

1971. Generalna skupština Ujedinjenih nacija odlučila da primi Kinu u svjetsku organizaciju i isključi Tajvan.

1983. Trupe SAD okupirale karipsku ostrvsku državu Grenadu pošto su ljevičarske snage izvele državni udar.

1995. Na osnovu sporazuma Izraela i Palestinske oslobodilačke organizacije o palestinskoj samoupravi, izraelske trupe počele povlačenje iz grada Dženin, na okupiranoj Zapadnoj obali.

2001. Na donatorskoj konferenciji Pakta za stabilnost jugoistočne Evrope u Bukureštu, Jugoslavija dobila pomoć od 430 miliona eura.

2003. U Rusiji uhapšen milijarder Mihail Hodorkovski, na čelu naftnog giganta Jukos.

2004. U sukobu muslimanskih demonstranata s vojskom i policijom na jugu Tajlanda život izgubile najmanje 84 osobe.

2005. Rodjena je Roza Parks, začetnica pokreta za zaštitu prava crnaca u Americi. Njenim odbijanjem da ustupi bijelcu mjesto u autobusu, (zbog čega je završila u zatvoru) počeo je pokret za zaštitu ljudskih prava u toj državi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-10-10, 19:16
26. oktobar

1768. Šćepan Mali, koga su Crnogorci prihvatili za vladara vjerujući da je on ruski car Petar III, predvodio je crnogorsku vojsku u bici protiv Osmanlija na Čevu. U tom okršaju odnio je značajnu pobjedu koja je donekle vojnički rehabilitovala Šćepana Malog poslije poraza crnogorske vojske u ostroškom klancu i njegovog bjekstva nakon te bitke.

1886. Osveštan spomenik Vojvode Mirka, a kralj Nikola rekao da je to spomenik svim Crnogorcima ratnicima i Velikom Vojvodi. Povodom osvećenja tek podignutog spomenika vojvodi Mirku Petroviću u Podgorici, knjaz Nikola je u svečanom govoru istakao da je to spomenik junačkim vrlinama njegovog naroda i sjećanju na imena junaka iz 1862. i njihovog predvoditelja, Velikog vojvode od Grahovca.

1890. U Piperima rodjen Dusan Vucinic, prvi sekretar Federalisticke stranke.

1961. Osnovana Prekookeanska plovidba Bar.
Brodarska kompanija, nastala na inicijativu barskih privrednika entuzijasta i Ljuba Markovića, tadašnjeg predsjedinika Opštine, počela je rad sa tri stara broda ukupne nosivosti desetak hiljada bruto registar-tona. Za svega četiri godine napravila je ogroman uspjeh, uvećala i modernizovala flotu i postala nosilac razvoja Bara. Uz prevoz tereta u međunarodnom i unutrašnjem saobraćaju, 1965. pokrenula je i turističko-trgovačku liniju na relaciji Bar–Bari.

u svijetu:

899. Umro engleski kralj Alfred Veliki, koji je po dolasku na prijesto 871. uspješno odbranio zemlju od Danaca, oslobodio i obnovio London. Razvio ratarstvo, osnovao nove gradove i učinio mnogo na polju duhovne kulture okupljajući učene ljude i iz inostranstva.

1440. Obješen Žil de Re, jedan od boraca Jovanke Orleanke. Bivši maršal Francuske optužen za satanizam i ubistvo 140 djece. Njegov zločin bio inspiracija za priču "Plavobradi".

1685. Rođen italijanski kompozitor Đuzepe Domeniko Skarlati, virtuoz na čembalu. Komponovao više od 550 kompozicija za čembalo.

1759. Rođen Žorž Žak Danton, jedan od vođa Francuske revolucije, koji je 14. jula 1789. predvodio napad na parisku tamnicu "Bastilju". Kao protivnik revolucionarnog terora sukobio se s Robespjerom, optužen za saradnju s neprijateljima Republike i pogubljen na giljotini 1794.

1787. Rođen Vuk Karadžić - Veliki reformator u oblasti kulture, utemeljivač jezičkog načela na kom je ranije (1768. ) insistirao Ivan Antun Nenadić: „Piši kao što govoriš, govori kao što je napisano”. Njegovi preci vode porijeklo iz Petnjice u Drobnjaku. Sakupljao je narodne pjesme i umotvorine, bavio se etnografijom, pisao istorijska svjedočanstva. Jedan je od potpisnika Bečkog književnog dogovora iz 1850, kojim su definisane osnove zajedničkog jezika i pravopisa većine južnoslovenskih naroda. Sarađivao je sa najistaknutijim umovima tadašnje Evrope. Iako je bio samouk, upornošću i talentom ostvario je djelo koje je predmet opsežnog naučnog proučavanja. Umro je u Beču, 26. januara 1864.

1854. Rođen je Ksandor Šandor Đalaski, hrvatski književnik, jedan od najpoznatijih i najproduktivnijih pripovijedača. Pisao je i novele i romane, a najznačajnija njegova djela su: Pod starim krovovima, Male pripovijesti, Bijedne priče. Diljem doma, Za materinsku riječ...

1861. U Frankfurtu je prikazan rad prvog uređaja za prenos govora, koji je njegov konstruktor Johan Filip Reis nazvao telefon. Kao pronalazač prvog upotrebljivog telefona (1876) smatra se Amerikanac Aleksandar Graham Bel.

1863. U Ženevi počela četvorodnevna konferencija 14 zemalja na kojoj je osnovan Crveni krst i objavljeni principi koji su 1864. poslužili kao osnova za usvajanje Ženevske konvencije o zaštiti žrtava rata.

1893. u Čangradu u Mađarskoj rođen Miloš Crnjanski, srpski pisac. Bio je profesor u Beogradu i bavio se novinarstvom, po završetku Drugog svjetskog rata živio je u Londonu kao novinar, a od 1965. u Beogradu.

1905. Tokom Prve ruske revolucije radnici u Petrogradu osnovali prvi Sovjet, radničku skupštinu.

1905. Sporazumom u Karlštadu Norveška se odvojila od Švedske i postala nezavisna kraljevina s kraljem Hakonom VII.

1911. U Kini ukinuta monarhija i proglašena republika sa Sun Jat Senom kao privremenim predsjednikom.

1916. Rođen francuski državnik Fransoa Miteran, koji je kao prvi socijalista u maju 1981. izabran za predsjednika Francuske i ostao na tom položaju 14 godina. U Drugom svjetskom ratu bio jedan od vođa francuskog Pokreta otpora, a od 1971. lider Socijalističke partije Francuske.

1955. Parlament Austrije prihvatio, dan poslije odlaska posljednjih savezničkih okupacionih vojnika, Državni ugovor kojim se obavezala na stalnu neutralnosti zemlje.

1956. U Njujorku je osnovana Međunarodna agencija za atomsku energiju. Predstavnici 81 države tom prilikom donijeli su Statut kojim je regulisano djelovanje Agencije prilikom korišćenja atomske energije u miroljubive svrhe.

1961. Jugoslovenski književnik Ivo Andrić dobio je Nobelovu nagradu za književnost i postao prvi Jugosloven - dobitnik ovog prestižnog priznanja.

1966. U Moskvi rođena Olga Bičerova, bivša sovjetska gimnastičarka, koji je na 1981. World Artistic Gymnastics Championships, u svim kategorijama, osvojila zlatnu medalju. 1988. godine, zbog povrede, povlači se iz takmičenja.

1972. U kampanji Saveza komunista Jugoslavije protiv "anarholiberala" smijenjeni su najviši funkcioneri Saveza komunista Srbije Marko Nikezić i Latinka Perović. Nakon toga i funkcioneri u državnom aparatu i privredni rukovodioci koji su se zalagali za liberalizaciju i modernizaciju društva.

1999. Savjet bezbjednosti UN odobrio upućivanje međunarodnih mirovnih snaga, 11.000 vojnika i policajaca, u Istočni Timor.

2001. Beogradski sud osudio Dobrosava Gavrića na 20 godina zatvora zbog ubistva Željka Ražnatovića i još dvije osobe u hotelu "Interkontinental" u Beogradu 15. januara 2001.

2002. U akciji oslobađanja oko 800 talaca, koje su čečenski teroristi držali tri dana u jednom moskovskom pozorištu, stradalo 128 osoba, a svih 50 terorista likvidirano.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
27-10-10, 23:43
27. oktobar

1538. snage Svete Lige oslobodile Herceg Novi i potisnule Turke. Mimo saveznickog dogovora, Spanci su samostalno formirali vlast u gradu. Nakon potiskivanja osmanskih posada iz grada, na njegovim zidinama zavijorile su se španska, papska i mletačka zastava, ali su Španci, suprotno ugovoru sa saveznicima, uspostavili potpunu dominaciju, smjestivši u gradu posadu od četiri hiljade vojnika. Iz tog vremena ostala je dobro očuvana tvrđava, poznata pod nazivom Španjola.

1645. pocetkom Kandijskog rata Mletacka vlada je primila iz Crne Gore molbu 15 porodica (stotinjak osoba) koje su planirale da se nastane u Istri da im se odobri odlazak, zatraživši da povedu i 300 grla stoke. U molbi je navedeno da neće svi doći odjednom. To je bio početak realizacije zamisli jednog broja stanovnika iz tadašnje Crne Gore, da iz različitih, posebno egzistencijalnih razloga, napuste domovinu i potraže bolje uslove života.

1706. U Beču je umro Arsenije III Čarnojević, iguman pećkog manastira. Rođen je 1633. g. u Bajicama kod Cetinja, rukopoložen je 1669. za mitropolita pećkog, a za patrajarha izabran 1672. godine. Od Turaka je 1683. g. iz Peći pobjegao prvo u Nikšić pa na Cetinje i odatle pokušao da digne narod na ustanak. Poslije poraza srpske i austrijske vojske od Turaka 1689. iz Peći je morao sa većinom naroda da seli ka Beogradu gdje je tražio crkvenu autonomiju za hrišćanski narod ali, ne sačekavši odgovor, povukao se do Komorana.

1797. Prestala je da postoji Mletačka republika a njene teritorije pripale su Francuskoj i Austriji. Boka Kotorska je tada pripala Austriji koja je obećala da će poštovati stečene privilegije i forme uprave javnog života na toj teritoriji. Ubrzo se pokazalo da to neće biti ispoštovano.

1806. u Tušini, u Drobnjaku rođen Novica Cerović, crnogorski vojvoda, senator i drobnjački knez. Istakao se u ratovima 1852 - 53. (sa Miljanom Vukovim 1858. napao je Kolašin), istakao se i u Veljem ratu 1876-76. g. Kao Njegošev saradnik organizovao je napad na Smail-agu Čengića 1840. i vladika mu je dodijelio Obilića medalju. Bio je dobar poznavalac crnogorskog običajnog prava. Sarađivao je sa Valtazarom Bogišićem na prikupljanju podataka za Opšti imovinski zakonik.

1859. Poslanici velikih sila potvrdili su kartu Crne Gore koju je izradila Međunarodna komisija. Tek 17. aprila 1860. godine na Carigradskoj konferenciji potpisali su i protokol kojim su se saglasili sa odlukom o razgraničenju Crne Gore i Turske.

1864. Završen je popis stanovništva u Knjaževini Crnoj Gori - Prema podacima koje je donio almanah „Orlić” iz 1865, Crna Gora je imala 196.238 stanovnika, od čega 99.889 muškaraca i 96.339 žena. Od tog broja, na prostoru Brda (uključujući i Vasojeviće) bilo je 62.767 stanovnika. Veći broj muškog od ženskog stanovništva objašnjiv je činjenicom da su mnogi Crnogorci iz neoslobođenih krajeva dolazili da se kao dobrovoljci bore protiv osvajača

1943. Saveznički avioni bombardovali Bar i Skadar.

1975. U Bijelom Polju rođen Predrag Drobnjak, crnogorski košarkaš. Profesionalnu karijeru započeo 1992. godine. U Partizan je stigao 1992. i nastupao je za njega do 1998, osvojio tri nacionalna šampionata i dva kupa Jugoslavije, a 1998. je sa Partizanom igrao na fajnal-foru Evrolige. 1997. je draftovan u drugoj rundi kao 49. pik od Vašington Buletsa. 1998. je prešao u istambulski Efes Pilsen, u kom je ostao do 2001. godine. U svojoj prvoj sezoni u NBA, Drobnjak je zadobio povredu zgloba zbog koje je pauzirao nekoliko utakmica. U drugoj sezoni odigrao je 82 utakmice i bilježio prosječno po 9,4 poena. U Evropu se vratio 2005. Bio reprezentativac Jugoslavije. Član najbolje crnogorske selekcije.

1992. umro je Bozidar Bozo Gluscevic poznati profesor Ekonomskog fakulteta.
Ekonomski stručnjak, vanredni član CANU. Rođen je u Nikšiću, 19. septembra 1928. Studirao je u SSSR i Beogradu, gdje je 1951. diplomirao na Ekonomskom fakultetu. Specijalizaciju i postdiplomske studije obavio je u Francuskoj i SAD. Biran je 1964. za vanrednog profesora na Ekonomskom fakultetu u Titogradu, a u dva mandata i za dekana Fakulteta. Bio je direktor Instituta za ekonomska istraživanja, predavao na Nastavničkom fakultetu u Nikšiću i postdiplomskim studijama na ekonomskom fakultetu u Novom Sadu i Skoplju. Obavljao je visoke funkcije u asocijacijama ekonomista. Dobitnik je značajnih društvenih i stručnih priznanja.

1992. umro Milorad Mićo Zoric, partijski i drzavni funkcioner u SFRJ i jedan od osnivaca KP u Pljevljima.

u svijetu:

1505. Umro ruski vladar Ivan III Vasiljevič. Veliki knez moskovski od 1462. i "svih Rusa", ujedinio veliki broj kneževina, ojačao centralnu vlast i oslobodio ruska područja od Tatara.

1553. Na lomači, kao jeretik, spaljen španski ljekar i teolog Migel Serveto. Spisima "Christianismi restitutio", u kojima je odbacio hrišćansku doktrinu o Svetom trojstvu, izazvao gnijev i rimokatolika i protestanata. Na zahtjev vođe švajcarskih protestanata Žana Kalvina, uhapšen je u Ženevi, u kojoj se skrivao od rimokatoličke inkvizicije, i osuđen na smrt spaljivanjem.

1728. Rođen engleski istraživač Džejms Kuk, poznat kao Kapetan Kuk, jedan od najvećih morepolovaca u istoriji. Na osnovu svojih istraživanja napravio je mape Australije, Novog Zelanda i Havajskih ostrva, a 1893. objavljen je njegov dnevnik sa mnogobrojnih putovanja. Ubili su ga 1779. domoroci na Havajima.

1782. Rođen italijanski muzičar Nikolo Paganini, virtuoz na violini i kompozitor čijoj su vještini savremenici pridavali magične moći.

1806. Napoleonove trupe ušle u Berlin, nakon pobjede nad Prusima kod Jene.

1807. U dvorcu u Fontenblou Napoleon Bonaparta i španski kralj Karlos IV potpisali sporazum o podjeli Portugalije.

1811. Rođen američki pronalazač Ajzak Merit Singer, koji je 1851. usavršio prvu šivaću mašinu za široku upotrebu.

1858. Rođen Teodor Ruzvelt, predsjednik SAD od 1901. do 1909, čija je politika stvorila svjetsku silu od dotad izolacionističke Amerike. Sproveo je plan za izgradnju Panamskog kanala, a za posredovanje u rusko-japanskom ratu 1905. sljedeće godine dobio Nobelovu nagradu za mir.

1871. Velika Britanija anektirala dijamantska polja u Kimberliju, u Južnoj Africi.

1918. Britanske, francuske i italijanske snage porazile u Prvom svjetskom ratu austrijsku vojsku na italijanskom frontu.

1922. Pod pritiskom fašističkog pokreta Benita Musolinija, italijanska vlada podnijela ostavku.

1966. Generalna skupština Ujedinjenih nacija oduzela Južnoj Africi mandat nad Jugozapadnom Afrikom (Namibija).

1971. Kongo promijenio naziv države u Republika Zair.

1973. Mirovne snage Ujedinjenih nacija stigle u Kairo da uspostave liniju razdvajanja između egipatskih i izraelskih snaga.

1978. Egipatski predsjednik Anvar el Sadat i izraelski premijer Menahem Begin dobili Nobelovu nagradu za mir.

1991. Sovjetska republika Turkmenistan proglasila nezavisnost od Moskve.

1998. Savjet NATO-a odložio na neodređeno vrijeme aktivirajuću naredbu o vojnoj intervenciji protiv ciljeva u SR Jugoslaviji, nakon što su srpske vlasti povukle vojsku na Kosovu u kasarne i smanjile policijske snage u toj pokrajini.

1998. Gerhard Šreder preuzeo dužnost kancelara Njemačke, nakon što je Helmut Kol, izgubivši na izborima, podnio ostavku.

1999. Haljina koju je holivudska zvijezda Merlin Monro nosila dok je pjevala "Happy Birthday, Mr. President" predsjedniku Džonu Kenediju, prodata za 1.267.500 dolara, što je rekordna suma za dio odjeće prodat na aukciji.

1999. Naoružani napadači upali u parlament Jermenije u Jerevanu i ubili devetoricu ljudi, uključujući premijera Vazgena Sarksijana, predsjednika parlamenta Karena Demirkijana, dvojicu njegovih zamjenika i jednog ministra.

2000. Zbog jake oluje, ronilačka ekipa nije uspjela da uđe u podmornicu Kursk. Dan ranije, otkriveni su dokazi da su 23 mornara preživjela prvu eksploziju, zbog koje je ta ruska atomska podmornica potonula 12. avgusta u Barencovom moru. Stručnjaci su procijenili da mornari nijesu mogli živjeti duže od osam sati od početka katastrofe u kojoj je svih 118 članova posade izgubilo život.

2001. Švedski dnevnik "Ekspresen" prenio izjavu Kristera Petersona, koji je u nedostatku dokaza oslobođen optužbi za ubistvo švedskog premijera Ulofa Palmea 1986, da on zapravo jeste ubio premijera. Peterson je umro 29. septembra 2004. od posljedica moždanog udara.

2002. Na predsjedničkim izborima u Brazilu, pobijedio Luis Inasio Lula da Silva. Da Silva je prvi brazilski predsjednik ljevičarskog opredjeljenja i predstavnik radničke klase.

2004. Međunarodna federacija Crvenog krsta i Crvenog polumjeseca saopštila da je tokom 2003. u prirodnim katastrofama poginulo 76.806 ljudi, što je tri puta više nego u prethodnoj, 2002. godini. Do porasta ljudskih žrtava došlo je zbog ekstremnih klimatskih promjena u svijetu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-10-10, 00:42
28. oktobar

1751. Uzurpacija duhovne vlasti - Vladika Vasilije Petrović zatražio je od mletačkog emisara Valerija Antelmija da izvijesti Senat i vlasti u Veneciji kako je u područje na koje se prostire vladičina uprava nad pravoslavcima došao izvjesni Nektarije Ljubobratić, koji je uz pomoć nekih sveštenika iz Dalmacije i Sarajeva uzurpirao crkvenu vlast. Vladika je u poruci Veneciji naglasio: „Mi još od starih vremena imamo pisma od pape rimskog Lava IV, da mitropolit skenderijski i primorski jeste najstariji u Serbiji, Bosni i Bolgariji. I u tome do sada bili smo poznati i od presvijetle gospode mletačke”.

1851. deset dana nakon Njegoseve smrti, Pero Tomov brat Njegošev i predsjednik Praviteljstvuščeg senata crnogorskog i brdskog, sazvao je skupštinu narodnih prvaka na Cetinju kojoj su, osim senatora, bili prisutni i drugi narodni prvaci Crne Gore. Trebalo je da se odrede prema sadržaju Njegoševog testamenta, čiji je original stigao iz arhiva Ruskog konzulata u Dubrovniku. Svi učesnici izrazili su spremnost da poštuju vladičinu posljednju oporuku u dijelu održavanja reda i mira u zemlji, ali su, mimo očekivanja, izglasali da se Pero Tomov proglasi za gospodara.
Ta odluka izazvala je zaprepašćenje ruske diplomatije, jer joj je bio dobro poznat sadržaj Njegoševog testamenta, posebno onaj dio koji se odnosio na nasljednika, jer je i sam Pero Tomov znao kakve je napore posljednjih sedam-osam godina Njegoš ulagao da bi sinovca Danila pripremio za ulogu nasljednika. „Novoizabranog” vladara, svjetovno lice, zemaljski prvaci su prihvatili kao „knjaza” i „gospodara”, što će zapravo Danilo Stankov postati po povratku iz Beča, gdje ga je zatekla vijest o Njegoševoj smrti. Petar II Petrovic Njegos je tri dana prije svoje smrti, u Biljardi, pred prisutnim glavarima, saopštio svoju posljednju volju i za svoga nasljednika odredio Danila. Testamentom je odredio da Pero Tomov treba da upravlja državnim poslovima dok Danilo ne završi školu i ne učini se sposobnim za te poslove. Testament je sačinjen u tri primjerka: jedan je dostavljen ruskoj vladi u Petrogradu, drugi ruskom poslanstvu u Beču, a treći ruskom konzulu Jeremiji Gagiću u Dubrovniku. Vladika je svoga brata, Pera Tomova, senatore i glavare upozorio da se testamenta drže u svemu što je sadržao, sto je i ispostovano.

1901. Na Cetinju je otvorena prva Ženska radnička škola. Nosila je ime knjiginje Jolande, kćerke italijanske kraljice Jelene Savojske. Prva učiteljica u ovoj školi bila je Vidosava Memedović, a nastavu je pohađalo 14 učenica.

1910. umro je Novak Ramov Jovovic, jedan od najpoznatijih crnogorskih junaka. Posebnu pocast mu je izrazio kralj Nikola smjestivsi njegov grob pored ulaza Saborne crkve u Niksiću.
Glasoviti crnogorski junak, učesnik Herecegovačkog ustanka 1875. i Veljeg rata 1876–78, rođen je 1834. u Markovini (Katunska nahija). Okolnosti su učinile da rano, kao petnaestogodišnjak, započne četovanje i ostvari niz podviga u brojnim borbama. Povodom njegove smrti, kralj Nikola je uputio saučešće njegovom sinu saopštivši: „U mojoj junacima obnovljenoj Kraljevini, smrću tvojega oca skršio se danas jedan sjajan handžar kojim se ona ponosila. Žalim Novaka, krivo mi je bez njega”.

1912. Nakon 450 godina, Turci su napustili Pljevlja koja su držali od 1462. godine.

1989. umro Milorad – Milo Đukanović - Pozorišni, televizijski i filmski reditelj. Nakon Drugog svjetskog rata, tokom koga je učestvovao u NOB-u i bio u internaciji, 1954. diplomirao je na Akademiji za film, pozorište, radio i televiziju u Beogradu. Ostvario je niz zapaženih dokumentarnih, igranih i kratkih igranih filmova i serija: „Muškarci”, „Paja i Jare”, na osnovu serije „Kamiondžije”, „Otpori Krsta Hegedušića”, „Da ne bude kasno”, „Ne diraj u sreću”, „Inspektor”, „Palma među palmama”. Koscenarist je filma i TV serije „13. jul” i koreditelj serije „Ceo život za godinu dana”. Njegovi filmovi odlikuju se blagim humorom i nenaglašenom komikom situacije.

2006. Predsjednik Vlade Milo Đukanović i kanadski biznismen Piter Mank potpisali ugovor o kupoprodaji Mornaričko- tehničkog remontnog zavoda „ Sava Kovačević" iz Tivta. Pregovori oko prodaje Arsenala trajali su šest mjeseci, a stavljanjem potpisa na ugovor, firma PM Sekjuritis sa Barbadosa, čiji je vlasnik Mank, dužna je da u narednih šest mjeseci plati 3, 26 miliona eura za imovinu Zavoda, izdvoji 15,1 milion za socijalni program, 6,2 miliona za ekološke intervencije i 4,5 miliona za sanaciju. Ugovorom je predviđeno da visina četvorogodišnjih investicija, izgradnje marine i hotelskih i apartmanskih kompleksa, bude 106 miliona eura.

u svijetu:

1492. Kristofer Kolumbo na prvom putovanju preko Atlantika otkrio Kubu i proglasio je posjedom Španije.

1628. Kraljevske trupe pod kardinalom Rišeljeom zauzele, poslije višemjesečne opsade, uporište protestanata La Rošel.

1636. U Kembridžu, u američkoj državi Masačusets, osnovan koledž Harvard, najstarija obrazovna ustanova u SAD.

1704. Umro engleski filozof Džon Lok, jedan od utemeljivača empirizma i liberalističke filozofije.

1746. U zemljotresu u Peruu razoreni gradovi Lima i Kaljao, poginulo 18.000 ljudi.

1836. Proglašena federacija Perua i Bolivije.

1886. Na ostrvu Bidl, u njujorškoj luci, predsjednik SAD Grover Klivlend otkrio Statuu slobode, poklon Francuske, koju je izradio Frederik Ogist Bartoldi.

1891. U Japanu, u zemljotresu na najvećem ostrvu Nipon, poginulo 10.000 ljudi, 300.000 ostalo bez domova.

1911. Rođen Rade Končar, jedan od organizatoa ustanka u II svjetskom ratu u Hrvatskoj. Strijeljan maja 1942. godine, narodni heroj.

1914. Rođen američki mikrobiolog Džonas Edvard Salk. 1953. izumio vakcinu protiv dječije paralize.

1918. Poslije raspada Austro-Ugarske, u I svjetskom ratu, u Pragu vlast preuzeo Nacionalni komitet. Republika Čehoslovačka s predsjednikom Tomašem Garigom Masarikom proglašena u novembru.

1919. U SAD stupio na snagu zakon o prohibiciji, zabranjena prodaja pića s više od pola procenta alkohola.

1922. Oko 40.000 fašista crnokošuljaša Benita Musolinija krenulo iz Napulja u Marš na Rim. Dva dana kasnije kralj Vitorio Emanuele Musoliniju dao mandat za sastav Vlade. Fašistički režim trajao do jula 1943.

1932. Rođen kiparski državnik Spiros Kiprijanu, prvi šef diplomatije poslije sticanja nezavisnosti Kipra 1960. Šef države postao 1977, poslije smrti predsjednika, arhiepiskopa Makariosa III.

1939. Rođen Miroslav Cerar, slovenački gimnastičar, jedan od najboljih sportista bivše Jugoslavije.

1940. Italijanske trupe napale Grčku iz Albanije poslije ultimatima kojim je Italija tražila vojna uporišta na grčkoj teritoriji. Uz pomoć Njemaca, Grčka okupirana u aprilu 1941.

1962. Okončana kubanska raketna kriza. Lider SSSR-a Nikita Hruščov saopštio da je naredio povlačenje raketa sa Kube, predsjednik SAD Džon Ficdžerald Kenedi da će obustaviti blokadu te zemlje.

1963. U Rimu rođen Eros Ramacoti, italijanski kantautor i izvođač pop-muzike.

1974. Šefovi arapskih država, uključujući jordanskog kralja Huseina, usvojili Deklarciju kojom se traži stvaranje nezavisne palestinske države.

1982. Na opštim izborima u Španiji ubjedljivu pobjedu odnijela Socijalistička radnička partija Felipea Gonsalesa.

1995. U požaru u metrou glavnog grada Azerbejžana, Bakuu, poginulo 289, povrijeđeno 270 ljudi.

2000. Na Kosovu, u organizaciji UNMIK-a, održani lokalni izbori. Ubjedljivo pobijedio Demokratski savez Kosova Ibrahima Rugove. Kosovski Srbi bojkotovali izbore, vlasti Jugoslavije ih nijesu priznale.

2001. Predsjednik SAD Džordž Buš formirao Grupu za praćenje inostranih terorista, kojom rukovodi javni tužilac Džon Eškroft. Zadatak grupe da nalazi i deportuje strane državljane koji ilegalno borave u SAD.

2002. Diplomata SAD Lorens Foli ubijen u Amanu. Foli u Ambasadi SAD u glavnom gradu Jordana vodio agenciju SAD za međunarodnu pomoć i saradnju.

2003. Haški tribunal osudio Srbina iz BIH Predraga Banovića na osam godina zatvora zbog ratnih zločina u logoru Keraterm kod Prijedora 1992.

2005. Umro pozorišni i filmski glumac Ljuba Tadić. Stalni član Beogradskog dramskog pozorišta, Narodnog pozorišta, Ateljea 212 i Jugoslovenskog dramskog pozorišta, u kojima je ostvario veliki broj zapaženih uloga. Glumio u više od 60 filmova i u mnogim radio i televizijskim dramama.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-10-10, 17:52
29. oktobar

1798. Donesen je Zakonik opšti, crnogorski i brdski - poznat kao Zakonik Petra prvog, čime je sudska vlast u Crnoj Gori po prvi put dobila svoje mjesto u sudskom postupku. Proklamovao je jednakost ljudi pred zakonom, ukidanje krvne osvete, plemensku omrazu i slično što je ubuduće bilo u nadležnosti "zemaljske vlade".

1813. Nakon što je crnogorska vojska oslobodila Budvu, Herceg Novi i Kotor u Dobroti se sastala Skupština Crnogoraca i Bokelja i proglašeno je ujedinjenje Crne Gore i Boke. U Dobroti je održana Skupština ujedinjenja Crne Gore i Boke, kojom je proglašen povratak Boke matici Crnoj Gori. Na Skupštini je donesena odluka o osnivanju vijeća od 41 člana koje su sačinjavali predsjednik, potpredsjednik, 30 delegata iz Primorja i devet iz Crne Gore i obrazovana privremena vlada – Centralna komisija, na čelu sa vladikom Petrom I kao predsjednikom i Franjim Ljepopilijem kao sekretarom i po devet članova iz Crne Gore i Boke. Donesena je i Uredba o radu Vijeća i Centralne komisije, koja je imala 22 člana i predstavljala neku vrstu ustava Centralne komisije. U dokumentu o ujedinjenju zapisano je, između ostalog, da se „Crna Gora i Boka jedna drugoj zaklinju gospodom bogom na vjernost i da će uvijek ostati sjedinjene u svakom slučaju i događaju”. Paralelno sa usvajanjem teksta rezolucije, donesena su i pravila od 22 člana, kojima je trebalo otjelotvoriti ono što je u rezoluciji formulisano. Akt ujedinjenja odigrao se u vrijeme dok su Francuzi još uvijek bili u Kotoru.
Ta nova formacija je zaživjela i očekivalo se da uz podršku Rusije, ujedinjenje potvrde velike sile. Međutim, pod pritiskom Rusa, Mirovna konferencija naredne godine, ponovo je razdvojila te dvije provincije i Boka je ponovo dodijeljena Austriji. Na Bečkom kongresu 1815. g. Boka Kotorska je predata Austriji i pod njenu okupaciju ostala sve do 1918. god.

1979. Odlukom Skupštine RSIZ-a usmjerenog obrazovanja, u Titogradu je formiran Institut za matematiku i fiziku. Iz njega 17. maja 1988. nastao Prirodno-matematički fakultet, sa Odsjekom za matematiku i računarske nauke i Odsjekom za fiziku.

1987. umro Radosav Medenica, jedan od pokretača „Istorijskih zapisa”, germanista, književni kritičar, pisac udžbenika, prevodilac. Rođen je 25. maja 1897. u Lugovima kod Kolašina. Gimnazijsko školovanje na Cetinju prekinuo je zbog balkanskih i I svjetskog rata, u kome je učestvovao kao artiljerac. Po završetku rata nastavio je školovanje i diplomirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na Grupi za njemački jezik i književnost. Od 1934. do 1940. bio je vlasnik i glavni urednik časopisa „Prilozi proučavanju narodne poezije”. Između brojnih stručnih i naučnih radova izdvajaju se dvije njegove monografije: „Banović Strahinja u krugu varijanata i tema o nevjeri žene u narodnoj epici” i „Narodna epika i njeni tvorci”. Sa njemačkog je preveo Gezemanovo djelo „Čojstvo i junaštvo starih Crnogoraca”, a autor je i raznih udžbenika njemačkog jezika za gimnazije i građanske škole.

u svijetu:

439. Vandali, predvođeni kraljem Genserikom, osvojili Kartaginu, koja je postala glavni grad vandalske države u Africi.

1321. Umro je Stefan Uroš Drugi Milutin Nemanjić, srpski kralj, sin kralja Stefana Uroša. Srbijom je vladao od 1282. g. Osvojio je značajni dio Makedonije, preselio prijestonicu u Skoplje i namjeravao državu da širi ka Egejskom moru. Zbog toga se sukobio sa Vizantijom a sukob je riješen 1299. g. udajom šestogodišnje vizantijske princeze Simonide za Milutina, kome je to bio šesti brak.

1507. Rođen španski vojskovođa Fernando Alvares de Toledo, vojvoda od Albe. Kao namjesnik Holandije sprovodio teror nad protivnicima španske krune, tokom kog je pogubljeno 18.000 ljudi.

1814. Fulton, prvi parni ratni brod, koji je konstruisao Robert Fulton, porinut u njujorškoj luci.

1881. U Japanu osnovana prva nacionalna politička stranka.

1888. U Carigradu potpisana Konvencija o Sueckom kanalu. Prema njoj, kanal treba da bude slobodan i otvoren, za vrijeme rata i u vrijeme mira, za sve trgovačke i ratne brodove, bez obzira na zastavu.

1889. Umro ruski pisac, književni kritičar i revolucionar Nikolaj Gavrilovič Černiševski. Zalagao se da književnost bude oruđe društvene kritike, a u djelu "Šta da se radi" iznio socijalističko-utopijske poglede na društvo.

1897. Rođen njemački nacistički političar Jozef Gebels, ministar prosvjete i propagande nacističke Njemačke, jedan od inspiratora antisemitskog terora. Izvršio samoubistvo, s cijelom porodicom, u posljednjim časovima pred pad Berlina u II svjetskom ratu.

1908. Umro Silvije Strahimir Kranjčević, najveći hrvatski pjesnik na prelazu iz 19. u 20. vijek.

1910. Rođen engleski filozof Džuls Alfred Ejer. Njegova knjiga "Jezik, istina i logika" smatra se manifestom logičkog pozitivizma.

1911. umro Džozef Pulicer, američki novinar mađarskog porijekla, začetnik "žute štampe". Iz njegove fondacije svake godine se dodjeljuje Pulicerova nagrada za novinarstvo, karikaturu, američku istoriju, poeziju, dramu, roman i muziku.

1918. Hrvatski sabor poslije raspada Austro-Ugarske u I svjetskom ratu proglasio raskid državno-pravnog odnosa s Habsburškom monarhijom i proglasio pristupanje Hrvatske zajedničkoj državi sa Slovenijom i Srbijom, odnosno formiranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

1923. Turska proglašena republikom, general Mustafa Kemal Ataturk postao prvi predsjednik.

1929. Krah Njujorške berze, Crni utorak, označio početak velike krize koja je uzdrmala temelje privrede SAD i kasnije se proširila na cio svijet. Industrijska proizvodnja u razvijenim zemljama pala na nivo sa početka vijeka, bez posla ostalo 26 miliona ljudi.

1950. Umro švedski kralj Gustav V. Tokom vladavine, od 1907, osigurao neutralan status Švedske u oba svjetska rata.

1956. Dva dana uoči francusko-britanskog napada na Egipat izraelska vojska napala poluostrvo Sinaj.

1964. Ujedinjena Republika Tanganjika, Zanzibar i Pemba promijenila naziv u Tanzanija.

1996. U Beču održana aukcija oko 8.000 slika, skulptura i ostalih umjetničkih djela koja su od austrijskih Jevreja u II svjetskom ratu oteli austrijski i njemački nacisti. Prihod dodijeljen preživjelima u holokaustu.

1998. Komisija Južne Afrike za istinu, predsjedniku Nelsonu Mendeli predala izvještaj u kojem su bivši predsjednik Pjer Bota, Mendelina bivša supruga Vini i Afrički nacionalni kongres optuženi za kršenje ljudskih prava.

1998. Veteran astronautike SAD Džon Glen u 77. godini spejs-šatlom Diskaveri ponovo poletio u kosmos, 36 godina poslije svoje prve kosmičke misije.

2000. Više od 30.000 ljudi demonstriralo protiv neonacista u njemačkom gradu Diseldorfu.

2001. Japan usvojio kontroverzni zakon koji dozvoljava japanskim oružanim snagama, prvi put poslije II svjetskog rata, da budu angažovane u inostranstvu kao podrška napadima SAD u Avganistanu.

2001. Pod pritiskom predsjednika Pakistana, zatvoreno 12 pripadnika Islamskog militarističkog pokreta radi istrage o oružanom napadu na jednu hrišćansku crkvu, kada je ubijeno 16 osoba.

2002. U požaru u petospratnom Međunarodnom trgovinskom centru u južnovijetnamskom gradu Ho Ši Min poginula 61, povrijeđeno više od 100 osoba.

2003. U Tokiju na smrt vješanjem osuđen Tomomas Nakagava, jedan od vođa japanskog kulta Strašnog suda, koji je 1995. učestvovao u napadu smrtonosnim nervnim gasom na tokijsku podzemnu željeznicu, kada je umrlo 12 osoba.

2003. U 83. godini umro italijanski tenor Franko Koreli, jedan od najpopularnijih operskih pjevača XX vijeka.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-10-10, 17:52
30. oktobar

1667. Pravoslavnim svještenicima i kaluđerima dato je pravo da "mogu i dalje voditi duhovnu brigu o hajducima nastanjenim u Perastu, predjelu Prčanja i Stoliva i po drugim mjestima kotorske jurisdikcije". Bilo je to od presudnog značaja za hajduke, koji su u vrijeme Kandijskog rata došli u Boku Kotorsku. Hajduci iz Hercegovine i Crne Gore koji su, zbog turskog zuluma napustili svoja ognjišta i iz Venecije vodili gerilski rat protiv Turaka, dobili su još i pravo u Perastu da stvore svoj centar.

1756. Vladika Vasilije je za mitropolita rukopolozio Rusa Bukovskog. Vladika Vasilije Petrović rukopoložio je ruskog arhimadrita Vladimira Bukovinskog za episkopa zetskog. Nije poznato da li se vladika Vasilije na takav čin odlučio iz taktičkih razloga ili možda zbog toga što nije imao školovanih sveštenika, ali je izvjesno da je Bukovski imao, između ostalog, zadatak da u slučaju osmanskog napada na Crnu Goru u Rusiju skloni dragocjenosti Crnogorske mitropolije.

1834. Po Njegoševom nalogu otvoren je grob Petra I Petrovića. S obzirom na to da je "njegovo tijelo nađeno u istom stanju u kakvom je i sahranjeno Njegoš je izdao "Objavljenije" kojim je Petar Prvi proglašen za sveca i njegov ćivot postavljen je u crkvu." Kanonizacija Petra I za sveca kod zvanične Srbije doživljena je kao nesreća za srpstvo jer je značila udaljavanje Crne Gore od političkih ambicija koje su težile vezivanju CG sa Srbijom. 1892. Na Cetinju je donesen Statut klizackog drustva, a za klizanje se uobicajno govorilo tociljanje. - Na Cetinju je donesen „Ustav Cetinjskog klizačkog društva”. Kako je navedeno, cilj Društva bio je „gajenje i unapređenje klizanja kao sredstva za tjelesno razvijanje, a članom društvenijem mogao je biti svaki prijatelj tociljanja bez razlike spola i uzrasta”. O klizačkom sportu u Crnoj Gori pisao je norveški oficir Henrik Angel, navodeći da na Cetinju postoji vrlo atraktivno klizalište kakvih je tada bilo malo u tadašnjoj Evropi.

1905. Dzon Dzekson predao je akreditive Kralju Nikoli i to je bio pocetak diplomatskih odnosa sa Amerikom. - Američki diplomatski predstavnik Džon Džekson, kojega su Sjedinjene Američke Države imenovale za izvanrednog poslanika i opunomoćenog ministra pri crnogorskom Dvoru na Cetinju, predao je akreditivna pisma crnogorskom knjazu Nikoli. Bio je to početak diplomatskih odnosa Crne Gore i SAD koji su, do raskida u januaru 1921, imali i zvaničnu, protokolarnu i diplomatsku osnovu. Kretali su se u smjeru nastojanja da Crna Gora zainteresuje veliku svjetsku prekomorsku silu za svoju budućnost i perspektivu. Sjedište američkog poslanstva nalazilo se u hotelu „Lokanda” na Cetinju.

1912. Crnogorska vojska je ušla u Peć. Nakon tri dana očajnog otpora turska vojska je zatražila milost a vojsci Janka Vukotića ispred Pećke patrijaršije, priređena je svečanost i veličanstven doček. Odmah potom potpisan je ugovor o predaji grada, izabrana je nova uprava i vojska je krenula prema Visokim Dečanima.

1913. U Beogradu je potpisan ugovor između Kraljevine Srbije i Kraljevine Crne Gore kojim je definisana srpsko-crnogorska granica na teritoriji Sandžaka i Metohije. Sporazum su potpisali kraljevski opunomoćenici – general Miloš Božanović, počasni ađutant kralja Srbije, i Mirko Mijušković, ministar u kraljevskoj vladi Crne Gore. U prvom članu Sporazuma precizno je određeno: „Granica između Kraljevine Srbije i Kraljevine Crne Gore počinje od bosansko-hercegovačke granice sjeverno od kote 1.386, preko kote 1.386 i dalje – sve do srpsko-crnogorsko-albanske tromeđe”. Poslije 10 dana graničnu liniju su ratifikovale skupštine Crne Gore i Srbije. I poslije Drugog svjetskog rata skupštine Crne Gore i Srbije potvrdile su tada priznatu granicu s tim što je Metohija, koja je zajedno sa Kosovom proglašena za autonomnu kosovsko metohijsku oblast, ušla u sastav Srbije.

1934. Umro Vasilije Leković - Pokretač publikacija, urednik časopisa i književnik. Rođen je 1905. u Crmnici. Gimnaziju je učio u Podgorici. Bio je urednik časopisa „Preporođaj” (1924) i „Mlada Zeta” (1929), književnog almanaha „Srž” i osnivač časopisa „Granit” (1934). Objavio je 1918. u Podgorici roman „Vrt izgubljenih”. Bio je istaknuti omladinski borac za osnivanje trezvenjačkih društava (potpisivao se kao „Trezvenski”) i pripadao naprednom omladinskom pokretu.

2006. Crna Gora postala članica Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA). Medjunarodna agencija za atomsku energiju iz Beča je dio sistema Organizacije Ujedinjenih Nacija, ustanovljena davne 1957. godine kao organizacija „Atomi za mir". Njena misija danas podrazumijeva upotrebu nuklearne energije u miroljubive svrhe. Crna Gora je, kroz bivšu SFRJ, bila jedan od osnivača ove Agencije. Nakon obnove svoje državnosti, 2006. godine, Crna Gora je postala 192. članica OUN, a oktobra iste godine postala je punopravna članica IAEA.

u svijetu:

1735. Rođen američki državnik Džon Adams, jedan od najistaknutijih boraca za američku nezavisnost, prvi potpredsjednik i drugi predsjednik SAD. Učestvovao u izradi nacrta Deklaracije o nezavisnosti 1776. Njegov sin Džon Kvinsi Adams bio šesti predsjednik SAD.

1817. Simon Bolivar osnovao prvu nezavisnu vladu Venecuele.

1864. Potpisan Bečki mir, Danska prinuđena da Pruskoj prepusti pokrajine Šlezvig, Holštajn i Lauenburg.

1905. Tokom prve, februarske, ruske revolucije, ruski car Nikolaj II Aleksandrovič Romanov Oktobarskim manifestom ponudio šire biračko pravo, izabran parlament sa zakonodavnom vlašću i data garancija građanskih sloboda.

1910. Umro švajcarski filantrop Žan-Anri Dinan, tvorac ideje o Crvenom krstu i jedan od osnivača Međunarodnog komiteta Crvenog krsta 1863, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1901.

1918. Slovačka proglasila odvajanje od Mađarske i ujedinjenjem s Češkom formirala Čehoslovačku, prvu državu stvorenu poslije raspada Austro-Ugarske, u Prvom svjetskom ratu.

1918. Kapitulacijom Turske, koja je u Prvi svjetski rat ušla 1914. na strani Centralnih sila, prestala da postoji Otomanska imperija.

1922. Dva dana poslije Marša na Rim, Benito Musolini formirao prvu fašističku vladu u Italiji.

1938. Milione Amerikanaca uhvatila panika dok su na radiju CBS slušali radio-dramu, koju je prema noveli Herberta Džordža Velsa "Rat svjetova" snimio Orson Vels. Slušaoci mislili da se radi o stvarnom napadu Marsovaca na Zemlju.

1960. Rođen Dijego Armando Maradona, argentinski fudbaler.

1973. Pušten u saobraćaj most na Bosforu, koji povezuje Evropu i Aziju.

1974. Nokautom nad Džordžom Formanom, Muhamed Ali se u 32. godini trijumfalno vratio boksu.

1975. Princ Huan Karlos preuzeo vođstvo Španije od teško oboljelog diktatora Fransiska Franka.

1975. Kod Praga se srušio avion DC-9 jugoslovenske kompanije Inex-Adria. Poginulo 75 putnika, čehoslovačkih turista koji su se vraćali sa ljetovanja na Jadranu.

1990. Kina objavila rezultate popisa stanovništva, prema kojem njena populacija broji milijardu i trinaest miliona ljudi.

1995. Minimalnom većinom, 50,6 odsto, stanovnici Kvebeka izjasnili se na referendumu protiv nezavisnosti te kanadske provincije.

1998. Na osnovu sporazuma predstavnika Vojske Jugoslavije i NATO-a, potpisanog 15. oktobra, avioni NATO-a počeli misiju nadgledanja vazdušnog prostora Kosova, Orlovo oko.

2000. Sudija Vrhovnog suda Španije, njegov telohranitelj i vozač ubijeni, 35 osoba povrijeđeno, u eksploziji automobila-bombe u Madridu, za koju su osumnjičeni pripadnici baskijskog separatističkog pokreta ETA.

2003. Na donatorskoj konferenciji u Hagu prikupljeno 15,7 miliona eura za uspostaljanje i rad Suda za ratne zločine u Sarajevu.

2003. Vrhovni sud u Rimu bivšeg premijera Italije Đulija Andreotija, ranije osuđenog na 24 godine zatvora za saučesništvo u ubistvu novinara Karmina Pikorelija, koje je 1979. izvršila mafija, proglasio nevinim.

2006. Bivšem čileanskom diktatoru Augustu Pinočeu određen kućni pritvor zbog torture, ubistava i kidnapovanja tokom njegove 17 godina duge vladavine. Pinoče umro 10. decembra 2006. u bolnici u Santjagu.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-11-10, 19:51
31. oktobar

1830. Na Cetinju je umro Petar Prvi Petrović Njegoš - Sveti Petar Cetinjski, vladika i vladar Crnogorski. Otac mu je bio Marko, a majka Anđelija, rođena Martinović. Petar I se rano zakaluđerio, 1765. Vladika Vasilije ga je poveo na školovanje u Rusiju. Vratio se zbog smrti Vasilijeve 1766. i stalno boravio u manastiru Stanjevići, kod vladike Save. Naslijedio je vladiku Arsenija Plamenca 1784. godine i iste godine u Sremskim Karlovcima hirotonisan za arhimandrita. Radio je na sređivanju prilika u Crnoj Gori, mirenju zakrvljenih bratstava i plemena, suzbijanju anarhije i raznih bolesti i ublažavanju oskudica. Vodio je česte borbe sa Turcima i 1796. izvojevao je dvije značajne pobjede - na Martinićima i Krusima čime je - pripajanjem obližnjih brdskih plemena Crna Gora dobila proširenje. Posljednji značajniji njegov okršaj sa Turcima bio je na Morači 1820. godine, kojom prilikom je poražen bosanski vezir Dželaludin-paša, a Crnoj Gori su pripojeni Morača i Rovca. U borbama sa Napoleonom Vladika Petar I sa svojom vojskom došao je do Dubrovnika, ali poslije mira u Tilzitu, morali su da napuste primorje. Boku je ponovo oslobodio 1813. godine ali, pod pritiskom velikih sila, morao je da se povuče. Ustanovio je "Stegu" i Zakonik opšti crnogorski i brdski" i Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog (Kuluk) i utvrdio slobodnu državu. Za života su ga Crnogorci zvali "Sveti vladika". Znao je nekoliko evropskih jezika.

1875. Poginuo Vule Adžić, Glasoviti crnogorski junak, plemenski kapetan rođen je 1829. u Lisini (Piva). Zbog osmanskog zuluma odmetnuo se u uskoke i otišao u Moraču. Četovao je po cijeloj Hercegovini. U proljeće 1853. sa grupom uskoka, na Sutjesci je dočekao osmanskog zulumćara Ahmeta Kavaza i posjekao ga, zbog čega ga je knjaz Danilo odlikovao. Zbog zasluga i hrabrosti u crnogorsko-osmanskom ratu 1861-62. od knjaza Nikole dobio je Obilića medalju. Potom je sa Lazarom Sočicom, Milisavom Gagovićem, Nikolom Kulićem i drugima, bio juzbaša (kapetan) u Pivi sve do 1872. kada se ponovo odmetnuo i otišao u slobodni dio Crne Gore. Kao jedan od najuglednijih pivskih prvaka, učestvovao je u nizu sastanaka crnogorskih i hercegovačkih vođa, i sa Sočicom bio jedan od glavnih organizatora ustanka protiv Osmanlija 1875. ne samo u Pivi već i na široj hercegovačkoj teritoriji. Život je izgubio u bici na Muratovici (Glasovitoj) tokom pokušaja Osmanlija da uguše ustanak.

1901. rodjen je Luka Nikcevic, jedan od direktora gimnazije u Nikšiću, izuzetno zaslužan za njenu visoku reputaciju. Tokom I svjetskog rata, iako maloljetan, zatvaran je od strane okupatora, a po puštanju na slobodu učestvovao u komitskim akcijama pješivačkih jedinica. Gimnaziju je završio u rodnom Nikšiću, a filozofski fakultet u Beogradu, nakon čega je (1926) postavljen za profesora Nikšićke gimnazije. U međuratnom periodu bio je član Federalističke stranke i podržavao akte otpora tadašnjem režimu, zbog čega je bio privremeno otpušten iz službe. U toku NOB-a hapšen je od strane četnika i okupatora. Poslije oslobođenja postavljen je za direktora Gimnazije i na toj dužnosti ostao 17 godina. Iskazao je visoke organizacione sposobnosti i veliku brigu o đacima i profesorima . Umro je 5 maja 1973. godine.

1906. Prvi višestranački parlament konstituisan je 31. oktobra 1906, a raspušten je 9. jula 1907. godine. Za predsjednika Narodne skupštine tada je izabran vojvoda Šako Petrović, crnogorski političar i vojskovođa. Bio je guverner Nikšića i državni savjetnik, ađutant kralja Nikole, ali kasnije i jedan od njegovih političkih protivnika. Za narodnog poslanika mogao je biti izabran samo crnogorski državljanin koji stalno živi u Crnoj Gori i ima 30 godina. Narodni poslanici birani su na četiri godine, a Narodna skupština se obnavljala u potpunosti po isteku njenog mandata ili raspuštanja. Narodnu skupštinu sazivao je knjaz. On je mogao i da je raspusti, ali država nije mogla biti bez parlamenta duže od šest mjeseci. Nakon raspuštanja prve Skupštine, izbori su održani 31. oktobra 1907. godine, kada je za predsjednika izabran Labud Gojnić.

1916. rodjen Luka Vujović prvi izborni predsjednik Cetinja.

1919. U Kotoru rođen Antonije Abramović. Tokom Drugog svjetskog rata bio je iguman i duhovnik manastira Visoki Dečani na Kosovu, potom iguman manastira Savina u Herceg Novom, klirik u Atini, pa arhimandrit i mitronosni episkop Ruske pravoslavne crkve u Kanadi. Odazvao se pozivu da stane na čelo pokreta za obnavljanje Crnogorske pravoslavne crkve, te ga je na Lučindan, 31. oktobra 1993. godine, crnogorski zbor pod vedrim nebom, ispred dvorca Kralja Nikole I Petrovića, izabrao za svog crkvenog poglavara. Antonije Abramović je umro 18. novembra 1996. godine i sahranjen na Cetinju.

1927. Rođen Branko Petranović - Istoričar i istoriograf. Diplomirao je na Filozofskom i doktorirao na Pravnom fakultetu u Beogradu. Intenzivno se od 1958. bavio naučnim radom. Zalagao se za kritičko promišljanje prošlosti i suprotstavljao njenoj fanatizaciji, fatalizaciji, apriorističkim shvatanjima i tabuima. Kritiku istorije kao toka smatrao je legitimnim načinom odbacivanja sistema vrijednosti zasnovanog na zabludama jednog vremena. Protivio se pokušajima da se preko istorije vodi politika. Posljednje godine istraživački je posvetio epohi 20. vijeka. O njegovom obimnom istoriografskom angažmanu jugoslovenski i strani istoričari napisali su oko 300 radova. Umro je 17. juna 1994.

1982. u saobraćajnoj nesreći poginuo Spasoje Pajo Blagojevic, pjesnik, koji je radio i zivio u Pluzinama. Autor je sedam zbirki pjesama i jedog romana.

1993. Crnogorski zbor na Cetinju je obnovio CPC i za mitropolita izabrao Antonija Abramovića.

2006. Crnogorska Skupština, svečanom sjednicom, obilježila stotu godišnjicu parlamentarizma. Predsjednik Parlamenta Ranko Krivokapić je kazao da se Crna Gora na proslavi vijeka ustavnosti podsjetila "sve snage pravde svog hiljadugodišnjeg postojanja i nepravde 23 godine zatiranja". Bilo je boljih od nas da vrate nezavisnost, ali nas je zapalo da to učinimo na najbolji način - potpuno mirno i demokratski. Zato hvala nedjeljivoj Crnoj Gori, kazao je Krivokapić. On je podsjetio da je prije stotinu godina na Lučin dan konstituisana prva crnogorska Skupština i kazao da je moderni parlamentarizam, stimulisan prvim Ustavom iz 1905. godine, "došao kao nova forma vjekovne tradicije Crne Gore".

u svijetu:

1517. Umro italijanski slikar Fra Bartolomeo, jedan od posljednjih firentinskih renesansnih majstora. Smatra se pretečom baroka.

1517. Ogorčen mnogobrojnim zloupotrebama crkve, njemački sveštenik Martin Luter okačio na vrata katedrale u Vitenbergu i stavio na javnu raspravu 95 teza o reformi crkve. Time je u njemačkim zemljama počela Reformacija, a Luter postao jedan od njenih vođa.

1632. Rođen Jan Vermer, jedan od najvećih holandskih majstora slikarstva 17. vijeka. Nepriznat i neshvaćen za života, dva vijeka kasnije svrstan među najveće umjetnike u istoriji slikarstva.

1795. Rođen Džon Kits, jedan od velikana iz plejade engleskih romantičara s kraja XVIII i početka XIX vijeka.

1922. Rođen kambodžanski princ Norodom Sihanuk, kojeg je na prijesto prvi put dovela francuska kolonijalna vlast 1941.

1925. Reza Kan preuzeo prijesto Irana i osnovao dinastiju Pahlavi, koja je vladala tom zemljom do Islamske revolucije 1979.

1926. Umro američki mađioničar porijeklom mađarski Jevrejin Hari Hudini, najpoznatiji mađioničar 20. vijeka.

1940. Pobjedom britanske avijacije završena bitka za Britaniju koju su Njemci počeli u julu snažnim bombardovanjem i pomorskom blokadom Velike Britanije.

1952. Na pacifičkim Maršalskim ostrvima SAD izvele prvu probu hidrogenske bombe.

1956. Bombardovanjem egipatskih aerodroma, Britanija i Francuska počele napad na Egipat, tokom Suecke krize.

1961. U procesu destaljinizacije Sovjetskog Saveza, Staljinovi posmrtni ostaci premješteni iz mauzoleja na Crvenom trgu u grobnicu uz zidine Kremlja.

1984. Ispred rezidencije u Nju Delhiju ubijena Indira Gandi, premijer Indije. Ubistvo izvršili Siki ekstremisti, pripadnici njenog ličnog obezbjeđenja. Indira Gandi, je 1966. godine izabrana za predsjednika Vlade Indijske unije i imala je značajnu ulogu i u nesvrstanoj politici naročito na Konferenciji održanoj u Nju Delhiju 1983. godine.

1992. Papa Jovan Pavle II zatražio oprost i ukinuo presudu inkvizicije protiv Galilea Galileja, donijetu 359 godina ranije.

1993. Umro italijanski reditelj Federiko Felini, jedan od najistaknutijih predstavnika italijanskog neorealizma, dobitnik tri Oskara.

2000. Ruska raketa s prvim stanovnicima međunarodne svemirske stanice eksplodirala u Kazahstanu.

2003. U Maleziji izabran peti premijer Abdulah Ahmad Badavi. Na dužnosti zamijenio Mahatira Mohameda, koji je, s reputacijom najkontroverznijeg azijskog lidera, vladao tom zemljom jugoistočne Azije od 1981.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-11-10, 20:16
1. novembar

1. novembar je kod katolika Dan svih svetih, u Alziru narodni praznik i Dan Revolucije, Dan Slobode na Djevičanskim ostrvima, a u Bugarskoj Ден на народните будители. Svjetski dan vegana i medjunarodni dan pricanja "nekad", a drevni Keltski praznik Samhain koji je prerastao u obicaj Halloween.

1813. Na Njegušima rođen Rade Tomov, Petar II Petrović Njegoš.

1844. u Dobroti počela s radom mjesovita skola za djecake i djevojcice.

1892. Drugo lice „Prosvjete” - List za crkvu, školu i pouku – izašao je na Cetinju u drugoj redakciji, pod uredništvom Jovana Sundečića. U uvodniku prvog broja napomenuto je, da je list pokrenut 1889. kao zvanični organ Ministarstva prosvjete i crkvenih djela, pod uredništvom Jovana Pavlovića. Premda je u istoj napomeni stajalo da nova „Prosvjeta“ nije zvanični organ pomenutog Ministarstva, ona je u suštini to ipak bila. Uz stručne članke iz oblasti školstva i bogoslovije, mnogo više pažnje list je poklanjao nauci i narodnom stvaralaštvu. U drugoj seriji, „Prosvjeta“ je izlazila do 1895. nakon čega se počela pojavljivati sa podnaslovom „list za crkvu i školu“. Urednik te treće serije bio je Jovo Ljepava.

1902. Crna Gora je prvi put prikazana na filmskom platnu u Becu - Prikazana je u dokumentarnom filmu „U crnijem brdima, na knjaževom dvoru crnogorskom” čija je projekcija, prema oglasu u bečkom „Fremden Blatu”, organizovana u „Uranija teatru” u Beču. Nije pouzdano utvrđeno ko je snimio film, koji nije sačuvan, ali se pretpostavlja da bi to mogao biti Mađar Ferdinand Šomođi, vlasnik bečkog kinematografa „Uranija”, ili neki snimatelj koji je radio za njegovu firmu.

1906. Suđenje kao bumerang - Počelo je na Cetinju suđenje šesnaestorici crnogorskih studenata koji su se školovali u Beogradu. Oni su u dva navrata, prilikom donošenja Ustava i tokom rada prve zakonodavne skupštine, u srpskoj i južnoslovenskoj štampi izdali proglas poznat pod imenom „Riječ crnogorske univerzitetske omladine”. U proglasu su oštro napadnuti vlada, knjaz i cijela državna uprava koja, kako su tvrdili studenti, „nije sposobna da unaprijedi Crnu Goru i stvori snošljiv život narodu u svojoj domovini”. Premda su smatrali da iza takvih optužbi stoji zvanična velikosrpska politika, knjaz Nikola i njegova vlada su načinom na koji je vođen proces protiv studenata izazvali u narodu kontraefekat, tako da su po knjaževoj naredbi studenti oslobođeni. Takvo okončanje procesa nanijelo je veliku moralnu i političku štetu vladi Lazara Mijuškovića.

1910. U Podgorici je otvorena Privatna trgovačka škola. Imala je zadatak "da sprema valjan trgovački podmladak", bila je pod nadzorom Ministarstva prosvjete a trajala dvije godine. Na prvoj godini nastavom su bili obuhvaćeni naški i njemački jezik, knjigovodstvo, trgovačka aritmetika i trgovačko pravo, a na drugoj ovim predmetima dodat je još i italijanski jezik.

1934. poceo da izlazi casopis Granit.

1953. Premijerom „Ugašenog ognjišta” komada iz narodnog života, u tri čina sa pjevanjem, po tekstu Petra – Pecije Petrovića, u režiji Olivera Novakovića, počela je prva sezona teatra iz Titograda, koji je 1969. prerastao u Crnogorsko narodno pozorište Stoga se 1. novembar slavi kao Dan CNP-a.

1953. U Beogradu je umro Marko Car, pisac, književni kritičar i putopisac. Rođen je u Herceg Novom 1859. godine, objavio je više knjiga i putopisa, pisao je o gotovo svim poznatim jugoslovenskim piscima i prevodio sa italijanskog i francuskog jezika. Poznata njegova djela su U Latinima, S mora i primorja, Primorke, Naše primorje, Od Jadrana do Balkana, Estetička pisma...

1960. izasao je prvi broj Pljevaljskih novina, a urednik je bio Marko Banovic.

2000. Skupština Crne Gore usvojila je zakon o Centralnoj banci, a njemačka marka, koja je od 2. novembra 1999. bila paralelna valuta, postala je jedino sredstvo plaćanja u Crnoj Gori.

2003. Počelo sprovođenje popisa stanovništva Crne Gore.

2006. Crnogorski predsjednik Filip Vujanović potpisao je ukaz o proglašenju Zakona o postupku za donošenje novog Ustava.

u svijetu:

1500. rođen je italijanski vajar i zlatar Benvenuto Čelini.

1509. Javnosti su prvi put predstavljene slike na plafonu Sikstinske kapele koje je naslikao Mikelanđelo.

1755. U zemljotresu u Lisabonu, koji je razorio dvije trećine grada, poginulo oko 60.000 ljudi.

1814. Počelo je zasijedanje Bečkog kongresa koje je završeno 9. aprila naredne godine.

1842. Rođen je srpski istoričar, filolog i državnik Stojan Novaković, autor "Srpske bibliografije" i "Istorije srpske književnosti".

1886. U Beogradu je osnovana Kraljevska srpska akademija (kasnije Srpska akademija nauka i umetnosti). Prvi preśednik bio je Josif Pančić.

1892. rođen je ruski velemajstor Aleksandar Aljehin, jedan od najvećih u istoriji šaha. Bio je svjetski prvak od
1927. kad je pobedio Kubanca Kapablanku, do 1935. kada je izgubio od Holanđanina Evea. Titulu svjetskog prvaka ponovo je stekao pobjedom u revanšu 1937. i zadržao je do smrti 1946.

1894. Umro je Aleksandar III Aleksandrevič Romanov, ruski car 1881-94. g. sin Aleksandra II .

1918. Prva srpska armija pod komandom vojvode Petra Bojovića u Prvom svjetskom ratu oslobodila Beograd.

1928. U Turskoj je arapsko pismo zamenjeno latinicom, kao dio reformi osnivača moderne turske države Mustafe Kemala Ataturka.

1940. U francuskoj pećini Lascaux pronadjeni su praistorijski crteži po zidovima podzemnih prostorija u kojima su boravili preci evropskog čojeka.

1941. nakon neuspjelih razgovora sa Josipom Brozom Titom o zajedničkoj borbi partizana i četnika protiv okupatora, četnički vođa Draža Mihailović naredio je četnički napad na partizane čime je započeo građanski rat u Jugoslaviji.

1944. U Beogradu su preśednik Nacionalnog komiteta oslobođenja Jugoslavije Josip Broz Tito i preśednik izbjegličke vlade Kraljevine Jugoslavije Ivan Šubašić potpisali sporazum o obrazovanju jedinstvene jugoslovenske vlade koja treba da pripremi izbore za Ustavotvornu skupštinu.

1945. Velika Britanija je saopštila da je lider nacističke Nemačke Adolf Hitler najvjerovatnije izvršio samoubistvo u svom bunkeru u Berlinu.

1946. Generalna skupština UN je osnovala UNICEF (Međunarodni fond UN za pomoć djeci).

1952. SAD su na Maršalskim ostrvima izvršile probu prve hidrogenske bombe.

1956. Na predlog Jugoslavije, Generalna skupština UN je usvojila rezoluciju kojom je zatraženo da Velika Britanija, Francuska i Izrael odmah obustave oružane akcije, povuku se sa teritorije Egipta i omoguće ponovno otvaranje Sueckog kanala.

1962. Lansirana je prva letelica na Mars, pod imenom Mars 1.

1972. Umro je američki pisac Ezra Paund, čija je poetika eksperimentalne lirike izvršila veoma značajan uticaj na moderno pjesništvo XX vijeka. Zbog učešća u fašističkoj propagandi u Italiji u Drugom svjetskom ratu, optužen je u SAD za veleizdaju 1945. Da bi se izbjegla smrtna kazna, proglašen je ludim i proveo je 13 godina u ludnici.

1981. Antigva i Barbuda stekla nezavisnost od Velike Britanije.

1987. Kineski lider Deng Sjaoping povukao se sa svih funkcija u Komunističkoj partiji.

1995. U američkom vojnoj bazi u Dejtonu počeli mirovni pregovori o Bosni i Hercegovini. Poslije tri sedmice mirovni sporazum, kojim je okončan rat u toj bivšoj jugoslovenskoj republici, parafirali su predsjednici Srbije i Hrvatske Slobodan Milošević i Franjo Tuđman i lider bosanskih Muslimana Alija Izetbegović.

1996. Umro je bivši preśednik Šri Lanke Džunijus Ričard Džajavordene. Premijer od 1977, poslije uspostavljanja predsjedničkog sistema 1978. postao je prvi preśednik države i na tom položaju ostao do 1988.

2000. SR Jugoslavija je primljena u UN. Jugoslovenske vlasti odbile su nakon raspada SFRJ i formiranja nove države SRJ (1992) da podnesu zahtjev za prijem u svjetsku organizaciju kao novonastala država, insistirajući na kontinuitetu sa bivšom državom SFRJ.

2001. Turska, članica NATO pakta, prva je muslimanska zemlja koja je poslala trupe u rat protiv Avganistana.

2003. Mađarska je uvela vize za građane Srbije i Crne Gore u skladu sa standardima Evropske unije (EU) iako je Mađarska postala članica EU tek u maju 2004. godine.

2004. Umro je američki fotograf Ričard Avedon (81), koji je modnu fotografiju i fotografiju portreta slavnih ličnosti pretvorio u umjetničku formu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-11-10, 20:18
PETAR II PETROVIĆ NJEGOŠ

1. novembra, 1813. godine, na Njegušima je rođen Rade Tomov, Petar II Petrović Njegoš, kao drugi sin Toma Markova, najmlađeg brata vladike Petra I i Ivane Proroković. Na krštenju je dobio ime Radivoje pod kojim je u narodu bio poznat i kasnije, kao vladika Rade. U mladosti, Njegoš je školu učio u manastiru Savina, a poslije mu je stric doveo za učitelja Sima Milutinovića „Sarajliju". Nakon smrti Petra I Petrovića, sedamnaestogodišnji Rade Petrović postao je vladika Petar II Petrović Njegoš i time preuzeo svu crkvenu i svjetovnu vlast u Crnoj Gori.
Njegoš je ukinuo čin guvernadura 1830. Godine, a posljednjeg, Vuka Radovića protjerao je iz Crne Gore 1832.. U oktobru 1831. Formirao je Praviteljstvujušći senat crnogorski i brdski, iste godine i Gvardiju i Perjanike. Njegoš je uvidio da mora zamijeniti plemensko upravljanje i samovoljnu modernijom upravom i obezbijediti granice, podići škole i sagraditi puteve.
Kao mlad vladar 1833. uveo je poreze uprkos čvrstom protivljenju mnogih Crnogoraca koji su imali jak osjećaj lične i plemenske slobode. Stvorio je i formalnu centralnu vladu koja se sastojala od tri tijela: Senata, Gvardije i Perjanika. Takođe je organizovao sudove, izdejstvovao povećanje pomoći od Rusije. Podigao je Biljardu 1838. Godine i u njoj smjestio Senat i svoju rezidenciju. Od novčane pomoći koju je dobio od Rusije, 1833. Vladika je kupio štampariju, prvu svjetovnu školu otvorio je 1834. U Cetinjskom manastiru.
Njegoš je za mitropolita hirotonisan u Rusiji, gdje je dobio i značajnu finansijsku pomoć. Unutrašnje prilike u Crnoj Gori u vrijeme Petra II opterećivali su crnogorsko-osmanski pogranični odnosi.Preduzeo je dva neuspješna napada za oslobodjenje Podgorice, nakon čega je, i na zahtjev Rusije, odustao od daljih sukoba sa Osmanlijama. Medjutim, nemira na granicama uvijek je bilo.
Petar II Petrović Njegoš spadao je u najobrazovanije vladare i državnike svoga vremena. U originalu je čitao Volterova djela, Igoa... Održavao je veze sa poznatim književnicima...odlično je vladao francuskim, italijanskim i koristio se njemačkim jezikom. U svojoj ličnosti, sjedinio je pravoslavnog mitropolita, državnika, pjesnika i filozofa.
Poezijom se bavio od 14. Godine, prve pjesme napisao pod uticajem epske narodne poezije, koja je ostavila snažan pećat i na njegovo cjelokupno stvaralaštvo. Napisao je oko osamdeset lirskih i epskih pjesama, najveći broj objavljen je za njegova života. Njegovo najzrelije djelo je Luča mikrokozma, koju je posvetio svom učitelju Simu Milutinovića Sarajliji. Tokom boravka u Beču 1846. I 1847. Godine Njegoš je, u štampariji jermenskog monaškog reda Mehitarista objavio svoje najveće i najznačajnije književno djelo Gorski vijenac (1847.). Napisao je i Svobodijadu, Kulu Đurišića i čardak Aleksića, a objavio je i zbirku narodnih pjesama Ogledalo srpsko. Posljednje mu je djelo Lažni car Šćepan Mali, objavljeno u Trstu 1851. Godine. Vladika se u proljeće 1850. razbolio od grudne bolesti. U 38. godini života je i umro od tuberkuloze 31. oktobra 1851. Sahranjen je najprije u Cetinjskom manastiru, a zatim su njegovi zemni ostaci prenijeti u kapelu na Lovćenu, koju je podigao 1845. godine.

zvoncica
04-11-10, 01:32
2. novembar

1750. Rukopoložen je crnogorski Vladika Vasilije Petrović, suvladar na crnogorskom dvoru za vrijeme Save Petrovića. Zanosio se idejom opšteg protivturskog ustanka balkanskih naroda pod vođstvom Crne Gore.

1845. Umro Lazar Tomanović, crnogorski premijer, ministar, publicist. Školovao se u Herceg-Novom, Zadru, Novom Sadu, studirao u Budimpešti, a doktor je pravnih nauka postao u Gracu. Kako se Herceg-Novi tada nalazio u Austro-Ugarskoj monarhiji, Tomanović se politikom počeo baviti u Srpskoj narodnoj stranci Dalmacije i bio je poslanik Dalmatinskoga sabora. 1891. dolazi u Knjaževinu Crnu Goru i postaje glavni urednik Glasa Crnogorca. Prremijer postaje aprila 1907. i na toj je dužnosti, u nekoliko mandata, ostaje do juna 1912. godine. Bio je i ministar spoljnih poslova i ministar pravosuđa. Kao premijer organizovao svečanosti proglašenja Kraljevine Crne Gore 1910. godine. Bio je veoma odan Kralju Nikoli. Nakon 1918. Lazar Tomanović se nije bavio politikom i živio je u Herceg-Novom, gdje je pisao istoriografske prikaze.

1856. nastavu u cetinjskoj skoli preuzeo je Stevan Petranovic koji je izvrsio reformu dotadasnje nastave. Za ime Stevana Petranovića, prosvjetara iz Drniša (kod Šibenika), vezana je prva značajnija kvalitativna reforma škole u Crnoj Gori. Preuzimajući nastavu u Cetinjskoj školi (koju su u vrijeme njegovog angažmana nazivali i Petranovićeva škola), uveo je sistem razredno-časovne nastave i uveo pet umjesto tri razreda. U cetinjskoj „maloj” školi koju je Petranović reformisao u duhu građanske, prije nego u Zagrebu i Ljubljani, predavala se, kao verifikovan nastavni predmet, psihologija sa antropologijom. Do Petranovićeve škole nije bilo u Crnoj Gori razredno-časovnog sistema niti je bila izvršena nastavno-vremenska artikulacija (godina, sedmica, dana) a nastavnici su sami birali predmete i sadržaje koje su predavali.

1891. Osnovna škola, otvorena u vrijeme osmanske vlasti, u Police kod Berana, bila je od velikog značaja za razvoj šireg područja. Neopterećeni time ko će im pomoći da otvore školu, Poličani su se istovremeno obraćali i srpskim i crnogorskim vlastima. Ostvarenju njihove inicijative prva je u susret izašla Srbija, ali učitelji, zbog protivljenja osmanskih vlasti, nijesu mogli biti ni iz Srbije ni iz Crne Gore. Stoga je nastavni kadar angažovan iz poličkog kraja, a jedan od prvih učitelja bio je Miloš Đukić. Prve godine rada školu je pohađalo 77 đaka – 62 u prvom, 10 u drugom i pet u trećem razredu.

1908. godine prodorni pisak parne lokomotive u Baru pred polazak prema Virpazaru oglasio je početak željezničkog saobraćaja u Crnoj Gori. Ta prva crnogorska pruga bila je dužine 43 kilometra a širine kolosijeka 0,75 metara, zamišljena kao završnica Transbalkanske pruge prema Jadranskom moru. Knjaz Nikola izjavio je tim povodom: „To je radost moja i cijele Crne Gore. Predsjednik opštine Vira poslao je telegram kralju Nikoli sljedeće sadržine: "Između mnogobrojnih velikih djela Gospodaru, koja si učinio dragoj domovini, istorija će među prvima zabilježiti i ovo". Prugu je gradila kompanija Antivari (Barsko društvo) nakon ugovora potpisanog sredinom 1906. sa vladom Crne Gore. Ugovorom je bilo predviđeno da eksploataciju pruge sistemom koncesije vrši kompanija Antivari. Ugovor nije mogao biti realizovan zbog ratnih okolnosti koje su nastupile četiri godine kasnije. Datum puštanja u saobraćaj prve crnogorske željeznice obilježava se kao Dan željezničara Crne Gore. Prvu željezničku prugu na prostoru današnje Crne Gore izgradila je 1901. godine Austrougarska, kao dionicu pruge Gabela–Hum–Uskoplje–Zelenika, na potezu Sutorina–Igalo–Herceg Novi–Zelenika, u dužini oko 11 km, kao vezu sa bosansko-hercegovačkim prugama.

1974. Umro Marko Vujačić, pisac i političar. Rođen je 14. januara 1888. Učestvovao je u „Bombaškoj aferi” (1907) i zbog toga bio osuđen. Bio je aktivista Zemljoradničke stranke Crne Gore i narodni poslanik, a potom delegat AVNOJ-a i potpredsjednik Prezidijuma FNRJ. Pisao je o znamenitim crnogorskim i hercegovačkim junacima i znamenitim Crnogorkama.

1989. U Podgorici rođen Stevan Jovetić, crnogorski fudbaler. Od 2003. godine igrao u Partizanu u koji je stigao iz Mladosti iz Podgorice sa 14 godina. Za Partizan je debitovao u sezoni 2005/06. protiv Voždovca kod njemačkog trenera Jirgena Rebera. Sa Partizanom je imao ugovor do ljeta 2009, ali u maju 2008. ga italijanska Fiorentina dovodi u svoje redove za 8 miliona eura. Već je privukao pažnju skauta vodećih evropskih klubova.

2006. Vlada Crne Gore donijela je odluku o otvaranju ambasada u Sjedinjenim Američkim Državama, Ujedinjenom Kraljevstvu Velike Britanije, Republici Italiji i Vatikanu.

u svijetu:

1642. Šveđani su u drugoj bici kod Brajtenfelda u Tridesetogodišnjem ratu pobijedili austrijske carske trupe pod nadvojvodom Leopoldom, koji je izgubio najmanje 10.000 ljudi.

1687. U pobuni janjičara u Carigradu zbačen je sa vlasti turski sultan Muhamed IV, a na presto je došao njegov mlađi brat Sulejman III.

1721. Poslije ratova protiv Otomanskog carstva i Švedske kojima je učvrstio Rusiju na Crnom moru i Baltiku, Petar Veliki je proglašen carem cijele Rusije.

1755. Rođena je francuska kraljica Marija Antoaneta, žena Luja XVI, šćer austrijske carice Marije Terezije.

1766. Rođen je austrijski vojskovođa mađarskog porijekla feldmaršal Johan Jozef Radecki, vojni reformator i nacionalni heroj koji je više od pola vijeka predvodio austrijske trupe.

1785. Londonski proizvođač kočija Lionel Lukin patentirao je prvi čamac za spašavanje.

1789. U Francuskoj je konfiskovana imovina katoličke crkve, što je bio prvi težak udarac katoličkoj crkvi u njenoj istoriji.

1815. Rođen je engleski matematičar Džordž Bul, osnivač simboličke logike i "Bulove algebre", koja je imala presudan značaj za razvoj kompjutera. Njegovi radovi izmedju mnogih su "Istraživanje zakona mišljenja" i "Matematička analiza logike".

1834. Samuil Tomašik u Pragu je napisao pjesmu "Hej Sloveni". Veoma brzo postala je pjesma panslovenskog sna o slobodi, napisana je na češkom, jer slovački jezik nije imao književni karakter. Bila je namijenjena Slovacima i počinjala je riječima "Hej Slovaci", a kasnije je i sam Tomašik priznao njenu sveslovensku ulogu i prvi stih promijenio je u "Hej Sloveni". Od početka druge Jugoslavije pjevana je kao njena himna.

1841. Revoltirani britanskom okupacijom Kabula, Avganistanci su masakrirali 24 britanska oficira, što je izazvalo drugi Avganistanski rat.

1906. Rođen je Lukino Viskonti, jedan od najznačajnijih italijanskih filmskih režisera.

1913. Rodjen je holivudski filmski glumac i dobitnik Oskara Bert Lankaster.

1917. Britanski ministar inostranih poslova Artur Džejms Balfur objavio je Deklaraciju, poznatu kao Balfurova deklaracija, o osnivanju jevrejske države u Palestini.

1930. Haile Selasije I krunisan je za cara Etiopije.

1938. Mađarska je anektirala južnu Slovačku, priključivši se rasparčavanju Čehoslovačke nakon potpisivanja Minhenskog sporazuma.

1950. Umro je engleski dramski pisac, Džordž Bernard Šo.

1953. Pakistanski parlament je proglasio Islamsku republiku Pakistan.

1956. Mađarska vlada je odbacila članstvo u Varšavskom paktu i zatražila pomoć UN zbog napada sovjetskih trupa. SSSR je stavio veto u Savjetu bezbjednosti UN na zahtjev zapadnih sila da se razmotri kriza u Mađarskoj.

1978. Dvojica sovjetskih kosmonauta Jurij Romanenko i Georgij Grečko vratili se na Zemlju sa svemirske stanice "Saljut 6" nakon 139 dana i 14 časova, što je bio novi rekord boravka u vasioni.

1994. Više od 430 ljudi poginulo je u požaru poslije eksplozije u velikom skladištu nafte blizu jednog sela u južnom Egiptu.

1995. Vrhovni sud Argentine donio odluku o ekstradiciji nacističkog oficira Eriha Pribkea Italiji, gde je optužen za ratne zločine tokom Drugog svjetskog rata.

1998. Uragan "Mič", koji je harao Centralnom Amerikom sedam dana, izazvao je ogromna razaranja, posebno u Hondurasu i Nikaragvi, a najmanje 9.000 ljudi je poginulo.

2003. Sveštenik Kenon V. Džin Robinson imenovan je za biskupa američke Episkopalne crkve. Prvi sveštenik koji je javno priznao da je homoseksualac.

2003. u 94. godini zivota umrla je Kristabel Bilenberg , britanska književnica. Autorka knjige "Prošlost sam ja", memoara o opstanku u nacističkoj Njemačkoj.

2004. Na predsedničkim izborima u SAD ponovo je izabran republikanac Džordž Buš.

2004. Holandski filmski režišer i kolumnista Teo van Gog, praunuk slikara Vinseta van Goga, ubijen je u Amsterdamu.

2007. Umro je čuveni ruski koreograf i rukovodilac Državnog akademskog ansambla narodnih igara Igor Mojsejev.

2007. Predsjednik Pakistana Pervez Mušaraf proglasio vanredno stanje u zemlji, smijenio predsjednika Vrhovnog suda i zabranio nezavisne medije.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-11-10, 01:40
3. novembar

1712. Čuveni bokeški pomorac, admiral u ruskoj floti, Matija Zmajević, u pismu bratu Vicku, tadašnjem nadbiskupu barskom i primasu Srbije, datiranom na ovaj dan, detaljno piše o susretu sa Petrom Velikim i ispitu iz nautike i vojne discipline, nakon kojeg je dobio brod iz petrogradske ratne flote. Prognan iz Perasta nakon ubistva Vicka Bujovića u koje je bio upleten, Matija se u pismu, pored ostalog, interesuje i za mogućnost legalnog povratka u Perast.

1806. U Prčanju je rođen Ivo Vizin, bokeljski pomorski nautičar, prvi Sloven, a šesti morepolovac iza Magelana koji je oplovio zemlju. Vizin je rođen u katoličkoj porodici porijeklom iz Istre, u vrijeme okupacije Boke Kotorske od strane Francuskog carstva. Pomorsku karijeru započeo je s 12 godina kao "mali" na jedrenjacima. Kapetanski ispit položio je u Trstu. Kapetan Vizin i poručnik Fridrih Belavita, zajedno sa devet članova posade otisnuli su se 11. februara 1852. brodom "Splendido", pod habsburškom zastavom, iz Antverpena na put oko svijeta. Plovili su rutom prema zapadu prenoseći terete: Antverpen - Rt Horn - Valparaizo - San Francisko - Honolulu - Singapur - Bangkok - Hongkong - Rt dobre nade - Plimout - Trst. U Trst su stigli 30. avgusta 1859. Car Franjo Josip I odlikovao je kapetana Vizina bijelom počasnom zastavom i viteškim krstom reda Franja Josipa.

1903. Rođen Miloš Jeknić - Svestrana pozorišna ličnost: glumac, reditelj, lektor, osnivač pozorišta u Kotoru (1948 ). Bard crnogorskog i jugoslovenskog glumišta, imao je karijeru dugu skoro šest decenija. Uspješno je tumačio veliki broj likova u preko petsto uloga. Njegova najznačajnija uloga, koja ga je uvela u istoriju crnogorskog i jugoslovenskog teatra, jeste lik vladike Danila iz „Gorskog vijenca”, čija je premijera odigrana u Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu 1960, povodom proslave stogodišnjce HNK. Pozorišni kritičari posebno su isticali njegove intelektualne analize likova, sugestuivni nerv i odmjereni gest. Prvak i doajen Crnogorskog narodnog pozorišta, ostvario je niz zapaženih uloga tumačeći likove iz djela Ibzena, Krleže, Šoa, Milera i mnogih drugih autora. Umro je 12. aprila 1989.

1926. izasao prvi broj nedjeljnika Glas naroda. Prvi broj lista, kako je u podnaslovu stajalo: „nezavisnog organa javnog mišljenja”, izašao je u Nikšiću. Bio je organ Zemljoradničke stranke, koja je nastupala sa programom agrarnog socijalizma. Odgovorni urednik bio je Jovan Ćetković. List je izlazio jednom nedjeljno, do 1929. godine.

1945. Sa Željezničke stanice u Vilusima za Vojvodinu je krenula prva grupa od 90-ak porodica crnogorskih kolonista. Do 1948. iz Crne Gore u Vojvodinu preselilo se 6.734 porodice sa oko 40.000 članova, od čega najviše iz Nikšića - 21,2 odsto, koji su u najvećem broju nastanjeni u Vrbasu.

1946. odrzani izbori za Ustavotvornu skupstinu Narodne Republike Crne Gore. Zakonom o ustavotvornoj skupštini bilo je, između ostalog, propisano da narod Crne Gore, da bi izrazio svoju suverenu volju o osnovnim pitanjima državnog uređenja NR Crne Gore, izabere na slobodnim izborima, neposrednim i tajnim glasanjem, poslanike za Ustavotvornu skupštinu NR Crne Gore, kao njeno vrhovno predstavničko tijelo.

1975. Završena je brana HE Mratinje i prva vozila prešla su preko nje. Lučna brana visine 220 metara "progutala" je oko 900 hiljada kubika betona i željezne konstrukcije i bila je jedna od najvećih u svijetu. Preko nje vodi asfaltni kolovoz koji je dio saobraćajnice Nikšić - Foča. Već je bio umontiran i jedan od tri agregata buduće elektrane, a punjenje jezera počelo je sredinom narednog mjeseca i trajalo je 50-ak dana.

2006. U Podgorici otvorena "Codra hospital", prva privatna bolnica u Crnoj Gori.

u svijetu:

1534. Engleski parlament usvojio povelju kojom je kralj Henri VIII postao poglavar crkve (Act of Supremacy), čime je papi oduzeta vlast nad crkvom u Engleskoj.

1768. Rođen je Đorđe Petrović Karađorđe, vođa Prvog srpskog ustanka protiv Turaka 1804.

1801. Rođen je italijanski operski kompozitor Vinčenco Belini jedan od najpoznatijih stvaralaca italijanskog belkanta ("Norma", "Puritanci", "Pirat, "Kapuleti i Monteki").

1839. Britanske fregate su kod Kantona potopile nekoliko kineskih džunki. Time je počeo Prvi opijumski rat protiv Kine.

1852. Rođen je japanski princ Mucuhito, od 1867. car Meiđi a tokom vladavine (do 1912) potpuno je lišio vlasti šogunate, uspostavio centralnu carsku vlast, a feudalni Japan pretvorio u modernu kapitalističku državu. Premjestio prijestonicu iz Kjota u Edo, koji je preimenovan u Tokio.

1883. Ugušena je Timočka buna koja je počela u Zaječarskom okrugu mjesec dana ranije zbog odluke vlasti o oduzimanju oružja, dotad povjerenog svim vojnim obveznicima. Među vođama, koji su uhapšeni i strijeljani, bilo je istaknutih članova Radikalne stranke. Neki od njih, kao Nikola Pašić, uspjeli su da pobjegnu van zemlje.

1901. Rođen je francuski pisac i političar Andre Malro (Malraux), učesnik Kineske revolucije (1924-27), Španskog građanskog rata, jedan od lidera Pokreta otpora u Drugom svjetskom ratu, član Francuske akademije, De Golov ministar kulture od 1959. do 1969. ("Kraljevski put", "Ljudska sudbina", "Iskušenje Zapada", "Antimemoari").

1903. Panama je, uz podršku SAD koje su poslale u panamske vode krstaricu "Nešvil", proglasila nezavisnost od Kolumbije.

1912. Rođen je paragvajski diktator Alfredo Stresner.

1918. Nedjelju dana uoči kapitulacije Njemačke u Prvom svjetskom ratu na ratnim brodovima u Kilu izbila je pobuna mornara koja se proširila na više gradova (Hamburg, Libek, Bremen) gdje su formirane privremene revolucionarne vlade. Nakon obračuna vlasti sa pobunjenicima njemački parlament je 6. februara 1919. ukinuo njihovu vlast.

1918. Predstavnici austrougarske vojske potpisali su u Padovi kapitulaciju u I svjetskom ratu, i to je potonji državni akt 700-godišnje Habsburške monarhije.

1921. Rodjen je Čarls Bronson, američki filmski glumac, poznat po ulogamau vesternima.

1946. Japanski car Hirohito izjavom preko radija, odrekao se božanskih atributa, a carska vlast prešla na izborni parlament.

1954. Umro je francuski slikar i vajar Anri Matis, najčuveniji predstavnik fovističkog pravca i jedan od najznačajnijih francuskih i evropskih slikara XXvijeka.

1956. Velika Britanija i Francuska prihvatile prekid vatre na Bliskom istoku uz uslov da u područje Sueckog kanala budu poslate mirovne snage UN.

1957. SSSR je lansirao prvi satelit sa živim bićem "Sputnjik 2" a prvi putnik je bio pas Lajka.

1961. U Tant je izabran za generalnog sekretara UN nakon pogibije Daga Hamaršelda.

1964. Na predsjedničkim izborima u SAD, pobijedio je Lindon B. Džonson, koji je, kao podpreśednik, preuzeo vlast u SAD poslije ubistva tadašnjeg preśednika Džona Kenedija.

1970. Kandidat Fronta narodnog jedinstva Salvador Aljende postao je preśednik Čilea, kao prvi marksista u zapadnoj hemisferi izabran na slobodnim izborima.

1985. Dva francuska agenta su okrivljena za potapanje broda 'Dugin ratnik' (Rainbow Warrior), koji je pripadao ekološkoj organizaciji Grinpis.

1992. Na predsjedničkim izborima u SAD, pobijedio Bil Klinton član Demokratske stranke, dobivši više glasova od dotadašnjeg preśednika, republikanca, Džordža Buša i drugog, nezavisnog, kandidata, Rosa Peroa (Ross Perot).

1996. Umro je bivši samoproglašeni car Centralne Afričke Republike Žan Bedel Bokasa.

1998. Umro je američki animator, autor Betmena, Bob Kejn.

2002. Na parlamentarnim izborima u Turskoj pobijedila Turska Partija pravde i razvoja, ali je njenom lideru Tajipu Erdoganu zabranjeno da preuzme premijerski položaj jer je ranije osuđen zbog islamističkih pobuna.

2004. Dotadašnji preśednik SAD, Džordž W. Buš ponovo je pobijedio na predsjedničkim izborima i započeo drugi 4-godišnji mandat.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-11-10, 22:49
4. novembar

1805. Petar I je napisao pismo Dositeju Obradovicu i pohvalio ga za prosvjetiteljski rad, a njegovu ponudu da radi u Crnoj Gori obecao razmotriti i kasnije mu javiti. Vladika je istovremeno pohvalio i podržao njegovu, po tadašnju Srbiju značajnu, prosvetiteljsku misiju i izvijestio ga kako se trudi da i u Crnoj Gori bude uvedena „mala škola”, te da će Dositeja o njegovoj ponudi da radi kod vladike obavijestiti u narednom pismu.

1871. otvorena je prva svjetovna skola u Baru. Skolovanje je u njoj zapocelo 46 ucenika kojima je prvi ucitelj bio Dusan Brkanovic.

1890. U cilju pospješivanja poljoprivrede, a posebno vinogradarstva i maslinarstva, knjaz Nikola se obratio narodu i naredio da „svaki vojnik iz onijeh mjesta đe može rodit loza, dužan je da iste godine usadi 200 loza; svaki brigadijer 20 korijena maslina, komandijer 10, a oficijer 5 korijena”.

1912. Incident oko Đakovice - U oslobodilačkom maršu Istočnog odreda kroz Sandžak i Metohiju, crnogorske trupe brigadira Radomira Vešovića zauzele su Đakovicu i odmah postavile oblasnog upravitelja, predsjednika suda i šefa policije. Dan kasnije, uz dozvolu Vešovića, da bi se sklonile od nevremena, u grad su ušle i srpske trupe sa pukovnikom Paunovićem, koji je na svoju ruku postavio predsjednika opštine. General Mihailo Živković, komandant ibarske vojske, tražio je da se Crnogorci povuku iz Đakovice. Da bi zaštitili svoja prava, Janko Vukotić i Vešović stavili su crnogorske trupe u stanje pripravnosti. Zategnutost oko Đakovice riješena je razmjenom telegrama između Cetinja i Beograda. Spor je okončan tek 1913, prilikom razgraničenja između Crne Gore i Srbije.

1918. Cetinje je bez otpora napustila posljednja jedinica austrougarske vojske: Iako je crnogorska teritorija bila oslobođena od austrougarskog okupatora, bez ikakvog razloga ostale su jedino srpske jedinice. Ubrzo je bilo jasno da je to bilo isključivo radi pripreme i neometanog održavanja tzv. Podgoričke skupštine na kojoj je nezakonito Crna Gora prisajedinjena Srbiji.

u svijetu:

1307. Švajcarska Konfederacija je proglasila nezavisnost od Austrije.

1650. rođen je engleski kralj Vilijam III Oranski, koji je tokom vladavine od 1689. do 1702. učvrstio kraljevsku vlast, a pobjedom nad katoličkim kraljem Džejmsom II 1690. ponovo uspostavio vlast u Irskoj. Po njemu je kasnije nazvan protestantski pokret oranžista koji svečanim marševima u Irskoj obilježava datum te pobjede izazivajući proteste irskih katolika.

1814. Proglašen je norveški ustav, kojim je ta zemlja postala nezavisna Kraljevina Norveška, vezana za Švedsku personalnom unijom.

1847. Umro je Feliks Medelson, njemački kompozitor i dirigent, predstavnik romantizma. Debitovao je kao devetogodišnjak, u 15. godini napisao je prvu simfoniju, a u 16. scensku muziku za "San ljetnje noći". Osim opere imao je uspjeha i u drugim muzičkim oblastima.

1869. u Velikoj Britaniji izašao prvi broj naučnog časopisa Nature.

1890. U Londonu je otvorena prva linija podžemne električne železnice u svijetu.

1916. rodjen Volter Kronkajt, legendarni američki TV reporter.

1918. U Prvom svjetskom ratu Austro-Ugarska se predala Italiji.

1918. Poginuo engleski pisac Vilfred Oven, čija poezija sadrži snažnu osudu rata koji se, u vrijeme njegove smrti, privodio kraju. Znatno je uticao na posleratnu generaciju engleskih pjesnika, a Bendžamin Britn komponovao je na njegove stihove muziku koju je uvrstio u svoj monumentalni "Ratni rekvijem".

1922. U Egiptu je britanski arheolog Hauard Karter (Howard Carter) sa svojom arheološkom ekipom pronašao ulaz u grobnicu faraona Tutankamona, u Dolini kraljeva, gdje su ritualno sahranjivani egipatski kraljevi, faraoni.

1931. Društvo naroda optužilo je Japan zbog agresije na Mandžuriju, a zbog osude svjetske javnosti, Japan je napustio Društvo naroda marta 1933.

1939. Na predlog preśednika Frenklina Ruzvelta, američki Kongres je donio zakon Plati pa nosi o prodaji ratnog materijala. U martu 1941. izglasan je Zakon o zajmu i najmu, sa još većim povlasticama zemljama koje su se borile protiv fašizma u Evropi.

1942. Završena je bitka kod El Alamejna u II svjetskom ratu u kojoj su Britanaca pod komandom generala Montgomerija porazili nemačko-italijanski Afrički korpus generala Ervina Romela. Pobjedom je otvoren put iskrcavanju Saveznika u sjevernu Afriku.

1946. Osnovan je UNESCO- Organizacija UN za obrazovanje, nauku i kulturu.

1956. Umro je srpski arheolog Miloje Vasić, koji je vršio iskopavanja preistorijskog naselja Vinča. Jedan je od osnivača arheologije u Srbiji, bio je profesor Beogradskog univerziteta i član Srpske akademije nauka i umetnosti.

1956. Generalna skupština UN usvojila je rezoluciju o slanju mirovnih snaga na Bliski istok.

1956. Sovjetske trupe su ušle u Madjarsku da bi okončale Madjarsku revoluciju koja je počela 23. oktobra. Hiljade ljudi je ubijeno, još više ranjeno, a skoro 250.000 je napustilo zemlju. Sovjetske trupe su ugušile pobunu u Mađarskoj, a za novog premijera postavljen je Janoš Kadar. Dotadašnji premijer Imre Nađ sa još nekoliko saradnika sklonio se u jugoslovensku ambasadu u Budimpešti. Uprkos garancija novih vlasti da neće progoniti političke zatvorenike, Nađ je posle napuštanja ambasade 22. novembra uhapšen i nakon montiranog procesa pogubljen u junu 1958.

1966. Dvije trećine Firence, je poplavljeno kada su se izlile reke Arno i Po, 113 ljudi je nastradalo, 30.000 je ostalo bez krova nad glavom a nebrojena umjetnička djela i stare knjige iz perioda Renesanse su uništene ili oštećene.

1979. Militantno krilo islamskih studenata u Iranu, zauzelo je zgradu američke ambasade u Teheranu i uzeli 90 taoca, od kojih su 52 držali zatočene 444 dana. Tražili su izručenje iranskog šaha Reze Pahlavija, koji je nakon zbacivanja sa vlasti u islamskoj revoluciji izbjegao iz zemlje.

1980. Republikanac Ronald Regan izabran je za 40. preśednika SAD koji je na položaju ostao dva mandata pošto je dobio i izbore 1984. godine.

1993. Žan Kretijen je postao premijer, Prime Minister, Kanade.

1994. U San Francisku je održana prva konferencija koja se isključivo bavila pitanjima moguće komercijalizacije Interneta.

1995. U Tel Avivu je ubijen izraelski premijer Jicak Rabin, koji je po dolasku na vlast 1992. počeo proces pomirenja sa Arapima. Atentat je izvršio izraelski ekstremista Jigal Amir, nakon mirovnog skupa na kojem je učestvovao premijer, zbog ustupaka koje je Rabin učinio Arapima kao i zbog napuštanja jevrejskih naselja u Gazi i na Zapadnoj obali rijeke Jordan.

2000. U Beogradu je izabrana nova vlada SR Jugoslavije, prva od 1990. u kojoj ne učestvuju članovi Socijalističke partije Srbije Slobodana Miloševića.

2002. Kina i deset država članica ASEAN-a, potpisale su ugovor kojim je osnovana najveća bescarinska trgovinska zona na svijetu, sa preko 1,7 milijardi ljudi.

2004. Umrla američka glumica Dženet Li, poznata po ulozi u filmu Alfreda Hičkoka "Psiho", za koju je bila nominovana za Oskara.

2004. Sjedinjene Američke Države priznale su Makedoniji njeno ustavno ime Republika Makedonija.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-11-10, 23:01
5. novembar

1450. U jednom dubrovačkom izvještaju prvi put pomenut srednjovjekovni grad Bihor, po kome je ime dobila istoimena župa, koja se nalazi u središnjem dijelu Polimlja. U pomenutom dokumentu piše da su trgovci jednog dubrovačkog karavana ostavili u zalog tovar svile u Bihoru. Grad se nalazio na vrhu brda Gradina, kod sela Bioča na ušću rijeke Lješnice u Lim. Bio je opasan zidinama a ispod zidina postojalo je podgrađe sa trgom za trgovačku razmjenu. Bihor je 1455. g. pao pod osmansku vlast, a u ratovima od 1852-58. potpuno je razoren i raseljen. Zadržalo se ime za oblast koja danas pripada Beranama i Bijelom Polju.

1901. U Pljevljima je otvorena jedna od najstarijih gimnazija, zapravo, jedna od najstarijih srednjoškolskih ustanova u Crnoj Gori. Prvobitno je nosila naziv Srpska gimnazija, kao jedina niža gimnazija u Raškoj oblasti, na Kosovu i Metohiji. U prvi razred gimnazije upisano je 70 učenika iz Pljevalja i okolnih škola, a nastava se odvijala u prostoru koji je bio izgrađen na spratu osnovne škole. Poslije oslobođenja Pljevalja (u oktobru 1912) i njihovog pripajanja Crnoj Gori, od 1913. nastavila je rad kao Kraljevska crnogorska državna gimnazija. Od 1903. do 1912. pod upravom gimnazije radila je djevojačko-radnička škola. Otvaranje gimnazije, koja danas nosi ime Tanasija Pejatovića, poznatog crnogorskog naučnika i antropogeografa iz tog kraja, dalo je značajan impuls razvoju kulturno-prosvjetnog života Pljevalja.

1918. U pamfletu, plasiranom od strane Odbora za ujedinjenje Srbije i Crne Gore, navedeno je da je Crnu Goru od austrijske okupacije oslobodila Srbija i sva krivica za okupaciju pripisana kralju Nikoli, crnogorskoj vladi i vojsci. Istog dana, četa srpske vojske na Cetinju skinula je i oskrnavila crnogorsku zastavu sa dvora kralja Nikole.

1918. Crnogorski konzul u Rimu, Veljko Ramadanovic, uputio je dopis Plamencu da ga je Kralj Nikola imenovao za komandanta vojske Crne Gore u zemlji i inostranstvu, a da je Plamenac dobio sva ostala ovlastenja.

1929. U Beogradu je umro Veljko Milićević, pisac, političar, novinar, publicista. Crnogorac koji je gimnaziju završio u Zagrebu, studirao je prava, filozofiju, romanske jezike i književnost u Ženevi, Londonu, Parizu u Tuluzu. U 15. godini proglašen je za evropskog vunderkinda. U Crnoj Gori je radio kao dopisnik sarajevskog lista "Narod" a bio je i dobrovoljac u Prvom balkanskom ratu. Radio je u državnoj službi Crne Gore, pri Ministarstvu unutrašnjih djela, i bio glavni urednik "Glasa Crnogorca". Bio je protivnik bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije i odluka Podgoričke skupštine, zbog čega je jedno vrijeme bio nepoželjan u Beogradu. Napisao je romane "Bespuće", "Opsjene", "Pripovjetke prve i druge", "Vihor"...

1931. „Za otadžbinu” – i rođaka - Prvi i jedini broj političko-informativnog nedjeljnog lista pod navedenim naslovom izašao je u Nikšiću. Cilj lista, čiji je vlasnik i urednik bio Vuksan Mijušković, bio je da preporuči urednikovog rođaka za poslanika.

1947. Umro Kurt Hasert- Poznati njemački putopisac i geograf, jedan od istraživača koji su krajem XIX vijeka, u sklopu svojih knjiga i radova, značajan dio prostora posvetili Crnoj Gori. Rođen je 15. marta 1868. U Crnoj Gori je boravio u nekoliko navrata, a temeljna istraživanja na njenim prostorima počeo je 1891/92, ostvarivši niz značajnih radova – zapažanja o zemlji i ljudima, kao i priloge o fizičkoj geografiji Crne Gore, sa naročitim osvrtom na kras. Ostvario je niz vrijednih radova i iz oblasti kartografije, zbog čega ga mnogi smatraju ocem crnogorske kartografije i geografije.

1991. Predsjednici Srbije i Crne Gore, Slobodan Milošević i Momir Bulatović, odbacili su na Međunarodnoj konferenciji o Jugoslaviji, u Hagu, četvrtu verziju Sporazuma za opšte rješenje jugoslovenske krize, koju su ponudili međunarodni posrednici.

U svijetu:

1630. Mirovnim sporazumom u Madridu završen je englesko- španski rat u kojem su Španija i njena saveznica Austrija poražene na moru i kopnu.

1831. U Kembridžu je rođen Džejms Klark Maksvel, najveći teorijski fizičar XIX vijeka, profesor u Londonu i Kembridžu.

1879. Umro je Džejms Klark Maksvel, a među najznačajnije njegove radove ubrajaju se istraživanja u oblasti elektromagnetizma u kojoj je matematički formulisao Faradejeva otkrića.

1882. U Zagrebu je umro srpski naučnik i filolog Đura Daničić, sekretar Društva srpske slovesnosti, profesor Liceja i Velike škole u Beogradu. Podržao je Vuka Karadžića u borbi za reformu srpskog jezika i pravopisa ("Rat za srpski jezik i pravopis", 1847). Kao sekretar Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu pokrenuo je 1880. izradu kapitalnog djela "Rječnik hrvatskog ili srpskog jezika". Sa latinskog je preveo Stari zavjet.

1909. U Požarevcu rođena Milena Pavlović - Barili, srpska slikarka. Radila je u nadrealističkom maniru s posebnim osjećanjem za prostor. U SAD je otišla 1939. gdje je radila kao ilustrator modnog časopisa Vog i kao scenograf i kostimograf u njujorškim pozorištima. Umrla je u Njujorku u 36. godini života.

1911. Italija je anektirala turske pokrajine u Libiji, Tripoli i Kirenaiku i držala ih do 1943, kada su njemačko-italijanske snage u Drugom svjetskom ratu potisnute iz Afrike.

1913. Rođena britanska pozorišna i filmska glumica Vivijen Li. Svjetsku slavu je stekla ulogom Skarlet O'Hare u američkom filmu "Prohujalo s vihorom" za koju je dobila Oskara. U pozorištu je igrala vodeće uloge u dramama Vilijama Šekspira, najčešće kao partnerka Lorensa Olivijea, za kojeg je bila udata od 1937. do 1960. Drugi Oskar dobila je za film "Tramvaj nazvan želja".

1914. Francuska i Velika Britanija u Prvom svjetskom ratu objavile rat Turskoj.

1914. Pod komandom generala Oskara Poćoreka u Prvom svjetskom ratu počela je nova austrougarska ofanziva na Srbiju, a srpske snage su prisiljene da se povuku. Uslijedila je kontraofanziva 3. decembra pod komandom Živojina Mišića koja je završena pobjedom srpske vojske u Kolubarskoj bici polovinom decembra.

1926. Nakon četvrtog atentata na Musolinija, u Italiji je donijet Zakon o zaštiti države kojim je uveden totalitarni fašistički režim.

1930. Umro Kristijan Ajkman, holandski ljekar dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1929 (za otkriće vitamina B.) pronalazač uzroka bolesti beri-beri.

1943. U Jajcu je osnovana Jugoslovenska novinska agencija Tanjug- Telegrafska agencija nove Jugoslavije. Inicijator osnivanja Agencije bio je Moša Pijade, a prvi njen direktor Vladislav Ribnikar. Krajem 1944. godine Tanjug je preseljen u Beograd.

1955. Umro Moris Utrilo, francuski slikar koji je mimo svih slikarskih pravaca i struja izgradio poseban doživljaj ambijenta slikajući pariske vedute, od kojih su najpoznatije one sa motivima zabitih uličica i trgova Monmartra.

1956. Britanski padobranci su izveli desant na Port Said tokom britansko-francusko-izraelske agresije na Egipat. SSSR je zaprijetio da će upotrijebiti rakete ukoliko Francuzi i Englezi ne prihvate prekid vatre.

1960. Umro je američki filmski režiser kanadskog porijekla Mak Senet, jedan od najznačajnijih autora burlesknih komedija u periodu nijemog filma. Promovisao je Čarlija Čaplina.

1968. Širli Čizholm (Shirley Chisholm) je, kao prva crnkinja, izabrana u Predstavnički dom američkog Senata.

1989. Umro je američki pijanista, poreklom ruski Jevrejin, Vladimir Horovic, jedan od najvećih majstora klavira 20. veka. SSSR je napustio 1925, da bi se prvi put vratio 1986. kada su njegovi koncerti u Moskvi i Lenjingradu propraćeni ovacijama.

1991. Britanski medijski magnat češkog porijekla Jan Robert Maksvel nađen je mrtav u Atlantskom okeanu kod Kanarskih ostrva gdje je krstario jahtom.

1996. Pakistanski preśednik je smenio premijera Benazir Buto, pod optužbom da je njena vlada ogrezla u korupciju i nepotizam.

2000. Posljednji etiopski car Hajle Selasije sahranjen je u sabornoj crkvi Svete Trojice u Adis Abebi, 25 godina nakon što je, u 83. godini, umro pod sumnjivim okolnostima, a potom sahranjen na način koji ne dolikuje vladaru. Harizmatični afrički vođa koji je po legendi direktni potomak kralja Solomona i kraljice od Sabe, svrgnut je nakon 44 godine vladavine vojnim udarom 1974.

2001. U Beogradu je potpisan sporazum o saradnji jugoslovenskih vlasti i UNMIK kojim su potvrđeni osnovni principi i obaveze iz rezolucije 1244 Savjeta bezbjednosti UN.

2004. Umro Sergej Lukač (85). novinar, dugogodišnji urednik i novinar beogradskog nedjeljnika NIN i osnivač Katedre za novinarstvo na Fakultetu političkih nauka u Beogradu, gdje je bio redovni profesor do 1985. godine.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-11-10, 02:23
6. novembar

1688. Za mletackog guvernadura na Cetinju je odredjen Bolica, koji se pominje i u Gorskom Vijencu - U vrijeme vladavine Visariona III Borilovića, za mletačkog guvernadura na Cetinju određen je Antonio Bolica, ličnost pominjana u „Gorskom vijencu” i narodnoj pjesmi, poznata kao Ivan Zane Bolica Grbičić. Porijeklom je iz stare kotorske porodice, a istorijski izvori govore da je, uz samo formalnu vlast, imao korektne odnose sa crnogorskim Vladikatom.

1830. nakon ustolicenja, Njegos je obavijestio Milosa Obrenovica da je postao godpodar Crne Gore i da zeli uspostaviti bolje odnose sa tada vazalnom Srbijom.

1875. poginuo Tripko Dzakovic, poznati junak u boju na Planinici, koji je od 1867. bio upravitelj Saranaca. Sliku njegove pogibije objavio je londonski Tajms.- Vojvoda i proslavljeni junak, rođen 1838. u Šarancima, kod Žabljaka. Kao ratnik, istakao se već sa 18 godina, u boju na Planinici (1857), potom Štitarici i Poljima, dobivši za ratne zasluge od knjaza Danila plemenski barjak. Kao barjaktar, učestvovao je i u bitkama protiv vojske Omer-paše Latasa (1862). Knjaz Nikola mu je od 1867. povjerio vojnu i građansku upravu nad Šarancima, koji su samo formalno bili pod osmanskom upravom. Bio je tokom 1875. jedan od istaknutih ustaničkih vođa na desnoj obali Tare, gdje je i poginuo sa ocem Ćor–Simom, braneći od Osmanlija prolaz na mostu pod Prenćanima. Slika koju je povodom njegove smrti napravio dopisnik londonskog „Tajmsa” objavljena je u više evropskih novina.

1906. Nakon konstituisanja ustavne Narodne skupštine, dotadašnja Vlada Lazara Mijuškovića podnijela je ostavku, koju je knjaz Nikola prihvatio. "Glas Crnogorca" 11. novembra obavještava: "U ponedjeljak (6.novembra) predsjednik ministarskog savjeta i ministar inostranih djela, gospodin Lazar Mijušković, podnio je Njegovom kraljevskom visočanstvu, Knjazu gospodaru, ostavku cijelog kabineta. Ostavka je obrazložena time što je iz nacrta skupštinskih adresa, kao odgovor na prijestoničku besjedu (18.oktobra) dalo zaključiti da Vlada ne raspolaže u Narodnoj skupštini većinom dozvoljenom za rad. Njegovo visočanstvo knjaz gospodar blagoizvolio je odobriti razloge, na osnovu kojih mu je kabinet gospodina Mijuškovića podnio ostavku. Te je uvažio s tim da Vlada otpravlja poslove do sastava nove Vlade. Pošto je u Narodnoj skupštini pročitan akt Vladin, kojim je saopšteno da je podnijela ostavku koja joj je uvažena, njegovo kraljevsko visočanstvo knjaz gospodar pozvao je u Dvor predsjednika Narodne skupštine gospodina vojvodu Šaka Petrovića da se s njim posavjetuje, o položaju. Tom prilikom je gospodin predsjednik (Šako Petrović) ovlašćen da narodnom predsjedništvu (Skupštini) izjavi želju krune (knjaževine) da za ovaj put Narodna skupština predloži iz svoje sredine Vladu, koja će imati puno povjerenje Narodne skupštine. Ovoj želji, od strane krune (knjaza) dodata je i želja da bi bilo u interesu zemlje i naroda da se što prije dođe do sastava nove Vlade. Saslušavši preko svog predsjednika gospodina Šaka Petrovića saopštenje da je kruna (knjaz) riješio da se drži potpuno parlamentarno i da za ovaj put želi da novu Vladu predloži samo Narodna skupština, narodni poslanici su se sporazumjeli i većinom glasova izabrali potpredsjednika Narodne skupštine gospodina Mihaila Ivanovića da on kao predsjednik narodnog predsjedništva stupi u dodir sa krunom (knjazom) i izabere i predloži lica za novu Vladu.

1912. Sniježni pakao Prokletija - U toku operacija u I balkanskom ratu, crnogorska vrhovna komanda naredila je Janku Vukotiću da ostavi posade u oslobođenim mjestima Metohije i da sa Istočnim odredom krene iz Đakovice, dolinom Drima ka Skadru. Pošto je trebalo da se i srpske trupe Treće armije povlače dolinom Drima, odbijen je Vukotićev predlog da idu zajedno, zbog čega je marš crnogorske vojske išao rizičnim pravcem preko planina Bogićevice i Prokletija. Savlađivanje sniježnih nanosa visine preko četiri metra kroz bespuće Prokletija spada u red najtežih operacija koje je neka vojska ikada preuzela. Gubici Istočnog odreda u ovom maršu bili su 152 vojnika.

1913. U Beranama je osnovana niža Gimnazija, a za njenog prvog upravitelja je postavljen Kosta Kostic. Ubrzo je izbio i Prvi svjetski rat, ali za tri godine rada ona je uspjela da izvede oko 720 đaka.

1920. ukazom kraljevine SHS, u Baru je osnovana gimnazija, a prvi upravitelj bio je Jovo Sudic - Bio je to rezultat težnje, izražene kako u drugim djelovima Crne Gore tako i kod Barana, za razvoj obrazovanja i otvaranje odgovarajuće srednje škole kako bi se doprinijelo stvaranju kadrova potrebnih za razvoj tog područja. Inicijativu tim povodom pokrenuo je tadašnji Okružni odbor sa predsjednikom Mitrom Iličkovićem, uglednim trgovcem koji je do smrti bio mecena prosvjete u Baru a posebno gimnazije. Škola je, ipak, zbog nedostatka kadra počela da radi 3. septembra 1921, kada su u prvi razred upisana 62 a u drugi 25 učenika. Prvi direktor gimnazije bio je doktor filozofije Jovo Suđić. Godine 1953. gimnazija je prerasla u višu realnu, a od školske 1956/57. godine nosi ime Nika Rolovića, narodnog heroja iz barskog kraja.

1990. Skupština opštine Nikšić jednoglasno donijela odluku da bude osnivač Centra za informativnu djelatnost Nikšić, u čijem sastavu su postojali Nikšićke novine i Radio Nikšić. Ovim je okončana procedura oko prenošenja osnivačkih prava nad tadašnjim nikšićkim informativnim glasilima sa Opštinske konferencije SSRN na Skupštinu opštine. Od 1995. g. u sastavu centra postojala je i Televizija i jedno vrijeme to je bila jedina informativna ustanova u Republici koja je imala tri glasila: Novine, Radio i Televiziju. Trenutno u najstarijoj lokalnoj informativnoj kući u CG, kao javni servisi egzistiraju Radio i Televizija - RTNK.

2001. U automobilskoj nesreći poginuo Božidar Božo Knežević, slobodni reporter, snimatelj i dokumentarista, rođen u Podgorici, živio i radio u Zagrebu. Najpoznatiji dokumentarni serijali su mu Crnogorski put, o crnogorskoj nezavisnosti, i Oluja nad Krajinom, o ratnim dešavanjima u Krajini.

u svijetu:

1632. Švedski kralj Gustav II Adolf, vojskovođa i vojni reformator, poginuo u Tridesetogodišnjem ratu, u bici kod Licena. Njegova vojska u toj bici potukla snage Protivreformacije pod komandom generala Valenštajna.

1661. Rođen španski kralj Karlos II, posljednji monarh iz dinastije španskih Habsburga. Poslije njegove smrti počeo Rat za špansko nasljeđe. Pošto nije imao muškog potomka, za nasljednika odredio Filipa Anžujskog, unuka Luja XIV i osnivača burbonske dinastije u Španiji koji je kao Filip V stupio na prijesto poslije Utrehtskog mira, 1714.
1787. u Tršiću rođen Vuk Stefanović Karadžić, etnograf, istoričar i reformator srpskog jezika.

1814. Rođen belgijski proizvođač duvačkih instrumenata Adolf Saks. 1840. izumio muzički instrument nazvan po njemu.

1860. Za predsjednika SAD izabran Abraham Linkoln.

1861. Rođen kanadski trener Džejms Nejsmit. 1891. izmislio košarku, kao dopunski sport za igrače američkog fudbala. Košarka u Evropu stigla preko vojnika SAD.

1880. Francuski mikrobiolog Šarl Laveran, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1907, otkrio uzročnika malarije, ali nije mogao da objasni kako ona dospijeva u organizam. Engleski ljekar Ronald Ros 15 godina kasnije utvrdio da malariju prenose komarci.

1893. Umro Petar Ilič Čajkovski, ruski kompozitor. Predavao je na Konzervatorijumu u Moskvi, gdje je napisao prvi ruski udžbenik harmonije. Od 1887. godine radi kao dirigent i interpretator svojih djela po Rusiji, Evropi i u SAD.

1911. Fransisko Madero, vođa meksičke revolucije protiv diktatora Porfirija Dijasa, postao predsjednik Meksika.

1917. Poslije pet mjeseci borbi u I svjetskom ratu, pobjedom zapadnih saveznika nad Njemcima, okončana treća bitka kod belgijskog grada Ipr. Linija fronta pomjerena nepunih 10 kilometara, poginulo najmanje 240.000 vojnika.

1921. Regent Aleksandar Karađorđević postao je kralj Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

1943. Sovjetska armija je u Drugom svjetskom ratu oslobodila Kijev nakon dvogodišnje njemačke okupacije.

1964. U saobraćajnoj nesreći poginuo je srpski premijer Slobodan Penezić Krcun. Poslije oslobođenja zemlje, bio je načelnik OZNE Srbije, ministar unutrašnjih poslova u vladi Srbije, član savezne vlade.

1975. Na inicijativu kralja Hasana počeo Zeleni marš.

1987. Rođena jedna od najboljih teniserki svijeta, srpska teniserka crnogorskih korijena Ana Ivanović.

1996. Bivša jugoslovenska republika Hrvatska postala je 40. član Saveta Evrope.

1999. Australijanci su na referendumu sa 55 prema 45 odsto glasova odbacili predlog da britanski monarh kao šef države bude zamijenjen republikanskim ustrojstvom države.

2001. Medijski magnat, republikanac Majkl Blumberg, izabran za gradonačelnika Njujorka. Naslijedio Rudolfa Đulijanija.

2005. Monsinjor Kiro Stojanov postavljen je u Skoplju u katedrali Presvetog srca Isusovog za skopskog biskupa i apostolskog egzarha u Makedoniji. On je prvi Makedonac koji je posle 104 godine preuzeo rukovođenje katoličkom crkvom u zemlji.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-11-10, 02:28
7. novembar

1714. Odlazeci za Rusiju, Vladika Danilo je svoja ovlastenja prenio na Opstenarodni crnogorski zbor, apelujuci da se okanu medjusobnih trvenja i upravljaju zemljom u slozi.

1882. Potonji poglavar CPC pred nasilnim ukidanjem, Mitrofan Ban, poceo je uspon u crkvenoj hijerarhiji preuzimajuci eparhiju. Mitrofan Ban postavljen je za administratora Zahumsko-raške eparhije, a na Cetinju je, poslije smrti Ilariona Roganovića, na upražnjenu stolicu Crnogorske mitropolije postavljen Visarion Ljubiša. To je bilo prvo značajnije unapređenje Mitrofana Bana, budućeg i posljednjeg autokefalnog mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve.

1918. Samozvani Centralni izvršni odbor za ujedinjenje Srbije i Crne Gore, na sjednici u Beranama, donio je odluku kojom je ustanovljena Velika narodna skupština, poznatija kao Podgorička skupština i donio Pravila biranja njenih poslanika. Pravila su rađena po instrukcijama Nikole Pešića, i nijesu temeljena na Ustavu CG, niti na Ustavu Srbije. Izbori su bili javni, kolektivnim glasanjem skupštinu je trebalo održati ne na Cetinju kako je Ustavom Crne Gore bilo predviđeno, nego u Podgorici, gdje je bilo najviše njihovih pristalica. Osim toga, Skuština je bila Velika narodna, a ne Narodna skupština CG. Ovim su važećoj Crnogorskoj narodnoj skupštini i njenim legalnim poslanicima ukinuta prava i legitimitet, i suspendovan Zakon o izboru narodnih poslanika.

1922. U Dobrskoj Župi kod Cetinja rođen je Dimitrije Dimo Vujović, akademik, crnogorski i jugoslovenski istoričar i istoriograf. Na Cetinju je završio osnovnu školu, gimnaziju i višu pedagošku školu. Učestvovao je u NOR-u, od julskog ustanka 1941. Poslije rata, završio je Filozofski fakultet u Beogradu, gdje je 1961. stekao doktorat istorijskih nauka. Nakon oslobođenja, obavljao je više funkcija: političkih, prosvjetno-pedagoških, kulturnih, naučnih, bio član mnogih uglednih asocijacija iz oblasti nauke, kulture i prosvjete. Za više od četiri decenije stvaralaštva objavio je devet knjiga, oko 300 radova i brojne priloge iz istorije, filozofije, književnosti. Osnovna preokupacija su mu bili: istorija crnogorsko-francuskih veza i odnosa, ujedinjenje Crne Gore i Srbije, crnogorska nacija, politička djelatnost crnogorskih federalista. Jedan je od prvih crnogorskih istoričara koji su se protivili idejnim usmjeravanjima istoriografije i povrjeđivanju istorijske građe. Bio je predsjednik Saveza društava istoričara Jugoslavije, direktor Istorijskog instituta CG, redovni član CANU, profesor Univerziteta CG i jedan od pokretača višetomne Istorije Crne Gore. Umro je 27. maja 1995.

1948. U Titogradu osnovan Atletski savez Crne Gore, a prvi predsjednik je bio Veselin Djuranović. Sportska organizacija čiji je cilj, kako je u Pravilima navedeno, da „organizuje atletski sport na amaterskim osnovama i principima”, formirana je u Titogradu. Prvi predsjednik Atletskog saveza Crne Gore bio je Veselin Đuranović, potpredsjednik Drago Prelević a sekretar Alija – Aljo Šarkić. Prvo republičko takmičenje u krosu organizovano je 15. aprila 1946. u Titogradu, gdje je održano i prvo prvenstvo u atletici, 20. i 21. septembra 1947, kada su proglašeni prvi put prvaci Crne Gore i postavljeni prvi republički rekordi.

1948. Prva auto-moto trka - Održana je na 32 km dugoj stazi Titograd–Golubovci–Mataguži–Tuzi–Titograd. Organizator trke je bilo AMD „Blažo Jovanović” sa Cetinja, a pokrovitelj glavni odbor Narodne tehnike Crne Gore.

u svijetu:

1598. rođen španski slikar Fransisko de Surbaran, čije djelo, uz stvaralaštvo Velaskeza , predstavlja vrhunac španskog baroknog slikarstva.

1867. rođena je Marija Sklodovska Kiri, francuska naučnica poljskog porijekla, fizičar, profesor i direktor Instituta za radijum u Parizu. Bila je prva žena doktor nauka u Evropi, prva žena laureat Nobelove nagrade i prva žena koja je zbog zasluga sahranjena u Panteonu, monumentalnom mauzoleju u Parizu, i jedina žena koja je dobila dvije Nobelove nagrade. Sa suprugom Pjerom, francuskim naučnikom, otkrila je radijum i plutonijum, čime su udarili temelje modernoj nauci o radio aktivnosti. Zajedno sa njim dijelila je Nobelovu nagradu za hemiju 1911. Dobila je i drugu Nebelovu nagradu za otkriće radijuma i polonijuma. Umrla je od leukemije zbog pretjeranog izlaganja radioaktivnom zračenju.

1873. Pariski muzej Luvr, prvi put je otvoren za publiku. Do tada je to bio kraljevski dvorac.

1879. rođen ruski revolucionar Lav Davidovič Bronštejn, poznat kao Lav Trocki, jedna od ključnih ličnosti u obje ruske revolucije, 1905. i 1917. Bio je član Politbiroa boljševičke partije, preśednik uticajnog Petrogradskog sovjeta, šef diplomatije u prvoj sovjetskoj vladi. Nakon sukoba sa Staljinom, isključen je 1927. iz partije, 1929. je protjeran iz SSSR, a u avgustu 1940. po Staljinovom nalogu ubijen u Meksiku. Njegova ideja o permanentnoj revoluciji, kao jedinom načinu za pobjedu socijalizma u svijetu, našla je sledbenike u pokretu trockista.

1895. Njemački fizičar Konrad Viljem Rentgen objelodanio je otkriće - da neki nepoznati zraci izazivaju pojavu fluorescencije kristala. Ubrzo je potom utvrdio da se pomoću tih zraka, mogu snimiti unutrašnje strukture ljudskog tijela i snimio ruku svoje žene. Za ovo otkriće 1904. godine dobio je Nobelovu nagradu.

1910. umro ruski književnik Lav Tolstoj Napisao je svjetski proslavljene romane Rat i mir, Ana Karenjina i druge.

1913. rođen francuski pisac Alber Kami, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1957. ("Stranac", "Kuga", "Mit o Sizifu", "Pisma nemačkom prijatelju", "Pobunjeni čovek").

1917. U Petrogradu je pod vodjstvom vođe boljševika Vladimira Iljiča Lenjina počela Oktobarska socijalistička revolucija. Crvena garda zauzela je sve značjane punktove u gradu, srušena je privremena vlada Aleksandra Kerenskog i formirana prva sovjetska vlada s Lenjinom na čelu.

1944. Američki preśednik Frenklin Delano Ruzvelt izabran je četvrti put za preśednika SAD. što je jedinstven slučaj u američkoj istoriji.

1946. Završena je prva savezna radna akcija omladine Jugoslavije na železničkoj pruzi Brčko-Banovići. Oko 70.000 mladih iz cele zemlje i 2.000 iz inostranstva izgradilo je za 190 dana prugu dugu 90 kilometara.

1972. Ričard Nikson (Richard Nixon) izabran je drugi put za preśednika SAD, ali je u avgustu 1974. bio prisiljen da podnese ostavku zbog afere Votergejt.

1987. U Tunisu je u državnom udaru koji je predvodio premijer Bin Ali oboren Habib Burgiba, preśednik države od sticanja nezavisnosti 1956. Ben Ali je za 84-godišnjeg lidera, koji je 1974. proglašen doživotnim preśednikom Tunisa, rekao da je isuviše senilan da bi vladao.

1990. Meri Robinson je, na prvim predšedničkim izborima poslije 17 godina, postala prva žena preśednik Irske.

2000. Održani su predsjednički izbori u SAD koji su, zbog sporaoko izbornih rezultata, doveli zemlju u političku krizu bez presedana. Odlukom Vrhovnog suda SAD 13. decembra za preśednika je izabran republikanski kandidat Džordž Buš Mlađi.

2001. Belgijska nacionalna avio kompanija Sabena podnela je zahtjev za bankrot i time postala prva evropska avio kompanija koja je to uradila zbog velikih gubitaka u avio industriji, nakon terorističkih napada na Ameriku 11. septembra 2001. godine.

2002. Na referendumu na Gibraltaru, velikom većinom glasova odbijen je britansko-španski plan o podjeli suvereniteta nad ovom kolonijom, što je izvalo zastoj u pregovorima između Londona i Madrida.

2004. umro južno-afrički scenarista Gibson Kente (72), osnivač pozorišta Crnaca, koji je otvoreno priznao da ima AIDS.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-11-10, 16:08
8. novembar

1748. Na Njegušima rođen crnogorski mitropolit i gospodar od 1784. do 1830. godine, Petar I Petrović Njegoš.

1785. tokom boravka u Petrovgradu, Petar I i Franjo Dovcic su bili primorani da napuste Rusiju, a kasnije je Petar I napisao protestno pismo carici.

1858. Poslije pobjede nad turskom vojskom na Grahovu, Crna Gora je dobila međunarodno utvrđene granice prema Otomanskom carstvu, za koje su garantovale velike sile - Rusija, Austrija, Francuska i Pruska.

1859. rodjen je Robert Tolinger, ceski muzicar i kompozitor, koji u Crnoj Gori boravio od 1890-1897, kako je govorio, u "oazu mira i slobode". Na dvoru je bio ucitelj klavira porodici crnogorskoga kralja. Violončelist i dirigent, muzički pedagog i kompozitor. Nakon apsolviranja studija violončela na Praškom konzervatoriju, obreo se u Zagrebu i bio dirigent u Zemaljskoj operi. U Crnu Goru, koju je doživljavao kao posljednju oazu slobode na slovenskom jugu, stigao je na poziv knjaza Nikole krajem 1890. godine. U njoj je do 1897. ostvario bogatu pedagošku, kompozitorsku i koncertnu aktivnost. Bio je učitelj klavira na dvoru, knjaginjama Jeleni i Kseniji i knjazu Mirku, predavao u Cetinjskoj gimnaziji, Bogoslovsko-učiteljskoj školi i Đevojačkom institutu i priređivao u okviru Cetinjske čitaonice izvanredno prihvaćene koncerte. Komponovao je muziku i na stihove knjaza Nikole. Za doprinos razvoju muzičke kulture u Crnoj Gori, crnogorski suveren odlikovao ga je „Danilovim krstom petog stepena”. Umro je 20. februara 1911.

1885. u Skadarsko jezero je uplovio parobrod Zabljak i tako je pocela prva redovna linija za putnike i postanske posiljke - Paroborod, vlasništvo Crnogorskog paroborodarskog društva, koji je u Veneciji kupio kapetan Slavo Đurković. Dva dana potom, njegova plovidba na liniji Rijeka Crnojevića–Virpazar–Plavnica označila je uspostavljanje prve redovne putničko-teretne linije na Skadarskom jezeru. Vapor je mogao da preveze stotinak putnika, a istovremeno je služio i u poštanske svrhe.

1909. Rođen je u Beogradu Milan Spasić. Poručnik bojnog broda II klase, torpedo-minerski oficir na razaraču "Zagreb" u Boki Kotorskoj. 17. aprila, kada su Italijani ušli u Boku, naređeno je da se brodovi napuste. Spasić i njegov drug Sergej Mašera odlučili su da svoj brod unište i poginu na njemu. Povodom 30-ogodišnjice JRM, predsjednik SFRJ Josip Broz Tito je 10. septembra 1973. godine proglasio Sergeja Mašeru i Milana Spasića za narodne heroje.

1914. Svečano je otvorena radio-telegrafska stanica u Podgorici. Potpuno novi objekat uradila je Francuska kao saveznica u balkanskim ratovima. Radio stanica u Podgorici. bila je jedna od većih u Evropi toga vremena.

2000. umrla je Svetlana Kana Radević - Magistar arhitekture, autorka značajnih objekata, inostrani član Ruske akademije za arhitekturu i građevinske nauke, redovni član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti. Rođena je 21. novembra 1937. Osnovnu školu završila je na Cetinju, gimnaziju u Podgorici. Diplomirala na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu, a magistrirala na Univerzitetu u Pensilvaniji (SAD). Bila je prva potpredsjednica Matice crnogorske, član Crnogorskog PEN centra, član UNESCO-a (AIA), te član uprava strukovnih udruženja. Njena su najznačajnija arhitektonska ostvarenja: hotel „Podgorica”, zgrada Leksikografskog zavoda, autobuska stanica i poslovni centar „Kruševac” – u Podgorici, te hoteli na Zlatiboru i u Mojkovcu, spomen-kompleksi, parkovi i niz drugih. Za svoje stvaralaštvo, dobila je više priznanja, među kojima Republičku i Saveznu nagradu „Borbe”, Nagradu oslobođenja Podgorice i Trinaestojulsku nagradu.

U svijetu je na danasnji dan zabiljezeno:

1519. Španski osvajač Hernana Kortez stigao je u Meksiko, gdie su ga Asteci, vjerujući da je on reinkarnacija asteškog božanstva Kecalkoatla, primili s najvećim počastima.

1520. Po naredbi danskog kralja Kristijana II izvršen je pokolj više od 80 švedskih sveštenika i plemića. "Stokholmsko krvoproliće" podstaklo je ustanak kojim je, pod vođstvom Gustava Vase 1521. Švedska oslobođena danske vlasti.

1656. Rođen je Edmund Halej, engleski astronom i geofizičar. Izradio je prvi katalog sjajnih zvijezda južnog neba i utvrdio da su komete koje su uočene 1682. 1601 i 1551. ista kometa koja se periodično pojavljuje i tačno je proračunao da će se ona ponovo pojaviti 1758. god.

1674. umro engleski pisac Džon Milton, po mnogima najveći engleski pesnik uz Šekspira.

1805. Smederevski dizdar Muharem Guša Bošnjak predao je ključeve grada vođi Prvog srpskog ustanka Karađorđu. Tim činom Smederevo se uvrstilo među prve srpske varoši koje je Karađorđe oslobodio od Turaka.

1847. rođen irski književnik i pozorišni kritičar Bram Stoker, autor romana o Drakuli (1897), koji je za autorova života ostao potpuno nezapažen. Otkrila ga je filmska produkcija ostvarivši niz filmova o egzotičnom transilvanskom grofu-vampiru.

1895. Njemački fizičar Vilhelm Konrad Rendgen otkrio je X zrake koji su po njemu nazvani Rendgenovi zraci. Za taj izum dobio je 1901. Nobelovu nagradu za fiziku.

1900. rođen srpski kompozitor, dirigent, muzički pedagog i kritičar Mihailo Vukdragović, profesor i rektor Muzičke akademije u Beogradu, član Srpske akademije nauka i umetnosti (simfonijska poema "Put u pobjedu", kantate "Srbija", "Svetli grobovi", "Vezilja slobode", solo pesme, gudački kvarteti, filmska i scenska muzika).

1917. Savjet narodnih komesara uspostavljen je kao nova vlada Rusije s Lenjinom na čelu. Lav Trocki postao je komesar za inostrane poslove, a Staljin komesar za narodnosti.

1917. umro srpski pisac Milutin Bojić, autor poeme "Plava grobnica" posvećene masovnom sahranjivanju srpskih vojnika u more, Poslije povlačenja preko Albanije u Prvom svetskom ratu. Sahranjen je na solunskom groblju Zejtinlik. Napisao je četiri knjige pesama i više drama, uključujući "Kraljevu jesen" i "Uroševu ženidbu".

1922. Rodjen je prof. Kristijan Bernard kardiohirurg koji je izvršio prvu uspješnu transplantaciju srca na čovjeku. Operacija je izvršena u bolnici u Južnoafričkoj republici.

1923. Spriječen je pokušaj Adolfa Hitlera u Minhenu da s generalom Ludendorfom izvede puč. Vođa nacista je uhapšen četiri dana kasnije i osuđen na pet godina zatvora, ali je krajem 1924. amnestiran. Tokom boravka u zatvoru napisao je knjigu "Maj kampf" (Moja borba), koja je kasnije postala biblija nacizma.

1935. Rodjen je Alen Delon popularni francuski filmski glumac.

1942. Savezničke snage pod komandom generala Dvajta Ajzenhauera počele su iskrcavanje u sjevernoj Africi u Drugom svetskom ratu. Borbe protiv nemačko-italijanskih trupa završene su 13. maja 1943. pobedom Saveznika.

1960. Kandidat Demokratske stranke Džon Kenedi postao je u 43. godini najmlađi preśednik u istoriji SAD. Ubijen je u atentatu u Dalasu 22. novembra 1963.

1986. umro ruski političar Vjačeslav Molotov, šef sovjetske diplomatije od 1939. do 1949. i od 1953. do 1956, glavni pregovarač s nacističkom Njemačkom u pripremi sovjetsko-njemačkog pakta o nenapadanju (1939). Od 1931. do 1941. bio je i preśednik Savjeta narodnih komesara (vlade). Jedan od najbližih Staljinovih saradnika, isključen je iz partije u junu 1957. i smijenjen sa svih funkcija. Vraćen je u partiju 1984. u 95. godini života.

1988. Republikanac Džordž Buš (stariji) (George Bush Sr.) je odneo pobjedu na predsedničkim izborima u SAD, pobedivši demokratskog kandidata Majkla Dukakisa (Michael Dukakis).

1989. Daglas Vajlder izabran je za guvernera Virdžinije, kao prvi crnac u istoriji SAD koji je postao guverner jedne američke države. Istog dana Dejvid Dinkins je izabran za prvog crnog gradonačelnika Njujorka.

1991. Evropska ekonomska zajednica je uvela ekonomske sankcije prema Jugoslaviji. Bilo je to mjesec i po dana nakon što je Savjet bezbjednosti OUN zabranio isporuku oružja SFRJ. Poslije nedjelju dana i EFT-a je raskinula ugovor o saradnji sa SFRJ, a ubrzo potom Evropska zajednica je ukinula sankcije Sloveniji, Hrvatskoj, BiH i Makedoniji. Tako je Evropa u izolaciju ostavila samo Srbiju i Crnu Goru. Sankcije su pojačane 30. maja naredne godine, kada je Savjet bezbjednosti uveo sankcije čitavog svijeta prema Srbiji i Crnoj Gori.

1998. Sud u Bangladešu osudio je na smrt 15 bivših oficira, optuženih za ubistvo bangladeškog preśednika šeika Mudžibura Rahmana u vojnom udaru u avgustu 1975.

1999. U 101. godini je umro slovenački i jugoslovenski gimnastičar Leon Štukelj, najstariji olimpijski šampion i prvi olimpijski pobednik sa prostora bivše Jugoslavije. Štukelj, koji je samo dvije godine mlađi od modernih Olimpijskih igara, osvojio je šest olimpijskih medalja, među kojima tri zlatne, dvije u Parizu 1924. i jednu u Amsterdamu 1928.

2001. Francuski gornji dom parlamenta, Senat, ušvojio je zakonkojim se Korzici dozvoljava ograničena autonomija, iz kojeg su prethodno izbačeni mnogi ključni članovi.

2002. Savjet bezbednosti UN je na javnoj sednici jednoglasno usvojio Rezoluciju 1441 o razoružanju Iraka.

2004. Ubila se Iris Čang (36), autorka knjige "Silovanje Nankinga".


Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-11-10, 16:25
8. novembar, 1748.

1748. Na današnji dan, 8. novembra, 1748. godine, na Njegušima je rođen crnogorski mitropolit i gospodar od 1784. do 1830. godine, Petar I Petrović Njegoš. Rano se zakaluđerio, po jednoj bilješci, već 1760. Godine, a u sedamnaestoj godini bio je jerodjakon. U Rusiju, na školovanje, poveo ga je vladika Vasilije, 1765. godine. Petar I se vratio iz Rusije 1766. godine, kada je umro Vasilije. Stalno je boravio kod vladike Save, najčešće u manastiru Stanjevići.
Vladika Sava za svog nasljednika odredio je sestrića Arsenija Plamenca, koji je vladao od Savine smrti 1781. Do 1784. Godine, a za njegovog koadjutora postavljen je arhimandrit Petar Petrović. Nakon Plamenčeve smrti 1784. Godine, Petar je izabran za mitropolita i vladara Crne Gore. Otputovao je u Beč sa namjerom da u Rusiji bude posvećen za vladiku, ali mu ruski ambasador nije odobrio pasoš, zbog ruskog podozrijevanja prema Petru i njegovog učešća u delegaciji koja je 1779. tražila pokroviteljstvo Austrije. Zbog toga je otišao u Sremske Karlovce gdje je hirotonisan 1784. godine. Otišao je potom u Rusiju, odakle je protjeran. Ali, za to vrijeme, Crnu Goru je, 1875. napao skadarski vezir, Mahmut Paša Bušatlija, zapalio Cetinjski manastir i mnoge kuće, a Crnogorce primorao da mu plate porez. Kad se vratio Petar je počeo rad na sredjivanju unutrašnjih prilika. Ratovao je protiv Osmanlija, a najveća opasnost bio je Bušatlija. U dvije bitke, Martinićkoj i na Krusima, gdje je ubijen, Mahmut Paša je doživio poraze. Tada su u sastav Crne Gore ušli Bjelopavlići i Piperi. Petar I je iskoristio ove dvije velike pobjede da ustanovi državne institucije. U oktobru 1798. u manastiru Stanjevići donijet je Zakonik opšti crnogorski i brdski, kojim su stvorene pretpostavke za učvršćivanje crnogorske države, odnosno uspostavljeni temelji izgradnje državnih organa. Tri puta je ratovao da iz Budve istjera Napoleonovu Francusku. Rezultat tih borbi bio je proglašenje ujedinjenja Crne Gore i Boke u Dobroti 29.10.1813. godine. Na Bečkom kongresu 1814.-1815. godine, velike sile su odlučile da Boka pripadne Austriji. Rusija nije podržala crnogorski zahtjev da Boka ostane u sastavu Crne Gore. Petar je bio prinudjen da se treći put povuče iz Boke.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Saint_Peter_of_Cetinje.jpg

U spoljnoj politici Petar se uglavnom oslanjao na Rusiju mada je sa njom uglavnom imao gorka iskustva. Pokušao je i da se približi Francuzima (1803.) zbog čega su u Petrogradu smatrali da je postao smetnja ruskom uticaju i 1803. krenuli u napad na crnogorskog vladara. Tek dolaskom na prijesto cara Nikolaja I, 1825. godine, Rusija je počela da isplaćuje finansijsku pomoć Crnoj Gori. Za vrijeme Petrove vladavine počele su da se uspostavljaju i prve veze sa Srbijom. Posljednje godine života, vladika je proveo isključivo na Cetinju. Napisao je Kratku istoriju Crne Gore, koja je objavljena u kalendaru Grlica 1835. godine. Krajem oktobra 1830. se razbolio i 29. oktobra, pred glavarima, izdiktirao testament u kojem je za svog nasljednika odredio Rada Tomova Petrovića. Sljedećeg dana, vladika Petar I Petrović je umro. Za crnogorske prilike bio je izuzetno prosvijećen vladar, govorio je ruski i italijanski jezik. Napisao je veliki broj poslanica, koje imaju i značajnu književnu vrijednost. Još za života, Crnogorci su ga zvali sveti vladika. Na Njegoševu inicijativu, Petar je 1834. Godine proglašen za sveca (Sveti Petar Cetinjski).


Uredio Hari Krisna

zvoncica
09-11-10, 23:36
9. novembar

Danas se obilježava Međunarodni dan borbe protiv fašizma i antisemitizma, ustanovljen u znak sjećanja na pogrom Jevreja u Njemačkoj.
Tokom te noći i jutarnjih časova narednog dana ubijeno je 90 njemačkih Jevreja, više od 20.000 uhapšeno i odvedeno u koncentracione logore, a uništene su 1.574 sinagoge, jevrejska groblja i radnje. Pogrom nad Jevrejima bio je uvod u kasniji holokaust u kojem je stradalo preko 4,5 miliona ljudi širom Evrope. Termin "Kristalna noć" je nastao zbog polomljenog stakla na izlozima prodavnica, čiji su vlasnici uglavnom bili Jevreji.

U Crnoj Gori pamtimo:

1875. rodjen je Stanko Macanovic doktor medicinskih nauka i upravnik bolnice Danilo I. Medicinski fakultet završio je u Hajdelbergu, gdje je odbranio doktorsku tezu. Kao specijalista hirurg, vratio se u domovinu 1903. i počeo da radi u bolnici „Danilo I”. Ubrzo je, ukazom knjaza Nikole, bio postavljen za upravnika bolnice, ujedno vršeći poslove šefa hirurškog odjeljenja, a 1905. imenovan je za člana Prosvjetnog savjeta. Nesebično se angažovao kao ljekar i pružao stručnu pomoć tokom balkanskih ratova. U vrijeme austrougarske okupacije bio je interniran u Mađarsku. Nosilac je značajnih crnogorskih odlikovanja. Umro je 28. maja 1932.

1907. Otkrivena je zavjerenička bombaška grupa crnogorskih studenata, koja je imala zadatak da, zajedno sa nekim bivšim narodnim poslanicima, izvrši prevrat u Crnoj Gori. Akciju zavjerenika vodio je štamparski radnik Stevan Rajković, ali je na vrijeme otkriven, uhapšen i na saslušanju otkrio je cijeli plan. U grupi su bili Todor Božović, Jovan Đonović, Marko Daković i Đuro Vojvodić, a bili su povezani sa nekim velikodržavnim organizacijama iz Srbije. Događaj je izazvao proteste širom Crne Gore. Zavjeru je iskoristio knjaz Nikola za obračun sa Klubašima, iako nije bilo dokaza da su oni imali veze sa bombašima.

1909. rodjen je narodni heroj Milan Spasic. Kao oficir razaraca Zagreb, 17. aprila je minirao razarac da ne bi pao u ruke italijanske vojske i zajedno sa njim potonuo u more. Spomenik narodnom heroju podignut je u Herceg Novom.

1913. Kralj Nikola je uputio proglas crnogorskom narodu u kom ističe da je u Crnoj Gori nastalo novo stanje i da će narod novopripojenih teritorija imati ista prava i privilegije, istakavši da će „on i njegova vlada uložiti sve svoje staranje da njegovim novim podanicima osiguraju ličnu i imovinsku bezbjednost, dobro sudstvo, savremeno školstvo i stvore uslove bolje budućnosti po svim granama privrede”. Proglas su potpisali Janko Vukotić (predsjednik Ministarskog savjeta i ministar vojni), general Labud Gojnić (ministar unutrašnjih djela), Risto Popović (ministar finansija) i Mirko Mijušković (ministar prosvjete i crkvenih poslova).

1918. usvojena Zenevska deklaracija kao sljedeca etapa Krfske deklaracije i crnogorskim predstavnicima nije bilo omoguceno da prisustvuju.
Usvajanjem Ženevske deklaracije, završen je skup predstavnika srpske vlade, Jugoslovenskog odbora za narodno ujedinjenje i Narodnog vijeća iz Zagreba, sazvan 6. novembra sa ciljem da se potvrde odluke Krfske deklaracije kojom je, između ostalog, bilo predviđeno prisajedinjenje Crne Gore Srbiji, u okviru buduće zajednice Srba, Hrvata i Slovenaca, u jednu državu. Taj čin, premda je kratkoročno poremetio srpski koncept ujedinjenja koji je anticipirao monarhiju pod vlašću dinastije Karađorđevića, podržan je od strane Crnogorskog odbora za narodno ujedinjenje, koji je – finansiran od srpske vlade – radio po svaku cijenu na potiranju Crne Gore, kroz njeno utapanje u buduću zajednicu. Kao ni prilikom stvaranja Krfske deklaracije, zbog protivljenja šefa srpske vlade Nikole Pašića, na skupu u Ženevi nije bilo omogućeno prisustvo ni jednom od predstavnika zvanične crnogorske politike.

u svijetu:

1799. Napoleon Bonaparta je vojnim udarom srušio vladu Direktorijuma i kao prvi konzul preuzeo vlast u Francuskoj. Napoleon je potom kao car od 1804. zavladao Francuskom i velikim djelom Evrope donoseći, pored ratnih nevolja, kapitalne društvene promjene. Napoleonova administracija ukinula je zastarele feudalne režime, zavela modernu upravu i postavila osnove modernog industrijskog razvoja.

1818. rođen Ivan Sergejevič Turgenjev, jedan od prvih ruskih pisaca čija su djela prodrla na Zapad. Za života je uživao mnogo veći ugled u francuskim, nego u ruskim književnim krugovima. Autor je romana "Očevi i djeca", "Lovčevi zapisi", "Uoči novih dana", "Proljećne vode",i drama "Mjesec dana na selu".

1835. rođen Davorin Jenko, jedan od najznačajnijih kompozitora romantičara u slovenačkoj i srpskoj muzici. Autor je srpske himne "Bože pravde" i slovenačke "Naprej, zastava slave".

1841. rođen Eduard VII, kralj Velike Britanije i Irske i car Indije, najstariji sin kraljice Viktorije. Tokom njegove vladavine od 1901. završen je Burski rat, sklopljen je sporazum s Japanom 1902, s Francuskom 1904. i s Rusijom dogovor o podjeli sfera u Aziji 1907.

1888. rođen francuski političar, ekonomista i diplomata Žan Mone, tvorac plana o modernizaciji francuske privrede Poslije Drugog svetskog rata, prvi preśednik Evropske zajednice za ugalj i čelik (1952-55) i preśednik Akcione komisije za stvaranje Sjedinjenih država Evrope (1956-75).

1909. Rodjena je Ketrin Hepbern, holivudska filmska glumica i dobitnica četiri nagrade Oskar.

1918. U Berlinu su poslije generalnog štrajka radnici izašli na ulice, vojnici su odbili da intervenišu protiv njih i pridružili su se pobuni. Vlast u gradu preuzeo je Radnički sovjet, a car Vilhelm II je abdicirao i pobegao u Holandiju. Dva dana kasnije Nemačka je potpisala mirovni ugovor kojim je okončan Prvi svjetski rat.

1934. Rodjen je Karl Sagan, američki astrofizičar, astrobiolog i pionir nove grane, egzobiologije, kao i pokretač mnogih naučnih projekata u potrazi za vanzemaljskim civilizacijama. Bio je uspešan pisac i popularizator nauke.

1937. U japansko-kineskom ratu, japanske trupe su zauzele Šangaj.

1938. U Nemačkoj pogrom Jevreja dobio je naziv "Kristalna noć" jer su ulice Njemačkih gradova bile prekrivene razbijenim staklom.

1940. umro britanski državnik Artur Nevil Čembrlen, vođa Konzervativne stranke i premijer Velike Britanije od 1937. do 1940. U uzaludnom naporu da izbegne vojni sukob s Nemačkom, potpisao je 1938. Minhenski sporazum s Adolfom Hitlerom.

1952. umro izraelski državnik i hemičar Haim Vajcman, prvi preśednik novoformirane države Izrael 1948, preśednik Svetske cionističke organizacije (1920-31) i Jevrejske agencije (1929-31. i 1935-46). Kao hemičar pronašao je postupak za protizvodnju acetona i butanola.

1953. umro u Njujorku, u 39. godini života, poznati pjesnik Dilan Tomas poreklom iz Velsa, u Belikoj Britaniji.

1953. umro kralj Abdul-Aziz Ibn Saud, koji je 1932. osnovao kraljevinu Saudijsku Arabiju, osvojivši pre toga čitavu centralnu Arabiju.

1960. Džon Ficdžerald Kenedi je postao preśednik SAD, kao najmladji ikada izabrani preśednik, u svojoj 43. godini.

1963. U japanskom rudniku uglja Omuta u eksploziji gasa poginula su 452 rudara, a 470 ih je ranjeno. Istog dana poginuo je 161 putnik u sudaru teretnog voza s putničkim vozom na pruzi za Tokijo.

1970. umro francuski državnik i general Šarl de Gol, vođa pokreta "Slobodna Francuska" u Drugom svetskom ratu kojim je rukovodio iz Londona, prvi Poslijeratni premijer, osnivač i prvi preśednik Pete republike od 1958. do 1969, kada se povukao jer nije dobio većinu na referendumu o regionalizaciji zemlje i ukidanju Senata.

1977. Izraelski avioni napali su ciljeve u južnom Libanu i tom prilikom, kako je saopštila libanska vlada, uništili su dva sela i ubili najmanje 60 civila.

1985. Ruski velemajstor Gari Kasparov je u 23. godini postao najmlađi svjetski prvak u istoriji šaha. U meču za titulu pobedio je ruskog velemajstora Anatolija Karpova rezultatom 13:11.

1989. srušen je Berlinski zid, čime je započeo raspad socijalističkog sistema, omogućeno ujedinjenje Njemačke i okončan hladni rat. Ujedinjenju su prethodile masovne demonstracije u Njemačkoj Demokratskoj Republici, koje su 4. novembra, na trgu Aleksander Plac u Berlinu okupile više od pola miliona ljudi. Protagonista rušenja zida i ujedinjanja Njemačke bio je tadašnji predsjednik KPSS i predsjednik SSSR Mihail Sergejevič Gorbačov.

1993. U muslimansko-hrvatskima sukobima u bosanskom ratu, Hrvati su srušili Stari most na reci Neretvi u Mostaru, simbol grada sagrađen u vrijeme Otomanskog carstva u XVI vijeku.

1995. preśednik PLO Jaser Arafat prvi put je pośetio Izrael i tom prilikom izrazio saučešće udovici izraelskog premijera Jicaka Rabina koji je ubijen u atentatu 4. novembra.

2001. umro bivši italijanski preśednik Đovani Leone, koji je 1978. bio primoran da podnese ostavku zbog optužbi za korupciju.

2002. U Dženinu, gradu na Zapadnoj obali, izraelske snage su ubile Ijada Savalu, lidera miltantnog krila islamskog Džihada, koji je bio među prvima na izraelskim poternicama.

2003. umro američki saksofonista Badi Arnold, jedan od osnivača Programa za pomoć muzičarima zavisnim od droge ili alkohola.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
09-11-10, 23:40
10. novembar

U Crnoj Gori:

1813. U dogovoru sa bokeljskim prvacima crnogorski vladika Petar I Petrović u Dobroti je sazvao veliku Narodnu skupštinu gdje su se predstavnici Crne Gore i Boke zakleli da će dvije pogranične zemlje jedna drugoj "biti vjerne i svagda i u svakom slučaju i događaju ostat ujedno sastavljene". Ustanovljena je i zajednička Crnogorsko-bokeljska vlada sa sjedištem u Dobroti, kasnije u Kotoru. Jula naredne godine na zahtjev Rusije Crnogorci su morali napuštiti Boku koju je zauzela austrijska vojska.

1908. rodjen akademik Jefto Milović, kustos Narodnog muzeja na Cetinju, poznati germanoslavista, istoričar, redovni profesor univerziteta, član CANU. Na Beogradskom univerzitetu diplomirao je 1937. germanistiku, jugoslovensku književnost sa teorijom književnosti. Potom je u Berlinu završio Filozofski fakultet i doktorirao iz germanistike, slavistike i istorije Rusije. Na tom fakultetu bio je 14 godina lektor za srpskohrvatski jezik, a po povratku u Crnu Goru kustos Narodnog muzeja na Cetinju. Bio je član mnogih uglednih stručnih asocijacija. Bavio se izučavanjem građe o Crnoj Gori u ovdašnjim i stranim arhivima. Jedan je od inicijatora osnivanja Istorijskog instituta Crne Gore. U središtu njegovog naučnog rada, pored niza izuzetno vrijednih radova, jeste život i djelo Petra II Petrovića Njegoša. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade. Umro je 14. januara 1991. u Titogradu.

1918. U Zagrebu je održana sjednica svih narodnih vijeća na teritoriji jugoslovenskih zemalja bivše Austrougarske na kojoj je donijeta odluka o ujedinjenju "države Slovenaca, Hrvata i Srba obrazovane na cijelom jugoslovenskom području bivše Austrougarske sa Srbijom i Crnom Gorom u jedinstvenu državu SHS". Dogovoreno je da konačno uređenje zajedničke države treba da odredi i ustavotvorna skupština.

1957. montiran je na Lovcenu prvi televizijski predajnik u Crnoj Gori. Puštanjem u rad prvog TV predajnika u Crnoj Gori, montiranog na vrhu Lovćena, tada malobrojni vlasnici TV prijemnika u Crnoj Gori mogli su pratiti program italijanske televizije (RAI). Bilo je to godinu dana prije nego što je do gledalaca u Crnoj Gori počeo stizati signal tada jedinstvenog jugoslovenskog programa, iz TV centara u Beogradu i Zagrebu.

1989. Crnogorsko narodno pozoriste zahvatio je pozar i posto su ostećenja bila velika odluceno je da se sagradi nova zgrada. Novo pozorište je otvoreno 25. maja 1997. godine.

1993. u Podgorici je osnovano udruzenje Almanah, koje se bavi njegovanjem i ocuvanjem kulture i tradicije Muslimana-Bosnjaka. Udruzenje izdaje i casopis pod tim nazivom a urednik je istoricar, Serbo Rastoder.

2006. Crnogorska skupština verifikovala mandate članovima kabineta Željka Šturanovića, prve Vlade u nezavisnoj Crnoj Gori. Novog premijera podržalo je 44 poslanika, 26 je bilo protiv, a četiri uzdržana. Ministri u Vladi su Milan Roćen - inostrani poslovi, Miodrag Radunović - zdravstvo i socijalna politika, pravde Miraš Radović, Predrag Sekulić - kulture i medija i Fuad Nimani, koji će biti na čelu Ministarstva za zaštitu manjina. Mjesto ministra finansija ponovo je pripalo Igoru Lukšiću, unutrašnjih poslova i javne uprave Jusufu Kalamperoviću, prosvjete i nauke Slobodanu Backoviću, a turizma i ekologije Predragu Neneziću. Boro Vučinić je izabran za ministra odbrane, a dosadašnji vicepremijer Branimir Gvozdenović preuzeo je Ministarstvo ekonomije. Za ministra saobraćaja i telekomunikacija izabran je Andrija Lompar, a za ministra poljoprivrede, šumarsta i vodoprivrede Milutin Simović. Za ministra bez portfelja ponovo je izabran Suad Numanović.

U svijetu:

1444. U bici kod Varne u Bugarskoj snage turskog sultana Murata II pobijedile su poljsko-ugarsku vojsku kralja Vladislava III Jageloviča i erdeljskog vojvode Janoša Hunjadija , u srpskim narodnim pjesmama poznatog kao Sibinjanin Janko. Poljski kralj Vladislav je u toj bici poginuo. To je bio Poslijednji pokušaj evropskih sila da odbrane Konstantinopolj (Carigrad) od truskog osvajanja.

1483. Rodjen je Martin Luter, njemački sveštenik, profesor teologije i religiozni reformista.

1493. rođen švajcarski alhemičar i ljekar Teofrast Bombast fon Hohenhajm , poznat kao Paracelzus , pisac medicinskih i okultnih djela, koji je odlučujuće doprinio primjeni hemije u medicini. Osnivač je jatrohemije, smjera u medicini kojim se svi životni procesi i bolesti objašnjavaju hemijskim reakcijama u organizmu.

1759. rođen njemački pisac Johan Kristof Fridrih fon Šiler, u čijem djelu se sa poezijom prožimaju filozofija, istorija i književna teorija. Njegove drame, od kojih su najpoznatije "Razbojnici", "Don Karlos" i "Vilhelm Tel", imale su ogroman uspjeh, njegove balade su bile najčitanije pjesme u Njemačkoj, a na njegovu 'Odu radosti' ("An die Freude") Betoven je komponovao čuveni završni stav Devete simfonije.

1775. Osnovan je pomorski rod vojske u SAD, tzv. "marinci".

1796. Umrla je ruska carica Katarina II Aleksejevna poznatija kao Katarina Velika. Na presto je došla 1762. nakon dvorskog udara u kojem je svrgnut, a potom ubijen njen muž Petar III. Kao pobornik prosvetiteljskih ideja, stekla je veliku popularnost. Uspješno je ratovala protiv Poljske i Turske i proširila teritoriju Rusije. Za vrijeme njene vladavine ugušen je seljački ustanak pod vođstvom donskog kozaka Jemeljana Pugačova (1773-75).

1871. Engleski istraživač Henri Stenli, koji je 1869. poslat u ekspediciju u Afriku da pronadje nestalog misionara i istraživača Dejvida Livingstona je konačno pronašao njegovo boravište u naselju Udjidji, na obali jezera Tanganjika u centralnoj Africi.

1891. umro francuski pisac Artur Rembo, koji je svoja najbolja djela napisao između 17. i 20. godine. Hvaljena preko mjere i žestoko osporavana, njegova poezija je uticala na sve poetske pravce XX vijeka, a posebno na simboliste i nadrealiste ("Pijani brod", "Iluminacije", "Boravak u paklu").

1919. rođen ruski inženjer Mihail Kalašnjikov, konstruktor automatske puške AK-47 ("kalašnjikov").

1925. Rodjen je Ričard Barton, legendarni filmski i pozorišni glumac, poreklom iz Velsa u Velikoj Britaniji. Snimio je veliki broj filmova: Aleksandar Veliki, Najduži dan, San ljetnje noći, Hamlet,Noć iguane, Ko se boji Virdžinje Vulf i druge. Kod nas je poznat po svojoj ulozi Tita u filmu Sutjeska (1973).

1928. Regent Japana od 1920. Hirohito krunisan je za cara. Tokom njegove vladavine Japan je napao Kinu 1931. (Mandžurija) i 1937, sklopio 1936. s Hitlerovom Njemačkom Antikominternski pakt i 1940. Trojni savez s Nemačkom i Italijom. Proglasio je kapitulaciju Japana 1945. Na prestolu je ostao do smrti 1989.

1938. umro državnik i prvi preśednik Turske republike Mustafa Kemal-paša, poznat kao Ataturk ("otac svih Turaka"). Pod njegovim vođstvom 1922. zbačen je Poslijednji sultan Muhamed VI, a 1923. Turska je proglašena republikom.

1963. U epidemiji kolere u Indiji i Pakistanu je za nekoliko nedjelja umrlo je više od 1.500 ljudi.

1975. Vlade SFR Jugoslavije i Italije potpisale su Osimski sporazum kojim su regulisane granice između dvije zemlje. Ugovorom je regulisan i dio sporne granice od Međe Vasi do zaliva Sveti Jernej, kao i granica u vodama Tršćanskog zaliva.

1982. umro Leonid Brežnjev, generalni sekretar Komunističke partije i preśednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR od 1964, kada je smijenjen Nikita Hruščov. Zamijenio ga je Jurij Andropov.

1989. Počelo je rušenje Berlinskog zida, koji je 28 godina bio simbol podjele Evrope poslije Drugog svjetskog rata i idiološko-političke i vojne
konfrontacije Istok-Zapad.

1989. CK bugarske Komunističke partije smijenio je Todora Živkova, koji je 35 godina bio na čelu partije, a od 1971. i preśednik Državnog Savjeta. Vođstvo partije preuzeo je Petar Mladenov. Živkov je potom izbačen iz partije i optužen za korupciju.

1991. U Vukovaru su počele ulične borbe između pripadnika Jugoslovenske narodne armije i hrvatskih policijskih snaga. Jedinice JNA osvojile su Vukovar 18. novembra.

1994. Irak je priznao Kuvajt kao suverenu državu.

1995. Vojne vlasti u Nigeriji su, pod optužbom za ubistvo, objesile aktivistu za prava manjina Kena Saro Vivu i osam njegovih saradnika.

1997. predsjednici Rusije i Kine, Boris Jeljcin i Đijang Cemin, su potpisali deklaraciju kojom je okončan dugogodišnji pogranični spor dvije zemlje.

2001. umro američki pisac Ken Kesi, koji je 1962. godine objavio čuveni roman "Let iznad kukavičjeg gnezda", koji je podržavao pobunu protiv rigidnih autoriteta i koji je inspirisao hipi pokret 60-tih godina prošlog vijeka.

2001. Članovi Svjetske trgovinske organizacije formalno su prihvatili uslove za ulazak Kine u tu organizaciju.

2003. Ministri odbrane SAD i Vijetnama, Donald Ramsfeld i Pam Van Tra, sastali su se u Pentagonu. To je prvi ministarski susret od kraja Vijetnamskog rata 1975. godine.

2003. U Londonu je umro Kanan Banana (67), prvi preśednik nezavisnog Zimbabvea.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-11-10, 22:32
11. novembar

1539. datiran je najstariji ćirilični dokumenat u Istorijskom arhivu Kotora. Riječ je o kupoprodajnom ugovoru u kome stoji kako „Mihna Novaković iz Župe Grbaljske, prodaje polovinu baštine sestri Pribislavi i njenoj djeci, a drugu polovinu ostavlja svom sestričiću”. Dokument je svjedočanstvo da se, pored italijanskog kao službenog jezika, u najstarijim sudsko-notarskim ispravama moglo naići i na spise pisane narodnim jezikom.

1852. Žabljak Crnojevića, staro tursko uporište i nekadašnju prijestonicu koju je Ivan Crnojević 1478. godine morao prepustiti Turcima, na prepad su oteli Crnogorci. Poslije samo mjesec dana, pod pritiskom Petrograda, vraćen je, jer zbog toga za malo nije došlo do rata. Crnoj Gori Žabljak je definitivno vraćen tek na Berlinskom kongresu 1878. godine.
1869. Na Cetinju je otvorena prva telegrafska škola u Crnoj Gori, u poznatoj „Lokandi” na Cetinju, neposredno pred otvaranje prvih telegrafskih stanica u Crnoj Gori, u cilju osposobljavanja budućih telegrafista. Prvih pet učenika obučavao je Nikola Brzak, telegrafista iz Srbije, koji je u Crnu Goru došao na poziv knjaza Nikole.

1876. nakon pobjeda na Vucjem Dolu i Fundini, ruski car je odlikovao 50 crnogorskih i hercegovackih junaka.

1878. u Beču umro Stjepan Mitrov Ljubiša, crnogorski pripovijedač i političar. Književnim radom počeo je da se bavi 1845. godine kada je objavio etnografski spis, u kom je dao sliku narodnog života u Paštrovićima, a pisao je i prigodne pjesme i pripovijetke, i nekrolog o Njegošu. Poznata je njegova zbirka "Pripovjetke crnogorske i primorske", "Šćepan Mali", "Kanjoš Macedonović", "Skočidjevojka", "Krađa i prekrađa zvona" i druge. Tražio je uzbudljive fabule, slikao zavičaj (Budvu) ljude svoga kraja i plemena: Crnogorce, Turke i Mlečane. Prevodio je sa italijanskog jezika.

1918. U Podgorici počelo zasijedanje Velike narodne skupštine, poznate kao Velika podgorička skupština, koju su organizovali pristalice bezuslovnog ujedinjenja – prisajedinjenja Crne Gore Srbiji. Crnogorski Ustav iz 1905. nije poznavao instituciju velike narodne skupštine, već je taj termin preuzet iz srpskog Ustava. Sjednicama Skupštine, osim poslanika prisustvovali su i članovi Centralnog izvršnog odbora za ujedinjenje Crne Gore i Srbije, koji nijesu bili poslanici niti pak podanici Crne Gore. Zasijedanje je trajalo šest dana, jer je trebalo da kod međunarodne zajednice stvori utisak o demokratičnosti, legalnosti i ozbiljnosti rješavanja državnog pitanja Crne Gore. Zakazano je u Podgorici iz praktičnih razloga, zbog podesnijeg geografskog položaja, ali i iz političkih, jer se na taj način barem formalno željelo prekinuti sa tradicijom održavanja skupština na Cetinju, kao u vrijeme vladavine kralja Nikole. Za predsjednika Komisije, koja je trebalo da sprovede odluke Skupštine u djelo, izabran je Spasoje Piletić.

1948. osnovan Atletski klub Sutjeska, a prvi predsjednik bio je Bimo Harović. Inicijativu za formiranje kluba pokrenuli su sportski entuzijasti Nikšića: Dragan Perović, Milija Jocović, Božidar – Mujo Stevović, Kićun Lješković i Bimo Harović, prvi predsjednik Kluba. Uz podgoričku „Budućnost” i „Mornar” iz Bara, AK „Sutjeska” je najstariji atletski kolektiv u Crnoj Gori.

2000. Stupio je na snagu Zakon o Centralnoj banci Crne Gore, čime je zaokružena monetarna vlast u Crnoj Gori, inaugurisana prije godinu dana, uvođenjem njemačke marke u platni promet te republike.

u svijetu:

1331. Umro je Stefan Uroš Treći Dečanski, srpski kralj.

1405. Umrla je srpska kneginja Milica, žena kneza Lazara Hrebeljanovića. Poslije Kosovske bitke 1389. sklopila je mir s Turcima i upravljala Srbijom u ime maloletnog sina Stefana.

1500. Francuski kralj Luj XII i Ferdinand Aragonski potpisali su tajni sporazum u Granadi o podjeli Italije.

1792. Svečanim polaganjem kamena temeljca, počela je izgradnja "Bijele kuće" (White House) u Vašingtonu, u SAD.

1821. rođen Fjodor Mihajlovič Dostojevski, jedan od najvećih ruskih i svjetskih književnika. Uticao je na ukupnu evropsku i američku književnost, a posebno često su se na njega pozivali ekspresionisti u književnosti i egzistencijalisti u filozofiji. Djela su "Zločin i kazna", "Braća Karamazovi","Poniženi i uvrijeđeni", "Zapisi iz mrtvog doma, "Idiot"...

1855. umro danski filozof Obi Seren Kjerkegor, zastupnik antihegelijanskog pravca, kritičar hrišćanstva kao crkvene dogme i začetnik egzistencijalizma ("Ili-ili: fragmenti života", "Pojam strepnje", "Bolest na smrt", "Filozofske mrvice").

1869. rođen Vitorio Emanuele III, italijanski kralj, oženjen Jelenom, ćerkom crnogorskoga kralja Nikole I. Podržao je Musolinijev režim i 1936. je proglašen carem Etiopije, a 1939. kraljem Albanije. Abdicirao je 1946. u korist sina Umberta, nadajući se da će tako spasiti Savojsku dinastiju, ali su se Italijani u junu 1946. na plebiscitu izjasnili za republiku.

1885. Rodjen je Džordž Paton (George Patton), kontroverzni američki general iz II svetskog rata.

1918. Maršal Jozef Pilsudski proglasio je nezavisnu republiku Poljsku.

1918. Kapitulacijom Njemačke završen je Prvi svjetski rat u kojem je učestvovalo 36 država. Život je izgubilo oko 10 miliona ljudi. Bezuslovna kapitulacija, prema kojoj je Njemačka morala da napusti sve okupirane zemlje na zapadu i istoku, Alzas i Lorenu i lijevu obalu Rajne, potpisana je u železničkom vagonu u francuskom mestu Kompijenj, u Pikardiji, pokrajini na sjeveru Fransuske, u blizini njemačke granice.

1940. Američka automobolska industrija Vilis je za potrebe američke vojske proizvela prvi model Džipa (Jeep), vozila koje je moglo da se kreće po veoma teškom i nepristupačnom terenu.

1941. S teritorije SSSR-a u Drugom svjetskom ratu počelo je emitovanje programa radio stanice "Slobodna Jugoslavija".

1942. Nemačke trupe su u Drugom svjetskom ratu zaposjele i neokupirani dio Francuske, pod kontrolom kvislinške vlade u Višiju. Istog dana njemačke i italijanske trupe su okupirale i francusko ostrvo Korzika.

1944. Počela je Batinska bitka u kojoj su jedinice sovjetske Crvene armije i Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drugom svetskom ratu, Poslije teških borbi 23. novembra porazile njemačke snage.

1945. Održani su prvi Poslijeratni izbori u Jugoslaviji na osnovu kojih je konstituisana Ustavotvorna skupština Demokratske Federativne Jugoslavije.

1952. Džon Mulin i Vejn Džonson u Los Anđelesu su prvi put prikazali svoj izum - video rikorder.

1961. Sovjetski grad Staljingrad je preimenovan u Volgograd.

1965. Premijer Rodezije Jan Smit jednostrano je proglasio nezavisnost od Velike Britanije, koja je režim bijele manjine proglasila ilegalnim i uvela trgovinske sankcije.

1970. SSSR je lansirao ka Mesecu vasionsku sondu Lunohod 1.

1971. Senat SAD je ratifikovao ugovor kojim je Japanu vraćeno ostrvo Okinava, oduzeto krajem Drugog svetskog rata.

1975. Proglašena je nezavisnost Angole, Poslije pet vjekova portugalske kolonijalne vlasti. Prvi preśednik Narodne Republike Angole postao je Agoštinjo Neto.

1989. Poslije 33 godine na čelu Bugarske komunističke partije i bugarske države, sa vlasti je sišao Todor Živkov. Njega je zamijenio dotadašnji ministra spoljnih poslova Bugarske Petar Mladenov, koji je sljedeće, 1990. godine promijenio naziv partije u Bugarska Socijalistička Partija.

1992. Engleska anglikanska crkva je napustila vjekovnu tradiciju i dopustila ženama da budu sveštenice.

1996. preśednik Gvatemale Alvaro Arsu (Arzu) je saopštio da je s gerilskim pokretom postignut sporazum o okočanju 36-godišnjeg građanskog rata u toj centralnoameričkoj zemlji.

2000. U zapaljenoj žičari u jednom tunelu ispod glecera Kicštajnhorna u masivu Hohen Tauern, u austrijskim Alpima, život je izgubilo 159 osoba.

2001. Dan nakon prijema Kine u Svetsku trgovinsku organizaciju, član te organizacije postao je i Tajvan.

2002. preśednik kompanije Majkrosoft, Bil Gejts, poklonio je 100 miliona dolara za borbu protiv AIDS-a u Indiji.

2003. Sjedinjene Američke Države uvele su ekonomske i diplomatske sankcije Siriji, zbog podrške "palestinskom otporu izraelskoj okupaciji".

2003. Bugarski preśednik Georgi Parvanov doputovao je u dvodnevnu posjetu Srbiji i Crnoj Gori. On je prvi bugarski šef države koji je nakon 53 godine, zvanično posetio Beograd.

2004. U vojnoj bolnici u Parizu umro palestinski preśednik Jaser Arafat, koji je na čelu Plestinske oslobodilačke organizacije (PLO) bio preko 30 godina. Za preśednika PLO izabran je bivši premijer Mahmud Abas.

2004. Parlament Litvanije ratifikovao je novi Ustav Evropske unije. Litvanija je prva članica Unije koja je usvojila evropski ustav.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-11-10, 01:03
12. novembar

1909. u Kolasinu zavrseno sudjenje zavjerenicima koju su pokusali svrgnuti sa prijestola kralja Nikolu, a na njegovo mjesto dovesti Danila.Nakon što su crnogorska vojska i policija otkrile i uhapsile više od 160 članova tajne organizacije koja je imala za cilj da u svim plemenima i kapetanijama organizuje ustanak i nasilno svrgne knjaza Nikolu i crnogorsku vladu, oslobode svoje drugove iz zatvora Jusovače, a za vladara dovedu knjaževog sina Danila, izricanjem presuda optuženima okončana je zavjera poznata kao „Kolašinska afera”. Iza ove, kao i zavjere u „Bombaškoj aferi” (1907), stajali su „klubaši” (pristalice Narodne stranke) uz, po ocjenama crnogorske vlade, podršku velikosrpskih krugova i crnogorske studentske omladine iz Beograda, koja je nastavila još žešće napade na knjaza i vladu. Kolašinska afera, prema nekim istoricarima poznata i kao Vasojevićka afera, zavrsena je tako sto je Vojni sud, kojim je predsjedavao vojvoda Mijajlo Vučinić, osudio je na smrt majora Nikolu Mitrovića, potporučnika Petra Đinovića i još pet zavjerenika, (prema nekim izvorima 9) a 33 osobe na vremenske kazne od jedne do dvadeset godina zatvora devet clanova je osudjeno na dozivotnu robiju. Decembra iste godine, kazna strijeljanjem je izvrsena nad Mihailom Jojićem, Petrom Đinovićem, Radisavom Račićem, Ilijom Petrovićem i Petrom Mitrovićem. Šestorica preostalih osuđenika na smrt u odsustvu, uspjela je pobjeći i skloniti se u Srbiju. Među zavjerenicima, osudjenim u odsustvu na smrt strijeljanjem u Kolašinskoj aferi, nalazio se i Puniša Račić, koji je kao poslanik pucao i smrtno ranio hrvatskoga političara Stjepana Radića.

1913. Na osnovu sporazuma sa Srbijom, poslije Balkanskog rata, Crnoj Gori su pripali zapadni dio Novopazarskog Sandžaka, sa varošima Pljevlja i Bijelo Polje, i Metohija sa varošima Peć i Đakovica. Granica Crne Gore prema Albaniji određena je Londonskim sporazumom, kada su joj pripali Plav i Gusinje.

1918.Ekspoze uz podršku oružja - Druga, pripremna sjednica Velike narodne skupštine u Podgorici verifikovala je poslaničke manadate, izabrala predsjedništvo Skupštine i utvrdila tekst zakletve. Za predsjednika Skupštine izabran je Savo Cerović, a za potpredsjednika Lazar Damjanović. Nakon konstituisanja skupštinskih tijela, prešlo se na redovan rad prve sjednice. Na njoj je Lazar Damjanović pročitao ekspoze koji je trebalo da posluži kao istorijsko i političko opravdanje odluka koje treba donijeti, sa naglašenim minimiziranjem Crne Gore, njenog kralja i crnogorske istorije, nasuprot veličanju Srbije. Kako bi Skupština efikasnije mogla raditi, jer su organizatori željeli da što prije usvoje pripremljene odluke, i kako bi se izvršio pritisak na potencijalno neodlučne i kolebljive poslanike, predsjedništvo Skupštine odlučilo je da oko zgrade Duvanskog monopola, u kojoj se zasijedalo, instalira jedan odred vojske.

1920. Rapalski mirovni ugovor, koji je riješio mnoga pitanja oko Jadranske regije, nema nijednu stavku o Crnoj Gori, što potvrđuje da je pitanje njene sudbine za saveznike bilo riješeno. Najzaslužniji za ovakav odnos prema CG bio je Karlo Sforca, italijanski ministar spoljnih poslova i jedan od potpisnika ugovora koji je kao rođak dinastije Karađorđevića, crnogorsko pitanje riješio nagodbom sa beogradskom vladom. Takav odnos prema Crnoj Gori i crnogorskom pitanju isprovocirao je italijansku javnost zbog čega je naredne godine pala italijanska vlada a Sforca je morao da napusti položaj.

1929. na Cetinju poceo izlaziti Sluzbeni glasnik, a prvi urednik bio je Milan Ramadanović.

1951. U Nikšiću rođen Niko Martinović, poslanik crnogorskog Parlamenta. Bavi se esejističko-publicističkim radom, književnom i likovnom kritikom. Rođen 12.11.1951. godine u Nikšiću, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju. Filološki fakultet, grupa svjetska književnost, završio u Beogradu 1975. godine. Dugogodišnji je direktor Centra za kulturu Nikšić. Bavi se esejističko-publicističkim radom, književnom i likovnom kritikom. Objavio je knjigu eseja i studija "Biljezi i značenja" (nagrada "Zaloga" za 1998). Priredio knjigu "Crna Gora - biografski zapisi".

1961. u Titogradu osnovan Tehnicki fakultet koji ce 1976. godine prerasti u Elektrotehnicki fakultet. Drugi po redu crnogorski fakultet, nastao je u Titogradu kao elektro odsjek, odjeljenje Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu. Uz Ekonomski i Pravni, učestvovao je 1974. u konstituisanju Univerziteta u Titogradu, današnjeg Univerziteta Crne Gore. Iz Tehničkog fakulteta 1977/78. izrastao je Elektrotehnički fakultet, koji danas djeluje u okviru Univerziteta Crne Gore i predstavlja moderno koncipiranu nastavno-naučnu instituciju.

2000. u Zavodu za obračun i plaćanje Crne Gore zatvoreni su svi dinarski žiro računi čime je Zakon o Centralnoj banci stupio na snagu, a njemačka marka postala je jedino platežno sredstvo u Crnoj Gori.

2009. Evropski Parlamanet izglasao Izvještaj o ukidanju viza za građane Crne Gore, Makedonije i Srbije.

u svijetu:

1812. Poslije povlačenja iz Moskve, ostaci Napoleonovih trupa pretrpjeli teške gubitke na rijeci Berezini.

1833. Rođen je ruski kompozitor Aleksandar Borodin, komponovao je simfonije, simfonijsku skicu "U stepama centralne Azije", gudačke kvartete, operu "Knez Igor".

1840. Rođen je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvećih umjetnika s kraja 19. i početka 20. vijeka. ("Mislilac", "Poljubac", "Balzak", "Građani Kalea", "Vrata pakla", "Vječni idol").

1866. Rođen je kineski revolucionar i državnik Sun Jat Sen, prvi predsjednik Kine nakon zbacivanja dinastije Mandžu 1911. Osnovao je 1905. Saveznu ligu iz koje je nastala politička stranka Koumintang. Nakon njegove smrti 1925. vođstvo stranke preuzelo je desno krilo na čelu sa Čang Kaj Šekom.

1910. Izvedena je prva filmska akrobacija: čovjek iz balona u plamenu skočio je u rijeku Hadson.

1918. Proglašena je prva austrijska republika, dan poslije kapitulacije Njemačke u Prvom svjetskom ratu i abdikacije cara Karla I.

1927. Lav Bronštajn Trocki, jedan od lidera tzv. lijeve opozicije u partiji, isključen iz Boljševičke partije.

1929. Rođena Grejs Keli, američka glumica, dobitnica Oskara i kasnije Princeza Grejs od Monaka.

1933. Urađena je prva fotografija čudovišta iz Lok Nesa.

1933. Nacisti su na izborima dobili 93 odsto glasova u Njemačkoj.

1942. Britanska VIII armija generala Bernarda Montgomerija u II svjetskom ratu zauzela Tobruk u Libiji i zarobila najmanje 30.000 njemačkih i italijanskih vojnika.

1944. U fjordu Tromzo na sjeveru Norveške saveznici u II svjetskom ratu potopili Tirpic, posljednji veliki ratni brod nacističke Njemačke.

1948. Japanski sud za ratne zločine osudio je na smrt bivšeg premijera, generala Hideki Tođoa (Tojo) i još šest japanskih vođa u Drugom svjetskom ratu.

1952. Umro Aleksandar Lifka, osnivač prvog bioskopa u Jugoslaviji.

1955. u Zagrebu umro Augustin Tin Ujević, književnik.Pored pjesama pisao je i prozu, kritike, polemike, eseje, studije, feljtone i putopise. Poznata njegova djela su: Lelek Sebra, Kolajna, Nedjela maloljetnih, Dva velika bogumila, Ojađeno zvono, Pjesme, Ljudi za vratima gostionice i druga.

1961. Rođena Nađa Komaneči, rumunska ginastičarka, koja je za vežbu na dvovisinskom razboju na Olimpijskim igrama 1976. u Montrealu, prva u istoriji gimnastike, dobila maksimalnu ocjenu 10 . Zbog torture tadašnjeg Čaušeskuovog režima 1989. je bila primorana da prebjegne u Ameriku gdje i danas živi.

1969. Ruski pisac Aleksandar Solženjicin izbačen je iz Saveza sovjetskih pisaca zbog žestokih kritika staljinizma u romanu "U prvom krugu". Ukazom Vrhovnog sovjeta, najčuveniji sovjetski disident je 1974. protjeran iz SSSR.

1970. U snažnom ciklonu i visokim talasima u Istočnom Pakistanu (Bangladeš) život je izgubilo najmanje 200.000 ljudi.

1974. Južna Afrika je suspendovana iz Generalne skupštine UN zbog politike aparthejda.

1977. Ingrid Šubert, jedna od osnivačica i liderki zapadnonjemačke ljevičarske terorističke organizacije Bader-Majnhof, izvršila samoubistvo u zatvorskoj ćeliji.

1981. Američki spejs-šatl Kolumbija drugi put poletio u orbitu oko Zemlje, postavši prva svemirska letjelica koja je upotrijebljena drugi put.

1989. Umrla Dolores Ibaruri, španska revolucionarka poznata kao La Pasionarija. Bila je predsjednica KP Španije i jedno od najslavnijih imena Španskog građanskog rata. Pripisana joj je parola "No pasaran".

1991. Stupile su na snagu ekonomske sankcije Evropske zajednice protiv Srbije i Crne Gore.

1995. Potpisan je Erdutski sporazum kojim se teritorija Sremsko-baranjske oblasti (dio samoproklamovane Republike Srpske Krajine) utvrđuje kao dio Republike Hrvatske. Sporazumom je predviđen jednogodišnji period pod međunarodnom upravom.

2001. U udesu aviona erbas-300, koji je pao na kuće odmah po polijetanju sa njujorškog aerodroma Džon F. Kenedi, poginulo svih 260 putnika i pet osoba na tlu.

2004. Za predsjednika Rumunije izabran je gradonačelnik Bukurešta Trajan Basesku, koji je bio kandidat opozicione Alijanse Nacionalne liberalne stranke (PNL) i Demokratske stranke.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-11-10, 01:13
13. novembar

1540. U periodu mletačke vladavine Bokom i razvoja pomorskih naselja koja nijesu sasvim izgubila samoupravu, datirana je najstarija privilegija Perasts, tog poznatog pomorskog centra na istočnoj obali Jadrana. Na osnovu privilegija koje su se tada sticale samo konkretnim i zvanično potvrđenim zaslugama na ratničkom polju – na moru ili na kopnu – i izuzetnih napora, Perast je postigao najviši privredni i kulturni domet od svih bokeljskih opština.

1880. odluceno da se Ulcinj mora pripojiti Crnoj Gori.

1904. U Nikšiću je otvorena Artiljerijsko-oficirska škola. Nalog za otvaranje ove škole dao je knjaz Nikola, a to je zapravo bio kurs oficirske škole.

1918. Na drugoj, redovnoj sjednici Podgoričke skupštine, usvojene su odluke o prisajedinjenju Crne Gore Srbiji, detronizaciji kralja Nikole i dinastije Petrović Njegoš. Na skupštini su, pored uvodnog teksta, formulisane i četiri ključne odredbe: da se kralj Nikola I Petrović Njegoš i njegova dinastija zbace sa crnogorskog prestola, da se Crna Gora sa bratskom Srbijom ujedini u jednu državu pod dinastijom Karađorđevića, te tako ujedinjene stupe u zajedničku otadžbinu troimenog naroda Srba, Hrvata i Slovenaca; da se izabere Izvršni narodni odbor od pet lica koji će rukovoditi poslovima dok se ujedinjenje Srbije i Crne Gore ne privede kraju, i da se o toj skupštinskoj odluci izvijesti bivši kralj Crne Gore Nikola I Petrović, Vlada Kraljevine Srbije, prijateljske savezničke sile i sve neutralne države. Pošto je pročitan predlog odluka, poslanici su ih burno pozdravili ustajanjem i pjevanjem srpske himne „Bože pravde”.

1919. Povjerenik kraljevske vlade u Crnoj Gori Ivo Pavićević izdao je naredbu kojom je želio da se suzbiju protivmjere zbog odmetničkih zločina. Naredbom je traženo da se "izvide sve pljačke, otmice i paljevine, da svi podaci o tome moraju biti potpuno tačno i najsavjesnije prikupljeni, da se tačno navede kad je, ko i gdje učinio nedjelo i prema kome i da se opljačkano i popaljeno procijeni po pijačnim vrijednostima". Naredbu su iznudili brojni zločini koje su činili pojedinci iz krugova nove vlasti nakon tzv. Podgoričke skupštine, što je doprinosilo nezadovoljstvu naroda i povećanju broja odmetnika i urušavalo ugled i vlasti i nove države kod crnogorskog naroda.

1963. „Njegoševa nagrada” Mihailu Laliću - Ustanovljena kao priznanje koje se svake treće godine dodjeljuje autorima najvrednijih književnih ostvarenja, koja predstavljaju osobito značajan doprinos kulturi južnoslovenskih naroda, prvi put je, na dan Njegoševog rođenja (po novom kalendaru), dodijeljena poznatom crnogorskom romanopiscu.

1991. Radio Cetinje, 47 godina nakon što se prvi put oglasilo kao prva radio-stanica koja je emitovala program za slobodnu Crnu Goru, ponovo je počeo rad. Startovao je sa četvorosatnim programom. Prva glavna i odgovorna urednica bila je Marina Radulović.

2007. Skupština Crne Gore jednoglasno je ratifikovala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju Crne Gore i EU. Sa 55 glasova "za" i jednim uzdržanim ratifikovan je i privremeni Sporazum o trgovini i srodnim pitanjima, a sa 54 glasa "za" i jednim "protiv" Sporazum o olakšanom postupku izdavanja viza. Sporazum o readmisiji ratifikovan je sa 46 glasova "za", četiri "protiv" i dva uzdržana.

u svijetu:

1093. Umro škotski kralj Malkolm III, tokom petog bezuspješnog pokušaja da pokori Englesku. Na vlast došao
1057. pošto je pobijedio i ubio kralja Magbeta i time osvetio svog oca, kralja Dankana I, kog je Magbet ubio 1040.

1782. Rođen Esajas Tegner, jedan od najvećih švedskih pjesnika, autor "Sage o Fritjofu".

1850. Rođen škotski pisac Robert Lius Stivenson, autor romana 'Ostrvo sa blagom', novele 'Čudni slučaj Doktora Džekila i Gospodina Hajda' koji je poslužio kao inspiracija za filmove, 'Crna strijela: Priča o dvije ruže' i drugih djela.

1868. Umro italijanski kompozitor Đoakino Antonio Rosini, autor 39 opera od kojih su načuvenije "Seviljski berberin", "Viljem Tel", "Otelo".

1871. Rođen je Vladislav Ribnikar, osnivač lista "Politika" (1904), njen prvi direktor i glavni urednik. Jedan je od osnivača TANJUG-a i prvi direktor te agencije (1943). Bio je ministar prosvjete FNR Jugoslavije 1945. i predsjednik Komiteta za kulturu i umjetnost 1946.

1885. Srbija objavila rat Bugarskoj. Rat je završen teškim porazom srpske vojske na Slivnici, čime je ozbiljno poljuljan autoritet srpskog kralja Milana Obrenovića, što je na kraju dovelo do njegove abdikacije.

1912. Rođen je francuski pisac rumunskog porijekla Ežen Jonesko, koji se svojom antidramom suprotstavio klasičnom pozorištu odbacivši svaku akciju, uzročnu povezanost i tradicionalne šeme klasičnih dramskih djela ("Ćelava pjevačica", "Lekcija", "Stolice", "Nosorog", "Magbet" "Žak ili pokornost").

1916. Završila se, u prvom svjetskom ratu, bitka na Somi u kojoj je poginulo preko 60.000 savezničkih vojnika u pokušaju da probiju njemačke linije na rijeci Somi.

1940. Prikazana je u Njujorku premijerno originalna verzija crtanog filma Volta Diznija 'Fantasia', na kojem je radilo preko 1000 Diznijevih crtača.

1941. Prvi britanski nosač aviona "Ark rojal" pogođen u Drugom svjetskom ratu njemačkim torpedom u blizini Gibraltara i narednog dana potonuo.

1942. Počela odlučujuća vazdušno-pomorska bitka japanskih i američkih trupa kod Gvadalkanala u Tihom okeanu. U trodnevnim borbama obje strane pretrpjele velike gubitke u brodovima, a strateški uspjeh postigli Amerikanci.

1944. Partizanske jedinice Narodno oslobodilačke vojske Jugoslavije oslobodile su Skoplje u Drugom svjetskom ratu.

1945. Francuski general Šarl de Gol izabran je glasovima svih 555 poslanika za predsjednika privremene vlade, poslije čega je formirao koalicioni kabinet u koji je ušlo i pet komunista.

1949. Rođena je Vupi Goldberg, američka filmska glumica i dobitnica nagrade 'Oskar'.

1970. Hafez al Asad je vojnim udarom pruzeo vlast u Siriji.

1974. Umro je italijanski filmski režiser i glumac Vitorio de Sika, jedan od tvoraca neorealizma ("Kradljivci bicikala", "Stanica Termini", "Ćoćara", "Vrt Finci Kontinijevih".

1975. Svjetska zdravstvena organizacija objavila da su u Aziji, prvi put u istoriji, iskorijenjene velike boginje.

1977. U znak protesta zbog podrške Moskve Etiopiji u ratu za teritorije Somalija naredila sovjetskim savjetnicima da napuste zemlju i zabranila SSSR korišćenje pomorskih baza.

1980. Američki svemirski brod "Vojadžer I" je poslao prve snimke Saturna napravljene iz blizine.

1985. U erupciji vulkana Nevado del Ruis u centralnoj Kolumbiji razoren je grad Armero. Poginulo je oko 25.000 ljudi.

1994. Šveđani su na referendumu sa 52,2 odsto glasova odlučili da se njihova zemlja priključi Evropskoj uniji.

1995. U bombaškom napadu arapskih terorista na američki vojni centar u Rijadu u Saudijskoj Arabiji poginulo sedam ljudi, među kojima pet Amerikanaca.

1999. U zemljotresu u Turskoj poginulo više od 450 ljudi, a oko 2.500 povrijeđeno.

2000. Predsjednik Filipina Džozef Estrada optužen za korupciju. Pod pritiskom protesta građana i vojske on se 20. januara 2002. povukao sa vlasti, a 16. aprila se predao Specijalnom sudu za borbu protiv korupcije.

2001. Borci antitalibanske Sjeverne Alijanse ušli su u glavni grad Avganistana Kabul.

2001. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu osudio je bosanske Srbe Duška Sikiricu, Damira Došena i Dragana Kolundžiju na zatvorske kazne od 15, pet i tri godine zatvora za zločine protiv čovječnosti izvršene nad muslimanskim civilima 1992. u logoru Keraterm u Prijedoru.

2003. Predsjednik Zajednice Srbija i Crna Gora, Svetozar Marović izvinio se u Sarajevu građanima Bosne i Hercegovine za "svako zlo i nesreću koju je bilo ko u BIH pretrpio zbog SCG".

Uredio Cipur i Hari Krisna

zvoncica
17-11-10, 18:55
14. novembar

Dan borbe protiv dijabetesa, jednog od najčešćih hroničnih nezaraznih oboljenja od koga boluje oko 250 miliona ljudi.

U Crnoj Gori:

1601. u mjestu Krtole mjestani su uputili zahtjev crkvenim vlastima da praznike zajednicki slave sa pravoslavcima.

1610. Od kotorskog biskupa Baronija, mještani primorskog naselja Krtole tražili su da im se dozvoli da ubuduće po rimskom obredu slave pravoslavne slave.

1880. Turci su na miran način predali Ulcinj Crnogorcima, čime je izvršena odluka Berlinskog kongresa od 1878. g. da Knjaževini Crnoj Gori pripadne i ovaj grad.

1891. U Crnoj Gori doneseni Propisi protiv zaraznih bolesti na stoci, prvi zakonski akt u ovoj oblasti. Važili su sve do 1918. godine a prvi veterinari u Crnoj Gori bili su Đorđije Stefaneli, Rumun, Ferdinand Kvadreli, Italijan i Stanko Radović, Crnogorac.

1904. u Martinićima kod Danilovgrada rođen Đuro Čagorović, partijski i državni funkcioner i narodni heroj, organizator 13-julskog ustanka i pripadnik NOP-a od prvog dana. Učestvovao je u Pljevaljskoj bici 1. decembra 1941. g. i na Skupštini rodoljuba u Ostrogu februara 1942. g. U toku rata ranjavan je više puta, a poslije oslobođenja obavljao je više odgovornih dužnosti: predsjednik Glavnog odbora Zadružnog saveza CG, bio je član CK KPCG, sekretar Prezidijuma Narodne Skupštine CG, predsjednik Narodne Skupštine CG...

1905. odrzani su izbori za Ustavotvornu skupstinu Crne Gore, a glasanje je bilo javno.
Po izbornom zakonu, kandidat za poslanika Skupštine Knjaževine Crne Gore mogao je biti svaki Crnogorac sa navršenom 21 godinom života, bez obzira na imovno stanje i visinu poreza. Izborana jedinica bila je kapetanija, koja je davala po jednog od 56 poslanika biranih po tom osnovu, dok je 14 poslanika u Parlament ulazilo po položaju. Glasanje je bilo javno.

1906. Zbog sukoba u prvoj crnogorskoj zakonodavnoj skupštini, prva ustavna crnogorska vlada na čelu sa Lazarom Mijuškovićem, podnijela je ostavku. Sukob između "mladih" i "starih" poslanika, onih koji su u knjaževoj prijestolnoj besjedi vidjeli skretanje sa "tradicionalne crnogorske politike prijateljstva prema Srbiji i Rusiji" i grupe koja nije željela da se miješa u "njegovo neosporno pravo u sprovođenju spoljne politike", Mijušković nije uspio da izdrži. Poslije dva dana izabrana je nova vlada Marka Radulovića, a u Skupštini su nastale dvije suprotstavljene stranke, Narodna - zvana "klubaši", i Prava narodna "pravaši".

1912. Rođen Obren Blagojević - Ekonomista i etnosociolog, redovni član SANU i dopisni CANU i prvi počasni član DANU. Rođen je u Minesoti (SAD). Osnovnu školu završio je u Pivi, gimnaziju u Nikšiću, Pravni fakultet 1935. u Beogradu, gdje je i specijalizovao ekonomsko-finansijsku grupu predmeta. Doktorirao je u Parizu, kao stipendista francuske vlade. Od početka NOR-a, uz druge važne dužnosti, bio je član Izvršnog odbora ZAVNO-a. U ratnoj i poratnoj vladi, obavljao visoke funkcije u oblasti finansija, među kojima i ulogu guvernera Narodne banke Jugoslavije.Zbog političkog stava da je odbijanje Rezolucije Informbiroa od strane KPJ izdaja međunarodnog komunističkog pokreta, vrijeme od 1948. do 1956. proveo je u zatvorima. Nakon toga je ponovo obavljao značajne poslove u domenu ekonomske politike u poljoprivredi, bio redovni profesor na Ekonomskom fakultetu u Nišu, šef Katedre za opštu ekonomiju, osnivač i direktor Instituta za ekonomska istraživanja pri tom fakultetu. Napisao je 20 knjiga u kojima je obradio više naučnih oblasti. „Izabrana djela” publikovana su mu 1996. Za vrijedan angažman dobio je više nagrada i priznanja. Umro je 1. decembra 2001.

1932. Rođena Ljubica Beba Džaković, ljekar specijalista, dugogodišnji poslanik vladajuće koalicije u crnogorskom Parlamentu. Jedan od najupečatljivijih i nesvakidašnjih poslanika. Medicinski fakultet završila 1960. godine u Beogradu, a specijalizaciju iz pulmologije u Beogradu 1967. godinje, zvanje primarijusa dobila 1976. godine.

1935. umrla treća sćer kralja Nikole, Anastasija - Stana.

1955. umro je nadbiskup barski Nikola Dobrecic - Nadbiskup barski i primas Srbije preminuo je od posljedica saobraćajnog udesa. Rođen je 28. januara 1872. u Bartuli (Stari Bar). Kao stipendista crnogorske vlade, u dogovoru sa Barskom nadbiskupijom, bogoslovske i filozofske nauke studirao je u Rimu i stekao doktorat. Bio je paroh novoosnovane katoličke parohije na Cetinju i profesor u Velikoj državnoj gimnaziji. Od postavljenja na nadbiskupsku stolicu (1912) do smrti, najveći dio života ugradio je u temeljne odrednice vjerske i nacionalne tolerancije, propovijedajući mir i ljubav među ljudima, oplemenivši tako ovo područje opštehumanim vrijednostima. Njegovoj sahrani, 20. novembra u crkvi Sv. Nikole u Baru, prisustvovao je veliki broj ljudi, predstavnici političkog života i visoki zvaničnici svih konfesija na ovom području.

1995. umro je akademik Vladimir Lepetic poznati biolog mora i osnivac Zavoda za biologiju mora u Kotoru.

2006. Miodrag Vlahović dobio agreman da može da bude ambasador Crne Gore u Vašingtonu. Predavanje akreditivnog pisma američkom predsjedniku Džordžu Bušu, predstavljalo je početak funkcionisanja crnogorske ambasade u Sjedinjenim Američkim Državama.

2006. Iz prostorija Centra informacionog sistema Univerziteta Crne Gore održano prvo eksperimentalno predavanje na daljinu, za studente Ekonomskog fakulteta u Bijelom Polju. Ekonomski fakultet je prva univerzitetska jedinica koja koristi ovakav vid nastave, a prvo predavanje iz prostorija ovog Fakulteta, uz prisustvo gostiju i medija, upriličeno je u ponedjeljak, 20. novembra.

u svijetu:

565. Umro je romejski (vizantijski) car Justinijan I Veliki koji je po dolasku na prijesto 527. težio da obnovi Rimsko carstvo sa sjedištem u Carigradu.

1263. Umro je Aleksandar Nevski, ruski Veliki Knez Novgoroda i Vladimira centralna istorijska figura srednjevjekovne Rusije.

1533. Španski osvajači pod komandom Fransiska Pisara zauzeli grad Kusko, prijestonicu carstva Inka, na teritoriji današnjeg Perua.

1716. Umro Gotfrid Vilhelm Lajbnic, njemački matematičar, naučnik i filozof.

1770. Škotski istraživač Džejms Brus otkrio izvorište Plavog Nila u jezeru Tana u sjeverozapadnoj Etiopiji.

1831. Umro je Georg Vilhelm Fridrih Hegel, njemački filozof.

1840. Rođen je Klod Mone, francuski slikar, jedan od glavnih osnivača impresionizma.Umro je 1926. godine.

1863. Rođen je belgijski hemičar Leo Bakeland, koji je postupkom kondenzacije formaldehida i fenola pronašao čvrstu plastičnu masu bakelit.

1889. Rođen je indijski državnik Džavaharlal Nehru, prvi premijer Indije nakon sticanja nezavisnosti (1947-64), jedan od osnivača i istaknuti lider Pokreta nesvrstanih zemalja.

1891. Rođen je kanadski fiziolog Frederik Grant Banting, koji je s Čarlsom Bestom 1921. izolovao insulin.

1907. Rođena švedska književnica Astrid Lindgren. Najpoznatije djelo „Pipi duga čarapa". Umrla 28. januara 2002. godine.

1910. Kapetan Eugen Elaj avionom uzletio, prvi put u istoriji vazduhoplovstva, sa palube broda Birmingem, usidrenog u luci Hempton rouds, u SAD.

1918. Čehoslovačka je proglašena za republiku, a Tomaš Masarik je izabran za prvog predsjednika Čehoslovačke.

1922. U Kairu rođen egipatski diplomata Butros Butros Gali, 6.-ti generalni sekretar Ujedinjenih Nacija.

1954. U Alabami rođena Kondoliza Rajs.

1969. NASA lansira Apolo 12, drugi pohod na Mjesec sa ljudskom posadom.

1971. Vasionska sonda, Mariner 9, je ušla u stacionarnu orbitu oko planete Mars kao prva letjelica koja je dosegla neku drugu planetu.

1984. U Los Anđelesu je uhapšen Andrija Artuković, hrvatski ratni zločinac iz Drugog svjetskog rata i ministar unutrašnjih poslova bivše Nezavisne države Hrvatske - NDH, koji je u SAD pobjegao 1948. Na suđenju u Zagrebu izrečena mu je smrtna kazna, ali, pošto je bio u dubokoj starosti umro je u Zatvoru 1989.

1988. Palestinsko nacionalno vijeće prihvatilo je rezoluciju 242 UN, a time i novu političku strategiju koja podrazumijeva priznavanje države Izrael, mirovne pregovore o Bliskom istoku i odbacivanje terorizma.

1989. Nacionalni pokret crnaca SWAPO ubjedljivo pobijedio na prvim izborima u Namibiji.

1991. Kambodžanski princ Norodom Sihanuk vratio se u zemlju poslije 13 godina izgnanstva.

1994. U tropskoj oluji Gordon na Haitiju poginulo 829 osoba.

1999. Stupile su na snagu sankcije UN protiv Avganistana donijete zbog odbijanja avganistanskih vlasti da izruče Osamu bin Ladena, koji je, prema tvrdnjama SAD, glavni organizator bombaških napada na američke ambasade u Keniji i Tanzaniji.

2001. Pet država nasljednica bivše SFRJ postigle su dogovor o početku priprema za preraspodjelu 74,5 miliona dolara u zlatu, što bi bila prva tranša ukupne zaostavštine od oko dvije milijarde dolara.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
17-11-10, 19:04
15. novembar

1933. Na Cetinju izasao prvi broj lista Narodna stampa, a vlasnik novina je bio Ilija Radunović.

1939. „Glas Crne Gore” - Prvi broj lista, organa radničko-seljačke stranke za Crnu Goru, izašao je iz štampe u Podgorici, umjesto dotadašnjeg ilegalnog lista „Crna Gora”. Izlazio je petnaestodnevno, a odgovorni urednik bio je Budo Tomović. U redakciji lista bili su Blažo Jovanović, Božo Ljumović, Mirko Vešović i književnik Đorđe Lopičić. Izašla su samo tri broja jer je list ugušila cenzura.

1939. U Podgorici je otvoren hotel Evropa - Prema pisanju „Slobodne misli” iz Nikšića, hotel koji su u Podgorici otvorila braća Burazerović spadao je među najmodernije u Banovini. Taj turističko-ugostiteljski objekat, kao i drugi, teško je oštećen tokom bombardovanja Podgorice 1944.

1943. U Kolašinu je održana skupština predstavnika narodnooslobodilačkih odbora iz svih krajeva Crne Gore i Boke, na kojoj je izabrano Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja, kao najviše predstavničko i političko tijelo za Crnu Goru i Boku. Na skupštini, kojoj su prisustvovala 544 delegata, izabran je Izvršni odbor, sa ciljem da obavlja poslove vlade. Tim činom obnovljena je državnost Crne Gore, izgubljena 1918. Na ovom zasijedanju ZAVNO-a istaknut je zahtjev da Crna Gora u novoj Jugoslaviji ima, kao federalna članica, ravnopravan položaj sa ostalima. Za prvog predsjednika ZAVNO-a izabran je dr Niko Miljanić.

1948. U Niksicu je otvorena Muzicka skola.

1976. U Titogradu pušteni u rad prvi semafori i počeo novi režim saobraćaja u centralnom dijelu glavnog grada Crne Gore.

1979. Na Cetinju je srusen hotel Grand - Stari cetinjski hotel, koji je izdržao udar katastrofalnog zemljotresa u aprilu iste godine, umjesto revitalizacije i rekonstrukcije, osuđen je na nestanak, iako je bio zaštićeni spomenik kulture, čime je nepovratno izgubljen jedan značajan segment istorijskog jezgra prijestonice. Objekat, u prvobitnoj osnovi star 115 godina, dograđivan je i modernizovan (od prvobitne „Lokande” iz 1864. do njene nadgradnje u međuratnom periodu, 1924) i bio je vrlo popularan, posebno kod izvanjaca – literata, slikara i drugih stvaralaca – i tako postao na neki način svojevrsna institucija kulture. U prvim decenijama XX vijeka u njemu je bila smještena ambasada SAD.

U svijetu:

1492. Španski moreplovac Kristifor Kolumbo napravio je biljelešku o upotrebi duvana među američkim Indijancima, što je prvi pisani dokument o toj biljci koja je kasnije osvojila svijet.

1577. Engleski gusar i admiral Frensis Drejk krenuo je na put oko svijeta i, nakon trogodišnjeg uspješnog putovanja postao prvi Englez koji je oplovio Zemlju. Tokom putovanja obišao je obale Afrike i Amerike, napadajući i pljačkajući španske brodove.

1630. Umro je njemački astronom, matematičar i fizičar Johan Kepler, koji je sa tri fundamentalna zakona o kretanju planeta dokazao Kopernikovu hipotezu o heliocentričnom sistemu.

1768. rođen je Karađorđe Petrović, vođa Prvog srpskog ustanka. Za vrijeme austrougarskog rata je hajdukovao, a potom postao organizator Prvog srpskog ustanka i 1804. g. izabran za "vrhovnog vožda". Borio se za stvaranje suverenih društvenih i državnih ustanova, izgrađivanje nacionalne kulture u Srbiji i stvaranje samostalne srpske države. Održavao je veze sa crnogorskim vladikom Petrom I 1806. g. ali do zajedničkih borbi protiv Osmanlija nije došlo jer su tada Crnogorci bili angažovani u Boki. Ni kasniji pokušaji Karađorđevi nijesu imali uspjeha za saradnju sa Crnogorcima. Ubijen je po naređenju Obrenovića 25. jula 1817. g.

1787. Umro njemački kompozitor Kristof Vilibald Gluk. Autor oko 100 i zaslužan za reformu opere. Muziku podredio tekstu i prilagodio je dramskoj radnji.

1889. Pobornici republike kojima su se, nakon ukidanja ropstva pridružili veleposjednici, svrgnuli su drugog i posljednjeg brazilskog cara Pedra II i proglasili Brazil republikom s predsjednikom Manuelom Deodorom.

1891. Rođen Avarel Hariman, američki političar, diplomata i biznismen, jedan od osnivača Atlantskog saveza, NATO-a.

1899. Tokom burskog rata, na području Johanesburga burski vojnik Piter Bota zarobio je ratnog dopisnika londonskog "Morning posta" Vinstona Čerčila, kasnije čuvenog britanskog premijera. Bota je potom postao vrhovni komandant burskih snaga i premijer, nakon rata osnovane Južnoafričke unije.

1916. Umro Henrik Sjenkjevič, poljski pisac istorijskih romana i dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1906. godine. Bio je izuzetno dobar pripovijedač i slikar poljske istorijske stvarnosti. Svjetsku slavu dobio je romanom "Quo vadis", a ostala poznata njegova djela su Potop, Ognjem i mačem, Bez dogme, Kroz pustinju i prašumu...

1920. Održana je prva skupština Lige naroda u Ženevi u Švajcarskoj.

1923. Galopirajuća inflacija u Njemačkoj je dostigla vrhunac - osam milijardi maraka za jedan američki dolar.

1954. Umro američki filmski i pozorišni glumac Lajonel Barimor. Kao dijete se proslavio u ulozi Olivera Tvista, a pred kraj života, kao težak invalid, vezan za kolica, odigrao više zapaženih uloga.

1969. Tokom Hladnog rata, sovjetska podmornica K-19 se sudarila u Barencovom moru sa američkom podmornicom USS Gato.

1971. Delegacija Narodne Republike Kine prvi put učestvovala na zasijedanju Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.

1971. Američka kompanija Intel pustila je u prodaju prvi komercijalni mikroprocesor na jednom čipu, model 4004. To je otvorilo vrata za prodor na tržište današnjih mikroračunara i PC-ja.

1976. Umro je Žan Gaben, jedan od najpopularnijih i najdarovitijih francuskih filmskih i pozorišnih glumaca. Snimio je oko 90 filmova, najčešće sa režiserima veteranima francuske kinematografije ("Obala u magli", "Velika iluzija", "Dan se rađa").

1976. Sirijska armija preuzela punu kontrolu nad Bejrutom, u pokušaju da okonča 18 mjeseci dug građanski rat u Libanu.

1976. Kvebečki političar Rene Levesk na čelu separatisički orijentisane 'Kvebečke partije je izborima došao na vlast u kanadskoj provinciji Kvebek.

1978. U Šri Lanki se srušio islandski putnički avion DC-8, koji je iz Meke prevozio indonežanske muslimanske hodočasnike. Poginulo svih 175 putnika i osam članova posade.

1983. Poslije invazije Turske na grčko ostrvo Kipar, lider kiparskih Turaka Rauf Denktaš proglasio je Republiku Sjeverni Kipar.

1988. Nacionalno vijeće Palestinske oslobodilačke organizacije na zasijedanju u Alžiru proglasilo je nezavisnost Palestine na Zapadnoj obali i u Gazi sa glavnim gradom Jerusalimom.

1990. NATO i Varšavski pakt dogovorili drastično smanjenje konvencionalnog naoružanja. Bio je to prvi dogovor dva vojna saveza o smanjenju konvencionalnog naoružanja poslije Drugog svjetskog rata.

1994. Predsjednik Austrije Tomas Klestil priznao je, prilikom obraćanja članovima izraelskog parlamenta, da je njegova zemlja propustila da u prošlosti prizna sopstvenu ulogu u nacističkom holokaustu.

1999. Policija rasturila antiameričke demonstracije u Turskoj i Grčkoj organizovane povodom posjete predsjednika SAD Bila Klintona tim zemljama.

2002. Hu Đintao je postao generalni sekretar Komunističke partije Kine.

2004. Pred Tribunalom u Hagu počelo je prvo suđenje kosovskim Albancima za ratne zločine počinjene tokom sukoba na Kosovu. Fatmir Ljimaj, Haradin Baljaj i Isak Musliju optuženi su za nezakonito pritvaranje, mučenje i ubistva albanskih i srpskih zarobljenika u logoru Lapušnik kod Glogovca u ljeto 1998. godine.

2004. Hrvatski premijer Ivo Sanader doputovao je u zvaničnu posetu Srbiji i Crnoj Gori. On je prvi hrvatski premijer koji je došao u Beograd nakon raspada bivše SFRJ i osamostaljenja Hrvatske.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
17-11-10, 19:10
16. novembar

1890. Na svečanosti u Danilovgradu prilikom posjete novoj crnogorskoj varoši, knjaz Nikola je rekao: "Da su mi svi Crnogorci radnici kao što su mi junaci, bili bi isto tako bogati kao što su slavni". Prema nekim predanjima izvjesni Brajović je odgovorio "Vala se, Gospodaru, ni ti nijesi od rada pretrga" ali pisani dokumenat toga nije pronađen.

1917. Nikola Pasic je poslao cirkularno pismo i plan ujedinjenja s preporukom da se pomenuto pismo drzi u tajnosti, a njihova aktivnost ne ispoljava otvoreno.

1918. saveznici su jos jednom obmanuli Kralja Nikolu i tvrdili mu da ce Crna Gora poslije rata ostati samostalna - Pišon, ministar spoljnih poslova Francuske, u ime Velikih sila dao je garanciju kralju Nikoli, koji se sa crnogorskom vladom u nalazio izbjeglištvu u Francuskoj, da će biti očuvano ustavno ustrojstvo i suverenitet Crne Gore. Poput mjesec dana ranije datog obećanja kralju Nikoli od strane Rejmona Poankarea, predsjednika Francuske, da će mu biti omogućen povratak u zemlju čim se za to stvore prilike, to je bila samo diplomatska obmana koja se razotkrila već nakon okončanja Podgoričke skupštine.

1918. Konfiskacija kraljeve imovine - Na posljednjoj sjednici Velike podgoričke skupštine utvrđen je program rada Izvršnog odbora (Stevo Vukotić, Marko Daković, Spasoje Piletić, Risto Jojić i Lazar Damjanović), izglasana je dopuna Rezolucije od 26. novembra i odlučeno da se „sva pokretna i nepokretna imovina bivšeg kralja Nikole Petrovića Njegoša i njegove dinastije u Crnoj Gori konfiskuje u korist naroda i da mu se zabrani ulazak u zemlju kao i svim članovima dinastije Petrović Njegoš”. Tom odlukom, o kojoj su obaviješteni kralj Nikola, srpska vlada, sve savezničke i neutralne zemlje, završen je rad Skupštine.

1940. Na danasnji dan je otvoren Most na Djurdjevica Tari koji je tada bio najveci most na Balkanu, a drugi u Evropi. Izgradnja mosta je pocela 1937. godine, trajala je cetiri godine, i taman kada je zavrsen poceo je II Svjetski rat. Rat ga je zatekao sa skelom podignutom uz gradjevinu duz citave njene duzine i visine koja je sluzila za zidanje mosta, a tek nakon skidanja skele, most je bljesnuo u svoj svojoj ljepoti. Pet je velicanstvenih lukova premostilo Taru u duzini od 370 metara i spojilo ambis. Raspon prvog luka iznosi 116 metara, a visina od nivoa rijeke je 150,9 metara. Most je projektovao inzenjer Mijat S. Trojanovic, profesor beogradskog univerziteta, a graditelj je bio Durmitorac, inzenjer, Lazar Jaukovic. 1942. godine, Lazar Jaukovic je minirao samo jedan luk mosta da bi sprijecio okupatorske kolone vojske i tenkova da predju na slobodnu durmitorsku teritoriju. Kao graditelj mosta izabrao je onaj luk koji ce izazvati najmanja ostecenja na mostu da bi se kasnije lakse obnovio. Ubrzo je uhvacen, strijeljan i sahranjen, i tu pored mosta mu se nalazi spomenik. Most je obnovljen u jesen 1946. godine, a njegovom obnovom je rukovodio njegov projektant, inzenjer, Mijat S. Trojanovic.

1959. u Beogradu je umro vojskovodja Blazo Stevov Vrbica. General, poznati crnogorski vojskovođa, rođen 9. maja 1881. u selu Vrbi, na Njegušima. Vojnu školu završio je u Carigradu, u liceju Galatasaraj. Učestvovao je u Prvom balkanskom i Prvom svjetskom ratu, kada je, nakon sloma crnogorske vojske, vrijeme do oslobođenja proveo u logoru Karlštajn. U Kraljevini SHS, odnosno Jugoslaviji, obavljao je visoke vojne dužnosti, zatekavši se u trenutku kapitulacije Kraljevine na mjestu komandanta pješadije Boke kotorske. Vrativši se u rodni kraj, koji je bio u italijanskoj okupacionoj zoni, odbio je ponudu italijanskog generala Pircija Birolija da formira crnogorsku vladu, poslije čega je morao napustiti Crnu Goru. Po dolasku u Beograd, uhapšen je od strane Gestapoa i sproveden u logor u Pomeraniji. Zabilježeno je da je tokom zarobljeništva imao hrabro i ponosno držanje. Po oslobođenju iz logora, stavio se na raspolaganje NOP-u i Jugoslovenskoj armiji. Zbog zasluga i časnog života, Vlada Crne Gore dodijelila mu je nacionalnu penziju. Nosilac je velikog broja domaćih i stranih ordena. Sahranjen je, po svojoj izričitoj želji, u rodnom selu.

2008. U Podgorici preminuo profesor emeritus Univerziteta Crne Gore, Vladimir Sekulić, osnivač i dugogodišnji dekan Instituta za strane jezike. Dao je značajan doprinos crnogorskoj i jugoslovenskoj lingvistici, književnosti i kulturi uopšte. Njegov metod učenja engleskog jezika spada u svjetska dostignuća u metodici nastave engleskog jezika. Vladimir Sekulić rođen je u Parizu 1925. godine. Završio Filozofski fakultet - grupa za romanistiku i anglistiku, magistrirao u Pitsburgu, doktorirao na Univerzitetu u Zagrebu.

u svijetu:

1095. Na crkvenom saboru u Klermonu, u Francuskoj, papa Urban II pozvao je crkvene velikodostojnike i svjetovne vladare na vjerski rat protiv turskog plemena Seldžuka, koje je zauzelo Svetu zemlju u Palestini. Time je počela epoha krstaških ratova.

1532. Španski osvajač Fransisko Pisaro zauzeo je sa samo 200 vojnika grad Kahemarku u Peruu i pogubio cara Inka Atahualpu, iako je za njega bila isplaćena velika otkupnina.

1831. Umro je pruski general Karl Marija fon Klauzevic, jedan od najpoznatijih vojnih teoretičara 19. vijeka. U djelu "O ratu" teoretski je uobličio iskustva nove strategije primjenjene u Napoleonovim ratovima. Prema Klauzevicu rat je sastavni dio opštih političkih odnosa i nastavak je politike uz primjenu drugih sredstava.

1880. U Petrogradu rođen ruski pjesnik Aleksandar Aleksandrovič Blok. Poezija mu je opsjednuta ženom i društvenim temama. Poznata su njegova djela: novela Dvanaestorica, i poezija Pjesme o divnoj dami, Neznanka ...

1918. Poslije propasti austrougarske monarhije u Prvom svjetskom ratu, Mađarska je proglašena nezavisnom republikom.

1933. SSSR i SAD su uspostavili diplomatske odnose.

1960. Umro je američki filmski glumac Klerk Gejbl. Igrao je u više od 70 filmova, a veliku popularnost je stekao kao Ret Batler u filmu "Prohujalo s vihorom". Dobitnik je Oskara za film "Dogodilo se jedne noći".

1965. SSSR je lansirao svemirski brod "Veneru III", koji je u martu 1966. stigao na Veneru, kao prvi svemirski brod koji se spustio na neku drugu planetu.

1970. Pakistan je zvanično saopštio da je broj mrtvih u ciklonu i ogromnim talasima koji su zapljusnuli obale Istočnog Pakistana (Bangladeš) i ostrva u Bengalskom zalivu, dostigao pola miliona.

1989. U Južnoafričkoj republici, vlada je donijela zakon o ukudanju rasne segregacije na svim plažama.

1992. Savjet bezbednosti UN pooštrio je sankcije protiv SR Jugoslavije uvođenjem rječne i pomorske blokade.

1992. Na prvim višestranačkim izborima u Litvaniji nakon sticanja nezavisnosti od SSSR, ubjedljivo je pobijedila Demokratska radnička partija (bivši komunisti).

1995. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu optužio je lidera bosanskih Srba Radovana Karadžića i vojnog komandanata Ratka Mladića za genocid nad muslimanskim civilima počinjen tokom zauzimanja Srebrenice u julu 1995, kada je više hiljada bosanskih Muslimana ubijeno i raseljeno.

1998. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu proglasio je krivim jednog bosanskog Hrvata i dvojicu Muslimana za ubijanje i zlostavljanje srpskih zatvorenika 1992. u logoru Čelebići. To je bilo prvo suđenje za ratne zločine počinjene nad Srbima tokom rata u BiH.

2000. Predsjednik SAD Bil Klinton doputovao je u Vijetnam, u prvu posjetu jednog američkog predsjednika toj zemlji od završetka Vijetnamskog rata 1975.

2003. U Srbiji su, zbog malog odziva birača (39 odsto), po treći put propali predsjednički izbori.

2005. Haški tribunal oslobodio je penzionisanog generala Armije Bosne i Hercegovine Sefera Halilovića krivice za zločine koje su nad hrvatskim civilima u Hercegovini u jesen 1993. počinile trupe te armije.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
17-11-10, 19:24
17. novembar

Današnji datum se slavi kao Medjunarodni Dan studenata, na Marsalskim ostrvima Dan predsjednika, Kongo ovog dana slaviDan vojske, Azerbejdzan nacionalni praznik, a u Italiji je toDan crne macke...

U Crnoj Gori:

1685. U dokumentima IAK sreće se pomen jedne od najkrupnijih ličnosti Perasta iz „zlatnog doba” tog grada – Vicka Bujovića (1660–1709), neustrašivog junaka, vještog trgovca i predsjednika opštine Perast, ali i često sklonog nasilju. Pomen se odnosi na njegov dvoboj koji je u mladosti imao sa Osmanagom Ibrahimovićem, kapetanom Herceg Novog, kome je, iako ga je u dvoboju savladao, poklonio život.

1830. Na Cetinju, odlukom crnogorskih starješina, zbog sumnji da je sarađujući sa Austrijom organizovao zavjeru protiv Njegoša, Vuko Radonjić lišen je guvernadurskog čina. Premda su glavari bili za to da se guvernadur osudi na smrt, Radonjića je tek ustoličeni gospodar poštedio te kazne. Uprkos sankcijama, Radonjić je i dalje nastavio saradnju sa Austrijancima, što ga je početkom 1832. koštalo protjerivanja iz Crne Gore.

1875. Na kongresu u Ženevi, Crna Gora je, prva od država na Balkanu, primljena u međunarodnu organizaciju Crvenog krsta, kao njena 22 članica i jedno od najstarijih nacionalnih duštava Crvenog krsta u svijetu. Iste godine, 3. avgusta, neposredno nakon dizanja Hercegovačkog ustanka, na Cetinju je osnovan Odbor za pomoć stradajućim Hercegovcima koji su kao izbjeglice stizali u Crnu Goru. Za predsjednika odbora izabran je mitropolit Ilarion Roganović. Odbor je 17. novembra prerastao u Društvo crnogorskog Crvenog krsta. Pisani dokument o tome, da bi bio punovažan, poslat je u Ženevu na ratifikaciju. Za predsjednika Društva izabran je Visarion Ljubiša, a za sekretara Špiro Kovačević.

1901. otvorena je Gimnazija u Pljevljima. Nazvana je Srpska gimnazija i bila je jedina niža realna gimnazija za Rašku oblast i Metohiju. Prve godine imala je 70 učenika, a nastava je organizovana na spratu Osnovne škole. Od 1903. do 1912. pri Gimnaziji je radila i Đevojačka radnička škola. Od 1913. preimenovana je u "Kraljevsku crnogorsku realnu gimnaziju".

1920. Crnogorska vlada notom je tražila prijem Crne Gore u Društvo naroda, želeći da iznudi raspravu o crnogorskom pitanju. Međutim, Pol Mantu, generalni sekretar Društva zatajio je taj zahtjev, jer je zvanična Francuska bila najveći saradnik Srbije po pitanju prisajedinjenja Crne Gore Srbiji.

1920. Poslije smrti Mitrofana bana, na Arhijerejskom saboru je za crnogorsko primorskog mitropolita izabran Gavrilo Dožić, koji je tu funkciju obavljao do 1938. kada je izabran za srpskog patrijarha. Kao pobornik bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije bio je poslanik na Podgoričkoj skupštini i predvodnik delegacije koja je njene odluke predala regentu Aleksandru u Beogradu. Potpisao je pripajanje Crnogorske pravoslavne crkve Srpskoj.

1941. u Studencima kod Danilovgrada ubijen je Aleksa Pavićevic, ucesnik balkanskih ratova i clan CKKPJ.

1990. u Kotoru je umro Risto Kovijanić - Poznati naučni i kulturni radnik, književnik i istoričar. Rođen je 31. decembra 1895. u selu Đurđevini, kod Manastira Morače. Kao đak, učestvovao je u balkanskim i I svjetskom ratu, tokom koga je, kao i kasnije u II svjetskom ratu, jedno vrijeme proveo u logoru. Bio je profesor srpsko-hrvatskog jezika i književnosti u Bratislavi, Beogradu i Kotoru, gdje je bio i direktor gimnazije. Bio je član Istorijskog društva Crne Gore i član Udruženja književnika. Jedan je od osnivača Državnog arhiva u Kotoru, gdje je radio kao viši naučni saradnik. Proučavajući arhivsku građu, obradio je kulturni život starog Kotora, od 14. do 18. stoljeća. Poznati su mu radovi: „Vita Kotoranin – neimar Dečana”, „Pomeni crnogorskih plemena u kotorskim spomenicima od 14. do 16. vijeka” i „Kotorski medaljoni”, prema kojem je napravljena predstava „Novela od ljubavi”. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade i „Zlatne medalje” Slovačke akademije.

2006. Ministarstvo inostranih poslova Crne Gore je od Ministarstva inostranih poslova Republike Hrvatske zvanično obaviješteno da je predsjednik Republike Hrvatske Stjepan Mesić izdao agreman Branku Lukovcu za obavljanje dužnosti izvanrednog i opunomoćenog ambasadora Republike Crne Gore u Republici Hrvatskoj.

U svijetu:

1558. Umrla engleska kraljica Meri I Tjudor, šćer Henrija VIII.

1800. Kongres SAD se sastao prvi put u novoj prestonici Vašingtonu, a američki predsjednik Džon Adams je postao prvi stanar zgrade kasnije nazvane Bijela kuća.

1855. Škotski istraživač Dejvid Livingston otkrio je vodopade na rijeci Zambezi, nazvane po engleskoj kraljici Viktorijini vodopadi.

1858. umro velški filantrop Robert Oven , socijalutopista i socijalni reformator, industrijalac koji je svoje bogatstvo utrošio pokušavajući da ostvari projekte socijalnih reformi.

1869. Otvoren je u Egiptu Suecki kanal koji je spojio Sredozemno i Crveno more, značajno skrativši pomorska putovanja Evropa-Azija.

1903. Ruska Socijal-demokratska radnička partija se podijelila na dvije grupe, Boljševike (ruski "većina") Menjševike ("manjina").

1917. umro francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvećih umjetnika s kraja XIX i početka XX vijeka. Njegovo djelo objedinilo je romantičarski duh i moderne težnje i presudno uticalo na evropsko vajarstvo ("Mislilac", "Poljubac", "Balzak", "Građani Kalea", "Vrata pakla", "Vječni idol").

1925. rodjen Rok Hadson, američka filmska i televizijska zvezda. Pravo ime mu je bilo Leroy Harold Scherer Jr.

1938. umro hrvatski političar Ante Trumbić, koji je uz Franja Supila i Ivana Meštrovića bio glavni zastupnik ujedinjenja Hrvatske sa Srbijom i Crnom Gorom.

1942. rodjen Martin Skorseze, američki filmski režiser italijanskog porijekla.

1947. Puštena je u saobraćaj željeznička pruga Šamac-Sarajevo, duga 242 kilometra, u čijoj su izgradnji učestvovale omladinske brigade iz cijele Jugoslavije.

1954. Egipatski general Gamal Abdel Naser postao je šef države poslije pada predsjednika Mohameda Nagiba , s kojim je 1952. srušio kralja Faruka I.

1969. Predstavnici dvije supersile u naoružanju, SSSR-a i SAD-a, su u Helsinkiju počeli pregovore o ograničavanju nuklearnog i strateškog naoružanja, pod nazivom SALT I.

1970. Daglas Engelbart je dobio patent za 'miša', dodatni uredjaj kompjutera.

1971. Revolucionarna partija na čelu s Vemidom Tanomom Kitikačornom izvršila je vojni udar i preuzela vlast u Tajlandu.

1974. Na prvim parlamentarnim izborima u Grčkoj poslije više od deset godina i nakon sedmogodišnje vojne diktature ubedljivo je pobedila Nova demokratija Konstantina Karamanlisa.

1976. Kina je izvela najveću nuklearnu eksploziju u atmosferi.

1988. Smjenjivanje visokih funkcionera u Pokrajinskom komitetu Saveza komunista Kaćuše Jašari i Azema Vlasija izazvalo je masovne demonstracije Albanaca na Kosovu, uključujući i štrajk oko 1.000 rudara u rudniku Stari trg koji je počeo u februaru 1989.

1989. U jednoj od najvećih rudarskih nesreća u Srbiji, u jami"Morava" Aleksinačkih rudnika uglja poginulo je 90 rudara.

1989. U Čehoslovačkoj je počela 'Plišana revolucija' studentskim demonstracijama i sukobima sa policijom. Demonstracije su počele u Pragu u znak sjećanja na dan kada su Njemci 1939. pogubili devet čeških studenata i zatvorili češke univerzitete. Demonstracije su se pretvorile u protestni marš protiv komunističkog režima. Policija je reagovala tako da su mnogi uhapšeni, a 71 osoba je povrijeđeno.

1993. Sudije iz 11 zemalja položile su zakletvu na inauguralnom zasijedanju suda UN za ratne zločine počinjene u Jugoslaviji, prvog takvog suda poslije Nirnberškog i Tokijskog koji su bili osnovani nakon Drugog svjetskog rata.

1997. Pripadnici najveće egipatske militantne organizacije "Al Gama al Islamija" ubili su u blizini hramova u Luksoru 58 stranih turista i četvoricu Egipćana.

2001. Na Kosovu su održani prvi parlamentarni izbori od dolaska međunarodnih snaga u tu pokrajinu u junu 1999.

2003. Bivši bodibilder, 'Mister Univerzum' i filmski glumac, Arnold Švarceneger je inaugurisan za guvernera savezne države SAD, Kalifornije.

2003. Srbija je vratila Hrvatskoj matične knjige koje su 1995. odnijete iz djelova Hrvatske koji su bili pod kontrolom Srba.

2005. Na svečanosti u Dejtonu bivšem američkom izaslaniku za Balkan Ričardu Holbruku uručena je Dejtonska nagrada za mir, u znak priznanja za postizanje sporazuma kojim je prije 10 godina okončan rat u Bosni i Hercegovini.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-11-10, 01:26
18. novembar

Danas je Dan oruzanih snaga Haitija, Letonija i Maroko slave Dan nezavisnosti, Oman rodjendan sultana, a Uzbekistan Dan zastave.

U Crnoj Gori pamtimo:

1784. nakon rukopolozenja, Petar I je zatrazio prijem kod ruske carice Katarine II da bi izgladili prethodne nesporazume - Nakon rukopoloženja u Sremskim Karlovcima za arhijereja, vladika Petar I, tokom boravka u Beču, obratio se ruskom kancelaru Grigoriju Potemkinu, u namjeri da zatraži prijem kod ruske carice Katarine II, ističući da on kao zastupnik Crne Gore ima taj legitimitet jer – kako je vladika istakao u pismu tim povodom – „Crnogorci već od trista godina prizanaju nad sobom samo vlast svojih mitropolita”. Nedugo potom, početkom decembra iste godine, vladika je o svom izboru za crnogorskog mitropolita izvijestio i ruskog patrijarha, zamolivši ga da pomoć Cetinjskom manastiru ne daje nikome „ bez mojega pismenoga svjedočanstva.“

1978. odrzana osnivacka skupstina Teniskog saveza Crne Gore - Osnivačka skupština Teniskog saveza Crne Gore, kojoj su prisustvovali predstavnici teniskih klubova iz Titograda, Kotora, Bara, Petrovca i Herceg Novog, održana je na Cetinju. Za prvog predsjednika TS izabran je Petar Lubarda iz TK Kotor. Počeci tenisa u Crnoj Gori datiraju još iz ljeta 1894. Tada je delegacija Britanske mediteranske flote, koja je boravila u Zadru, stigla u Bokokotorski zaliv, a nakon toga posjetila Cetinje, na poziv knjaza Nikole, i organizovala teniski turnir na kome su učestvovali oficiri Flote, članovi knjaževe porodice i predstavnici diplomatskih misija. O tom turniru pisala je iste godine londonska revija „Arena”, i to je prvi pisani dokument o igranju tenisa u Crnoj Gori. Nakon tog za Cetinje nesvakidašnjeg sportskog događaja, poraslo je interesovanje za tenis, pa je do 1910. pri poslanstvima u prijestonici izgrađeno jedanaest teniskih terena.

1996. umro je mitropolit Antonije Abramovic, prvi mitropolit CPC poslije njenog obnavljanja - Mitorpolit obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve, čije je svjetovno ime bilo Ilija, rođen je u Dobroti, 3. jula 1919. Monaško ime Antonije dobio je u Visokim Dečanima, gdje je bio rukopoložen za igumana i službovao do 1955, a nakon toga u Pećkoj patrijaršiji, manastirima u Rakovici, Savini i Moštanici. Stupio je 1962. u klir Ruske pravoslavne crkve u Kanadi i tri decenije kasnije imenovan za vikarnog episkopa za Kanadu. Opštecrnogorski zbor, održan na Cetinju na Lučindan, 31. oktobra 1993, izabrao ga je za duhovnog poglavara obnovljene CPC. Mitropolit Antonije, koji je u službi božjoj proveo 60 godina, ostao je upamćen kao čovjek blagosti, primjer jevanđeoskog života, jaka ekumenska i vrlo popularna ličnost. Govorio je: „Vjera ne smije biti izvor mržnje”.

U svijetu:

9. Rođen rimski car Tit Flavije Vespazijan, osnivač dinastije Flavija. Tokom vladavine od 69. do smrti 79. pokorio je Galileju i zauzeo krajeve oko Jerusalima, u Rimu podigao veličastvene građevine poput Koloseuma, Kapitola i Amfiteatra.

1477. Engleski štampar Vilijam Keksten izdao u Vestminsteru prvu knjigu štampanu u Engleskoj na engleskom jeziku "The Dictes and Sayings of the Philosophers".

1626. Papa Urban VIII osvještao je baziliku Svetog Petra u Rimu.

1786. Rođen njemački kompozitor Karl Marija Fridrih Ernst fon Veber, tvorac nemačke romantične opere. Posebno je značajna njegova opera "Čarobni strijelac" kojom je prekinuo sa tradicijom italijanske opere i uveo romantizam u muzičko-scensku umjetnost.

1860. Rođen poljski državnik, pijanista i kompozitor, Ignac Jan Paderevski, profesor Konzervatorijuma u Varšavi. Od 1919. do 1921. bio je premijer i šef diplomatije a 1940. predsjednik Poljske (opera "Manra", "Poljska fantazija" za klavir i orkestar, jedna simfonija, klavirska djela, solo pesme).

1903. SAD i Panama potpisale ugovor kojim su dobile neograničeno pravo korišćenja Panamskog kanala. Godine 1979. postignut je sporazum da Panama dobije potpuni suverenitet nad kanalom 31. decembra 1999.

1910. U Meksiku je izbila seljačka revolucija čije su vođe bili Pančo Vila i Emilio Zapata. Tokom revolucije koja je trajala do 1917. poginulo je više od milion ljudi.

1918. Belgijska armija je ušla u Brisel poslije četiri godine njemačke okupacije u Prvom svjetskom ratu.

1922. umro francuski pisac Marsel Prust . Njegov književni postupak u ciklusu romana "U potrazi za izgubljenim vremenom" (1913), i na planu sadržaja i na planu forme, zaokuplja pažnju književnih kritičara i istoričara tokom čitavog XX vijeka. Smatra se da je, uz Kafku i Džojsa, Prustovo djelo presudno uticalo na razvoj modernog romana u prošlom veku.

1923. rodjen Alen Šepard (Alan Shepard), prvi američki astronaut.

1928. U filmu "Parobrod Vili" prikazanom u Njujorku prvi put se pojavio Miki Maus , popularni junak crtanih filmova Volta Diznija (Walt Disney).

1936. Njemačka i Italija su priznale vladu generala Fransiska Franka u Španiji.

1945. Na prvim izborima u Bugarskoj poslije Drugog svjetskog rata, koje je opozicija bojkotovala, pobijedio je Otečestveni front predvođen komunistima.

1956. umro srpski glumac Dobrica Milutinović, prvak Drame nacionalnog teatra više od pola vijeka. Muzej pozorišne umjetnosti i Savez dramskih umjetnika Srbije su 1980. ustanovili nagradu za glumačko životno djelo "Dobričin prsten".

1969. Modul američkog vasionskog broda "Apolo 12" s astronautima Čarlsom Konradom i Alenom Binom spustio se na Mjesec. Bio je to drugi svemirski brod koji je dotakao mjesečevo tlo.

1978. U Džonstaunu u Gijani 914 Amerikanaca pripadnika sekte "Hram naroda" izvršilo je kolektivno samoubistvo. Oni su zajedno sa svojim vođom Ximom Xonsom popili cijanid izmešan sa voćnim sokom. Članovi sekte koji su odbili da ispiju otrov su ubijeni.

1991. umro čehoslovački državnik slovačkog porijekla Gustav Husak, predsjednik Čehoslovačke od 1975. Na čelo Komunističke partije došao je poslije vojne intervencije Varšavskog pakta 1968, zamjenivši Aleksandera Dubčeka . Pod pritiskom javnosti 1989. je podneo ostavku.

1991. Nakon 86 dana opsade pripadnici Jugoslovenske narodne armije ušli su u razrušeni Vukovar. U borbama sa hrvatskim snagama poginulo je više hiljada ljudi, među kojima veliki broj civila. Od 45.000 stanovnika, oko 10.000, koliko je ostalo u gradu, izašlo je iz podruma u kojima su proveli gotovo tri mjeseca.

1993. Lideri Južne Afrike, crnci i bijelci, odobrili su ustav kojim je označen kraj politike aparthejda u toj zemlji.

1999. Na samitu OEBS-a u Istanbulu usvojena je Povelja o evropskoj bezbednosti kojom se sukobi unutar država smatraju legitimnim predmetom brige međunarodne zajednice.

2001. Nakon petogodišnje zabrane, tokom talibanske vlasti u Avganistanu, televizija Kabul je počela da emituje program.

2002. umro američki glumac Džejms Koburn koji je najzapaženije uloge ostvario u filmovima "Naš čovjek Flint" i "Sedam veličanstvenih".

2003. U Beogradu je održana posljednja sednica koalicije Demokratske opozicije Srbije (DOS), koji je prestao da postoji nakon raspisivanja parlamentarnih izbora za 28. decembar te godine. DOS je došao na vlast u Srbiji nakon pobjede na izborima 2000. kada je poražen bivši režim koji je oličavao haški optuženik Slobodan Milošević.

2004. Češki predsjednik Vaclav Klaus potpisao je zakon kojim se nakon 140 godina ukida vojni rok, a od januara 2005. uvodi potpuno profesionalna vojska.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-11-10, 01:31
19. novembar

World Toilet Day, Dan zastave u Brazilu, Dan otkrića u Portoriku, a Dan muskaraca na Trinidad i Tobago.

U Crnoj Gori, 19. novembra:

1767. Nedugo nakon što su Crnogorci prihvatili za vladara Šćepana Malog, osobu koja se predstavljala kao ruski car Petar III, jedan crnogorski knez zapisao je kako je „Bog narodu dao za pratnju najmanjeg Stefana, koji je umirio zemlju od Trebinja do Bara, bez užadi, bez galija, bez sjekira i zatvora”.

1889. Kralj Nikola uputio pismo Barskom nadbiskupu i zamolio ga da zbog zdravstvenih razloga ne napusta to mjesto, vec da se u Dalmaciji, njegovom rodnom mjestu Lovreć lijeci i vrati svojim vjernicima.

1920. Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne patrijaršije donio je odluku "da se prah vladike Rada Petrovića povrati na Lovćen, ali da se prethodno porušena kapela i grobnica poprave i da se izabere Odbor crkvenih i građanskih predstavnika, koji će završiti ove obaveze. Kapelu je oštetio austrougarski okupator, a na njenim temeljima izgrađena je nova u koju je vladika Petar II Petrović ponovo sahranjen 21. septembra naredne 1921. godine.

1921. „Rezignirani” mitropolit - Mitropolit Gavrilo Dožić uputio je pismo Marku Petroviću iz Nikšića, u kojem je odslikao odnos Kraljevine SHS prema Crkvi u Crnoj Gori. U pismu Dožić rezignirano ističe: „Čisto mi je došlo da bačim sve i da idem na ona dava rala očevine u Moraču, pa makar čuvao ovce, ako ih bude bilo. Više mi je dosadilo, i vidim da za Crkvu u Crnoj Gori ne mogu učiniti ništa, pa se bolje skloniti, da bar ne nosim ime grobara Crnogorske crkve”. Pismo je upućeno godinu dana nakon što je Arhijerejski sabor Srpske patrijaršije izabrao Dožića za mitropolita crnogorske crkve koja je nakon nasilnog ukidanja njene samostalnosti prisajedinjena SPC. Nasuprot toj izjavi, Dožić je tu funkciju obavljao do 1937, kada je izabran za srpskog patrijarha.

1959. u Kotoru je osnovana Visa pomorska skola. Preteča Fakulteta za pomorstvo (formiranog 1981), na čijim su odsjecima školovani kadrovi za potrebe crnogorske pomorske i turističke privrede.

1961. U Titogradu je umro Živojin Tomić, pjevač tenor i muzički pedagog. Rođen je u Kladovu 1896. g. pjevanje je učio u Beču i Odesi. Od 1945. radio je kao koncertni pjevač, redaktor programa Radio Titograda, scenski stvaralac i lokalni pedagog. Njegov tenor obilježio je brojne operske predstave.

1988. umro je Veljko Mandic, pozorisni glumac, reditelj i pisac vise komedija - Pozorišni glumac, reditelj, dramski pisac, rođen 10. oktobra 1924. u Nikšiću. Nakon osnovne i srednje škole, u poratnim godinama upisao je Medicinski fakultet u Sarajevu, ali se vrlo brzo okrenuo pozorištu kojem je, uz povremeni rad na filmu, posvetio čitav svoj stvaralački angažman. Profesionalno je radio u Nikšićkom pozorištu, do njegovog ukidanja 1958, a potom karijeru nastavio u Titogradskom, odnosno Crnogorskom narodnom pozorištu. Iskazao se i kao adaptor i kao reditelj dramskih djela. U crnogorskoj umjetničkoj djelatnosti prvi je profesionalni glumac koji je postao komediograf. Napisao je komedije: „Snaha je doputovala”, „Moj zet, direktor”, „Istini slično” i „More do koljena”. U nizu pozorišnih i filmskih projekata ostvario je zapažene uloge.

U svijetu:

1493. Kristifor Kolumbo se iskrcao na ostrvo koje je prvi put vidio dan ranije. Nazvao ga je San Juan Bautista, a kasnije ne naziv promenjen u Porto Riko.

1711. rođen je Mihail Vasiljevič Lomonosov, ruski naučnik, utemeljivač Moskovskog univerziteta. Prvi je dokazao zakon o očuvanju materije, proučavao i atmosferski elektricitet, bavio se astronomijom i geologijom i utvrdio da su slojevi zemljine kore nastali taloženjem, a da su tektonske pojave uzrokovane energijom u utrobi zemlje. Izučavao je Arktik i tražio sjeverni morski put od Evrope do Dalekog Istoka. Reformisao je rusku nauku, udario temelje naučne terminilogije ruskog književnog jezika i napisao prvu gramatiku ruskog jezika...

1805. rodjen Ferdinan d Leseps, francuski diplomata i glavni inženjer u gradjevinskom poduhvatu izgradnje Sueckog kanala (umro 1894. godine).

1816. Osnovan je univerzitet u Varšavi, Poljska.

1828. u 31. godini života, umro u Beču, austrijski kompozitor Franc Šubert koji se smatra poslijednjim velikim majstorom bečke klasičarske skole, u koju se ubrajaju Betoven, Hajdn i Mocart, kao i jedan od začetnika pravca romantizma. Iako je umro veoma mlad, napiso je preko 600 pjesama, 9 simfonija, veliki broj sonata, kvarteta i ostalih muzičkih djela. Rodjen je 31. januara, 1797. godine.

1863. Američki predsjednik Abraham Linkoln , je oržao čuveni 'Getisburški govor' po okončanju Američkog gradjanskog rata.

1883. umro Viliam Simens, njemački elektro inženjer, osnivač firme Siemens (rodjen 1823. godine).

1888. rodjen Hoze Raul Kapablanka, slavni kubanski šahovski velemajstor (umro 1942. godine).

1893. Novine 'New York World' su po prvi put u istoriji dnevne štampe, objavile dodatak u boji.

1896. rodjen Georgij Žukov, ruski general (umro 1974. godine).

1917. Rodjena je Indira Gandi bivši Premijer Indije, na koju je kasnije izvršen atentat.

1941. Drugi svjetski rat- odigrala se pomorska bitka kod obale Zapadne Australije, izmedju australijskog i njemačkog broda, HMAS Sydney i HSK Kormoran. Brodovi su medjusobno potopili jedan drugoga. Poginulo je 645 australijskih i 77 njemačkih mornara.

1942. rodjen čuveni američki modni kreator Kalvin Klajn.

1946. Avganistan, Island i Švedska su primljeni u članstvo Ujedinjenih Nacija.

1963. Rodjena je Džodi Foster, holivudska filmska glumica i dobitnica Oskar'.

1977. Egipatski predsjednik Anvar El Sadat posjetio je Jerusalim. Bio je to prvi arapski lider koji je javno posjetio neprijateljsku državu Izrael, i to lider najveće arapske države što je tada ulivalo nadu da će rješenje bliskoistočne krize dobiti nove impulse.

1978. Vodja vjerske sekte 'Hram naroda', Džim Džonsje organizovao masovno ubistvo i samoubistvo članova sekte. Tijela 914 ljudi, od kojih je bilo 276-oro djece, su pronadjena u mjestu boravka sekte, Džonstaunu, u Gvajani, u Južnoj Americi.

1984. Serija eksplozija u stovarištu nafte kompanije PEMEX u gradiću San Juan Ixhuatepec u blizini Meksiko Sitija (Meksiko) prouzrokovala je požar ogromnih razmjera i smrt preko 500 ljudi.

1998. Platno slikara Vinseta Van Goga pod nazivom 'Portret slikara bez brade' je prodato na aukciji za rekordnih 71.5 miliona američkih dolara.

1998. Počelo je saslušavanje svedoka u aferi Luinski (Lewinsky): američki predsjednik Bil Klinton i ostali su pred članovima parlamentarnog komiteta dali izjave o predsjednikovoj seks-aferi sa Monikom Luinski.

1999. Narodna republika Kina je lansirala svoju prvu vasionsku letelicu pod nazivom Šenžu 1.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-11-10, 20:47
20. novembar

Danasnji dan se obiljezava kao Svjetski dan djeteta. Danas je i Dan tolerancije, u Braziliji Dan Zumbija iz Palmaresa, u Meksiku Dan Revolucije, dan sjecanja ili Day of Remembrance (http://gender-org.armadillodesigngroup.com/remember/day/what.html).

20. novembar

1379. Balsa II je na narodnom jeziku napisao povelju Dubrovcanima kojom im dozvoljava trgovinu, kao i ranije, uz placanje odredjenih carina.

Gospodar Zete, najmlađi sin Balše I u namjeri da definiše carinske obaveze prema dubrovačkim trgovcima, ispisao je na Ratcu (rtu u blizini Spiča) povelju dubrovačkim trgovcima, nastavljajući tako praksu koju je ustanovio njegov prethodnik.U povelji je Balša II propisao sa se kao i ranije „plaća po 2 dinara od mandije (tovara)“ kod prometa žitom, „a na Danju i na Krivu Rijeku da plaćaju kako su plaćali pri životu brata moga gospodina Đurđa“.U ovoj povelji, koja je i primjer upotrebe narodnog jezika u administraciji Balše II, sasvim se konkretno govori o carinama za dubrovačke trgovce u Zeti, što nije bilo uobičajeno u dotadašnjim ugovornim ispravama, a razlog je ležao u tome što su carine na mahove remetile odnose Balšića i Dubrovnika.

1870. rodjen Mitar Martinović, poznati crnogorski vojskovođa i političar. Poslije osnovne škole, kao državni pitomac otišao je na četvorogodišnje vojno školovanje u Italiju, gdje je završio i višu vojnu akademiju i specijalizovao visoku školu za artiljeriju. Bio je u to vrijeme najškolovaniji crnogorski oficir. Od perjaničkog kapetana (1890) avanzovao je postepeno do čina divizijskog đenerala. Bio je inicijator i glavni osnivač Artiljerijske škole na Cetinju, njen prvi komandir i nastavnik, a potom i načelnik artiljerijskog odjeljenja Ministarstva vojnog, za čijeg je ministra imenovan 1907, a 1912. i za šefa crnogorske vlade. Zbog neslaganja da se preda već osvojeni Skadar, 1913. podnio je neopozivu ostavku na tu dužnost. Obavljao je mnoge odgovorne vojne i političke dužnosti. Penzionisan je 1921, kao armijski general Kraljevine SHS. Umro je 11. februara 1954. u Beogradu i sahranjen u Aleji velikana na Novom groblju, ali su mu posmrtni ostaci, po ličnoj želji, 14 godina kasnije preneseni u porodičnu grobnicu u Bajicama.

1912. Iz Metohije u pomoć Crnogorcima, koji su već nekoliko mjeseci Skadar držali u opsadi, stigao je đeneral Janko Vukotić sa svojom vojskom. Narednih dana došlo je do žestokih okršaja a 28. novembra vrhovnu komandu za napad preuzeo je kralj Nikola koji je za načelnika Štaba vrhovne komande odredio Janka Vukotića što je uveliko podiglo duh crnogorskoj vojsci.

1918. Na Cetinju su posrednim "glasanjem" izabrani poslanici za podgoricku skupstinu. Zalba suverenista na takav izbor je, naravno, odbijena.

1920. Ministar Jovan Plamenac, predsjednik Ministarskog savjeta i ministar inostranih djela crnogorske vlade u egzilu, uputio je tokom održavanja Prve generalne skupštine Društva naroda u Ženevi (15. XI – 18. XII) molbu lordu Robertu Sesilu, predstavniku Velike Britanije u Društvu naroda, da podrži crnogorske zahtjeve koji su se odnosili na rješavanje pitanja ratne odštete Crnoj Gori nakon I svjetskog rata. Premda je, posebno među britanskim političarima, bio zanačajan broj onih koji su svojim stavovima izražavali naklonost Crnoj Gori, ni ta molba nije rezultirala promjenom pozicije tada već bivše države, svedene, nelegitimnim odlukama Velike podgoričke skupštine, na oblast bez državnog i nacionalnog identiteta.

1946. Sastala se, na Cetinju Ustavotvorna skupština Narodne Republike Crne Gore. Za predsjednika Ustavotvorne skupštine izabran je jednoglasno Petar Komnenić, za predsjednika Prezidijuma Ustavotvorne skupštine Miloš Rašović, za prvog podpredsjednika Andro Mugoša, za drugog Joksim Radović, za sekretara Dušan Ivović i za članove Prezidijuma: Milovan Đilas, Blažo Jovanović, Petar Komnenić, Jovo Radović, Niko Pavić, Vlado Božović, Mato Petrović, Vlado Lazarević, Ćamil Mehović, Radomir Komatina i Jakša Brajović.

U svijetu biljezimo:

284. Porijeklom Ilir, rodom iz mjesta Diokle, kod Salone (danasnjeg Splita), vojskovodja Dioklecijan (Gaius Aurelius Valerius Diocletianus) je izabran za rimskog Imperatora.

1602. Rođen njemački fizičar i pronalazač Oto fon Girike, koji je prvi demonstrirao vakuum i prikazao čuveni eksperiment o vazdušnom pritisku ("magdeburške polulopte").

1780. Velika Britanija je objavila rat Holandiji, nakon što je utvrdila da holandski brodovi snabdevaju američke pobunjenike francuskim i španskim oružjem.

1805. U Beču je premijerno izvedena Betovenova opera 'Fidelio'.

1818. Južnoamerički revolucionar i državnik Simon Bolivar objavio je nezavisnost Venecuele od Španije.

1841. rodjen Vilfrid Lorije, sedmi premijerKanade (umro 1919. godine).

1863. Rođen srpski pisac, estetičar i književni kritičar Bogdan Popović, član Srpske kraljevske akademije, jedan od osnivača "Srpskog književnog glasnika".

1873. Dva grada na desnoj i lijevoj obali Dunava, Budim i Pešta spojeni su u jedan i formirali mađarsku prestonicu Budimpeštu.

1889. rodjen Edvin Habl, američki astronom (umro 1953.).

1894. Umro Anton Grigorijevič Rubinštajn, ruski kompozitor i pijanista, jedan od navjećih pijanista 20. vijeka. Bio je osnivač petrogradskog konzervatorijuma, komponovao je opere, klavirske kompozicije, solo pjesme... Pripadao je takaozvanom kosmopolitskom pravcu kompozitora.

1910. umro ruski pisac i mislilac Lav Nikolajevič Tolstoj, jedan od velikana ruske i svjetske književnosti. Romanom "Rat i mir" stvorio je tip romana "vremena i prostora" (roman-epopeja). umjetnik analitičar zaokupljen je moralno-etičkim i socijlnim problemima, a kao književni estetičar zalaže se za didaktičku umjetnost za narod ("Ana Karenjina", "Sevastopoljske priče", "Narodne priče", "Šta je umjetnost").

1912. rodjen Oto fon Habzburg , austriski car.

1914. Na Vrapčem brdu kod Lazarevca u Prvom svjetskom ratu u Kolubarskoj bici poginuo je, kao oficir, Dimitrije Tucović, vođa socijalističkog pokreta u Srbiji.

1917. U bici kod Kanbreja u Prvom svjetskom ratu Britanci su prvi put u borbu uključili veći broj novog oružja - 324 tenka. Tenk je prvi put upotrijebljen u bici na Somi 1916.

1917. Ukrajina je proglasila status republike.

1919. U Berlinu je ilegalno počeo Prvi međunarodni kongres predstavnika komunističkih organizacija 13 zemalja na kom je formirana Komunistička omladinska internacionala - Kominterna.

1925. rođena Maja Pliseckaja, ruska balerina, zvijezda Boljšog teatra više od pola vijeka. Nedostižnom tehnikom dala je mnoge klasične baletske uloge. Baletski kritičari smatraju je jednom od vrhunskih balerina 20. vijeka.

1940. Drugi svjetski rat: Madjarska, Rumunija i Slovačka su se pridružile Silama Osovine.

1945. U Nirnbergu je počelo suđenje ratnim zločincima Drugog svjetskog rata. Prvi put u istoriji međunarodnih odnosa osuđena je agresija i zločini protiv čovječnosti.

1959. generalna skupština UN donijela je Deklaraciju o pravima djeteta, prema kojoj "Dijete treba da bude zaštićeno od svih oblika nemara, svireposti i eksploatacije. Ne smije biti predmet trgovine, niti primljeno na bilo koji posao prije odgovarajuće starosti. Takođe, dijete ni u kom slučaju ne smije raditi tamo gdje se može naškoditi njegovom zdravlju ili vaspitanju ili remetiti njegov fizički, mentalni i moralni razvoj".

1975. umro španski diktator Fransisko Franko, koji je 36 godina upravljao Španijom.

1985. Američka softverska kompanija Majkrosoft je pustila u prodaju novi operativni sistem za personalne računare, Windows 1.0.

1992. U Engleskoj, vatra je izbila u privatnoj kapeli dvorca u Vindzoru. Požar je trajao 15 sati i nanio veliku štetu Sjeverozapadnom delu zgrade.

1995. Na predsedničkim izborima u Poljskoj kandidat ljevice, bivši komunista Aleksandar Kvašnjevski, pobijedio je dotadašnjeg šefa države Leha Valensu.

1998. Sa kosmodroma u Bajkonuru Rusija je lansirala prvi modul Međunarodne svemirske stanice, koji je koštao 60 milijardi dolara. Modul je dobio ime Zarja (ruski 'zora').

2003. umro bivši predsjednik Centralnoafričke Republike Dejvid Dacko (73), kojeg je sa vlasti svrgnuo diktator Žan-Bedel Bokasa.

2003. U Beogradu je preminuo poznati fotoreporter i fotograf Radivoje Vican Vicanović (56).

2003. U eksploziji automobila-bombi u Istanbulu, poginulo je 27 osoba, među kojima je i generalni konzul Velike Britanije Rodžer Šhort, a više od 450 ljudi je povređeno.

2004. predsjednik Šri Lanke Čandrika Kumaratunga ukinuo je 28-godišnji moratorijum na smrtnu kaznu, nakon što je ubijen sudija Vrhovnog suda.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-11-10, 23:27
21. novembar

Danas se obilježava Dan filosofije, proglašen od strane UNESCO-a i Svjetski dan televizije.

U Crnoj Gori:

1395. u dokumentaciji arhiva Kotora pominje se vlastelin Radic Crnojevic koji je imao pretenzije da zauzme primorske gradove - Jedan od zetskih vlastelina koji se javljaju u podlovćenskoj Crnoj Gori u vrijeme vladavine dinastije Balšića. Iskazivao je pretenzije ka nekim primorskim područjima. Pominje se u jednom dokumentu IAK, u kontekstu opsade grada Kotora od strane njegovih trupa.

1832. rođen je Nićifor Dučić, arhimandrit, političar i publicista. Završio je bogosloviju, djetinjstvo je proveo u manastiru Duži. Sarađivao je sa hercegovačkim ustanicima Luke Vakalovića, a na Cetinje je kao emigrant iz Hercegovine došao 1862. gdje je obavljao poslove uprave nad crnogorskim školama i arhimandritima. Otvorio je desetak škola u Crnoj Gori i prvu bogosloviju na Cetinju 1864. godine.

1840. U Beogradu je rođen Dragutin Milutinović, arhitekta, hidroinženjer, profesor Univerziteta, sin Sima Milutinovića Sarajlije i zaslužna ličnost za istoriju, kulturu i umjetnost Crne Gore. Na poziv knjaza Nikole, koji je želio da ispuni želju svoga strica i prethodnika knjaza Danila, u Crnu Goru je došao 1869. godine radi nastavka izgradnje buduće varoši, - Danilovgrada. Uradio je i niz drugih projekata u Crnoj Gori: Sabornu crkvu, barutanu, Knjažev konak, Senat. Sa Josipom Sladeom Šilovićem smatra se najznačajnijim crnogorskim arhitektom.

1913. otvorena Niksićka gimnazija koja danas nosi ime Stojana Cerovića, jednoga od njenih profesora - Počela je rad u privatnoj kući, na uglu današnjih ulica Novaka Ramova i Vuka Mićunovića. To je bio rezultat inicijative građana Nikšića, čije je opštinsko rukovodstvo u tom cilju uputilo zahtjev tadašnjem ministru prosvjete Mirku Mijuškoviću. Ministarstvo je pozitivno odgovorilo, 3. septembra iste godine. U prvi razred upisana su, po obavljenom prijemnom ispitu, 94 od 154 prijavljena učenika. Prvi direktor škole koja nosi ime Stojana Cerovića, njenog poznatog profesora i kulturnog radnika, bio je Mihailo Bukvić. Poslije Prvog svjetskog rata preseljena je u dvorac kralja Nikole, gdje je pod upravom direktora Luke Nikčevića doživjela značajnu afirmaciju. Odatle je 1957. nastavila rad u novom objektu, u užem dijelu grada, a 1996. za njene narastajuće potrebe izgrađena je nova školska zgrada. Prva je u Crnoj Gori dobila nagradu „Oktoih”. Iznjedrila je niz generacija koje su ostavile vidan trag u razvoju Nikšića i cijele Crne Gore.

1944. Oslobođen Kotor - Kotor je 1979. godine upisan u Listu svjetske kulturne baštine pod zaštitom UNESCO-a. Kotor je jedan od rijetkih mediteranskih gradova koji je do danas sačuvao svoj fortifikacioni sistem. Kotorski bedemi su jedan od glavnih motiva i razloga za upis ovog grada i njegovog kulturno - istorijskog područja na Listu svjetske prirodne i kulturne baštine UNESCO i jedno od 830 mjesta na ovoj planeti, čije vrijednosti pripadaju cijelom čovječanstvu. Područje Svjetske baštine obuhvata ukupno 12.000 hektara kopna i 2.600 hektara morske površine.

1944. Oslobođen Tivat - O porijeklu imena Tivat postoje tri različita mišljenja. Prema prvom, naziv Tivat izveden je od imena ilirske kraljice Teute koja je jedno vrijeme imala svoju prijestonicu u Risnu, a možda i ljetnikovce u blizini današnjeg Tivta. Po drugom mišljenju naziv bi mogao biti izveden od imena hrišćanskih svetaca kao što su sanctus Theodorus, Theodosius, Theodotus, Theodulus ili srednjovjekovnog (XII v.) Theudo, Teodo. Treće mišljenje izneto je vrlo kratko i bez većih obrazloženja. Po tom mišljenju naziv potiče od keltske riječi "touto" što znači grad.

1982. poceo je da se emituje program Radio Tivat, a prvi direktor je bio Maso Cekic. - Lokalna radio-stanica koja je, sa početnih tri sata programa dnevno, za relativno kratko vrijeme počela emitovanje cjelodnevnog programa koji se može pratiti na prostoru od Ulcinja, do Dubrovnika i Trebinja u zaleđu. Prva je crnogorska radio-stanica koja se oglasila preko interneta, emitujući dva sata programa dnevno. Prvi glavni urednik radija bio je Mašo Čekić.

1987. poceo sa radom radio Kotor, a prvi direktor je bio Todor Peković - U početku je emitovao 10 sati programa dnevno. Prvi urednik Radio Kotora bio je Todor Peković. Ubrzo, počeo je da emituje cjelodnevni program (na frekvencijama 99 i 95,3 MHz) i pokriva teritoriju Boke kotorske. Član je asocijacije nezavisnih elektronskih medija i ostvaruje uspješnu saradnju sa inostranim informativnim kućama i nevladinim organizacijama.

U svijetu:

1321. Umro je srpski kralj Milutin, sin kralja Uroša i kraljilce Jelene, a brat kralja Dragutina. Osvojio je značajan dio Makedonije i prijestonicu, preselio u Skoplje namjeravajući državu da širi prema Egejskom moru.

1694. Rođen francuski filozof, pisac i istoričar Fransoa Mari Arue, poznat kao Volter, jedan od najznačajnijih mislilaca evropskog prosvetiteljstva u XVIII vijeku ("Kandid", "Eseji o običajima i duhu nacije", "Filozofska pisma", "Traktat o metafizici").

1783. Francuzi Fransoa Pilatr de Rozije i Fransoa Loran izveli su prvi uspešan let balonom napunjenim toplim vazduhom, preletevši iznad Pariza za 25 minuta razdaljinu od osam kilometara.

1806. U namjeri da ekonomski slomi protivnika, Napoleon Bonaparta je objavio Berlinski dekret o blokadi Velike Britanije, koji je uključivao i zabranu pristajanja britanskih brodova u sve evropske luke.

1844. umro ruski pisac Ivan Andrejevič Krilov. Izdavač humorističkih časopisa i autor satiričnih "pisama", najveću popularnost je stekao basnama, koje je pisao po uzoru na Ezopa inspirišući se i ruskim folklorom.

1869. Rođen srpski pravnik i istoričar Slobodan Jovanović, profesor Beogradskog univerziteta, predsjednik Srpske kraljevske akademije, najznačajniji srpski pravni pisac i teoretičar države u XX. vijeku.

1877. Tomas Edison je objavio pronalazak fonografa.

1894. U Beogradu je osnovana berza, prva na Balkanu.

1916. umro Franc Jozef I, austrijski car od 1848, a od 1867. car i kralj Austro-Ugarske monarhije. 1878. okupirao je, a potom anektirao Bosnu i Hercegovinu. Atentat na njegovog bratanca nadvojvodu Franca Ferdinanda u Sarajevu 1914. iskoristio je za obračun sa Srbijom. Smatra se da je taj atentat bio i neposredan povod za početak Prvog svjetskog rata. Nasledio ga je Karlo I, poslijednji vladar carstva koje se nakon rata raspalo.

1922. rodjen Teli Savalas , američki filmski i televizijski glumac grčkog porijekla, poznat po TV seriji 'Kodžak'.

1937. Osnovana je Muzička akademija u Beogradu, koja je 1973. dobila status fakulteta.

1938. Njemačka je okupirala sudetsku oblast u Čehoslovačkoj i priključila je nemačkom Rajhu.

1945. Rodjena je Goldi Hon (Goldie Hawn), holivudska filmska glumica i dobitnica "Oskara".

1963. Rimokatolički Vatikanski koncil odobrio je upotrebu domicilnog jezika u crkvenim obredima umesto latinskog.

1974. U eksplozijama koje su u dva paba u engleskom gradu Birmingemu podmetnuli pripadnici Irske republikanske armije poginula je 21 osoba, a 162 su ranjene.

1977. U jugoistočnoj Indiji ciklon je usmrtio oko 3.000 ljudi aogromni talasi su zbrisali čitava sela.

1981. umro srpski pisac i istoričar umjetnosti i književnosti Milan Kašanin, prije Drugog svjetskog rata direktor Narodnog muzeja u Beogradu i Muzeja kneza Pavla, a poslije rata Galerije fresaka ("Dva vijeka srpskog slikarstva", "umjetnost i umetnici").

1994. Avijacija NATO je sa 36 bombardera iz baza u Italiji izvršila napad na aerodrom Udbine. Napad je usledio nakon pisma Franje Tuđmana UN u kojem je predsjednik Hrvatske optužio krajiške Srbe da sa tog aerodroma vrše napade na Bosnu i Hercegovinu. To je bila najveća vazdušna operacija Sjeveroatlantskog pakta od njegovog osnivanja 1949.

1995. Argentina je izručila Italiji nacističkog oficira Eriha Pribkea odgovornog za masakr nad 335 civila u Drugom svjetskom ratu.

1995. Nakon tronedeljnih pregovora, u vojnoj bazi Rajt Petersonu američkom gradu Dejton predsednici Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srbije, Franjo Tuđman, Alija Izetbegović i Slobodan Milošević parafirali su mirovni sporazum kojim je okončan rat u Bosni.

2002. Međunarodni tužilac na Kosovu Antoni Rič podigao je optužnicu protiv nekadašnjeg komandanta OVK Rustema Mustafe, zvanog Remi i još trojice bivših pripadnika OVK za ratne zločine na Kosovu od avgusta 1998. do sredine juna 1999.

2004. U Ukrajini je održan drugi krug predsjedničkih izbora, poslije kojih su, zbog izborne krađe, na ulicama Kijeva izbili protesti više hiljada pristalica kandidata opozicije Viktora Juščenka. Višednevna kriza u zemlji okončana je, 3. decembra, kada je Ustavni sud donio odluku da se drugi izborni krug poništi i zakažu novi izbori za 26.decembar, na kojima je Juščenko izabran za predsjednika Ukrajine.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-11-10, 23:54
22. novembar

Danas je Dan nezavisnosti Libana.

U Crnoj Gori:

1879. Kapetanstvo luke u Baru, osnovano je nakon oslobođenja Bara, kada se pristupilo obnovi stare osmanske lučice na Pristanu i stvaranju uslova za sigurniji prihvat brodova, kao i obnovi svjetionika na Volujici. Kapetanstvo luke staralo se o bezbjednosti plovidbe na Primorju, Bojani i Skadarskom jezeru.

1889. na Cetinju je potpisan sporazum izmedju Crne Gore i Turske koji se odnosio na prodaju imanje iseljenika iz Niksica. Po prvom članu tog sporazuma, iseljenici iz Nikšića bili su slobodni da po svojoj volji prodaju svoja nepokretna dobra. U pogledu prodaje kuća, bašta i druge imovine u samom gradu, bili su obavezni da ih, uživajući istu slobodu, daju na procjenu lokalnim vlastima.

1899. rodjen je Nikola Perazic, sin licnog ljekara Kralja Nikole i kasnije poznati diplomata Kraljevine Jugoslavije.

1900. Prvo Društvo trezvenosti - Osnovano je u Kolašinu, kao prvo društvo te vrste u Crnoj Gori, pod nazivom „Dobra nada”. Osnivač Društva koje je, pored čuvanja narodnog zdravlja, dalo veliki doprinos napretku tog kraja, bio je ljekar dr Jovan Kujačić.

1944. Ponovo je otvoren Zetski dom na Cetinju. Još u vrijeme dok su trajale ratne operacije, počelo je da radi na tek oslobođenom Cetinju, kao Narodno pozorište NR Crne Gore. Rad Pozorišta obnovljen je 15. decembra, predstavom „Najezda” po tekstu Leonida Leonova. Prva predstava u tom zdanju izvedena je 1888. Narodno pozorište prestalo je da radi u junu 1955, a njegovu ulogu preuzelo je, nakon ukidanja gradskih pozorišta tokom 1958, Crnogorsko narodno pozorište koje je oktobra 1969. iz Titogradskog narodnog pozorišta preraslo u Crnogorsko narodno pozorište. „Zetski dom” ponovo je obnovio pozorišnu misiju 1995, pod imenom „Kraljevsko pozorište Zetski dom”.

1944. Budva je odnijela konačnu pobjedu u borbi protiv fašizma. Budva se smatra jednim od najstarijih naselja na Jadranu. Legenda, koja svoju potvrdu ima u mnogim grčkim mitovima, kaže da je Budvu osnovao Kadmo, sin feničanskog kralja Agenona. Po predanju Budva je i dobila ime po volovima koji su doveli Kadma i Harmoniju u ove krajeve (grčki: bous - vo). Po svom urbanističkom sklopu, Budva je pripadala tipu "polismatona" koji je u osnovi sadržao sve odlike grčkog urbanizma s glavnom podužom ulicom koja je više sa strane, a ne sredinom grada vodila do glavnog gradskog trga, što je zadržano do danas. Međutim, današnji izgled grada sa zidinama, kao bitnim fortifikacionim sistemom, u većem dijelu se vezuje za srednjevjekovnu epohu, mada je i u toku kasnijih vremena, krupno razaran i obnavljan, posebno poslije snažnog zemljotresa 1667. godine. Kao što ukazuju antički istorijski izvori, pisani spomenici i bogatstvo arheološkog materijala, Budva predstavlja i jedan od najstarijih urbanih centara na Jadranu, star preko 2.500 godina.

1995. osnovan je Bridz savez Crne Gore koji su cinjela tri bridz kluba iz Niksica i po jedan iz Podgorice i Cetinja. Prvi bridz klub je registrovan 15. aprila 1993. u Niksicu. Prvo prvenstvo Crne Gore u bridžu, inače olimpijskoj disciplini, održano je u Nikšiću, od 9. do 15. maja 1994, kao otvoreno prvenstvo. Na njemu je, u organizaciji Bridž kluba „Nikšić”, učestvovalo pedesetak igrača iz Crne Gore i bivših YU-republika. Tada je istovremeno organizovana i prva škola bridža po metodi Francuske akademije za bridž. Bridž klub „Nikšić” je prvi bridž klub u Crnoj Gori, registrovan 15. aprila 1993. Smatra se da se ova igra pojavila na Cetinju krajem 19. vijeka.

2005. Zakonom o bezbjednosti saobraćaja na putevima, koji je usvojila crnogorska Skupština uvedeno da vozači automobila u Crnoj Gori moraju da voze sa upaljenim oborenim svjetlima tokom dana, bez zatamnjenih stakala , a za saobraćajne prekršaje uvedeni kazneni bodovi.

u svijetu:

1497. Portugalski moreplovac Vasko de Gama na prvom putovanju u do tada nepoznati svijet otkrio je put za Indiju ploveći oko Rta Dobre nade.

1819. rođena engleska književnica Meri En Evans, poznata kao Džordž Eliot, jedan od utemeljivača engleskog psihološko-socijalnog romana.

1868. Održana prva pozorišna predstava u Beogradu u zgradi na Varoš-kapiji, komad "Đurađ Branković" Karla Obernjika.

1869. U Parizu je rođen Andre Žid, jedna od najkontroverznijih i najuticajnijih ličnosti francuske književnosti XX vijeka. Romanopisac, esejista, kritičar dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1947.

1913. rođen Edvard Bendžamin Britn, jedan od najznačajnijih engleskih kompozitora XX vijeka.

1916. Umro je američki pisac Džek London, jedan od najčitanijih autora u prvoj polovini XX vijeka.

1922. U Egiptu istraživač arheolog Hauard Karter, je uz pomoć Lorda Karnarvona, otvorio grobnicu egipatskog faraona Tutankamona.

1943. U Libanu je proglašena nezavisnost, čime je ukinut mandat koji je nad ovom državom imala Francuska od 1. jula 1920.

1943. rodjena Bili Džin King, američka teniserka, višestruka pobjednica turnira u Vimbldonu i drugih veljih takmičenja.

1954. Umro je ruski pravnik i diplomata Andrej Višinski, državni tužilac (od 1935) u vrijeme velikih čistki koje je u drugoj polovini tridesetih godina XX vijeka sproveo Staljin. Bio je šef sovjetske diplomatije 1949, a potom stalni predstavnik SSSR u UN.

1963. Umro je engleski književnik Oldos Haksli, jedan od najistaknutijih evropskih esejista XX vijeka, kosmopolita i aktivista pacifističkog pokreta.

1963. U Dalasu, SAD izvršen je atentat na Džona Kenedija, najmlađeg predsjednika u istoriji SAD. Ubistvo nikad nije rasvijetljeno, a za atnetatora je proglašen Li Harvi Osvald, koji je pod neriješenim okolnostima ubijen u policijskoj stanici u Dalasu.

1972. Predsjednik SAD Ričard Nikson ukinuo je (nakon 22 godine) zabranu putovanja američkih brodova i aviona u Kinu.

1974. Generalna skupština UN dala je status posmatrača Palestinskoj oslobodilačkoj organizaciji.

1975. Huan Karlos postao kralj Španije, dva dana poslije smrti diktatora Fransiska Franka.

1977. Britanska aviokompanija Britiš Ervejz (British Airways) je uvela supersonični anglo-francuski putnički avion Konkord (Concorde) u redovni saobraćaj, na letu od Londona do Njujorka. Konkord je letio dva puta brže od brzine zvuka i skratio putovanje izmedju ova dva grada na samo 2 sata. Uprava grada Njujorka je zabranila slijetanje ovog aviona zbog jačine buke koju taj avion proizvodi, a redovni letovi su ponovo uspostavljeni nakon dvije godine pravnih rasprava.

1980. Umrla holivudska filmska zvezda Me Vest (Mae West, pravo ime Mary Jane West) u 88. godini života. Počela je sa 12 godina u vodviljima u njujorškim pozorištima, da bi kasnije prešla u Holivud i postala jedna od 'kraljica pokretnih slika'.

1989. U Bejrutu ubijen predsjednik Libana Rene Muavad dok je prolazio kroz grad u svečanoj povorci povodom Dana nezavisnosti. U bombaškom napadu poginulo je još 16 ljudi.

1990. Prva žena premijer u istoriji Velike Britanije, Margaret Tačer, je zbog neslaganja u njenoj Konzervativnoj stranci podnijela ostavku poslije 11,5 godina provedenih na mjestu premijera.

1992. Pomorsko-vazduhoplovne snage NATO-a i Zapadnoevropske unije započele su kontrolu brodova u međunarodnim vodama Jadranskog mora u cilju onemogućavanja snabdijevanja SR Jugoslavije naftom i drugim strateškim materijalima.

1995. Nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma kojim je okončan bosanski rat, Savjet bezbednosti UN suspendovao je ekonomske sankcije SR Jugoslaviji i počeo skidanje embarga na oružje državama nastalim od bivše Jugoslavije. SR Jugoslavija je bila pod ekonomskom blokadom od 31. maja 1992. sto znaci 1.253 dana.

2000. U Pragu, u 78. godini, umro je Emil Zatopek, legendarni češki trkač i jedini atletičar koji je osvojio tri zlatne medalje u trkama na duge staze na jednoj olimpijadi. Prvo olimpijsko zlato osvojio je u Londonu 1948, a tri olimpijske zlatne medalje u Helsinkiju 1952. Zatopek je 1. decembra proglašen za češkog sportistu stoleća.

2001. Turski parlament odobrio je reviziju 75 godina starog građanskog zakona, pred kojim bi, za razliku od postojećeg, žene i muškarci bili jednaki.

2002. Nigerija je odlučila da se takmičenje za Mis svijeta održi u nekoj drugoj državi, zbog muslimansko-hrišćanskog sukoba u kojima je poginulo najmanje 215 ljudi.

2005. Angela Merkel je postala prva žena Kancelar Nemačke u istoriji. Rodjena je 17. jula 1954. g.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-11-10, 23:56
23. novembar

23. novembar je Međunarodni dan humanitarnosti.

U Crnoj Gori:

1327. Pomen Nikole Grka - Jedan od pripadnika kotorske slikarske škole (čije se ime, kao i dvojice njegovih slikara savremenika, Manojla Grka i Gregorija Grka, rijetko nalazi u sačuvanim dokumentima tog vremena) indirektno se pominje u jednom dokumentu – ugovoru koji je sa njegovom kćerkom Ilenom (cum Gilenna, filia quondam Nycole pictoris Greci) sklopio Bogdan Dobranov, o razmjeni kuće u Kotoru za njen vinograd u Levanji pod Trojicom, a ona je istog dana (Ego Gilenna, filia Nycole pictoris...) sastavila bračni ugovor sa Kotoraninom Domanjom o mirazu. Razlog sporadičnog pomena slikara i klesara u kotorskim spisima jeste često seljenje njihovih radionica – ateljea.

1395. U jednom dokumentu IAK datiranom na ovaj dan, zabilježeno je ime Mihaila Tripunovog Buće, koji je dva puta bio knez Kotora (prior, comes, rector) za vrijeme samostalnosti kotorske komune (1390–1420). U pomenutom se dokumentu knez (Buća), sudije i Malo vijeće obavezuju da će do kraja februara 1396. godine isplatiti Nikoli Bolici dug od 200 perpera.

1852. Izvrsena druga pohara turskog utvrdjenja Žabljak Crnojevića - Odigrala se u vrijeme dok je knjaz Danilo boravio u Piperima, u nastojanju da lokalno stanovništvo, izloženo pritiscima Skadarskog pašaluka, spriječi u pobuni protiv zemaljske vlasti. Starješine Riječke nahije organizovale su napad na utvrđeni grad Žabljak kako bi skadarskog Osman-pašu odvratili od moguće namjere da s leđa napadne knjaza. Napad je izveden na sličan način kao i 1835. godine. Riječani su, na čelu sa Kenjom Jankovićem, tokom noći neopaženo ušli u grad, zaposjeli ga i organizovali odbranu zaplijenjenim topovima. Po savjetu ruske diplomatije, knjaz im je naredio da napuste grad. Taj se potez pokazao zakašnjelim, jer je u međuvremenu Osmansko carstvo organizovalo veliki napad na Crnu Goru, poznat kao prva Omer-pašina vojna.
Prva pohara je bila 1835. za doba vladara Petra II Petrovića, kad je crnogorski junak Kenjo Stankov Janković sa 12 saboraca uskočio unutar bedema i zarobio Jakub-agu sa 60 vojnika. Žabljak Crnojevića će do 1878. ostati u posjedu Osmanlija, od kada se trajno nalazi u Crnoj Gori.

1866. Prvi crnogorski parobrod - Jahta „Silistrija”, koju je knjaz Nikola dobio na poklon od osmanskog sultana Abdul Aziza, uplovila je u Skadarsko jezero. Prvi crnogorski parobrod, koji je iz Istanbula sa osmanskom posadom otputovao 30. oktobra, stigao je u Bar 15. novembra. Potom je, nakon manjih popravki, uplovio u vode Skadarskog jezera, gdje je istakao crnogorsku zastavu. Brod je bio dug oko 35 metara, nosivosti oko 120 tona. Imao je 20 članova posade koja je, nakon preuzimanja jahte od osmanske posade, došla pod zapovjedništvo kapetana Bogdana Milinovića. Tom jahtom, knjaz Nikola je krajem juna naredne godine, na putu za veliku svjetsku izložbu u Parizu, stigao u Trst.

1879. U Baru je osnovana Lučka kapetanija. Imala je zadatak da se stara o bezbjednosti plovidbe na Crnogorskom primorju i na Skadarskom jezeru. Prioritetan zadatak bio joj je stvaranje uslova za pristajanje brodova i obnavljanje svetionika na Volujici.

1909. rođen Aleksandar Ranković, jugoslovenski revolucionar i političar. Bio je potpredsjednik SFRJ, član najužeg rukovodstva Saveza komunista Jugoslavije. Za vrijeme Drugog svjetskog rata, kao organizacioni sekretar KPJ i član Vrhovnog štaba partizanskih jedinica osnovao je Odjeljenje za zaštitu naroda - OZNA, a poslije rata bio je ministar unutrašnjih poslova i potpredsjednik Savezne vlade. Smatraju ga osnivačem političkog logora Goli Otok i drugim čovjekom jugoslovenskog političkog života. Na četvrtom Plenumu CK SKJ 1966. na Brionima optužen je za zloupotrebu Službe državne bezbjednosti i "grupašku i antipartijsku djelatnost" i smijenjen sa svih funkcija.

1918. Dragutin Milutinovic, komandant srpskih jadranskih trupa, javio je glavnom stabu i svojoj vladi da se sjutra odrzava narodna skupstina koja ce ujediniti Crnu Goru sa Srbijom i da se ocekuje da srpska vlada brzo to prihvati i formira vlast po nasim zakonima.

2000. Asocijacija brokera Crne Gore potpisala je ugovor o saradnji sa Asocijacijom evropskih finansijskih tržišta AEFC, kojim je predviđeno uključivanje Crne Gore u projekat E baze, kojim će se kreirati panevropsko tržište finansiranja malih i srednjih preduzeća.

Danasnji dan u svijetu:

1221. rođen Alfonso X Učeni (el Sabio), kralj Kastilje i Leona (1252-82), utemeljivač zakonodavstva, pokrovitelj nauke i književnosti, pobornik vjerske tolerancije. Pokrenuo je pisanje španske istorije i astroloških dela, a njegovom zaslugom prevedeni su Biblija, Talmud i Kuran.

1531. Mirom u Kapelu završen je drugi građanski rat u Švajcarskoj i romokatoličke oblasti su priznate kao dio Švajcarske Konfederacije.

1831. Dvodnevni štrajk lionskih tkača prerastao je u organizovani ustanak lionskih radnika. Ustanici su zauzeli ključne punktove u Lionu i uspostavili privremenu vladu. Njihovi zahtevi za povećanje nadnica nisu prihvaćeni, a vojska je početkom decembra ugušila ustanak.

1855. U Senti je rođen Stevan Sremac, najizrazitiji predstavnik srpske humorističke proze i jedan od najznačajnijih pisaca srpskog realizma ("Iz knjiga starostavnih", "Ivkova slama", "Zona Zamfirova", "Pop Ćira i pop Spira"). Bio je član Srpske kraljevske akademije.

1859. Rodjen Bili Kid pod pravim imenom Henri Makarti (Henry McCarty) mada se spominju i druga imena kao Vilijem Boni i Henri Antrim. Bio je legendarni američki revolveraš i pljačkaš sa Divljeg zapada. Pričalo se da je ubio 21 čovjeka, mada je vjerovatnije da je broj bio izmedju 8 i 10. Poslije mnogih pljački i ubistava, sa velikom ucjenom na njegovu glavu, ubio ga je šerif Pat Garet, 14. jula, 1881.

1883. rođen meksički slikar Hose Klemente Orosko, osnivač novog meksičkog likovnog izraza koji je prekinuo s evropskom tradicijom i našao inspiraciju u autohtonoj umjetnosti predkonkvistadorskog doba. Smatra se najvećim slikarom murala u XX vijeku.

1887. Rodjen Boris Karlof, engleski glumac, poznat po svojim ulogama u 'horor' filmovima u kojima je igrao Frankenštajna.

1889. U Pale rojal salonu u San Francisku postavljen je prvi džuboks.

1891. Deodoroda Fonseka, vođa prevrata 1889. kojim je oboreno brazilsko carstvo i prvi predsednik Brazila, zbog sukoba sa Kongresom prisiljen je da napusti položaj.

1932. Spajanjem dva kraljevstva - Nejd i Hejaz, formirana je Kraljevina Saudijska Arabija sa kraljem Abdul Azir ibn Saudom.

1933. rođen poljski kompozitor Kžištof Penderecki, najmarkantnija ličnost poljske avangardne muzike u drugoj polovini XX vijeka ("Emanacije", "Tužbalica za žrtve Hirošime", "Muka po Luki", opere - "Đavo iz Ludena", "Kralj Ibi").

1961. Dominikanska Republika je promijenila naziv glavnog grada Siudad Truhiljo u Santo Domingo.

1971. Kina je postala stalna članica Saveta bezbjednosti UN.

1976. Umro francuski pisac i političar Andre Malro, učesnik Kineske revolucije (1924-27), Španskog građanskog rata, jedan od lidera Pokreta otpora u Drugom svjetskom ratu, član Francuske akademije, De Golov ministar kulture od 1059. do 1969. ("Kraljevski put", "Ljudska sudbina", "Iskušenje Zapada", "Antimemoari").

1980. U zemljotresu koji je pogodio grad Eboli u južnoj Italiji poginulo je 2.735 ljudi, a ranjeno je najmanje 7.500.

1983. SSSR je u Ženevi napustio razgovore o ograničenju naoružanja u znak protesta zbog razmještanja američkih krstarećih raketa u Evropi.

1989. Oko 300.000 ljudi okupilo se na centralnom trgu Vaclavske namesti u Pragu zahtijevajući demokratske reforme u Čehoslovčkoj.

1995. Umro francuski filmski režiser Luj Mal, jedan od najznačajnijih predstavnika francuskog "novog talasa" ("Ljubavnici", "Lift za gubilište", "Zaza u Metrou", "Privatan život").

1996. Oteti etiopski avion "Boing 767", sa 163 putnika i 12 članova posade, pao je u more blizu Komorskih ostrva pošto je ostao bez goriva. U nesreći je poginulo 125 ljudi.

1999. Preśednik SAD Bil Klinton stigao je na Kosovo gdje je posjetio američku vojnu bazu "Bondstil" kod Uroševca i razgovarao sa predstavnicima Srba i kosovskih Albanaca. Američki preśednik je zatražio od Albanaca da "oproste Srbima" i poručio im da je "vrijeme za borbu prošlo".

2001. U sukobima Izraelaca i Palestinaca na Zapadnoj obali ubijen je vođa vojnog krila Hamasa Mahmud Abu Hanod.

2001. Tribunal u Hagu podigao je treću i najtežu optužnicu protiv bivšeg predsjednika SRJ Slobodana Miloševića za genocid u Bosni i Hercegovini. Milošević je ranije optužen za zločine na Kosovu i Hrvatskoj.

2002. Novi premijer Pakistana Mir Zafarula Kan Džamali položio je zakletvu, čime je formalno označen povratak civilne vlasti posle trogodišnje vojne diktature.

2003. Pod pritiskom demonstranata i opozicije dugogodišnji predsjednik Gruzije Eduard Ševardnadze podnioo je ostavku zbog falsifikovanja izbornih rezultata. Za predsjednika Gruzije je 15. januara 2004. izabran lider gruzijskog "Nacionalnog pokreta" Mihail Sakašvili.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-11-10, 00:17
24. novembar

Na danasnji dan se obiljezava Svjetski dan plesa, a u Turskoj Dan ucitelja.

U Crnoj Gori:

1804. Montirani proces - Suđenje organizovano Franju Dolčiju, sekretaru crnogorskog vladike Petra I, okončano je, bez stvarnih dokaza za „veleizdaju”, tri dana kasnije izricanjem kazne smrti za optuženog, koja je zamijenjena doživotnom robijom. Optužbe Dolčiju stigle su od strane ruskog konzula Mazurevskog, najvjerovatnije zbog indirektne opomene Petru I, koji se oko mnogih spoljnopolitičkih poteza konsultovao sa svojim sekretarom. U ovom slučaju, afera je bila inspirisana strahom od otklona crnogorskog vladike prema ruskoj politici, jer su za to navodni dokaz bila pisma, uglavnom nepolitičke, literarne prirode, koja je Dolči upućivao Francuzima.

1852. Knjaz Danilo organizovao napad na tursku posadu na Žabljaku i oslobodio grad. Iako su Turci za tu operaciju angažovali oko tri hiljade vojnika i osam topova, Crnogorci su oteli grad ali je to razljutilo Rusiju. Plašeći se da ne isprovocira zaoštravanje odnosa sa Turskom, knjaz Danilo je ovo tursko utvrđenje razorio i poslije mjesec ga napustio.

1902. Na Cetinju je umro Đuro Popović, jedan od najznačajnijih crnogorskih učitelja druge polovine XIX i početka XX vijeka, najplodniji pisac udžbenika za osnovne škole, školski nadzornik i kulturni poslenik. Školovao se u Petrogradu, a učiteljevao je na Cetinju, u Grahovu, Crmnici i Nikšiću. Bio je jedan od osnivača Cetinjske čitaonice koju je materijalno pomagao.

1902. Izdavanjem dozvole za rad (od strane Sreskog poglavarstva u Kotoru) hotelu u Zelenici, poznatom kao „Pansion na zelenoj plaži”, počeo je ugostiteljsko-turističku djelatnost jedan od najopremljenijih objekata te vrste u Boki tog vremena. Vlasnik hotela, dr Antal Mađar, penzionisani konjički oficir, porijeklom iz Budimpešte, koji se iz zdravstvenih razloga, nakon obilaska francuske i italijanske rivijere, nastanio u Meljinama, odlučio se na gradnju ljetovališta koje, kako je u jednom propagandnom prospektu pisalo, „ima karakter morskog kupališta i zimskog klimatskog oporavilišta, sa klimom koja je u svakom pogledu ravna napuljskoj, ali ljeti nikad nema žege...”

1906. Nakon izglasavanja nepovjerenja vladi Lazara Mijuškovića, pod pritiskom „klubaša”, knjaz Nikola je bio prinuđen da novi mandat za sastav vlade povjeri „klubašu”, sudiji Velikog suda Marku Raduloviću. Program nove vlade predviđao je čišćenje državnog aparata od nesposobnih činovnika, otkrivanje malverzacija državnim novcem, demokratizaciju zemlje na osnovu Ustava i, napokon, uspostavljanje bratskih odnosa sa Srbijom.

1918. U Podgorici, a ne kao do tada na Cetinju, počela je rad Velika narodna Skupština, poznatija kao Podgorička skupština. Podgorica je namjerno izabrana za mjesto održavanja sjednice jer je tu bilo jako uporište bezuslovnog ujedinjenja CG sa Srbijom. Takozvani Centralni izvršni odbor za ujedinjenje dao je sebi za pravo da u ime naroda CG odlučuje o sudbinskim pitanjima naroda i države. Odlučivalo je 165 poslanika, koji su rad završili 29. novembra. Proglašeno je ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom u jednu državu pod dinastijom Karađorđevića, detronizovana je dinastija Petrović-Njegoš, kralju Nikoli zabranjen povratak u domovinu, a njegova imovina proglašena narodnim dobrom. Odluke Podgoričke skupštine niti su bile legalne niti legitimne, faktički, to je bio državni udar zvanične Srbije uz podršku većine velikih sila na državu saveznicu u Prvom svjetskom ratu. Istog dana u to vrijeme Stjepan Radić održao je govor protiv bezuslovnog ujedinjenja Države Slovenaca, Hrvata i Srba s Kraljevinom Srbijom na sjednici Narodnog vijeća Slovenaca, Hrvata i Srba u Zagrebu. Govor je zavrsio poznatom rečenicom "Ne srljajte kao guske u maglu".

1973. na dan oslobodjenja Bara izasao prvi broj lista 24. novembar - Prvi broj lista, u izdanju opštinskog Centra za informacije, izašao je na Dan oslobođenja Bara. List su uredili Vjera Vučković, Božidar Milošević i Momčilo Popović, a tehnički opremio Ivo Jovetić.

2007. Estonija je prva zemlja članica Evropske unije koja je ratifikovala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanja Crne Gore sa Unijom.

U svijetu:

1572. Umro škotski protestantski reformator Džon Noks, sljedbenik Kalvina, osnivač Škotske prezbiterijanske crkve i autor "Istorije Reformacije u Škotskoj".

1632. rođen holandski filozof jevrejskog porijekla Baruh de Spinoza, jedan od najznačajnijih i najdosljednijih predstavnika racionalističke i monističke filozofije.

1642. Holandski moreplovac Abel Janson Tasman otkrio je južno od Australije ostrvo i nazvao ga Van Dimenova Zemlja, koje je kasnije njemu u čast nazvano Tasmanija.

1729. rođen ruski general Aleksandar Vasiljevič Suvorov, jedan od najvećih vojskovođa XVIII vijeka. Uspješno se borio protiv Turaka (1787-91), pod njegovom komandom austrijsko-ruske trupe potisnule su Francuze iz sjeverne Italije 1799, kada se proslavio i prelaskom preko Alpa na povratku u Rusiju. Ugušio je ustanak Pugačova 1774. ustanak u Poljskoj 1794. U SSSR-u je 1942. uveden orden Suvorov za visoke vojničke zasluge.

1833. rođen Jovan Jovanović Zmaj, srpski pjesnik, prevodilac, akademik, urednik listova i ljekar po profesiji. Bio je jedan od najpopularnijih srpskih pjesnika svoje epohe. Pisao je i prozu i dramske komade.

1848. Umro je britanski državnik lord Melburn, premijer i povjerenik kraljice Viktorije po kojem je australijski grad Melburn dobio naziv.

1859. Objavljena je knjiga engleskog prirodnjaka Čarlsa Darvina "Porijeklo vrsta". Njegova revolucionarna teorija evolucije izazvala je velike kontroverze u naučnim krugovima, a crkveni su izrazili bojazan da će knjiga podriti religijska vjerovanja o postanku svijeta.

1864. rođen francuski slikar i grafičar Anri Tuluz Lotrek , majstor litografije, slikar boemskog Monmartra, atmosfere i likova noćnog života Pariza s kraja XIX vijeka.

1868. Rodjen je Skot Džoplin, američki kompozitor i poznati pijanista 'ragtime' perioda.

1916. Umro je Hajrem Stivens Maksim, britanski konstruktor oružja, izumitelj mitraljeza (1884) koji je po njemu nazvan "maksim".

1929. Umro francuski državnik Žorž Benžamin Klemanso , premijer od 1906. do 1909. i od 1917. do 1920, kada se povukao iz političkog života.

1941. Počela je njemačka ofanziva na grad Užice u Drugom svetskom ratu. Odstupnicu glavnog dijela partizanskih snaga činio je Radnički bataljon. Njemci su zauzeli grad krajem novembra, a tokom borbi na Kadinjači, 14 kilometara zapadno od Užica, poginulo je 180 branilaca grada.

1957. U Meksiko Sitiju umro je čuveni meksički slikar i komunistički aktivista Dijego Rivera.

1963. Dva dana poslije atentata u Dalasu na predsjednika SAD Džona Kenedija, Džek Rubi je u policijskoj stanici ubio iz revolvera Lija Harvija Osvalda, koji je bio osumnjičen za atentat.

1974. Predsjednik SAD Džerald Ford i sovjetski lider Leonid Brežnjev postigli su u Vladivostoku privremeni sporazum o ograničenju ofanzivnog strateškog nuklearnog oružja.

1976. U zemljotresu koji je razorio grad Muradije i stotine sela na istoku Turske poginulo je oko 5.300 ljudi, a 50.000 je ostalo bez domova.

1989. Pod pritiskom masovnih demonstracija u Pragu, kompletno rukovodstvo Komunističke partije Čehoslovačke podnijelo je ostavke, uključujući i generalnog sekretara Miloša Jakeša. Na mesto generalnog sekretara partije došao je Karol Urbanek.

1992. Na jugu Kine srušio se putnički avion "Boing 737". U najtežoj nesreći u istoriji kineskog vazduhoplovstva, život je izgubila 141 osoba - svi putnici i članovi posade.

1995. Irci su na referendumu tijesnom većinom (50,28 odsto) izglasali legalizaciju razvoda braka.

1998. Predsjednik SR Jugoslavije Slobodan Milošević smijenio je načelnika Generalštaba Vojske Jugoslavije general-pukovnika Momčila Perišića.

1998. General Emil Lahud, prvi predsjednik Libana poslije okončanja 15-godišnjeg građanskog rata preuzeo je dužnost šefa države.

2000. Oko 900.000 ljudi protestovalo je na ulicama Barselone zbog terorističkih akcija baskijske separatističke organizacije ETA. Na čelu protestne kolone bili su španski premijer Hose Maria Aznar i drugi visoki državni i politički zvaničnici.

2000. Jugoslovenski predsjednik Vojislav Koštunica doputovao je u Zagreb na Samit na vrhu država jugoistočne Evrope i EU. To je prva posjeta srpskog zvaničnika Hrvatskoj od raspada bivše Jugoslavije.

2003. Vrhovni sud u Glazgovu osudio je na 27 godina zatvora libijskog obaveštajca Abdela Baseta Ali al-Megrahija, koji je 2001. proglašen krivim za učešće u rušenju Pan Am-ovog aviona na letu broj 103 iznad jezera Lokerbi u Škotskoj 1998. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-11-10, 00:19
25. novembar

Od 1999. godine i UN su zvanično prihvatile 25. novembar kao Međunarodni dan borbe protiv nasilja nad ženama, u znak sjećanja na sestre Mirabel koje je 1960. brutalno ubio diktator Truhiljo, na koga je 30. maja 1961. godine izvršen atentat.

U Crnoj Gori:

1493. U selu Rezele-Lješanska Nahija rođena Katarina Đujović. Zvali su je Jovana, kasnije Blažena Odiva. Rano djetinjstvo provela je u rodnom kraju, kasnije se preselila u Kotor, gdje je jedno vrijeme bila sluškinja u plemićkoj kući Aleksandra Buća. U Kotoru je uz crkvu Sv. Pavla osnovala samostan dominkanskih trećoretkinja. Papa Pije DžI decembra 1927. dozvolio je njeno javno crkveno poštovanje. Slavljena je kao svetica u Crnoj Gori, Boki i Dalmaciji, prva južnoslovenska svetica u Rimokatoličkoj crkvi.

1560. umro Andra Dorioa poznati pomorski ratnik, a od 1528. i gospodar Djenove. Osvojivsi od Turaka Herceg Novi, ostao je u njemu do 1539. godine.

1914. u Nikšiću rođen Ratko Đurović, pisac, filmski scenarista i istoričar kulture. Završio je Filozofski fakultet u Zagrebu, a specijalizaciju u Parizu. Bio je profesor i direktor Gimnazije, Učiteljske škole, umjetnički direktor i dramaturg Narodnog pozorišta Crne Gore, direktor Narodne knjige, upravnik Umjetničke galerije Crne Gore, sekretar Redakcije Enciklopedije Jugoslavije, filmski scenarista i savjetnik beogradskog Avala-filma, umjetnički direktor Dunav-filma, redovni profesor FDU, prorektor i rektor Univerziteta, direktor Leksikografskog zavoda Crne Gore i glavni urednik Enciklopedije Crne Gore. Pisao je scenarije za filmove: Lažni car, Zle pare, Četiri kilometra na sat, Njegoš, Utkani putevi, Bio je koautor za filmove Kozara, Bitka na Neretvi, 13. jul, Sezona mira u Parizu.

1924. Pred Okružnim sudom na Cetinju počelo je suđenje 23-ci crnogorskih odmetnika - protivnicima bezuslovnog ujedinjanja Crne Gore i Srbije, među kojima je bio i Radojica Nikčević, - jedan od vođa. Postupak je vođen bez glavnih krivaca i trajao je pune dvije godine, - do 8. decembra 1926. Na kraju svi optuženi proglašeni su krivim, oni za čije krivice su postojali dokazi, osuđeni su, dok su oni za čije krivice nije bilo dokaza, oslobođeni. Ubrzo su svima kazne smanjene, pa su čak i osuđeni na vječitu robiju, već poslije nekoliko godina oslobođeni.

1960. umro je Mitar Bakić, nosilac partizanske spomenice i narodni heroj.

1982. umro istoricar prava i jedan od utemeljivaca Pravnog fakulteta u Podgorici, profesor Tomica Nikčević.

2002. Predsjednik Crne Gore Milo Đukanović podnio je ostavku. Dan kasnije predložen je za mandatara nove crnogorske vlade.

U svijetu:

1560. Umro je srednjevekovni heroj Đenove, Andrea Doria, koji se do pred kraj života, u 87. godini uspješno borio protiv Turaka i berberskih pirata u Mediteranu. Uz pomoć Karla V oslobodio je 1528. Đenovu od Francuza i u uspostavio nezavisnu republiku.

1562. rođen Lope de Vega, reformator španskog pozorišta i jedan od najznačajnijih dramskih pisaca u evropskoj književnosti. Veliki pjesnik i dobar prozaista sa 1.800 komedija i drama, preko 3.000 soneta, epovima, romanima, istorijskim zapisima, smatra se najplodnijim književnim stvaraocem u istoriji književnosti ("Vitez od Olmeda", "Seviljska zvijezda", "Peribanjes", "Dovitljiva djevojka").

1783. Poslednji britanski vojnici su napustili Njujork, nakon završetka Američkog rata za nezavisnost.

1828. rođen hrvatski sveštenik, istoričar i političar Franjo Rački, jedan od ideologa Ilirskog pokreta i pobornik južnoslovenskog jedinstva. Osnivač je Narodne stranke sa Josipom Štrosmajerom (1860) i prvi predsjednik Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti (1866).

1835. rođen američki industrijalac škotskog porijekla Endrju Karnegi, koji je svoje bogatstvo uložio u dobrotvorne svrhe, uglavnom u osnivanje javnih biblioteka u SAD i drugim zemljama. Objavio je knjigu "Jevanđelje bogatstva" (1900). Karnegijeva zadužbina je 1926. sa 100.000 dolara pomogla izgradnju Univerzitetske biblioteke u Beogradu.

1844. rodjen je Karl Fridrih Benc njemački automobilski inženjer, osnivač fabrike automobila Benc preteče Deimler-Benz-a, i Deimler-Chrysler-a.

1877. Izbila je Topolska buna na Stanovljanskom polju blizu Kragujevca, kada su Lepenički i Jasenički bataljoni odbili da polože zakletvu knezu Milanu Obrenoviću uoči Drugog srpsko-turskog rata i pokušali da na vlast dovedu Petra Karađorđevića. Ustanak je ugušen 29. novembra, a od 70 učesnika optuženih za veleizdaju, 24 su osuđena na smrt, od kojih su sedmorica strijeljana.

1884. U Sent Luisu u američkoj državi Misuri Džon Majenberg patentirao je mlijeko u prahu.

1914. Umro slovenački kompozitor Davorin Jenko, autor slovenačke himne "Naprej, zastava slave" i srpske "Bože pravde". Bio je član Srpske kraljevske akademije, horovođa i kapelnik Narodnog pozorišta u Beogradu. Komponovao je muziku za oko 90 "komada s pjevanjem" i autor je prve srpske operete "Vračara".

1915. Vrhovna komanda srpske vojske u Prvom svjetskom ratu donijela je odluku o povlačenju trupa preko Crne Gore i Albanije. U povlačenju vojnika praćenih izbjeglicama, život je izgubilo više od 240.000 ljudi. Na Krf je savezničkim brodovima prebačeno 135.000 vojnika, koji su oporavljeni i reorganizovani nastavili borbe na Solunskom frontu naredne godine.

1936. Njemačka i Japan su potpisale Antikominterna pakt kojim su se obavezale na borbu protiv širenja komunizma.

1941. Poginulo je 848 britanskih mornara kada je njemačka podmornica potopila britanski ratni brod "Baram" u Drugom svjetskom ratu.

1952. U Londonu je prvi put izvedena "Mišolovka" Agate Kristi pozorišni komad koji se i danas prikazuje u pozorištima širom svijeta.

1959. Umro je francuski filmski i pozorišni glumac Žerar Filip jedan od najpopularnijih glumaca poslije Drugog svjetskog rata ("Đavo u tijelu", "Parmski kartuzijanski manastir", "Fanfan Lala", "Crveno i crno", "Opasne veze").

1963. Sahranjen Džon F. Kenedi bivši američki predsjednik.

1965. Vojnim udarom pod vođstvom generala Žozefa Mobutua u Kongu je zbačen sa vlasti predsjednik Žozef Kasavubu. Kasnije je proglašena Demokratska Republika Kongo, 1971. naziv je promijenjen u Republika Zair, a njen predsjednik je uzeo ime Mobutu Sese Seko.

1969. Član "Bitlsa" Džon Lenon vratio je titulu Reda Britanske Imperije koju mu je 1965. dodijelila kraljica Elizabeta II, u znak protesta zbog podrške Velike Britanije agresiji SAD u Vijetnamu i britanske politike u nigerijskoj provinciji Bijafra.

1970. Japanski pisac Jukio Mišima je počinio javno rutualno samoubistvo (harikiri), u znak protesta protiv "vesternizacije" Japana.

1974. Umro burmanski diplomata U Tant generalni sekretar UN od 1962. do 1971. Kongoanska, berlinska i kubanska kriza, rat u Vijetnamu, sukobi na Bliskom istoku i rat Indije i Pakistana bili su dramatični događaji s kojima se suočavao tokom mandata.

1989. Rumunski predjednik Nikolae Čaušesku sa zenom strijeljan.

1992. Parlament Češke je glasao za podjelu Čehoslovačke na posebne države Češku i Slovačku od 1. januara 1993.

2001. Američka kompanija Advanced Cell Technology saopštila je da je klonirala ljudski embrion. Prema izjavi naučnika dostignuće će biti korišćeno u medicini, a ne za kloniranje ljudskog bića.

2002. UNMIK preuzeo kontrolu nad opštinskom administracijom u sjevernom dijelu Kosovske Mitrovice, koju su do tada kontrolisali Srbi. Time je nakon tri godine i pet meseci međunarodna zajednica uspostavila vlast na čitavoj teritoriji Kosova.

2003. U Tenesiju (SAD) u 71. godini umro je jedan od vodećih kantri muzičara Tedi Vilburn.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-11-10, 03:30
26. novembar

Dan nezavisnosti Mongolije koja je proglasena republikom 1924. godine.

U Crnoj Gori:

1412. Venecija je morala da prihvati nepovoljne uslove mira sa Balšom Trećim. Sporazumom su zaraćene strane zadržale teritorije koje su imale prije početka sukoba. Balša je dobio pravo na proviziju od 1.000 dukata od posjeda koje je njegov otac Đurađ Drugi "prodao" Republici, ali nije smio da zlostavlja žitelje Budve i Ulcinja zbog toga što su prihvatili vrhovnu mletačku vlast. Sporazum je ratifikovan 30. januara naredne godine čime je okončan beskorisni osmogodišnji rat između Venecije i Balše Trećeg.

1657. datirana je Perojska povelja o doseljavanju Crnogoraca u Istru. Značajan dokument koji svjedoči o doseljavanju crnogorskih porodica u Istru i dodjeli zemlje na korišćenje u tada potpuno opustošenom Peroju. Iste godine, nešto ranije, 21. jula, mletačka vlast obavijestila je kapetana Kopra i Rašpora kako je iz Crne Gore u Istru upućeno 13 porodica. Navedenom poveljom, koju je potpisao Girolamo Priuli, tadašnji providur, Mihu Brajkoviću sa 10 porodica i popu Mihailu iz Ljubotinja sa pet porodica, dodijeljena je zemlja koja se graničila sa područjem Fažane, Marane, Vodnjana i Sv. Foške, sa pašnjacima i šumama sve do luke Marić, za njihove baštinike i nasljednike za sve vjekove u mjestu Peroj. Prvi iseljenici sa prostora današnje Crne Gore krenuli su ka Istri početkom 1611. Bila je to grupa od 18 porodica (87 osoba) iz Bara. Nakon nje je, početkom aprila, stiglo deset porodica iz Spiča, a u septembru i iseljenici iz Mrkojevića.

1880. Umjesto Plava i Gusinja, Turci su Crnoj Gori predali Ulcinj, a ova dva utvrđenja i dalje su ostala u nadležnosti Albanske lige, turske organizacije koju je podržavala Austrougarska.

1906. na Cetinju je umro Luko Zore slavista i profesor. - Ugledni prosvjetni i kulturni radnik. Rođen je 1846. u Cavtatu. Nakon studija u Beču i izučavanja slavistike i grčko-latinske filologije, posvetio se profesorskom pozivu. Predavao je u Zadru i Dubrovniku, a 1872. postavljen je za direktora Kotorske gimnazije. Na poziv knjaza Nikole, došao je na Cetinje da se posveti obrazovanju i vaspitanju mladog princa Petra. Dvije godine potom, imenovan je za direktora Cetinjske gimnazije, koju je reformisao sa klasične na realnu. Ostvario je bogat književno-naučni opus. Na dan njegove smrti crnogorski parlament je prekinuo zasijedanje da bi, zajedno sa diplomatskim korom, učenicima, profesorima i građanstvom, ispratio njegove posmrtne ostatke u rodni kraj.

1914. Radio-telegrafska stanica u Podgorici - Instalirali su je Francuzi, ratni saveznici Crne Gore, a njenom svečanom otvaranju prisustvovali su crnogorski ministar Risto Popović i francuski poslanik na Cetinju, Delaroš Verne. Bila je smještena uz korito Ribnice, na njenom ušću u Moraču, u blizini zgrade Duvanskog monopola, kako bi bila zaštićena od bombardovanja. Imala je izuzetno veliku snagu i mogla je da komunicira sa Italijom i sjevernom Afrikom, a trebalo je da omogući radio-vezu između Francuske i Rusije. Prestala da radi u januaru 1916, kada su je pred austrougarskom invazijom demontirali Francuzi.

1918. U Podgorici je na drugoj redovnoj sjednici takozvane Velike narodne skupštine bez rasrave aklamacijom usvojena Odluka kojom je proglašeno prisajedinjenje Crne Gore Srbiji, zbačena dinastija Petrovića - Njegoša, a njena imovina proglašena narodnim dobrom i proklamovano ujedinjenje Crne Gore (preko Srbije) sa Kraljevinom SHS. Ovim je Crna Gora izgubila svoju državnost, slobodu, identitet i ušla u jedan od najtežih perioda svoje istorije. Odluke Podgoričke skupštine, kako je kasnije utvrđeno, štampane su još na Krfu kada je budućnost Crne Gore data na raspolaganje grupi od pet ljudi, od kojih su trojica još iz 1907. godine bili poznati zavjerenici protiv kralja Nikole.

U svijetu:

1580. Hugenoti potpisali mir sa katolicima u Francuskoj.

1778. Kao prvi evropljanin, engleski moreplovac, kapetan Džejms Kuk je stupio na havajsko ostvo Maui.

1789. U Americi prvi put proslavljen nacionalni Dan zahvalnosti (Thanksgiving Day), kao obilježavanje žetve iz 1621. godine.

1893. Rođen je kineski revolucionar i državnik Mao Ce Tung, jedan od osnivača Komunističke partije Kine.

1898. Pjer i Marija Kiri otkrili su prvi radioaktivni hemijski element i nazvali ga radijum.

1908. Amerikanac Džek Džonson je pobjedom nad Kanađaninom Tomijem Barnsom postao prvi crni bokser prvak svijeta u teškoj kategoriji.

1916. Grcka objavila rat Njemackoju I svjetskom ratu.

1917. Nacionalna hokejaška liga NHL je osnovana u Montrealu, a sačinjavali su je 5 kanadskih ekipa: Montreal Canadiens, Montreal Wanderers, Ottawa Senators, Quebec Bulldogs, i Toronto Arenas.

1922. Rodjen je Čarls Šulc američki crtač stripova Snupi (Snoopy) i Čarli Braun.

1922. Vođa Oktobarske revolucije Vladimir Ilič Lenjin završio je prvi dio svog "Pisma kongresu", kasnije poznatog kao "Lenjinov testament". U drugom dijelu "testamenta", koji je napisao 4. januara 1923. Lenjin je sugerisao da Staljin bude smijenjen sa mjesta generalnog sekretara Komunističke partije.

1938. Rodjena Tina Turner, američka rok zvijezda i filmska glumica.

1941. Japan je izveo vazdušni napad na luku Perl Harbor na Havajima, pod komandom vice-admirala Čuiči Naguma, koristeći šest nosača aviona.

1942. Kultni film Kazablanka je premijerno prikazan u Njujorku, u bioskopu "Holivud". Glavnu ulogu su igrali Hamfri Bogart i Ingrid Bergman.

1942. U Bihaću je održano Prvo zasijedanje AVNOJ-a.

1948. u Zagrebu je rodjen Krešimir Ćosić, legenda jugoslovenske košarke. Igrao je u Zadru i u Brigham Young Univerzitetu, u američkoj koledž ligi (1971.-1973.). Umro je 25 maja 1995. godine.

1965. Francuska se kao treća zemlja upisala u istoriju svemirskih letova. Sa lansirne baze Hammaguira na Sahari, Francuzi su lansirali prvi satelit, Asteriks-1.

1968. Britanska rok grupa Krim je održala svoj oproštajni koncert u Londonu.

1968. U Saveznoj narodnoj skupštini usvojeni su amandmani na Ustav SFR Jugoslavije, kojima se širi autonomija pokrajina i one dobijaju status sličan republikama. Pokrajine su dobile pokrajinski Ustavni zakon, čime je otvoren put gotovo potpuno samostalnoj zakonskoj, izvršnoj i sudskoj vlasti. Pokrajini Kosovo i Metohija uveden je naziv Kosovo.

1971. U znak protesta zbog američkog angažovanja u Vijetnamu, 16 američkih ratnih vetarana Vijetnamskog rata okupiralo je Statuu slobode u njujorškoj luci.

1972. Hari Truman, predsjednik SAD 1945-53. 1947. g. uveo je doktrinu o vojnoj i ekonomskoj pomoći zemljama ugroženim revolucionarnim pokretima, a njegova administracija je iste godine sačinila Maršalov plan o poslijeratnoj obnovi Evrope.

1975. Letom na liniji Moskva-Alma Ata, "Tupoljev-144" je postao prvi supersonični avion u svijetu u redovnom saobraćaju.

1976. Kanadska grupa pod imenom 'The Band', koja je ostala zapamćena po brojnim hitovima, ali i po tome što je bila prateća grupa Boba Dilana,

1989. Rumunski Front nacionalnog spasa naimenovao je novu vladu s Jonom Ilijeskuom na čelu, dan poslije pogubljenja Nikolae Čaušeskua.

1990. Skupština Slovenije proglasila je samostalnost te republike, nakon plebiscita 23. decembra na kome se 86 odsto glasača izjasnilo za nezavisnu slovenačku državu.

1991. U Alžiru su održani prvi višepartijski parlamentarni izbori od sticanja nezavisnosti od Francuske 1962.

1994. Napadom komandosa na oteti francuski putnički avion na aerodromu u Marseju oslobođeno je 239 putnika i članova posade koje su islamski teroristi držali kao taoce poslije otmice 24. decembra u Alžiru. Komandosi su ubili svu četvoricu terorista.

1998. Bivši lideri Crvenih Kmera Kije Sampan i Nuon Čea predali su se kambodžanskoj vladi. Za vrijeme režima Crvenih Kmera sredinom sedamdesetih godina XX vijeka u Kambodži je ubijeno ili je umrlo od gladi i bolesti 1,7 miliona ljudi.

2000. U požaru u diskoteci u kineskom gradu Liojangu život je izgubilo 311 ljudi.

2001. Izraelski ministar odbrane Bendžamin Ben-Elizer izabran je za predsjednika Laburističke partije.

2003. U zemljotresu jačine 6,3 stepena Rihterove skale koji je pogodio iranski grad Bam, poginulo je oko 50.000 ljudi.

2003. poslednji let Concorde'a.

2004. U naletu talasa cunamija izazvanog zemljotresom jačine 9 stepeni Rihterove skale nedaleko od indonežanskog ostrva Sumatre, stradalo je preko 300.000 ljudi u zemljama regiona: Malezija, Indija, Bangladeš, Šri Lanka, Tajland, Indonezija, Maldivi, Somalija, Tanzanija, Sajšeli, Mjanmar, Kenija i Madagaskar.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-11-10, 03:37
27. novembar

1651. U Onogošku eparhiju došao je Sveti Vasilije Ostroški. Bio je to treći episkop Onogoške eparhije. Prije njega na ovoj episkopskoj stolici bili su Maksim Gagović iz Pive i Pajsije Trebješanin ispod Trebjese. Poslije Svetoga Vasilija 1671. godine u Onogošku eparhiju došao je episkop Gerasim.

1734. Mletacki senat je proglasio da je Herceg Novi slobodno pristaniste za protok roba.

1877. Otvorena vrata Bara - Nakon mirne predaje crnogorskoj vojsci grada Haja, osmanska posada koja je držala tvrđavu Nehaj, pod prijetnjom bombardovanja, bez otpora je crnogorskoj vojsci predala i to uporište, čime je bio otvoren put konačnog oslobađanja Bara koji je bio pod ismanskom upravom od 1571.

1905. Obavljeni su prvi izbori u Crnoj Gori. S obzirom na to da Crna Gora nije imala razrađene ideološke i političke programe, izborna kampanja nije imala karakter političke borbe. U okviru svoje plemenske zajednice "narod je birao svoje poslanike za gospodarevu skupštinu", a izbori su bili javni.

1944. Radio Cetinje je počeo da emituje program. -Dvije sedmice nakon oslobođenja grada, poslao je u etar program koji je označio glas slobodne Crne Gore. U još neoslobođenoj Jugoslaviji, bila je to treća stanica, nakon Beograda i Dubrovnika. Pokrivao je teritoriju 100–150 km u prečniku i čuo se u gotovo cijeloj Crnoj Gori. U početku je emitovalo jednosatni program (od 18,30 do 19,30) vijestima i izvještajima sa ratišta, na kome su vođene žestoke borbe za konačno oslobođenje cijele zemlje. 1949. je radio-stanica preseljena u Titograd, a 30. aprila te godine svečano se oglasio Radio Titograd. Proširuje se program od 16,55 do 23 sata, uvodi se i jutarnji od 7,30. Kao i na Cetinju, Radio Titograd tih godina čitav program izvodi uživo.

1947. u avionskoj nesreci na Rumiji poginuo je Bozidar Andjus, tacno tri godine posto je poceo rad kao spiker radio Cetinja.

1964. U prisustvu omladinaca – graditelja iz pete smjene i velikog broja građana Kolašina i okolnih mjesta, u Kolašinu je svečano puštena u saobraćaj Jadranska magistrala – kontinentalni dio od Kolašina do Bijelog Polja. Za sedam mjeseci, 20.040 omladinaca i omladinki učestvovalo je u radnoj akciji na gradnji ovog puta. Otvorena Jadranska magistrala. Izuzetno značajan infrastrukturni objekat na dionici od Igala, iz pravca Dubrovnika, ka Petrovcu i Ulcinju otvoren je kao dio primorske magistralne putne trase, od Kopra do Makedonije i crnogorske granice sa Albanijom. Dao je snažan podsticaj privrednom i turističkom razvoju Crne Gore.

1992. u Podgorici je umro Borislav Boro Tamindzić, istrazivac tradicionalne crnogorske muzike i autor prve crnogorske opere Sćepan Mali. Jedan od najznačajnijih stvaralaca u istoriji muzike u Crnoj Gori. Rođen je 15. januara 1932. Muzičku akademiju studirao je u Beogradu, u klasi profesora Nikole Hercigonje. Posjedujući istančano osjećanje za nove muzičke tokove i senzibilitet modernog stvaraoca, duboko vezan za crnogorski folklor, istraživao je šire sazvučje naše muzičke riznice, stvarajući kako djela snažne epske dramatike i ekspresivnosti tako i djela lirske emotivnosti i romantične uznesenosti. Autor je niza djela u širokom dijapazonu – od dječje horske muzike, preko scenske i fimske, kamerne, orkestarske, do oratorijuma i prve crnogorske opere „Šćepan Mali”. Bio je muzički urednik Radija i TV Crne Gore. Za svoj rad dobio je niz visokih nagrada i prizananja: od Udruženja kompozitora Jugoslavije za muzičko djelo godine, Trinaestojulsku nagradu, Zlatnu arenu u Puli za muziku u filmu „Beštije” i mnoge druge.

2010. Umro je Miodrag Dado Djurić, crnogorski slikar savremene umjetnosti XX vijeka, jedan od najistaknutijih predstavnika današnje "figurativne umjetnosti". Umro je u Parizu, nakon duge i teške bolesti.

U svijetu:

8. p.n.e. Umro je Flak Kvint Horacije, jedan od najvećih pjesnika antičkog Rima. Njegova poezija imala je veoma značajan uticaj na evropsko pjesništvo, a djelo "De arte poetika" bilo je uzor Boalovovoj poetici koja se smatra estetskim kanonom klasicizma.

1570. Umro je italijanski arhitekta i vajar Jakopo Sansovino, graditelj Biblioteke svetog Marka i Lođete u Veneciji, statua Neptun i Mars na stepeništu Duždeve palate i reljefa u mermeru u lođi crkve svetog Marka.

1582. Viljem Šekspir u svojoj 18. godini se oženio sa En Hatavej.

1701. rođen Andre Celzijus, švedski fizičar i astronom, tvorac skale za mjerenje toplote koja je dobila njegovo ime.

1879. Francuska skupština iz Versaja premještena u Pariz.

1895. Alfred Nobel, švedski hemičar, fabrikant i pronalazač napisao je testament kojim je svoje veliko bogatstvo od 10 miliona dolara zavještao za izvanredna dostignuća u oblasti fizike, hemije, medicine, književnosti i mira.

1895. Umro je francuski dramski pisac Aleksandar Dima, sin. Napisao je drame 'Dama sa kamelijama', 'Polusvijet', 'Stranac' i druge.

1919. U okviru Versajske mirovne konferencije poslije Prvog svjetskog rata, Bugarska je potpisala dokument kojim je Dobrudža pripala Rumuniji, istočna Trakija Grčkoj, a gradovi Caribrod (Dimitrovgrad), Bosilegrad i Strumica Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca.

1926. Ahmed Ben Zogu je potpisao u Tirani ugovor s Italijom kojim je Albanija stavljena pod italijanski protektorat.

1940. U Rumuniji je profašistička "Gvozdena garda" ubila više od 60 saradnika izbjeglog kralja Karola II, među kojima i bivšeg premijera Nikolaea Jorgu.

1942. Francuzi potopili veći dio ratne flote u tulonskoj luci kako bi spriječili da brodovi padnu u ruke Njemcima, koji su upravo ušli u Tulon.

1942. Rodjen je u Sijetlu Džimi Hendriks američki crni gitarista, pjevač i kompozitor. Umro je od prevelike doze droge 1970. godine.

1943. Na aerodromu u Glamočkom polju u Drugom svetskom ratu, poginuo je Ivo Lola Ribar, generalni sekretar SKOJ-a, kada je kao šef vojne misije vrhovnog štaba NOV i POJ krenuo u Kairo.

1944. Umro je ruski fizičar Leonid Isakovič Mandelštam (rodjen 1879.).

1953. Umro u Bostonu, američki pisac Judžin Gledston O'Nil tvorac moderene američke drame i prvi američki dobitnik Nobelove nagrade za književnost (1936) ("Dugo putovanje u noć", "Čežnja pod brestovima", "Elektri priliči crnina").

1967. Francuski predsjednik, general Šarl De Gol nije dozvolio ulazak Velike Britanije u evropsko zajedničko tržište.

1968. Pripadnici jugoslovenske vojske i policije ugušili su masovne demonstracije Albanaca na Kosovu na kojima je zahtijevano da ta pokrajina Srbije dobije status republike. Demonstracije su održane na Dan zastave, državni praznik Narodne Republike Albanije.

1971. Sovjetska vasionska sonda Mars 2 se uspješno spustila na planetu Mars.

1983. Kolumbiski džambo džet, Boeing 747, se srušio u blizini madridskog aerodroma usmrtivši 183 putnika i člana posade.

1989. U eksploziji u vazduhu kolumbijskog aviona "Boing 727", koji je letio na liniji Bogota-Kali, poginulo je svih 107 putnika i članova posade. Pretpostavlja se da je uzrok eksplozije bila podmetnuta bomba.

1991. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija je donio rezioluciju broj 721, kojom su postavljene osnove za uspostavljanje mirovnih operacija u zaraćenoj Jugoslaviji.

1992. Umro je Ivan Generalić, poznati hrvatski i jugoslovenski slikar, 'naivac'. Kratko vrijeme, krajem pedesetih, je živio i izlagao u Parizu. Imao je značajne sledbenike u svoj slikarskom pravcu, 'naivnom slikarstvu'. (rodjen 21. decembra 1914. u Hlebinama, kod Koprivnice, Hrvatska).

1996. U eksploziji gasa u rudniku uglja u kineskoj provinciji Šansi poginulo je više od 90 rudara.

1996. U jeku protesta zbog poništavanja izborne volje građana na lokalnim izborima u Srbiji, vlasti su prekinule rad "Indeksa" i "B-92". Pod pritiskom javnosti, radio stanice su nastavile rad 5. decembra.

2000. Agencija UN za sidu objavila je da je od početka pandemije side prije dvadeset godina, od te bolesti umrlo više od 21 milion ljudi širom svijeta.

2000. Norveški kralj Herold otvorio je u zapadnoj Norveškoj najduži tunel za drumski saobraćaj na svijetu. Tunel dugačak 16.900 metara potukao je rekord St. Gothard tunela u Švajacarskoj koji je pušten u promet 1980, a dugačak je 16.300 metara.

2001. NASA je saopštila da je Habl svemirski teleskop otkrio atmosferu planete udaljenu od zemlje 150 svjetlosnih godina. To je prvi put da je atmosfera planete koja se nalazi van našeg solarnog sistema direktno detektovana.

2003. Parlament Tajvana usvojio je amandman kojim se dozvoljava održavanje referenduma o nezavisnosti tog ostrva, uprkos upozorenjima iz Kine.

2005. U Amijenu, u Francuskoj, je izvršena prva djelimična transplantacija ljudskog lica na pacijentkinji kojoj je pas unakazio lice.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-11-10, 03:44
28. novembar

Dan nezavisnosti Albanije, Paname i Mauritanije, a u Čadu, Dan Republike.

U Crnoj Gori:

1121. Papa Kaliks II je potvrdio kontinuitet Dukljanske arhiepiskopije.

1830. Petar II Petrović Njegos je lisio titule guvernadura Vuka Radonjica.

1920. U Crnoj Gori odrzani izbori za Ustavotvornu skupstinu. Protivnicima ujedinjenja nije bilo dozvoljeno da se stranacki organizuju niti kandiduju. Dvije godine nakon prisajedinjenja Crne Gore Srbiji, obavljeni su u Crnoj Gori izbori za Ustavotvornu skupštinu Kraljevine SHS. Na izborima na nivou Kraljevine učestvovale su 22 političke stranke, ali u Crnoj Gori protivnicima bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore sa Srbijom nije bilo dozvoljeno stranačko organizovanje niti kandidovanje. Najviše glasova osvojili su Komunisti (38%). Izbori su poslužili Engleskoj i Francuskoj da formalno prekinu diplomatske odnose sa crnogorskom vladom u egzilu, pa je u tom duhu francuski poslanik pri crnogorskom dvoru obavijestio crnogorsku vladu da je, kako je „sada prisajedinjenje Crne Gore Kraljevini SHS svršen čin”, Francuska odlučila da ukine svoje poslanstvo. Za njihovim primjerom pošle su i druge velike sile.

1926. u Brljevu, u Pivi, rodjen je Milorad Vasović - Jedan od najistaknutijih jugoslovenskih geografa porijeklom je iz sela Brljeva (Piva, Crna Gora). Završio je studije na Odsjeku za geografiju Prirodno-matematičkog fakulteta u Beogradu, gdje je do penzionisanja radio kao docent, vanredni i redovni profesor. Godine 1954. odbranio je doktorsku disertaciju: „Lovćen i njegova podgorina, regionalno-geografska ispitivanja”. U naučnoistraživačkom radu najviše se bavio teorijom i metodologijom regionalne geografije, prirodom planinskih regija i izučavanjem djela Jovana Cvijića nastavljajući dosljedno njegovu geografsku školu. Bio je direktor Etnografskog instituta SANU. Objavio je veliki broj naučnih radova, udžbenika i knjiga iz oblasti geografije. Godine 2003. objavio je kapitalno djelo „Podrinjsko-valjevske planine”. Dao je i značajan doprinos proučavanju geografije Crne Gore. Sudjelovao je, kao član matične komisije, u osnivanju Katedre za geografiju na Filozofskom fakultetu u Nikšiću. Bio je jedan od saradnika na značajnom projektu „Geografija Crne Gore”, čiji je rukovodilac prof. dr. Branko Radojičić. Ulagao je velike napore za zaštitu rijeke Tare i žestoko se protivio ideji o gradnji hidroelektrane u njenom kanjonu. Umro je 12. marta 2005. .

1952. Umrla Jelena Savojska italijanska kraljica, supruga pretposljednjeg italijanskog kralja Vitoria Emanuela Trećeg Savojskog, a kćerka crnogorskog kralja Nikole. Rođena je 27. decembra 1872. Školovala se u Petrogradu, govorila nekoliko stranih jezika i imala dara za slikarstvo. Brak sa prestolonasljednikom Italije, princom od Napulja Vitoriom Emanuelom, sklopila je 11. oktobra 1896. U braku su imali četiri kćerke: Jolandu, Mafaldu, Đovanu i Mariju i sina Umberta. Uživala je ugled kod italijanskog naroda, naročito nakon zemljotresa 1908. kada je pokazala izuzetnu humanost spasavanjem ranjenih. Poslije pada dinastije Savoja, pošla je sa mužem u egzil, u Aleksandriju, a nakon njegove smrti (1947) vratila se u Francusku. Zbog imovinskog spora sa italijanskim vlastima, bila je u izuzetno teškoj materijalnoj situaciji i živjela skromno i osamljeno. Umrla je u francuskom selu Mas de Ruel, gdje se zatekla nakon operacije raka u stomaku. Kraljica Jelena Savojska je sahranjena o trošku francuske države bez pompe, na groblju Sen Lazar, uz prisustvo 5.000 Francuza, iako je titulu kraljice nosila 46 godina. Katolički biskup Rišar iz Monpeljea pokrenuo je 2002. postupak beatifikacije kraljice Jelene, kao prvi korak u dugom i složenom procesu ka njenom proglašenju za sveticu. Proces beatifikacije crnogorske princeze je u toku.

U svijetu:

1520. Portugalski moreplovac Ferdinand Magelan ili u originalu Fernăo de Magalhăes, prošao je brodom iz Atlantika u Pacifik, kroz moreuz između južno-američkoga kopna i ostrva Ognjene zemlje, po njemu nazvan Magellianov prolaz, a on je bio prvi koji je stigao do Indije ploveći na zapad.

1632. rođen francuski kompozitor italijanskog porekla Žan Batist Lili, tvorac klasične francuske opere, s baletom, horovima, arijama i scenskim efektima.

1757. rođen engleski slikar, bakrorezac i pisac Vilijam Blejk, pjesnik intuicije i mašte.

1820. rođen Fridrih Engels, revolucionar, njemački filozof i sociolog, najbliži saradnik Karla Marksa. Zajedno su radili u Rajnskim novinama i Francusko-njemačkim analizama i propagirali nova shvatanja kod radnika. Zajedno su napisali Komunistički manifest u kome su izložili načela komunizma kao modernog društva i u Londonu osnovali Savez komunista. Stoga su smatrani tvorcima naučnog socijalizma i materijalizma.

1821. Centralno-američka država Panama proglasila nezavisnost od Španije i pridružila se Kolumbiji.

1829. rođen ruski klavirski virtuoz i kompozitor Anton Grigorjevič Rubinštajn, osnivač Konzervatorijuma u Petrogradu. Pripadao je tzv. kosmopolitskom pravcu, nasuprot "Velikoj petorici". Komponovao je opere, klavirske kompozicije, solo pjesme.

1830. U Beogradu na Tašmajdanu u prisustvu kneza Miloša i beogradskog paše svečano je pročitan hatišerif turskog sultana Mahmuda II o autonomiji Srbije. Turci su nakon toga prodali svoja imanja Srbima i napustili Beograd.

1858. Na zahtjev opozicionih vođa obrenovićevaca i liberala u kneževini Srbiji je sazvana skupština, prva u parlamentarnoj istoriji Srbije koja je sazvana na osnovu posebno usvojenog zakona. Ranije skupštine zasnivale su se na običajnom pravu. Svetoandrejska skupština čije je zasijedanje počelo 30. decembra izvršila je smjenu dinastija u Srbiji - zbačen je Aleksandar Karađorđević, a na srpski presto je vraćen Miloš Obrenović.

1878. Umro Đura Jakšić, srpski pisac i slikar, najizrazitiji predstavnik romantizma u srpskoj književnosti. Pisao je lirsku, rodoljubivu, satiričnu i epsku poeziju. Najpoznatije njegove pjesme su: Na Liparu, Ponoć, Padajto braćo, Otadžbina... Napisao je i drame u stihovima: Seoba Srbalja, Jelisaveta knjeginja crnogorska i Stanoje Glavaš, kao i 40-ak pripovjedaka.

1905. U Dablinu je irski nacionalista Artur Grifit osnovao partiju Šin Fejn, čiji je glavni zadatak bila borba za osamostaljenje Irske od Velike Britanije.

1907. rođen Alberto Moravija, jedan od najistaknutijih i najplodnijih italijanskih književnika XX vijeka. Autor "Ćoćare", "Rimljanke", "Rimskih priča".

1912. nakon 400 godina turske vladavine Albanija je proglasila nezavisnost, koja je priznata na konferenciji ambasadora velikih sila u Londonu 20. decembra i Londonskim ugovorom o miru 30. maja 1913. U Valoni je formirana prva privremena vlada.

1919. Nensi Estor kao prva žena izabrana u britanski parlament.

1920. U Kraljevini Srba Hrvata i Slovenaca su održani prvi izbori za Ustavotvornu skupštinu. Najveći broj glasova su dobili demokrate (92), radikali (91) od ukupno 419 mandata, a iznenadili su komunisti sa 50 poslaničkih mjesta. Žene, pripadnici vojske i pripadnici nacionalnih manjina, nijesu mogli da glasaju.

1942. U Bostonu, SAD, je izbio požar u noćnom klubu "Coconut Grove" u kojem je poginula 491 osoba.

1943. U Teheranu je održan sastanak lidera savezničkih vojnih sila, na kojem su učestvovali sovjetski vodja Josif Staljin, predsjednik SAD Franklin D. Ruzvelt i britanski premijer Vinston Čerčil. Rrazmatrali su otvaranje drugog fronta protiv Njemačke u Evropi, operacije na istočnom frontu, kao i posleratno uređenje Evrope i pitanje Jugoslavije. Dogovoreno je da se Jugoslavija obnovi "u potpunom teritorijalnom integritetu i nezavisnosti, s tim što će pitanje njenih zapadnih granica biti riješeno poslije rata".

1945. Umro američki teniser i političar Dvajt Dejvis, koji je 1900.osnovao tenisko takmičenje nacija "Dejvis kup". Bio je i američki ministar rata od 1925. do 1929. i generalni guverner SAD na Filipinima od 1929. do 1932.

1950. U Beogradu je osnovan Muzej pozorišne umetnosti Srbije.

1954. Američki književnik Ernest Heminvej dobio Nobelovu nagradu za književnost.

1971. Pripadnici palestinske terorističke organizacije "Crni septembar" ubili su jordanskog premijera Vasfi Tela u Kairu, gdje je doputovao radi učešća na Arapskoj konferenciji.

1989. Indijski premijer Radživ Gandi je dao ostavku poslije poraza na izborima.

2000. Holandski parlament je odobrio zakon kojim se dopušta eutanazija i samoubistvo uz pomoć lekara, čime je Holandija postala prva zemlja koja je legalizovala takvu praksu.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-12-10, 13:51
29. novembar

Na današnji dan je SFRJ slavila Dan republike, u Liberiji rodjendan preśednika Tubmana, a UN današnji dan proglasile kao Dan solidarnosti sa narodom Palestine.

U Crnoj Gori:

29. novembar je Dan Crvenog krsta Crne Gore.

1830. Na glavarskom zboru na Cetinju definitvno ukinuto guvernadurstvo Crne Gore. Povod su bile tajne veze guvernadura Vuka Radonjića sa predstavnicima austro-ugarskih vlasti u Boki. Već 17. januara 1832. godine Radonjić i njegov brat Mirko sa porodicama protjerani su iz zemlje, a njihova kuća na Njegušima spaljena.

1875. U Ženevi je Crna Gora potpisala Međunarodnu konvenciju Crvenog krsta i postala 22 članica ove humanitarne organizacije. Stoga se ovaj datum smatra početkom rada Crvenog krsta u Crnoj Gori. Crveni krst Crne Gore, najstarija organizacija Crvenog krsta na Balkanu, slavi 134 godine postojanja.

1902. U Biskajskom zalivu potonuo je posljednji bokeljski jedrenjak Nemirna, a kapetan Božo Petranović i posada, koje su spasili engleski mornari, oslobođeni su odgovornosti zbog stradanja broda. Brod Nemirna sagrađen je 1878. u brodogradilištu u Rijeci.

1918. Zavrsila rad Velika "narodna" skupština u Podgorici kojim je svrgnut kralj Nikola I Petrović i proglašeno ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom.

1941. u Ozrinicima kod Niksića, rodjen je Zivko Nikolic, poznati crnogorski filmski reziser. Filmski i televizijski reditelj koji je ostavio trag vrijedan ne samo u crnogorskoj već i evropskoj kinematografiji. Iz rodnih Ozrinića (Nikšić) otišao je u Herceg Novi, gdje je završio Umjetničku školu, a potom studirao glumu na Akademiji za pozoriste, film, radio i televiziju u Beogradu. Okrenuvši se režiji, u domenu dokumentarnog filma snimio je niz ostvarenja po kojima je postao poznat van granica Jugoslavije: „Blaženi mirotvorci”, „Sebi za života”, „Ždrijelo”, „Polaznik”, „Bauk”, „Marko Perov”, „Prozor”, „Ine”, „Ane”, „Graditelj”, „Biljeg”. Prvi igrani film, „Beštije”, snimio je 1977, a potom „Jovanu Lukinu”, „Smrt gospodina Goluže”, „Čudo neviđeno”, „Ljepota poroka”, „U ime naroda” i „Iskušavanje đavola”. Značajan opus ostvario je i u saradnji sa TV Crne Gore, dramama i serijama „Đekna još nije umrla a ka će ne znamo”, „To kad uvati ne pušta”, „Narodni neprijatelj” i „Oriđinali”. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade, kao i niza visokih priznanja na domaćim i međunarodnim festivalima i Povelje za životno djelo na festivalu jugoslovenskog dokumentarnog i kratkometražnog filma. Umro je 17. avgusta 2001.

1947. na inicijativu atletičara Podgorice osnovan je AK Buducnost. Za prvog predsjednika kluba nastalog na inicijativu grupe podgoričkih atletičara izabran je Mišo Grbić, za sekretara Momo Vujović, uz koga su ulogu trenera preuzeli Savo Božarić i Vesko Sekulić. Dao je niz sjajnih takmičara, višestrukih državnih reprezentativaca, šampiona države i Balkana, učesnika olimpijskih igara, evropskih i svjetskih prvenstava: Velišu Mugošu, Mirka i Dušana Vujačića, Vlada Ivanovića, Voja Vračara i mnoge druge koji su osvojili veliki broj medalja na domaćim i stranim takmičenjima.

1997. u Njujorku je umro dr Rajko Medenica. rođen 1939. godine kod Kolašina, Medicinski fakultet je završio u Beogradu, od 1968/84. radio je u Švajcarskoj, kasnije u SAD gdje je u Južnoj Karolini osnovao kliniku i laboratoriju u kojoj su liječeni i pacijenti iz Jugoslavije. Posljednjih godina radio je u Njujorku kao specijalista za onkologiju i hematologiju. Bio je jedan od prvih ljudi u Evropi koji je uveo liječenje raka i multipleks skleroze interferonom, prvi je u Evropi obavio transplantaciju koštane srži. Bio je profesor na Medicinskom fakultetu u Beogradu, na Kolumnija univerzitetu, a za eksperta Svjetske zdravstvene organizacije proglašen je 1980. godine. Od 1992. godine bio je savjednik Vlade Crne Gore za medicinski i humanitarni razvoj. Objavio je oko 400 naučnih radova. Početkom 80-ih godina, dok je radio u Ženevi iskonstruisana mu je afera tzv. "naduvanih računa" zbog čega je i prešao u SAD . Oslobođen je u odsustvu i posljednjih 15 godina života nije dolazio u Crnu Goru. Kremiran je u Njujorku.

29. novembar se u svijetu pamti po:

1314. umro francuski kralj Filip IV Lijepi, koji je 1306. protjerao Jevreje iz Francuske i konfiskovao njihovu imovinu.

1516. umro italijanski slikar Đovani Belini, jedan od tvoraca venecijanske škole, bio je učitelj Đorđonea i Ticijana.

1543. U Londonu je od kuge umro njemački slikar Hans Holbajn Mlađi, dvorski slikar kralja Henrija VIII, majstor crteža i autor čuvenih portreta - "Erazmo Roterdamski", "Madona gradonačelnika Majera", "Henri VIII".

1780. Umrla austrijska carica, češka i mađarska kraljica Marija Terezija. Tokom vladavine od 1740. sprovodila je reforme u duhu prosvećenog apsolutizma, ali i centralizaciju i germanizaciju.

1854. umro srpski diplomata i vojvoda prota Mateja Nenadović, predsednik Praviteljstvujuščeg sovjeta - prve srpske vlade. Sa stricem Jakovom pokrenuo je Prvi srpski ustanak u valjevskoj i šabačkoj nahiji i učestvovao u borbama, a pregovarajući s Turcima i Rusijom uspostavio je prve diplomatske kontakte ustanika sa stranim državama. Njegovi "Memoari", pored književne vrijednosti, predstavljaju dragocjen dokument vremena.

1864. U Sent Kriku u američkoj državi Kolorado jedinica pukovnika Džona Čivingtona masakrirala je najmanje 400 Čejena i Arapahosa, koji su se predali uz prethodno dobijenu dozvolu da se ulogoruju.

1890. Otvoreno je zasedanje prvog japanskog parlamenta. Parlament je imao dva doma - gornji sa 480 i donji sa 252 člana.

1899. Osnovan klub FC Barcelona.

1924. umro Đakomo Pučini, najznačajniji italijanski operski kompozitor poslije Verdija. Operom "Boemi" dao je prototip italijanske opere lirsko-sentimentalnog, građanskog karaktera s kraja XIX veka ("Toska", "Madam Baterflaj", "Turandot", "Manon Lesko").

1932. rodjen Žak Širak bivši predsednik Francuske.

1941. Na brdu Kadinjača kod Užica u Drugom svetskom ratu izginuo je Radnički bataljon štiteći glavninu partizanskih snaga. Njemačke jedinice su, uz podršku avijacije, prešle Kadinjaču tek poslije pogibije 180 partizana s komandantom Dušanom Jerkovićem. Bio je to kraj Užičke Republike, osnovane krajem septembra 1941, prve slobodne teritorije u okupiranoj Evropi.

1943. na Drugom zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu donesene su odluke: o stvaranju NKOJ-a, o uređenju Jugoslavije na federativnom principu sa pravom federalnih jedinica na otcjepljenje, o zabrani Kralju Petru Drugom Karađorđeviću da se vrati u zemlju do konačnog rješenja pitanja oblika vladavine, o vraćanju Jugoslaviji njenih otuđenih teritorija. Odluke nijesu prihvaćene od konferencije u Teheranu, ali je NOP-u dato pravo člana antifašističke koalicije. Odluke AVNOJ-a označile su stvaranje nove Demokratske federativne Jugoslavije - DFJ.

1945. Ustavotvorna skupština Jugoslavije donijela je odluku o ukidanju monarhije i kralj Petar Drugi i dinastija Karađorđevića lišeni su svih prava koja su im pripadala. Na skupštini je donesena deklaracija o proglašenju FNRJ.

1947. Generalna skupština UN izglasala je podjelu Palestine na jevrejski i arapski dio, s Jerusalimom pod kontrolom svjetske organizacije, što je 1948. omogućilo stvaranje države Izrael.

1962. Potpisan francusko-britanski ugovor o proizvodnji aviona Concord.

1975. Bill Gates i Paul Allen osnovali firmu Microsoft.

1983. UN pozvale SSRR da se povuce iz Afganistana.

1986. umro američki glumac Keri Grant.

1987. Iznad Burme se srušio južnokorejski avion sa 115 putnika i članova posade. U Bahreinu je potom uhapšena jedna žena koja je priznala da je sjevernokorejski agent i da je eksploziv u avion postavila po nalogu njene vlade s ciljem da omete održavanje Olimpijskih igara u Seulu 1988.

1991. Komisija za arbitražu Mirovne konferencije o Jugoslaviji (Badenterova komisija) objavila je rezultate međunarodne arbitraže prema kojima se SFR Jugoslavija "nalazi u procesu nestajanja" i da su sve republike bivše federacije njeni sukcesori.

1998. U Beogradu je u 66. godini umro Živojin Pavlović, jedan od najznačajnijih srpskih filmskih reditelja i književnika "nove srpske proze".

1999. Rivalske partije u Sjevernoj Irskoj formirale su protestantsko-katoličku vladu, primoravši tako ogorčene neprijatelje da prvi put u istoriji podjele vlast.

2001. U 58. godini umro britanski rok pjevač i kompozitor Džordž Harison, bivši član "Bitlsa".

2003. Vođi čečenskih pobunjenika Ahmedu Zakajevu, koji je u Rusiji optužen za ubistva i kidnapovanja, odobren je status političkog azilanta u Velikoj Britaniji.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-12-10, 13:53
30. novembar

Na Barbadosu i u Jemenu Dan Nezavisnosti, a na Filipinima Dan Andresa Bonifacija.

U Crnoj Gori:

1715. Mlecani su ponudili pokroviteljstvo crnogorskim plemenima, ali su samo Grbljani prihvatili.

1778. Dvojica bokeljskih avanturista, Božo Kamenarović i Nikola Marković, su sklopili dogovor, a vec sljedećeg dana austrijska vlada je sa njima sklopila ugovor da se od Crnogoraca formira prvi "frajkor" (dobrovoljački odred) koji je trebalo da ratuje za Austriju. U vojnu službu kod evropskih dvorova Crnogorci su stupali uglavnom zbog nemaštine, jer su za ratovanje dobijali platu. Plan ove dvojice je propao u posljednjem trenutku jer mu se suprotstavio mitropolit Sava.

1857. na Orjoj Luci otvorena prva skola u Bjelopavlićima. Imala je 15 djaka, a prvi ucitelj je bio Maksim Sobajić.

1918. Nakon završetka Podgoričke skupštine, pristalice bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije srušile su i bacile u Moraču spomenik, obelisk koji je bio podignut u slavu velikog vojvode Mirka i crnogorskih junaka palih u oslobodilačkim ratovima.

1930. Umro Simo Čukic iz Berana, komandant Donjovasojevićke brigade u bici na Mojkovcu, nosioc najvisih crnogorskih ordenja i clan Glavnog staba crnogorske vojske u egzilu.

1949. osnovan Drzavni istorijski arhiv u Kotoru. Prva arhivska organizacija nastala u SR Crnoj Gori. U izuzetno dragocjenoj građi koja je prava riznica za istraživače iz oblasti nauke i umjetnosti nalaze se dokumenti, od kojih najstariji potiče iz 1309. godine. Arhivska građa Kotora čuvana je brižljivo tokom proteklih vjekova na više mjesta; izvan samog Arhiva, po raznim naseljima Kotorskog zaliva postoje i druga mjesta (izvan privatnih arhiva) gdje se mogu naći dragocjena istorijska svjedočanstva Boke, kao i ona koja se odnose na Crnu Goru iz njenog najranijeg perioda.

1956. u Pragu je umro Ludvig Kuba, muzicki etnograf, koji je napisao djelo U Crnoj Gori.

1963. umro crnogorski knjizevnik Vladimir Mijuskovic. Pisao je drame i bio prvi poslijeratni pisac cije su se drame prikazivale u pozoristu. - Crnogorski književnik, kulturni i prosvjetni radnik. Rođen je 26. oktobra 1909. u Kunku kod Nikšića. U brojnim jugoslovenskim publikacijama objavljivao je pripovijetke, odlomke iz romana, drame, radio drame, feljtone, kozerije, studije o karakteru i mentalitetu Crnogoraca. Prvi je crnogorski književnik iz međuratnog perioda čija su se djela počela prikazivati na pozorišnoj sceni. Napisao je niz drama i komedija, ali je ostao više poznat kao pripovjedač. Godine 1937. objavljena mu je zbirka „Gorštaci”, a 1960. „Tragom vremena” U njegovoj zaostavštini su romani: „Raskršće” i „Klizave okuke”, kao i roman „Zaloga” (objavljen 1958 ). Radi trajnog sjećanja na tog stvaraoca, njegovo ime nosi Književna zajednica u Nikšiću.

u svijetu:

1667. Rodjen je Džonatan Svift (Jonathan Swift), irski pisac i satiričar, poznat po knjizi 'Guliverova putovanja' (umro 1745. godine).

1700. U bici kod Narve švedske trupe kralja Karla XII pobijedile su nadmoćniju rusku vojsku Petra I. U bici je poginulo oko 10.000 Rusa i 600 Šveđana.

1718. Karlo XII, švedski "kralj ratnik", simbol nacionalnog junaštva, poginuo je prilikom napada na Norvešku.

1803. Predstavnici Španije su u Nju Orleansu, zvanično prenijeli Francuskoj vlasništvo nad teritorijom Luizijane. Samo 20 dana kasnije, Francuska je istu zemlju prodala Sjedinjenim Američkim Državama novim kupoprodajnim ugovorom.

1835. rođen novinar Semjuel Lenghorn Klemens, poznat kao Mark Tven, američki pisac i novinar, jedan od najvećih humanista XIX vijeka.

1838. Meksiko je objavio rat Francuskoj koja je tri dana ranije okupirala grad Vera Kruz.

1853. Krimski rat: Sinopska bitka - Ruska carska flota pod komandom Pavela Nakimova je uništila tursku otomansku flotu pod komandom Osman Paše kod crnomorske luke Sinop, u Turskoj.

1872. Prva medjunarodna fudbalska utakmica je odigrana u Glazgovu izmedju Škotske i Engleske, a meč je završen rezultatom 0:0.

1874. rođen engleski državnik Vinston Lenard Spenser Čerčil, premijer Velike Britanije 1940-45. i 1951-55, vođa Konzervativne stranke od 1940.

1886. Održana je prva predstava u čuvenom pariskom muzičkom teatru 'Foli Berže' (Folies Bergčre).

1900. umro engleski pisac irskog porekla Oskar Vajld. Njegovo demonstrativno kršenje viktorijanskih društvenih konvencija završilo se dvogodišnjom kaznom zatvora (1895) zbog homoseksualizma. umro je u egzilu u Parizu u bijedi i nemilosti, a 100. godišnjica njegove smrti svečano je obilježena u Londonu u Vestminsterskoj opatiji, u Parizu, Dablinu i Njujorku ("Slika Dorijana Greja", "Važno je zvati se Ernest", "Lepeza ledi Vindermir", "Srećni princ i druge priče").

1913. Pojavio se po prvi put u nijemom filmu glumac Čarli Čaplin (Charlie Chaplin) . Naziv filma je bio 'Making a living'.

1936. U velikom požaru u Londonu, uništena je 'Kristalna palata' velika gradjevina od gvoždja i stakla podignuta u Hajd parku da bi se u njoj održala velika izložba 1851. godine. Bila je to jedna od prvih velikih zgrada konstruisanih na taj način.

1939. Strijeljan mađarski revolucionar Bela Kun, jedan od osnivača Komunističke partije Mađarske, vođa mađarske sovjetske revolucije 1919. Prethodno je uhapšen u staljinističkim čistkama i na montiranom procesu u SSSR-u osuđen na smrt. Rehabilitovan je posle XX kongresa KPSS 1956.

1939. Više od 20 sovjetskih divizija je napadom na Finsku započelo sovjetsko-finski "zimski rat", okončan mirovnim ugovorom u martu 1940, kojim je Finska prinuđena da se odrekne Karelijske prevlake i grada Viborg na istoku zemlje.

1955. umro jugoslovenski kompozitor Josip Štolcer Slavenski, profesor Muzičke akademije u Beogradu (1945-55). U težnji ka oblikovanju nacionalnog izraza, spojio je u svom djelu elemente muzičkog folklora pojedinih balkanskih naroda s modernom evropskom muzičkom tehnikom ("Balkanofonija", "Simfonija Orijenta", "Simfonijski ep", "Pjesme moje majke", scenska muzika). Rodjen je u Čakovcu, 11. maja 1896.

1957. U Beču je umro srpski slikar Paja Jovanović, predstavnik akademskog realizma, autor žanr-scena i velikih kompozicija iz srpske istorije ("Seoba Srba", "Proglašenje Dušanovog zakonika"). Nakon 1906. stekao je evropsku slavu slikajući portrete vladara i aristokrata.

1962. Na sjednici Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, za trećeg po redu Generalnog sekretara je izabran U Thant, predstavnik azijske države Burme.

1966. Ostrvo Barbados u Karipskom moru je dobilo nezavisnost od Velike Britanije.

1967. Aden, Južni Jemen i Južnoarapska Federacija (17 sultanata) stekli su nezavisnost nakon 128 godina britanske kolonijalne vladavine i formirali Narodnu Republiku Južni Jemen, koja je na isti dan 1970. dobila naziv Narodna Demokratska Republika Jemen.

1975. Afrička država Dahomej promijenila naziv u Narodna Republika Benin.

1977. umro srpski i jugoslovenski pisac Miloš Crnjanski, jedan od prvaka moderne srpske proze poslije Prvog svjetskog rata, urednik prvog modernističkog časopisa "Dan" (1919), autor poetskog romana "Seobe". Njegovo djelo "Roman o Londonu" smatra se prvim velikim kosmopolitskim romanom u srpskoj književnosti. Bavio se i novinarstvom i politikom, a Drugi svjetski rat zatekao ga je u diplomatskoj službi u Rimu. Do 1965, kada se vratio u Beograd, živio je kao emigrant u Londonu.

1979. Muzička grupa Pink Flojd objavila LP ploču 'Zid' (The Wall).

1982. U paketu koji je stigao poštom na adresu britanske premijerke Margaret Tačer pronadjena je bomba.

1987. Na aukciji u poznatoj londonskoj firmi Kristis ('Christies'), jedno platno čuvenog slikara Edgara Dega-a (Edgar Degas) pod nazivom 'Pralje' ('The Laundry Maids') je prodato za rekordnih 7,48 miliona.

1995. Savjet bezbjednosti UN jednoglasno je usvojio odluku da se 31. januara 1996. okonča troipogodišnja mirovna misija u Bosni i Hercegovini.

1996. Oko 150.000 ljudi protestovalo je ulicama Beograda zbog poništenja izborne pobjede opozicione koalicije "Zajedno" na lokalnim izborima.

1996. Vlada i pobunjenici u afričkoj državi Sijera Leone potpisali su sporazum o okončanju šestogodišnjeg građanskog rata.

1999. Putnički brod sa 302 putnika prevrnuo se u blizini istočne kineske obale. Nesreću su preživjele samo 22 osobe.

2000. U Pjongjangu su se sreli rođaci iz Sjeverne i Južne Koreje, koji su blizu 50 godina bili razdvojeni.

2002. Turska je ukinula 15 godina dugo vanredno stanje na jugoistoku države, čime je završena era sukoba turskih snaga i kurdskih separatista, tokom kojih je poginulo oko 30.000 osoba.

2003. Umrla je Amerikanka Gertruda Ederli prva žena koja je 1926. preplivala Lamanš.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-12-10, 13:56
1. decembar

1888. u Crnoj Gori snagu na stupila Naredba o pokajničkim običajima. "Cilj naredbe bio je, ne samo da se pomogne porodici pokojnika, nego i da se uvede više reda u pokajničkom običaju" - istaknuto je u tekstu ovog dokumenta knjaza Nikole. U naredbi piše: "ko ne stigne na saučešće do pogreba nipošto da ne dolazi kasnije, narednih dana mogu dolaziti samo svojte koje nijesu mogle stići do pogreba... Takođe, ni na dan pogreba, ni kasnije, u kući pokojnika, pred njom, niti pred crkvom, ne smije se iznositi vino, rakija, kafa ni drugo špiritusno piće, već se pokojnik ima ožaliti po običaju, - opojati po obredu naše pravoslavne crkve i sahraniti uz paljenje svijeća i blagosloveno koljivo". Za one koji u bilo čemu prestupe bile su predviđene kazne - prvi prestup, kažnjavan sa pet fiorina, drugi sa 10, a treći sa 20 fiorina i mjesec dana zatvora.

1905. Knjaževina Crna Gora donijela je prvi Zakon o štampi - Rađen je naporedo sa Ustavom za Knjaževinu Crnu Goru, što ukazuje na njegov značaj i uopšte značaj javnog informisanja za tadašnju crnogorsku državu. Stupio je na snagu 1. februara naredne godine. Saglasno ustavnim odredbama, Zakonom o štampi je utvrđeno da je iskazivanje i predavanje svojih misli javnosti zajamčeno svakom državljaninu. Po tom aktu, štampa je slobodna, za nju ne postoji cenzura, niti može biti podvrgnuta administrativnim opomenama i mjerama. Zabrana distribucije štampe odnosila na slučajeve ako bi se nanijela uvreda suverenu i njegovoj porodici, ili građani pozvali da ustanu na oružje protiv zakonitih vlasti, ili da čine djela kažnjiva po krivičnom zakonu.

1911. Održana je prva sjednica novoizabrane Crnogorske narodne skupštine. Za predsjednika je izabran Jovan S. Plamenac, za potpredsjednika Šćepan Martinović a za sekretara Sava Dragović i Aleksa Čukić. Ova skupština je imala mandat do oktobra 1913. kada je raspuštena ukazom kralja Nikole.

1918. Proglašenje Kraljevine SHS - Nova državna tvorevina inaugurisana je u Beogradu, proklamacijom regenta Aleksandra Karađorđevića o ujedinjenju Srba, Hrvata i Slovenaca u istoimenu unitarnu kraljevinu.U tu zajednicu Crna Gora je stupila prisajedinjena Srbiji odlukama Velike podgoričke skupštine, izgubivši nacionalni i državni identitet. Prva vlada nove države odredila je svog povjerenika Ivana Pavićevića, bivšeg srpskog ministra, da primi vlast od nelegitimnog crnogorskog Izvršnog odbora za ujedinjenje.

1935. u Brcelima je rodjen Savo Jovanović, strucnjak za elektrotehniku i digitalnu obradu podataka.

1941. odigrala se Pljevaljska bitka, najveca vojna operacija poslije trinaestojulskog ustanka.
Crnogorski narodnooslobodilački partizanski odred, formiran za operacije u Sandžaku kao do tada najveća partizanska jedinica u Jugoslaviji (3.690 boraca), protivno odluci Vrhovnog štaba, izveo je napad na utvrđeni italijanski garnizon u Pljevljima, u kome je bilo 2.000 vojnika. Ta operacija, najveća nakon Trinaestojulskog ustanka, nije bila taktički dobro isplanirana. Grad nije zauzet, a gubici su bili brojni na obje strane. Štab Odreda je zbog velikih gubitaka odlučio da se prekine napad na grad. Nakon toga, glavnina Odreda povukla se preko rijeke Tare. Većina od 700 boraca koji su ostali u Sandžaku uključena je u novoformirani Crnogorsko-sandžački odred, a 320 boraca ušlo je u sastav 1. i 2. bataljona Prve proleterske brigade, koja je 22. decembra 1941. formirana u Rudom. Nakon Pljevaljske bitke, ojačao je i četnički pokret u Crnoj Gori.

1956. umro je Blagoje Kovacević poznati ljekar sa Grahova, profesor Medicinskog fakulteta u Sarajevu, njegov dekan i prvi profesor hirurgije.

1999. rodjene su prve cetvorke u Crnoj Gori. Vesna i Srdjan Mijusković dobili su 3 sina i jednu kćerku.Na Ginekološko-akušerskoj klinici Kliničko-bolničkog centra u Podgorici, dvadesetpetogodišnja Vesna Mijušković iz Kumbora kod Herceg Novog, nakon 36 nedjelja trudnoće, donijela je na svijet tri sina i kćerku.Tokom pet minuta koliko je trajao porođaj obavljen “carskim rezom”, svjetlost dana prvi je ugledao Vasilije, težak svega 1.500 grama, potom Petar (2.260 grama) za njim Ivana (1.870 grama) i Božidar (2.140 grama). Otac prvih četvorki rođenih u Crnoj Gori je Srđan Mijušković. Prije tog događaja, nesvakidašnjeg i za populacije veće nego što je crnogorska, 23. februara 1998. iz Beograda je stigla vijest da su na tamošnjoj ginekološko-akušerskoj klinici na svijet došle prve četvorke iz Crne Gore. Rođene su u porodici Suzane i Sandra Đonovića iz Ulcinja.

2001. umro Obren Blagojević, jedan od najpoznatijih, nevino osudjenih, zatvorenika Golog otoka, profesor ekonomije i prvi pocasni clan DANU.

U svijetu:

1455. Umro italijanski vajar, zlatar i slikar Lorenco Giberti. Izradio čuvena vrata na krstionici katedrale u Firenci.

1640. Portugalija poslije ustanka, kojim je zbačena španska vlast, ponovo stekla nezavisnost. Španija nezavisnost priznala 1668.

1761. Rođena Mari Tiso. Proslavila se praveći voštane maske ličnosti pogubljenih u Francuskoj revoluciji, u Velikoj Britaniji 1802.

1803. Stupile su u Francuskoj na snagu nove odredba o pravu na rad po kojima su radnici morali imati radnu knjižicu potvrđenu od policije ili gradskih činovnika.

1821. Dominikanska Republika, proglasila nezavisnost od Španije.

1822. Osnivač brazilskog carstva Dom Pedro krunisan za prvog cara Brazila pod imenom Pedro I.

1825. Umro ruski car Aleksandar I Romanov, tokom čije vladavine je proširena teritorija Rusije.

1835. Hans Kristijan Andersen objavio svoju prvu knjigu bajki.

1906. U Parizu otvoren bioskop "Omnija Pate", prva dvorana u svijetu izgrađena za prikazivanje filmova.

1913. Američka fabrika automobila, Ford Motor Company, uvela u proizvodnju prvu pokretnu traku za sklapanje vozila.

1918. Odlukom parlamenta Danske, Island stekao nezavisnost.

1918. Provincija Transilvanija, ranije u sastavu Mađarske, odnosno Austro-Ugarske, ujedinila se s Rumunijom. U sastav Rumunije ušao i rumunski dio Banata i još neke pokrajine. Taj datum Rumuni slave kao nacionalni praznik, Dan ujedinjenja.

1918. U Beogradu proglašena Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, s princom Aleksandrom I Karađorđevićem kao regentom i Beogradom kao prijestonicom.

1923. Rođen Stansfield Turner, američki admiral i direktor CIA.

1925. U Lokarnu u Švajcarskoj potpisani sporazumi evropskih država o garanciji mira i nepovredivosti granica.

1935. Rođen Vudi Alen, američki glumac, režiser i producent jevrejskog porijekla, dobitnih nagrade 'Oskar'.

1936. Umro italijanski pisac Luiđi Pirandelo, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1934. godine.

1940. Rođen Ričard Prajor, američki glumac i komičar.

1952. U Njujorku objavljena vijest o prvoj uspješnoj operaciji promjene pola.

1964. Rođen Salvatore Skilaći - Toto, bivši talijanski fudbaler.

1971. U Karađorđevu je održana 21. sjednica Predsjedništva CK SKJ, na kojoj su smijenjeni Mika Tripalo, Savka Dabčević Kučar i drugi rukovodioci hrvatskog masovnog komunističkog reformskog pokreta započetoj 1969. g. Sljedeće godine u Srbiji su smijenjeni liberali na čelu sa Markom Nikezićem i Latinkom Perović. Uslijedile su i čistke u rukovodstvima politike i privrede Srbije, BiH, Makedonije. Cudno ali Crnogorci nijesu tada bili prvoborci :)

1981. U najvećoj nesreći u istoriji jugoslovenskog vazduhoplovstva, avion DC-9 super 80 ljubljanskog "Inex-adria avioprometa" udario u planinu blizu Ajačija na Korzici. Poginulo svih 178 putnika i članova posade.

1981. Zvanično priznato postojanje virusa HIV-a.

1988. Benazir Buto postala premijerka Pakistana, kao prva žena na čelu jedne islamske zemlje.

1989. Mihail Gorbačov posjetio Vatikan, kao prvi sovjetski lider i dogovorio se s papom Jovanom Pavlom II o uspostavljanju diplomatskih odnosa SSSR i Vatikana.

1990. Francuska i engleska tunelska ekipa koje su kopale tunel ispod kanala Lamanš, srele se na sredini rastojanja, ispod mora, na dubini od 40 metara ispod morskog dna. Time su spojena dva nezavisna tunela koji su odvojeno kopani sa obje strane, iz Engleske i iz Francuske.

1991. Na referendumu u sovjetskoj republici Ukrajini nadmoćna većina birača izjasnila se za nezavisnost od SSSR.

1998. Umro Fredi Jang, britanski direktor filmske fotografije. Mnogima poznat po radu na David Leanovim filmovima „Lorens od Arabije" (1962), „Dr Živago" (1965) i „Rajanove kćeri" (1970). Sva tri su osvojila Oskara za najbolju fotografiju.

2000. Lider Partije nacionalne akcije Vinsent Foks inaugurisan za predsjednika Meksika. Okončan period vladavine Institucionalne revolucionarne partije dug 71 godinu.

2002. Za predsjednika Slovenije izabran dotadašnji premijer u više mandata, Janez Drnovšek.

2006. Meksički predsjednik Felipe Kalderon objavljuje „rat" narko kartelima i počinje sprovođenje brojnih hapšenja.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-12-10, 13:56
2. decembar

Danas je u Laosu Dan Republike, U Emiratima Dan proglasenja federacije, a UN slave kao dan kad je ukinuto ropstvo.

U Crnoj Gori:

1451. Stefan Crnojevic je zatrazio od Mlecana da ga priznaju kao jedinog vladara Zete, sto su oni i uradili.

1910. Rusija obecala pomoc uz uslov da Crna Gora ne vodi ratove bez njene saglasnosti -U Petrogradu je potpisana vojna konvencija između Crne Gore i Rusije o stručnoj i materijalnoj, odnosno pomoći u oružju Crnoj Gori. Po tom ugovoru, Crna Gora nije mogla stupiti u rat bez prethodne saglasnosti Rusije.

1912. Velike sile sazvale su konferenciju u Londonu, na kojoj je ruski ministar spoljnih poslova Sazonov, potpisao rješenje velikih sila da se Crnoj Gori oduzme Skadar. Ovim je Crna Gora definitivno izgubila nadu da uz u pomoć Rusije osvoje Skadar. Na sastanku Austrija je dobila odriješene ruke za napad, mobilizaciju novih snaga i gomilanje vojske na granici Crne Gore, a velike sile su zajedničkom flotom blokirale crnogorsku obalu. U takvim okolnostima Kralj Nikola je morao da preda Skadar, ali ne kao Albaniji novoj državi, nego velikim silama.

1915. Danajska odlikovanja -Na Cetinje je došao regent Aleksandar Karađorđević da oda priznanje kralju Nikoli, vladi i crnogorskoj vojsci koja je svojom besprimjernom hrabrošću omogućila srpskoj vojsci povlačenje do albanske obale. Tom prilikom regent je odlikovao kralja Nikolu lentom Karađorđeve zvijezde sa mačevima, a đenerala Janka Vukotića, predsjednika vlade, III stepenom Karađorđeve zvijezde sa mačevima i zlatnom Obilića medaljom za hrabrost.

1920. Za komuniste – iz očajanja- Povodom prvih parlamentarnih izbora u novoformoranoj Kraljevini SHS, održanih 28. novembra 1920, ministar spoljnih poslova crnogorske vlade u egzilu Jovan Plamenac, uputio je predstavnicima Velikih sila notu kojom je želio objasniti uslove i okolnosti pod kojima su se odvijali izbori u Crnoj Gori, i još jednom skrenuti pažnju evropske i svjetske diplomatije na nepravdu koja je učinjena njegovoj, tada već bivšoj državi, kako od strane Srbije tako i od doskorašnjih ratnih saveznika. Navodeći da je srbijanska okupaciona vojska nametnula crnogorskom narodu da mora za Konstituantu izabrati 10 poslanika, protivno svim međunarodnim principima, te da su vlasti Srbije nasilno spriječile isticanje kandidatskih lista sa programom za vaspostavu Crne Gore, Plamenac je istakao da je za „liste očajnika” (kako ministar naziva komuniste i republikanace) crnogorski narod glasao u očajanju zbog nepravdi i zločina učinjenih nad njegovom državom.

1943. od italijanskih vojnika formirana divizija Garibaldi - Formirana je odlukom Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačke vojske i partizanskih odreda Jugoslavije, na području Pljevalja u Drugom svjetskom ratu, od vojnika italijanskih divizija „Venecija” i „Taurinenze”. Nosila je ime „Garibaldi” i bila stavljena pod komandu štaba Drugog udarnog korpusa Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije.

1943. Tri saveznička aviona, doletjevši s mora, bombardovali njemačke vojne magacine u Baru.

u svijetu:

1254. Kralj Sicilije Mafred pobijedio je u bici kod Fođe papsku vojsku i zadržao svoje kraljevstvo.

1547. Umro španski osvajač Ernan Kortes koji je zahvaljujući vatrenom oružju, nepoznatom domorocima, između 1519. i 1521. sa samo 700 vojnika osvojio Meksiko. Guverner "Nove Španije" je postao 1522.

1804. Papa Pije VII krunisao je u Parizu Napoleona Bonapartu za cara Francuske.

1805. U pomorskoj bici kod Trafalgara, teško je ranjen britanski admiral Lord Nelson. Ubrzo je podlegao ranama. Ostala je zapamćena njegova poslednja izjava: Učinio sam sto mi je bila dužnost... (I have done my duty).

1805. Napoleon je u bici kod Austerlica, poznatoj kao "bitka triju careva", sa 75.000 vojnika pobijedio rusku i austrijsku vojsku, koje su izgubile 70.000 od 95.000 ljudi.

1823. Predsjednik SAD Džejms Monro objavio je u američkom kongresu dokument (Monroova doktrina), kojim je proklamovana američka izolacionistička politika. U tom trenutku usmjerena protiv intervencionističkih namjera Svete Alijanse evropskih sila prema bivšim španskim i portugalskim kolonijama u Južnoj Americi, ta politika je kasnije pod geslom "Amerika Amerikancima", dobila jako nacionalno obeležje.

1848. Austrijski car Ferdinand I je abdicirao u korist Franca Jozefa I.

1852. U Francuskoj je proglašeno Drugo carstvo s carem Šarlom Lujem Napoleonom III Bonapartom.

1859. Rođen francuski slikar Žorž Sera, osnivač škole neoimpresionista i novog slikarskog metoda poentilizma.

1859. Izvršena je smrtna kazna vješanjem nad američkim borcem za ukidanje crnačkog ropstva Džonom Braunom, što je dovelo do zaoštravanja borbe između abolicionista i robovlasnika uoči Američkog građanskog rata (1861-65).

1901. Američki pronalazač King Kemp Džilet (Camp Gillette) patentirao je prvi nožić za brijanje s dvostrukom oštricom.

1923. u Njujorku rođena Marija Kalas, operska pjevačica grčkog porijekla. Na scenu se pojavila sa 15 godina i u rekordnom roku stekla epitet prve lirske pjevačice. Tumačila je Noru, Floriju, Tosku, Travijatu, Izoldu i druge.

1942. Italijanski fizičar Enriko Fermi u Čikagu je pustio u pogon prvi nuklearni reaktor. Zbog neslaganja sa fašističkim sistemom u domovini, napustio je univerzitete u Rimu i Firenci i kao stručnjak radio je na Kolumbija univerzitetu. Drugi decembar smatra se datumom atomskog doba.

1950. Odlukom UN bivša italijanska kolonija Eritreja ušla je u sastav Etiopije kao autonomna oblast.

1954. Američki Senat izrekao je javni prekor senatoru Džozefu Makartiju zbog njegovog svirepog ponašanja tokom istržnog postupka protiv hiljada ljudi koji su bili osumnjičeni da su komunisti.

1971. Sovjetski vasionski brod bez ljudske posade Mars 3 spustio se na Mars.

1971. Osnovana je federacija Ujedinjenih Arapskih Emirata od šest emirata u Persijskom zalivu: Abu Dabi, Dubai, Šardža, Adžman, Um al Kajvajn i Fudžajra. U februaru 1972. federaciji se pridružio i Ras al Kajma.

1972. U požaru koji je izbio tokom muzičkog pop festivala u južnokorejskom glavnom gradu Seulu, poginulo je najmanje 50 ljudi.

1976. Fidel Castro postao predsjednik Kube.

1982. u 49. godini života, umro je u Meksiko Sitiju, britanski filmski glumac, komičar Marti Feldman.

1982. Hirurg Vilijam de Vris implementirao je na klinici Univerziteta Juta u američkom gradu Solt Lejk Siti prvo vještačko srce od poliuretana. Pacijent, penzionisani zubar, Barni Klark živio je s tim srcem 112 dana.

1990. Poslije ujedinjenja Njemačke, koalicija desnog centra kancelara Helmuta Kola odnijela je ubjedljivu pobjedu na prvim svenjemačkima izborima od 1932.

1993. U pucnjavi prilikom pokušaja hapšenja, kolumbijska policija je ubila šefa medeljinskog kartela kokaina Pabla Eskobara (Escobar).

1994. Filipinski feribot sa više od 600 putnika potonuo je u Manilskom zalivu posle sudara s teretnim brodom. Život je izgubilo oko 140 ljudi.

2000. U Beogradu je umro istaknuti jugoslovenski slikar i grafičar Milan Mića Popović.

2001. Najveća energetska kompanija u SAD, korporacija Enron podnijela je molbu njujorškom sudu za zaštitu od bankrota. To je bio najveći bankrot u istoriji SAD, a izazvao je veliki udar na finansijskim tržištima širom svijeta.

2005. Umrla je Dejm Ališja Markova (94), jedna od najslavnijih balerina dvadesetog veka, koja je osnovala i vodila Engleski nacionalni balet.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
03-12-10, 20:24
3. decembar

U Ghani se na danasnji dan obiljezava Narodni dan farmera, u svijetu Medjunarodni dan osoba sa posebnim potrebama i Medjunarodni dan baskijskog jezika.

U Crnoj Gori:

1257. Sklopljen je ugovor između Kotora i Dubrovnika kojim je predviđeno da između dva grada vladaju mir i prijateljstvo i, kako je pisalo u tekstu ugovora, "da se na području ove dvije varoši odvija slobodna trgovina".

1756. U Predišu - Bjelice, došlo je do bitke između turske i crnogorske vojske zbog protivljenja Ahmet-pašinom pokušaju da naplati harač. Po nalogu sultana Osmana III, novi bosanski vezir Ahmet-paša trebalo da potčini Crnu Goru sultanovoj vlasti, naplati harač i na Njegušima i u Katunskoj nahiji podigne utvrđenja. Vladika Vasilije je prije napada napustio Crnu Goru ne bi li u Beču ili Petrogradu izdejstvovao odlaganje osmanske ofanzive, ali u tome nije uspio. Osmanlije su napale od Grahova, Nikšića i Podgorice, i prodrli do Čeva. Crnogorci, bez praha i olova, nijesu mogli pružiti značajniji otpor, ali im je, zahvaljujući vezama guvernadura Stana Radonjića sa Bokeljima, jedan Rišnjanin dopremio nekoliko hiljada fišeka. Poslije trosatne borbe, poraz Osmanlija u sukobu, u kome je teško ranjen njihov komandant Osman-paša, bio je potpun . Sukob je završen prihvatanjem ugovora potpisanog u Nikšiću početkom naredne godine.

1813. Dalmaciju, Dubrovačku republiku i Boku Kotorsku ponovo je okupirala Austro-Ugarska, čime je okončana francuska vladavina u ovim provincijama.

1900. Umro Dragutin – Dragiša Milutinović - Sin Sime Milutinovića Sarajlije, rođen 21. novembra 1840. Kao arhitekta, na poziv knjaza Nikole došao je u Crnu Goru, gdje je tokom dvogodišnjeg boravka trebalo da realizuje nekoliko projekata: plan za jednu gimnaziju, sabornu crkvu, knjažev konak, zgradu senata crnogorskog, tamnicu, barutanu i, na kraju, plan za novu varoš u Bjelopavlićima. Zajedno sa Josipom Sladeom i inženjerom Paklerom, ušao je u anale crnogorske arhitekture i urbanizma.

1912. rodjen je narodni heroj Vojin Todorović, organizator partizanskih jedinica u Albaniji, a kasnije komandant jedinica koje su razbijale četničke čete u Piperima. Prije II svjetskog rata diplomirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu. Učestvovao je u pripremama Trinaestojulskog ustanka i tokom rata, sa svojom četom iz rodnog sela Mrke (kod Podgorice), u brojnim diverzantskim akcijama protiv okupatora. Tokom 1943. u Albaniji je organizovao partizanske jedinice. Po povratku u Crnu Goru, postavljen za komandanta Zetskog odreda sa kojim je razbijao četničke formacije u Piperima i Bjelopavlićima. U Petoj ofanzivi komandovao je bataljonom u V crnogorskoj brigadi, a potom imenovan na visoke rukovodeće vojne funkcije u ratu. Po oslobođenju, bio je načelnik finansijske uprave JNA i zamjenik komandanta I armijske oblasti u Beogradu. Bio je predsjednik AMSJ, prvi predsjednik uprave Hokejaškog saveza Jugoslavije i član uprave JSD „Partizan”. Napisao je niz radova iz ratne vještine i monografiju o Trinaestojulskom ustanku u podgoričkom srezu. Nosilac je visokih domaćih i stranih odlikovanja. Umro je 7. oktobra 1961.

1912. Nakon poraza tokom oktobra i gubitka gotovo svih teritorija u Evropi, Turska je zatražila posredovanje velikih sila i sklopljeno je prvo primirje u Prvom balkanskom ratu.

1915. pod udarom austrougarskih trupa, srpska vojska, koja je brojila oko 90.000 ljudi, pocela je ostupanje prema Albaniji. Pešić je naredio da se crnogorska vojska prestroji prema Mojkovcu.

1941. Napad na Pljevlja izvršio je Crnogorski Narodnooslobodilački odred za operacije u Sandžaku. Grad je branio jaki italijanski garnizon, a teške borbe vođene su do 2. decembra u zoru, kada su se partizani povukli iz zauzetih djelova grada. U borbama je ubijeno i ranjeno 252 italijanskih vojnika, a zarobljena su 84 vojnika i 4 oficira. Krvava Pljevaljska bitka uzela je svoj danak. Pljevaljska dolina natopljena je krvlju 486 boraca od kojih je 236 ostalo na vječnoj straži slobode, a kao žrtve fašističkog terora palo je više od 250 nedužnih građana Pljevalja i okoline. Pljevaljska partizanska četa ostaće za pomen po viteškoj borbi u nemogućim uslovima, u srcu grada i utrobi neprijatelja.

2010. Slikar Miodrag Dado Đurić, sahranjen je danas uz najveće državne počasti u Košćelama, iznad Rijeke Crnojevića.
Đurić je, po sopstvenoj želji, sahranjen u crnogorskoj nošnji i kovčegu od hrastovine iz Crne Gore, u mjestu s pogledom na Skadarsko jezero i Lovćen.

U svijetu se današnji dan pamti po:

1694. U Engleskoj usvojen zakon prema kojem će se novi parlament birati svake treće godine.

1800. rođen France Prešern, najveći slovenački pjesnik i najistaknutija ličnost slovenačke književnosti 19. vijeka.

1883. Rođen je austrijski kompozitor Anton Vebern, jedan od najznačajnijih predstavnika Bečke atonalne škole i ekspresionizma u muzici.

1894. na ostrvu Samoa, u Pacifiku, umro je engleski književnik Robert Luis Stivenson autor romana 'Ostrvo s blagom'.

1910. U Parizu je prvi put prikazana neonska lampa koju je pronašao francuski fizičar Žorž Klod.

1919. umro Pjer Ogist Renoar, francuski slikar, jedan od najistaknutijih impresionista i najvećih evropskih slikara 19. vijeka. Slikao je s izvanrednim osjećajem za prefinjeni kolorit karakterističan po svijetlo žutim i modrim tonovima.

1923. Rođena grčka operska pevačica Marija Kalas, jedan od najvećih soprana u istoriji opere. Karijeru je započela 1947. i s velikim uspjehom je pjevala na najvećim svjetskim operskim scenama uloge dramskog, lirskog i koloraturnog karaktera.

1930. Rođen je francuski režiser Žan-Lik Godar najznačajniji predstavnik francuskog "Novog talasa" koji je filmovima "Do poslednjeg daha" (1959) i "Prezir" (1963) napravio revoluciju u filmskoj istoriji.

1944. U Atini je izbio građanski rat između vlade, koju je podržavala Velika Britanija i Fronta nacionalnog oslobođenja (EAM). Mir je postignut na konferenciji u Varkizi 12. februara 1945, kada su predstavnici vlade i EAM-a sporazumjeli da se plebiscitom odredi oblik vladavine u Grčkoj.

1952. Umro srpski književnik i političar, Milan Grol, dugogodišnji dramaturg i upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu, od 1940. šef Demokratske stranke. Do 1943. bio je član jugoslovenske kraljevske vlade u emigraciji u Londonu, a nakon sporazuma Tito-Šubašić ušao je u martu 1945. kao potpredsjednik u vladu Demokratske Federativne Jugoslavije u kojoj je bio do avgusta iste godine ("Pozorišne kritike", "Iz pozorišta predratne Srbije").

1962. Edit Sparlok Sampson stupila je na dužnost sudije u opštinskom sudu u Čikagu, kao prva crnkinja sudija u SAD.

1962. Teška magla koja je prekrivala London četiri dana prouzrokovala je smrt trovanjem sumpordioksidom velikog broja ljudi.

1967. Južnoafrički hirug dr Kristijan Barnard izvršio je u bolnici "Grote Šur" u Kejptaunu prvi put u istoriji medicine transplantaciju ljudskog srca. Pacijent Luis Vašanski (Louis Washansky) potom je, sa srcem jedne 25-godišnje devojke nastradale u saobraćajnoj nesreći, živeo 18 dana.

1971. Počeo je indijsko-pakistanski rat zbog Kašmira, završen 17. decembra pobjedom Indije i odvajanjem Bangladeša, dotad Istočnog Pakistana, u posebnu državu.

1975. U Laosu su vlast preuzeli komunisti i proglasili kraj 600 godina stare monarhije.

1978. Umrla je srpska glumica Ljubinka Bobić, članica beogradskog Narodnog pozorišta. Glumačku karijeru započela je 1921. i pored brojnih uloga ostala je zapamćena kao nenadmašna Živka u "Gospođi ministarki" Branislava Nušića.

1984. U gradu Bopal u Indiji oko 4.500 ljudi je umrlo, 500 oslijepilo, a 50.000 zatrovano gasom koji je iscurio iz fabrike pesticida "Junion karbajd".

1989. Nakon pada Berlinskog zida u Istočnoj Njemačkoj ostavke su podnijeli lider Jedinstvene radničke partije Nemačke Egon Krenc i svi članovi partijskog Politbiroa i Centralnog komiteta vladajuće partije.

1995. Bivši predsednik Južne Koreje Čun Do Hvan je uhapšen pod optužbom da je odgovoran za masakr u gradu Kvangdžu u maju 1979. kada je vojska ubila više od 200 demonstranata.

1997. U glavnom gradu Kanade, Otavi, predstavnici 122 zemlje potpisali su Konvenciju o zabrani protivpješadijskih mina. Nekoliko zemalja među kojima i SAD odbile su da se priključe sporazumu.

2000. U Čikagu je u 82. godini umrla američka pjesnikinja Gvendolin Bruks, koja je ušla u istoriju kao prvi crni dobitnik Pulicerove nagrade. Nagradu je dobila 1949. za zbirku pjesama "Eni Alen".

2001. Umro je Gerhard Rigner (90), autor telegrama koji je objavljen kao upozorenje svijetu na nacistički plan o uništenju jevrejskog naroda.

2003. Umro je britanski glumac Dejvid Hemings, poznat po ulogama u kultnim filmovima "Uvećanje" i "Barbarela".

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-12-10, 15:43
4. decembar

1326. prvi ugovor kotorske opstine o trgovini soli potpisan je sa mletackim brodarom Franom Komadi.
U nizu dokumenata koji se odnose na pomorsku privredu iz najranijih vremena na području Kotora i Boke sačuvan je i jedan koji se odnosi na ugovor Kotorske opštine o transportu soli sa jednim brodarem. U jednom dokumentu IAK stoji kako „Kotorska opština ugovara sa Zadraninom Franom Fumadi da on sa svojim brodom dopremi u Kotor u toku mjeseca jula 3.000 mjera soli po kotroskoj mjeri, i po cijeni od 35 perpera mletačkih groša, za 100 mjera”.

1660. Crnogorski glavari i mletački predstavnici u Kotoru su potpisali ugovor o miru, čime je izglađeno i oprošteno učešće Crnogoraca na strani Turaka u opsadi Kotora 1657. godine. Od tada Turci nijesu išli u kupljenje harača po Crnoj Gori, nego su to prepuštali crnogorskom vladici, jer su Crnogorci ovu obavezu radije davali uz autoritet vladike.

1895. Na Cetinju je potpisana trgovinska konvencija između knjaževina Crne Gore i Srbije kojom je predviđeno da se proizvodi iz Srbije u Crnu Goru mogu prodavati po principima najviše povlašćene države.

1910. Crna Gora je donijela Zakon o državnom novcu. Proglašen je u okviru finansijskih reformi u Kraljevini Crnoj Gori. Na aversu zlatnog i srebrnog novca, perpera, u sredini je bio lik vladara Crne Gore sa lovorovom grančicom ispod njega i unaokolo natpisom njegovog imena i dostojanstva, dok se na reversu nalazila kruna sa porfirom, kao i državni grb, a iznad krune u polukrugu – ime države, te u donjem kraju broj oznake vrijednosti novca, a ispod porfire vijenac od lovorovog i hrastovog lišća, sa nazivom novca i godinom u kojoj je kovan. Stoti dio perpera bila je para. Svoj prvi novac, perpere u niklu i bronzi, Crna Gora je iskovala 1906. godine , na njegovom aversu bio je lik knjaza Nikole, natpis njegovog imena i imena novca, a na reversu se nalazio crnogorski grb sa lovorovim listom i imenom države.

1912. Nesuđena knjaževina Mirdita - Tokom I balkanskog rata, na Cetinju su vođeni pregovori između mirditskog prvaka Prenka Bib Dode i crnogorske strane o stvaranju autonomne oblasti naseljene Albancima katolicima. U razgovorima, Prenk Bib Doda je tražio vojsku i novac da proglasi autonomiju katoličkih oblasti Albanije, a potom je taj zahtjev smanjen na mirditsku knjaževinu pod crnogorskim protektoratom. Nemajući povjerenja u mirditskog prvaka, a i zbog savezničkog dogovora sa Srbijom po kojem su oblasti istočno od Drima srpska interesna sfera, kralj Nikola ga je uputio na srpsku vladu. Pregovori tim povodom sa Beogradom nijesu dali rezultata, iako je u tom smjeru bio sačinjen projekat političke i ekonomsko-trgovinske konvencije između Srbije i Crne Gore, sa jedne strane, i Nezavisne države Mirdita i Dukađina.

1918. Crnogorska Vlada je uputila protestnu notu velikim silama povodom odluka tkz. podgoricke skupstine.

1937. U selu Kosić kod Danilovgrada rođen Bajo Šaranovic, poznati reditelj i profesor na Akademiji dramskih umjetnosti u Beogradu.Pozorišni, filmski i televizijski reditelj. Poslije završene gimnazije u Nikšiću, apsolvirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na Grupi za engleski jezik, a potom diplomirao na Akademiji dramskih umetnosti u Beogradu. Tokom bogate pedagoške karijere odnjegovao je, kao profesor na Akademiji, generacije filmskih reditelja, stvarajući modernu filmsku školu. Na rediteljskom planu ostvario je niz vrijednih pozorišnih, filmskih i TV ostvarenja. Nakon kratkih filmova visokog dometa („Jedan dan ljubavi”, „Putevi hrabrosti”, „Sam”...), režirao je i pisao scenarija za dugometražne filmove koji spadaju u sam vrh jugoslovenske kinematografije („Svadba”, „13. jul”). Bavio se literaturom, prevođenjem, publicistikom, filmskom i pozorišnom kritikom. Priredio je značajnu monografiju i snimio film o manastiru Ostrog. Za ukupan angažman dobio je Trinaestojulsku nagradu, kao i visoka stručna priznanja (Srebrnu arenu u Puli i nagradu na festivalu u Karlovim Varima).. Umro je 9. septembra 2001. godine.

2006. Šefica Stalne misije Crne Gore pri EU, ambasadorka Slavica Milačić, predala je akreditivno pismo predsjedniku Evropske komisije Hoze Manuelu Barozu.

2008. Crna Gora je i zvanično postala članica Jadranske povelje, kao dio ove važne regionalne bezbjednosne inicijative.

2009. Sjevernoatlantski vojni savez jednoglasno primio Crnu Goru u MAP. Objavljeno da je naša zemlja učinila suštinski napredak u reformama i da nastavlja da doprinosi stabilnosti regiona.

U svijetu:

1154. Nikolas Brekspir, prvi i jedini Englez koji je biran za papu, ustoličen za poglavara Rimokatoličke crkve kao Adrijan IV.

1567. Rođen je Klaudio Monteverdi, italijanski kompozitor, posljednji veliki majstor talijanskog renesansnog madrigala i prvi operski dramatičar muzičkog baroka.

1642. Umro francuski državnik, kardinal Arman-Žan di Plesi Rišelje, koji je kao ministar kralja Luja XIII (od 1629) vršio stvarnu vlast u Francuskoj i podigao moć francuske krune. Osnovao je 1635. Francusku akademiju.

1679. Umro engleski filozof Tomas Hobs, predstavnik klasičnog engleskog empirizma, čija se teorija bazirala na ideji o čovjeku kao slobodnom pojedincu i državi kao vještačkoj tvorevini nastaloj na osnovu ugovora pojedinaca.

1791. Izašao je prvi broj britanskog Obzervera, najstarijeg nedeljnog lista u svijetu.

1795. Rođen je škotski esejist i istoričar Tomas Karlajl, autor romantiziranih istorijskih djela od kojih je najpoznatije "Francuska revolucija" (1837). Osnivač je i čuvene Londonske biblioteke.

1798. Umro Luiđi Galvani, italijanski fizičar koji je proučavao pojave životinjskog elektriciteta i tvrdio da se hemijskim procesima može proizvoditi struja.

1829. Britanci u Indiji zabranili običaj spaljivanja udovica prilikom spaljivanja njihovih muževa na posmrtnoj ceremoniji.

1893. u Zagrebu je rođen August Cesarec, hrvatki književnik i publicista. Sarađivao je u brojnim poznatim časopisima i oštro kritikovao stanje i odnose u Jugoslaviji, borio se protiv hegemonističke i karađorđevićevske politike. Poznata njegova djela su: Đački pokret, Stihovi, Sudite mi, Careva kraljevina, Stjepan Radić i Republika, Za novim putem, Bjegunci i današnja Rusija.

1943. Predsjednik SAD Ruzvelt, britanski premijer Čerčil i turski predsjednik Mustafa Ismet Ineni razmatrali u Kairu zajedničke akcije u okviru antihitlerovske koalicije. Turska je, međutim, odbila da objavi rat Njemačkoj.

1945. Umro američki biolog i genetičar Tomas Hant Morgan, osnivač genetike, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1933. za otkriće funkcije hromozoma u prenošenju nasljednih svojstava. Izradio je prve mape položaja gena u hromozomima i smatra se glavnim predstavnikom teorije nasljeđa.

1945. U Ontariju, Kanada, rođena Roberta Lin Bondar, prva žena astronaut.

1946. Osnovan je UNICEF, - međunarodni dječji fond UN za hitne potrebe. Sredstva u ovaj fond obezbjeđuju se dobrovoljnim prilozima vlada i prilozima pojedinaca.

1975. Umrla Hana Arent, filozofkinja i jedna od vodećih ličnosti u oblasti političke teorije u 20. vijeku.

1963. Rođen Sergej Bubka, bivši sovjetski i ukrajinski atletičar u disciplini skok motkom. Osvojio je 6 uzastopnih Svjetskih prvenstava u atletici, zlato na Olimpijskim igrama 1988. i 35 puta postavljao svjetske rekorde u skoku motkom (17 puta na otvorenom i 18 puta u dvorani). Prvi je atletičar koji je preskočio 6 metara i za sada jedini koji je preskočio 6,10 metara.

1976. Umro je Edvard Bendžamin Britn, jedan od najznačajnijih engleskih kompozitora XX vijeka. Sa operskim pjevačem Piterom Pirsom osnovao je 1948. Aldeburški muzički festival.

1977. Diktator Žan Bedel Bokasa krunisao se za cara Centralnoafričkog carstva. Troškovi ceremonije krunisanja iznosili su koliko i četvrtina nacionalnog proizvoda zemlje.

1980. Zvanični razlaz popularne engleske rok grupe Led Zeppelin, nakon smrti bubnjara Džona Bonhama, 25. septembra.

1980. U avionskoj nesreći u blizini Lisabona, za koju se sumnja da je bila posljedica sabotaže, poginuo portugalski premijer Fransisko Sa Karneiro.

1991. Otmičari oslobodili posljednjeg Amerikanca, novinara Terija Andersona, koji je kao talac u Libanu proveo 2.454 dana.

1995. Ministri inostranih poslova Evropske unije na sastanku u Briselu suspendovali sankcije SRJ, uvedene 1992, zbog umiješanosti jugoslovenske vlade u rat u Bosni.

1995. Prvi vojnici NATO-a, prethodnica trupa za implementaciju Dejtonskog mirovnog sporazuma, sletjeli su u dva aviona na sarajevski aerodrom.

1998. Posljednji borci Crvenih Kmera predali se armiji Kambodže, čime je poslije dvije decenije okončana borba tog maoističkog pokreta protiv vladinih snaga.

2001. Izraelska vojska ušla je u nekoliko palestinskih gradova na Zapadnoj obali i zauzela međunarodni aerodrom u Gazi.

2003. Tužilaštvo za ratne zločine u Beogradu podiglo optužnicu protiv osam osoba za ratni zločin počinjen u Vukovaru 1991, kada je ubijeno oko 200 civila. To je prva optužnica koju je to tužilaštvo podiglo od kada je osnovano, jula 2003.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-12-10, 15:50
5. decembar

Danas je Međunarodni dan volonterizma.

U Crnoj Gori:

1876. rodjen je Radomir Krivokapic Orlinski, pisac, prevodilac, novinar i ucesnik Balknaskih ratova - Prosvjetni radnik, novinski redaktor, pjesnik i prevodilac. Pripada krugu pjesnika čije stvaralaštvo nosi jaku prigodničarsku crtu. Pored prosvjetno-pedagoškog rada bavio se žuranalistikom i bio aktivan u raznim prosvjetno-kulturnim i nacionalno-humanitarnim organizacijama. Učesnik je balkanskih i Prvog svjetskog rata. Pjesme je objavljivao u nizu domaćih časopisa, a od ukupnog stvaralaštva najpoznatiji mu je istorijski ep „Heroida” u 27 pjevanja, po opsegu najveći u južnoslovenskoj književnosti. Bio je urednik i vlasnik „Cetinjskog vjesnika (1911–1913) i „Vjesnika” (1913). Umro je 28. juna 1938.

1893. osvestana je crkva u Bajicama, a knjaz Nikola, koji je pomagao izgradnju po osvestenju, je odrzao govor.

1896. u Kamenarima rođen dr Simo Milošević, ljekar i politički radnik. Medicinski fakultet završen u Beogradu, a parazitologiju i bakteriologiju usavršavao je u Hamburgu i Parizu. U Drugom svjetskom ratu u Šipačnu kod Nikšića organizovao partizansku bolnicu. Ranjen je na Sutjesci 1943., a četnici su ga pronašli i ubili u julu iste godine.

1902. umro je Jovo Drac, poznati cetinjski apotekar - Prvi državni, dvorski i privatni apotekar u Crnoj Gori. Rođen je 6. januara 1846. u Mostaru. U Crnu Goru je stigao tokom Hercegovačkog ustanka. Njemu je, kao prvom apotekaru u državnoj bolnici „Danilo I”, od 1878. pripadalo pravo trgovine medikamentima. Jedan je od zaslužnih članova i rukovodećih ljudi Cetinjske čitaonice, u čijoj je upravi bio od 1883. i za čije je potrebe o svom trošku (1886. godine) iz Petrograda nabavio 439 knjiga i drugih publikacija, geografskih karata i slika.

1921. rodjen je narodni heroj Veljko Milatovic. Tokom dugogodišnje, plodne karijere, Veljko Milatović je obavljao najviše političke državničke funkcije u Crnoj Gori. Narodni heroj, istaknuti jugoslovenski i crnogorski političar. Po završetku gimnazije i studija na Tehničkom fakultetu u Beogradu, početkom II svjetskog rata vratio se u Nikšić i uključio u pripreme Trinaestojulskog ustanka u rodnom kraju. Tokom rata, obavljao je niz važnih partijskih i vojnih funkcija. Poslije oslobođenja, nalazio se na istaknutim dužnostima u SFRJ i Crnoj Gori. Bio je predsjednik Savezne konferencije SSRNJ, direktor i glavni i odgovorni urednik „Pobjede”, predsjednik Skupštine Crne Gore i predsjednik Predsjedništva Crne Gore. U vrijeme kada se nalazio na toj funkciji, Crna Gora je dobila Univerzitet, dnevni list i sopstveni TV informativni program. Bio je član Predsjedništva CK SKJ do 1984. Iznenada i bez javnog objašnjenja, podnio je ostavku na sve funkcije i tako se poslije četiri decenije bavljenja politikom povukao u penziju. Od tada se pojavljivao u javnosti u rijetkim prilikama, dižući glas protiv sijanja međunacionalne mržnje. Zalagao se za suverenu i građansku Crnu Goru. Umro je 19. oktobra 2004. godine.

1927. učenici osmog razreda Pljevaljske gimnazije organizovali su štrajk - prvi đački štrajk u Crnoj Gori. Prethodnog dana direktoru Gimnazije uputili su žalbu na profesora istorije u kojoj su napisali da profesor u nastavi "zaobilazi sva ona mjesta koja se odnose na Crnu Goru, koja je dio naše istorije. Mi kao Crnogorci i patriote zahtijevamo da se istorija Crne Gore predaje uporedo sa ostalim djelovima naše istorije. Naša crnogorska čast ne može dozvoliti da se i istorija Crne Gore odbacuje", naglašavajući da se neće pojaviti na časovima dok direktor ne ispuni njihove zahtjeve.

2008. U Tuzima je svečano otvorena Medresa, prva islamska srednjoškolska ustanova u Crnoj Gori, čiji početak rada su, simboličnim presijecanjem vrpce, obilježili crnogorski predsjednik Filip Vujanović i reis Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifat Fejzić.

u svijetu:

1443. Rođen italijanski svještenik Đulijano dela Rovere, papa Julije II, najveći pokrovitelj umjetnosti među poglavarima Rimokatoličke crkve. Od Mikelanđela naručio izradu fresaka u Sikstinskoj kapeli u Vatikanu, od Bramantea rekonstrukciju crkve Svetog Petra, a Rafael Santi oslikao njegove privatne odaje.

1492. Kristifor Kolumbo na svom prvom putovanju otkrio je ostrvo Haiti i prozvao ga La Espanjola (mala Španija). Ostrvo je do 1697. godine ostalo u španskoj vlasti, a tada je podijeljeno između Francuske i Španije.

1766. Osnivač čuvene londonske aukcijske kuće "Kristi", Englez Džejms Kristi je održao svoju prvu aukciju.

1791. Umro austrijski kompozitor Volfgang Amadeus Mocart, centralna ličnost bečke klasike i jedan od najplodinijih muzičara. Napisao oko 600 djela, među njima su opere, simfonije, koncerte za klavir, violinu i druge instrumente, kantate, mise.

1867. Rođen poljski državnik, maršal Jozef Klemens Pilsudski, prvi predsjednik Poljske i inicijator rata protiv sovjetske Rusije. Državnim udarom 1926. uspostavio vojnu diktaturu, 1934. s Hitlerom sklopio desetogodišnji pakt o saradnji i nenapadanju. Bio na vlasti do smrti, 1935.

1870. Umro francuski pisac Aleksandar Dima Otac, autor romana s motivima iz francuske istorije. Smatra se začetnikom feljtonističkog romana.

1872. Brod 'Mari Selest' je pronađen napušten na pučini Atlantskog okeana. Nikad nije pronađen nikakav trag bilo kog člana posade broda.

1901. Rođen američki režiser i producent Volter Ilajas Dizni, tvorac crtanog filma. Karijeru, tokom koje je dobio 29 Oskara, počeo 1921, svjetsku slavu stekao 1928, kada je prikazao prvi film s Mikijem Mausom. Dobio je 26 Oskara što je rekord u istoriji filmske umjetnosti. Poznati njegovi filmovi su: Pinokio, Alisa u zemlji čuda, Paja Patak, Tri praseta, Snežana i sedam patuljaka...

1917. Delegacije sovjetske Rusije i sila Osovine potpisale primirje u mjestu Brest-Litovsk, u Bjelorusiji. Mirovni ugovor, kojim je Rusija prisiljena da se povuče iz Finske, Letonije, Estonije, Litvanije, Poljske i nekih područja Turske i da Njemačkoj plati ratnu odštetu od šest milijardi zlatnih maraka, potpisan 3. marta 1918.

1926. Umro francuski slikar Klod Oskar Mone, najznačajniji predstavnik i jedan od osnivača impresionizma. Prema njegovoj slici "Impresija, izlazak sunca", izloženoj 1874. u Parizu, naziv dobio cio slikarski pravac.

1933. Kongres SAD ratifikovao amandman 21 Ustava SAD, kojim je ukinuta prohibicija, uvedena u januaru 1920. na osnovu 18. ustavnog amandmana.

1934. Žene u Turskoj dobile pravo glasa.

1945. Tokom vježbi, pet bombardera SAD poletjelo iz vazdušne baze u Floridi i nikada se nije vratilo. Pretpostavlja se da je tzv. Izgubljena eskadrila nestala u Bermudskom trouglu.

1962. SAD i SSSR postigli dogovor o saradnji u kosmičkim istraživanjima u miroljubive svrhe.

1977. Egipat prekinuo odnose sa Sirijom, Libijom, Alžirom, Irakom i Južnim Jemenom, arapskim zemljama koje su se usprotivile započetom mirovnom procesu između Egipta i Izraela.

1978. U Iranu izbio talas protesta koji su protiv šaha Reze Pahlavija podstakle islamske vjerske vođe. Proizvodnja nafte, zbog štrajkova, smanjena gotovo na polovinu.

1993. Gradonačelnik Beča ranjen u svojoj kući u eksploziji pisma-bombe, petog takvog pisma poslatog u tri dana novinarima, svještenicima i drugim osobama koje su imale neku vezu sa imigrantskom grupacijom u Austriji.

1995. Članice NATO-a odobrile upućivanje 60.000 vojnika u Bosnu i Hercegovinu radi očuvanja mira postignutog Dejtonskim sporazumom. Najveća operacija Atlantskog saveza od njegovog osnivanja 1949. sprovedena pod nazivom Zajednički poduhvat.

1995. Armija Šri Lanke zauzela Džafnu, grad na istoimenom poluostrvu, koji je pet godina bio glavno uporište tamilskih pobunjenika.

1996. Predsjednik SAD Bil Klinton imenovao Medlin Olbrajt za državnu sekretarku, prvu ženu na toj funkciji u istoriji SAD.

2001. Avganistanske vođe dogovorile se o formiranju posttalibanske vlade, koju će predvoditi Paštun Hamid Karzai.

2001. Legendu jedriličarstva i kapetana novozelandskog tima koji je dva puta uzastopno osvojio prestižni kup Amerike, Pitera Blejka, ubili pirati kada su naletjeli na njegovu jedrilicu u rijeci Amazon.

2003. U Kini prvi put održan izbor za mis svijeta.

2008. Ruski patrijarh Aleksej drugi umro je u 80. godini života. Aleksej Mihailovič Ridiger rođen je 1929. godine u Talinu (Estonija) kao potomak plemićke porodice baltičkih Njemaca. On je bio 15. patrijarh na tronu ruske pravoslavne crkve od 1589. godine kada je uzdignuta na nivo patrijaršije.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-12-10, 15:56
6. decembar

U Finskoj se slavi Dan nezavisnosti, a u Spaniji Praznik konstitucije.

U Crnoj Gori:

1828. umro je Viljem Host, poznati mornarički oficir i ratnik. 1813. godine, svoje fregate je usidrio u Herceg Novom i blokirao Kotor koji se kasnije morao predati. Objavio je memoare u kojima opisuje svoju saradnju sa Crnogorcima.

1875. U Ozrnićima pored Nikšića rođen je Nikola Nikodim Janjušević, oficir i komandir crnogorske vojske i arhimandrit autokefalne Crnogorske crkve, jedan od najpoznatijih crnogorskih boraca za nezavisnost, pravo, čast i slobodu Crne Gore. Završio je Bogosloviju na Cetinju i bio nastojnik Manastira "Sveti Luka" u Župi nikšićkoj. Kao protivnik bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije emigrirao 1920. g. u Italiju, pa u SAD 1922. a vratio se u domovinu 1926. i živio u Ozrinićima do 27. juna 1941., kada su ga iz koristoljublja ubili pljačkaši.

1896. Na Cetinju je osnovan Državni muzej. Bio je smješten u Zetskom domu. Donošenjem Zakona o Državnom muzeju i biblioteci na Cetinju pravno je uređena oblast zaštite značajnog fonda eksponata i knjiga iz ranijih epoha. Želja da se sakupe i sačuvaju predmeti koji svjedoče o minulim vremenima prisutna je u svijesti Crnogoraca od davnih vremena. Njeni začeci mogu se pratiti već od kraja XV vijeka, od vremena uspostavljanja Cetinja kao političkog i duhovnog centra Crne Gore, u čijim su se novim zdanjima, dvoru Ivana Crnojevića i manastiru, formirale bogate riznice kulturno-istorijskog blaga i arhivsko-knjižnog fonda. Danas je Narodni muzej Crne Gore izrastao u složenu muzejsku ustanovu koju čini pet posebnih muzejskih jedinica: Istorijski, Etnografski i Umjetnički muzej, Dvor kralja Nikole i Njegošev muzej (odnosno Muzej Petra II Petrovića Njegoša). Sve muzejske jedinice nalaze se na Cetinju i smještene su u posebnim zdanjima koja i sama predstavljaju spomenike kulture visokih vrijednosti. Narodni muzej i Državna biblioteka osnovani su 1879. Austrijski okupator odnio je mnoge dragocjenosti, a Italijani ogromni muzejski materijal u vrijeme okupacije Crne Gore.

1902. U Crnoj Gori je donesen Zakon o penzijama - Po tom zakonu, kojim su definisani uslovi za dobijanje penzije podanicima u Knjaževini Crnoj Gori, svakom slobodnom građaninu nije se smjela odbiti molba za penziju, ako je navršio 35 godina službe ili 60 godina života, ako je zbog tjelesnih slabosti postao za službu nesposoban i ako ne bi mogao zbog bolesti duže od godinu obavljati svoje službene poslove.

1905. Prvi crnogorski Ustav - Ustav za Knjaževinu Crnu Goru objavljen je na Narodnoj skupštini održanoj na Cetinju na Nikoljdan (6. decembar po julijanskom kalendaru), po čemu je nazvan i „Nikoljdanski ustav”. Taj akt ima 15 djelova i 222 člana sa prelaznim odredbama. Odredbe propisuju organizaciju državne vlasti, oblik vladavine, državne simbole, položaj vjerskih zajednica, djelokrug nadležnosti najviših institucija vlasti, način izbora najviših državnih činovnika, vojnu službu, državne finansije, ljudska i građanska prava. Ustavom je osigurana i sloboda štampe, potvrđena autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve i garantovane vjerske slobode svim konfesijama u Crnoj Gori. Tim oktroisanim (darovanim) Ustavom, Crna Gora je definisana kao ustavna ali ne i parlamentarna monarhija. Vlade nijesu zavisile od skupštine već od knjaza, koji je i dalje imao pravo da ih imenuje i smjenjuje. Za prvog predsjednika ustavne vlade knjaz je imenovao Lazara Mijuškovića, koji je, nakon raspuštanja ustavotvorne skupštine, raspisao izbore za zakonodavnu skupštinu, koji su održani u septembru 1906.

U svijetu:

1421. Rođen engleski kralj Henri VI, poslednji monarh iz dinastije Lankaster, koji je naslijedio krunu 1422, kada je imao samo osam mjeseci. Svrgnut je u dinastičkim borbama ("Rat dveju ruža") i ubijen je u maju 1471. u londonskom zatvoru Tauer.

1492. Kristofor Kolumbo otkrio ostrvo Hispaniolu, koje je kasnije promijenilo ime u Haiti, a zatim podeljeno na dvije države: Haiti i Dominikansku republiku.

1507. Njemački kartograf Martin Valdžemiler objavio je prvu geografsku kartu novog kontinenta kojem je dao naziv Amerika prema imenu italijanskog moreplovca Ameriga Vespućija.

1768. Objavljeno prvo izdanje Enciklopedije Britanike.

1774. U Austriji stupio na snagu Edukativni statut Johana fon Felbigera, prvi državni edukativni sistem u svetu.

1790. Kongres SAD izmešten iz Njujorka u Filadelfiju, u saveznoj američkoj državi Pensilvanija.

1792. Vođe žirondinaca u Francuskoj revoluciji donijeli su odluku da izvedu na sud kralju Luju XVI. Revolucionarni sud ga je osudio na smrt i kralj je 1793. pogubljen na giljotini.

1865. Usvojen je 13. amandman Ustava SAD kojim je zabranjen robovlasnički odnos u Americi.

1877. Američki pronalač Tomas Edison je u Vest Orindžu u Nju Džersiju demonstrirao prvi zvučni snimak, pjesmu "Mary had a Little Lamb".

1897. U Londonu je po prvi put u svijetu upotrijebljeno motorno vozilo u svrhu taksija.

1907. U jednoj od najtežih nesreća u rudnicima SAD, poginulo 361 rudar u rudniku uglja Monona u Virdžiniji.

1916. Njemačke trupe su u Prvom svjetskom ratu ušle u rumunsku prijestonicu Bukurešt.

1917. Finski parlament je u Helsinkiju proglasio nezavisnost Finske od Rusije, koju je priznala zvanična Moskva. Finska je od vremena ruskog cara Aleksandra I gubila teritoriju, a poslije Napoleonovih ratova, postala je 1809., rusko veliko vojvodstvo.

1917. U sudaru francuskog broda "Mon Blan" natovarenog eksplozivom, uključujući 5.000 tona trinitrotoluola, s belgijskim brodom "Imo" u luci grada Halifaksu, poginulo je više od 1.500 ljudi, oko 8.000 ranjeno i veliki deo grada je razoren.

1921. Velika Britanija potpisala mirovni sporazum s Irskom, prema kojem je uspostavljena Irska Slobodna Država kao članica Britanskog komonvelta.

1926. Italijanski diktator, Benito Mussolini, uveo porez na neženje.

1937. Na čelo Komunističke Partije Jugoslavije, kao njen generalni sekretar došao je Josip Broz Tito.

1938. Francuska i Njemačka potpisale sporazum o nepovredljivosti međusobnih granica, koji su Njemci poništili u Drugom svjetskom ratu.

1941. U Bici za Moskvu počela protivofanziva Crvene armije protiv Njemaca koji su stigli na 25 kilometara od Moskve. Do kraja februara 1942. njemačke trupe pomjerene su na 200 kilometara od Moskve.

1961. U kongoanskoj provinciji Katanga izbile borbe između snaga UN i Katange.

1969. Tokom koncerta grupe Rolingstons (The Rolling Stones) u Kaliforniji na Altamont Speedway, obezbjedjenje bine, koje su sačinjavali članovi biciklističkog genga 'Andjeli pakla' (Hell's Angels) je ubilo jednog posjetioca koncerta (Meredith Hunter). Snimak ubistva je zabeležila filmska kamera.

1970. Poljski lider Vladislav Gomulka i njemački kancelar Vili Brant potpisali su u Varšavi sporazum o normalizaciji poljsko-njemačkih odnosa. Kancelar Brant je tom prilikom na koljenima pred spomenikom poginulim herojima ustanka u Varšavskom getu odao poštu žrtvama nemačkog nacizma.

1971. Pakistan prekinuo diplomatske odnose sa Indijom kada je Delhi priznao novu državu Bangladeš koja je nastala otcjepljenjem od Pakistana poslije indo-pakistanskog rata.

1978. Španci na referendumu izglasali novi Ustav, prema kojem je Španija definisana kao ustavna monarhija s parlamentarnom demokratijom.

1988. Umro Roj Orbison, jedna od najvećih zvijezda američke pop i kantri muzike, autor hitova "Only the Lonely", "Pretty Woman", "Running Scared".

1989. Masakr u Montrealu u politehničkoj školi (École Polytechnique): Mark Lepen je iz automatske puške pucao na devojke i žene oko sebe. Ubio 14 studentkinja i ranio još 13, a zatim izvršio samoubistvo.

1989. Slobodan Milošević, na sjednici Skupštine Srbije je proglašen za predsednika Predsedništva Srbije, poslije referenduma na kojem je dobio 86 odsto glasova.

1992. Hindu ekstremisti su uništili džamiju u Ajođi na sejveru Indije, koju su, kako se veruje, muslimanski osvajači izgradili u srednjem vijeku na zgarištu velikog hindu hrama. U jednomjesečnim sukobima Hindu vjernika i Muslimana poginulo je oko 2.000 ljudi.

1997. Ruski transportni avion "Antonov-124" koji je nosio dva borbena aviona, srušio se na stambeno naselje blizu Irkutska. Poginulo je 85 ljudi.

1999. Sud UN za ratne zločine u Ruandi osudio je na doživotni zatvor Džordža Rutagandu, lidera naoružanih grupa Huta, za genocid počinjen 1994. u Ruandi.

2001. Naziv kanadske provincije Njufaundlend (Newfoundland) je promijenjen u 'Njufaundlend i Labrador' (Newfoundland and Labrador).

2002. U napadu na izbjeglički kamp Bureij u oblasti Gaza izraelske snage ubile su deset Palestinaca, među kojima su i dva službenika Agencije UN za pomoć i rad (UNRWA).


Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-12-10, 19:51
7. decembar

7. decembar je Medjunarodni dan civilnog vazduhoplovstva, a u Armeniji je Dan sjećanja na zemljotres.

U Crnoj Gori:

1784. Vladika Petar I je uputio pismo Ruskom sinodu u kome obavjestava da su ga Crnogorci izabrali za upravitelja crkvenih i narodnih poslova.

1834. U Cavtatu je rođen pravnik i naučni radnik Valtazar Bogišić. 1872. godine, pozvao ga je knjaz Nikola da, izradi građanski zakonik za Crnu Goru. Kako se s tim pozivom složio i car Aleksandar II, Bogišić, kome su crnogorski običaji bili poznati, je odmah krenuo u Pariz da tamo izradi nacrt zakonika. 25. marta 1888. godine knjaz Nikola je potpisao Bogišićev nacrt i proglasio ga kao Opšti imovinski zakonik za knjaževinu Crnu Goru, s tim da se primjenjuje od 1. jula iste godine. Godine 1893. postavio ga je knjaz Nikola za crnogorskog ministra pravde da bi nadzirao sprovođenje novog Zakonika i predložio izmjene koje su se u praksi pokazale potrebnima. I tako je na Bogišićev prijedlog izrađeno novo izdanje s nekim izmjenama i usvojeno 14. januara 1898. godine. Pošto je 1899. godine napustio ministarski položaj, Bogišić je otišao u Pariz, gdje je živio kao privatni naučnik sve do pred svoju smrt koja ga je zatekla na Rijeci, na povratku za rodni Cavtat.

1872. U Krusima, nadomak Podgorice, rođen je Nikola Racković, učitelj, prosvjetar i publicista, jedan od najspremnijih i najsavjesnijih prosvjetara svoga vremena. Školovao se na Cetinju i u Beogradu, a učiteljevao u više mjesta Crne Gore. Bio je nagrađen Zlatnom medaljom za revnost. Zalagao se za širenje pismenosti i kulture naroda, za otvaranje večernjih škola i kurseva, biblioteka i čitaonica.

1918. Prva vlada Kraljevine SHS - Formiranjem vlade na čijem je čelu bio Stojan Protić, smanjena je mogućnost da kralj Nikola i emigrantska vlada utiču na rješavanje „crnogorskog pitanja” u novoj državi. U vladu je ušao i jedan poslanik Podgoričke skupštine, Milosav Raičević, raniji ministar prosvjete u crnogorskoj vladi (1906–07) i učesnik u „Bombaškoj aferi” 1908. godine.

1955. formiran Zavod za unaprijedjenje školstva.

1961. osnovano preduzeće Crnagora put - Preduzeće za puteve, koje osnovnu djelatnost obavlja preko sektora građenja i sektora za održavanje puteva, izgrađujući, rekonstruišući i modernizujući više stotina kilometara magistralnih, regionalnih puteva i drugih objekata iz domena niskogradnje, sa posebno razvijenim kapacitetima u proizvodnji asfalta i mineralnih agregata. Sektor za održavanje brine o zaštiti i održavanju 1.860 km magistralnih i regionalnih puteva u republici.

1961. osnovan Zavod za zastitu prirode, najstarija institucija u oblasti zaštite prirode u Crnoj Gori, čija je osnovna djelatnost zaštita prirode Crne Gore u cjelini, a posebno prostora koji imaju nacionalni i međunarodni značaj. Njegov kapitalan doprinos sastoji se u inicijativama i pripremi dokumentacije za osnivanje crnogorskih nacionalnih parkova, kao i predloga za upis u listu svjetske prirodne baštine i međunarodnu zaštitu Kotorsko-risanskog zaliva, Durmitora i kanjona Tare.

1995. Umro Vojislav – Vojo Đukanović - Istaknuti ljekar, ekspert Svjetske zdravstvene organizacije iz oblasti socijalne medicine, ministar zdravlja u vladi FNRJ i direktor Saveznog zavoda za zdravstvenu zaštitu. Rođen je 12. avgusta 1912. na Velimlju, kod Nikšića. Specijalizaciju iz socijalne medicine završio je u Beogradu. Priključio se 1941. NOR-u, organizovao sanitetsku službu u Crnoj Gori i Hercegovini, obavljajući odgovorne dužnosti u domenu saniteta u ratu. Demobilisan je 1947, u činu pukovnika. Doktorirao je 1962, na temu o organizaciji jugoslovenske zdravstvene službe, koju je sa grupom stručnjaka reorganizovao učinivši je dostupnom svakom građaninu. Objavio je preko 100 naučnih i stručnih radova. Dobitnik je značajnih stručnih i društvenih priznanja.

2002. umro Pavle Đonović, crnogorski pisac, sakupljač narodnog humora. Rođen je 1934. u Tomićima kod Cetinja, školovao se na Cetinju i u Beogradu. Pisao je pjesme, kozerije, recenzije i prevodio sa mađarskog, rumunskog i slovenačkog jezika. Poznate su njegove zbirke: Umrli šetač, Ružni bogovi i Mornarske elegije, knjiga kozerije "Drače" i zbirka crnogorskog humora "Dim u dim" koja je imala tri izdanja.

2006. Crnogorski predsjednik je pozvan da 14. decembra formalno potpiše Sporazum o priključivanju NATO programu Partnerstvo za mir (PzM). Poziv Crnoj Gori uputio je generalni sekretar NATO-a Jap de Hop Shefer. "Pristupanje Crne Gore PzM određuje njenu evroatlantsku budućnost, navodi se u Sheferovom pismu Vujanoviću.

2007. Radnici nikšićkih Rudnika boksita probili su tunel "Ivica" kod Šavnika, čija je gradnja započeta 1997. godine. Radovi su tri puta prekidani, zbog nedostatka novca, da bi se 2004. intenzivirali i od tada je probijena polovina tunela, od čega ove godine oko 700 metara. Tunel je na nadmorskoj visini između 1430 do 1480 metara. Dug je 2200 metara, a iz iskopa 60 kvadratnih metara u profilu izbačeno je oko 130 hiljada kubika materijala - i kamena i zemlje. To je jedan od najtežih objekata na trasi magistrale Risan - Žabljak.

u svijetu:

43. p.n.e. Umro Marko Tulije Ciceron, rimski političar, pisac i govornik.

1815. Strijeljan Mišel Nej, Napoleonov maršal. Za zasluge u odbrani Francuske, u vrijeme restauracije Luja XVIII, dobio titulu pera.

1863. Rođen je Pjetro Maskanji, italijanski kompozitor, poznat po svojoj popularnoj operi Kavalerija Rustikana ('Cavalleria Rusticana').

1894. Umro Ferdinand d Leseps, francuski diplomata i preduzetnik, konstruktor i graditelj Sueckog kanala.

1924. Rođena Jovanka Budisavljević Broz, supruga Josipa Broza Tita.

1928. Rođen Avram Noam Čomski, američki lingvista i publicista, profesor Univerziteta u Masačusetsu.

1941. Japan je bez objave rata, napao pomorsku bazu Perl Harbur na Havajima. Pet podmornica ušlo je u luku i počelo razorna dejstva na američke brodove, za nepun sat uništeno je 20-ak velikih brodova i 180 aviona.

1941. Velika Britanija u II svjetskom ratu objavila rat Mađarskoj, Rumuniji i Finskoj, zemljama koje su kao članice Trojnog pakta učestvovale u agresiji na SSSR.

1946. Skupština Jugoslavije izglasala je Zakon o nacionalizaciji.

1947. U Veloj Luci, na Korčuli, rođen hrvatski muzičar Oliver Dragojević.

1965. Vaseljenski patrijarh Atenagora I i papa Pavle VI ukinuli međusobnu ekskomunikaciju dvije crkve kojom je 1054. počeo raskoldvije hrišćanske crkve.

1970. Ubjedljiva pobjeda Avamilige, pobornika autonomije Bengala, kasnije Bangladeša, na izborima u Istočnom Pakistanu dovela do duboke krize između Istočnog i Zapadnog Pakistana, koja se naredne godine pretvorila u građanski rat.

1971. Sovjetska vasionska kapsula počela da šalje radio i televizijske signale sa Marsa.

1974. Predsjednik Kipra, arhiepiskop Makarios III, trijumfalno dočekan na Kipru, koji je napustio 15. jula. 1974, poslije državnog udara. Prevrat na Kipru organizovali grčki oficiri, ali nijesu uspjeli da zadrže vlast.

1975. Indonežanska armija ušla u Istočni Timor gdje je, po ukidanju trovjekovne portugalske kolonijalne vlasti, izbio građanski rat.

1985. Umro engleski pisac Robert Grejvs, istraživač grčke i jevrejske mitologije.

1988. Predsjednik SSSR Mihail Gorbačov objavio u Ujedinjenim nacijama unilateralno smanjenje sovjetskih trupa, tenkova, borbenih aviona i artiljerije.

1988. U zemljotresu u Jermeniji poginulo više od 25.000 ljudi, 12.000 povrijeđeno, pola miliona ostalo bez domova. Uništeno 10 odsto industrije.

1993. Umro Blaže Koneski, makedonski književnik.

1995. Sonda sa američkog vasionskog broda Galilej ušla u atmosferu Jupitera i 75 minuta slala podatke prije no što se raspala.

1996. Predsjednik Alžira Liamin Zerual potpisom ozakonio ustavne reforme kojima se zabranjuju političke partije zasnovane na religiji.

2001. U građanskom ratu u Avganistanu Talibani predali posljednje uporište, Kandahar.

2002. Irak inspektorima UN predao dokument o iračkom oružju za masovno uništenje i o vojnoj industriji, što je zahtijevano novembarskom rezolucijom Savjeta bezbjednosti.

2003. Bivši predsjednik Nikaragve Arnoldo Aleman proglašen krivim za prevaru, pranje novca i zloupotrebu javnih fondova i osuđen na 20 godina zatvora.

2004. Hamid Karzai položio zakletvu, kao prvi predsjednik Avganistana izabran na slobodnim izborima.

2005. Haški bjegunac, hrvatski general Ante Gotovina, uhapšen u Španiji, na Kanarskim ostrvima. Bio u bjekstvu od jula 2001. zbog optužbi Haškog tribunala za zločine protiv čovječnosti nad Srbima tokom vojne operacije Oluja, 1995.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-12-10, 19:49
8. decembar

1326. na današnji dan je datiran dokument iz Kotorskog arhiva koji se tice pomorstva.- U jednom od najstarijih dokumenata Istorijskog arhiva Kotora koji se odnose na oblast pomorstva riječ je o trgovačkoj transakciji u kojoj Kotoranin Nikola Cuffecti svoju konduru, lađu „Sveti Marko”, sa svom opremom, prodaje Franu Fumadi iz Zadra za 540 perpera mletačkih groša.

1924. U Bijeloj Marsenici kod Berana rođen je Radonja Vešović, pjesnik i novinar. Bio je novinar na Cetinju i u Beogradu, urednik u Izdavačkom preduzeću "Kultura" i savjetnik u Savjetu Federacije. Inspirisali su ga revolucija i crnogorski pejzaž. Poznate su njegove zbirke pjesama "Viorenje", "Gajtan vode u dolini", "Krčag na vjetru", "Buđenje svijetla", "Kolone i vidici". Dobio je 13-julsku nagradu 1973. godine.

1944. Umro Petar – Pero Vučković - Ministar prosvjete i crkvenih djela u crnogorskoj vladi prije i tokom njenog egzila. Rođen je 11. novembra 1873. u Ljubotinju. Gimnaziju i Bogoslovsko-učiteljsku školu završio je na Cetinju, filozofske nauke u Moskvi. Bio je profesor i direktor Cetinjske gimnazije, rektor Bogoslovsko-učiteljske škole, član Prosvjetnog savjeta. Bavio se književnim radom i pisanjem udžbenika. Napustivši ujediniteljski koncept Andrije Radovića, do 1925. aktivno se angažovao u emigraciji. Poslije političke amnestije vratio se u Crnu Goru i, premda je pripadao Crnogorskoj stranci i biran u njeno privremeno vođstvo, nije se politički angažovao.

1945. Na Cetinju rođen Luka Lagator, slikar i karikaturista. Član je Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore i Udruženja karikaturista od njegovog osnivanja 1996.godine. Boravio je i radio u brojnim likovnim kolonijama u zemlji i u inostranstvu. Do sada je imao mnogo samostalnih i kolektivnih izložbi slika i karikatura širom svijeta. U raznim listovima i časopisima objavio je nekoliko hiljada karikatura. Objavio je tri knjige karikature, od kojih je »Slično« prva knjiga stripa objavljena u Crnoj Gori. Autor je dva kratka umjetnička filma: «Sizifov put« i »Sizifov trud«. Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja, kako domaćih tako i u stranoj konkurenciji, od nagrade Zlatni Pjer 98. u Beogradu, preko nagrade na Festivalu karikature u Seulu, zatim u Japanu, Italiji, Belgiji, Indiji, Kini, Francuskoj...

1956. poceo sa radom pogon Hladna valjaonica u niksickoj zeljezari - Puštanjem u rad Hladne valjaonice, prvog proizvodnog pogona u Željezari „Boris Kidrič”, zvanično je počeo proces proizvodnje u fabrici, iz koje su ubrzo izašle prve tone čelika. Nikšićka željezara osnovana je 1951, rješenjem vlade FNRJ koje je potpisao Josip Broz Tito. Građena je od 1951. do 1956, nakon čega je, tokom sljedećih šest godina, u rad pušteno još devet proizvodnih pogona. Dan kada su u pogonu Hladne valjaonice proizvedene prve količine hladno valjanih traka Željezara obilježava kao dan fabrike.

1989. Nesrećnim slučajem život je izgubio Ćamil Sijarić, crnogorski književnik i član CANU. Završio je Pravni fakultet u Beogradu, a živio je i radio u Sarajevu, kao urednik literarne redakcije Radio Sarajeva. Još kao student pisao je pjesme, a tek poslije Drugog svjetskog rata počeo je da piše i romane, pripovjetke i eseje. Prevođen je na albanski, bugarski, ruski i njemački jezik.

2001. u Beranama osnovana Matica crnogorska, ogranak Berane, na skupštini koju su inicirali Radivoje Merdović, Gojko Kastratović, Vukadin Babović, Budimir Barjaktarević i drugi, sa ciljem da se pomogne obogaćenju društvenog i kulturnog života u opštini i susjedstvu i poboljšaju prosvjetne i naučne prilike, uz korišćenje velikog intelektualnog potencijala tog podneblja, oslanjanjem na višegodišnje organizaciono iskustvo Matice crnogorske. Za predsjednika Ogranka izabran je dr Vukota Babović, a za sekretara profesor Jovan Mališić.

u svijetu:

1542. Rođena je Meri Stjuart, škotska kraljica od 1560. Zbog prokatoličke politike bila je primorana da abdicira 1567. i da se skloni u Englesku, gdje je dospjela u zatvor i poslije 18 godina zatočeništva pogubljena (1587) pod optužbom da je pripremala zavjeru protiv engleske kraljice Elizabete I.

1626. Rođena je švedska kraljica Kristina Augusta. Kraljica u šestoj godini (1632), krunisana 12 godina kasnije, jedna od najobrazovanijih žena Evrope, bila je mecena nauke i književnosti i na dvoru je okupljala učene ljude, među kojima i francuskog filozofa Dekarta. Prisiljena da abdicira 1654, prešla je u katoličanstvo i živjela po evropskim gradovima. Sahranjena je u crkvi Svetog Petra u Rimu.

1638. Umro je dubrovački barokni pesnik Ivan Gundulić, najznačajniji pesnik južnoslovenskog područja u XVII vijeku. Pisao je mitološke drame i romantične tragikomedije, a najvrjednija njegova djela su lirski ep "Suze sina razmetnoga", junački ep "Osman" i pastirska igra "Dubravka", koja završava čuvenom himnom slobodi.

1832. Rođen je norveški pisac Bjernstjerne Martinius Bjernson, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1903, vodeća ličnost norveškog i nordijskog kulturnog života u 19. vijeku. Književnu slavu stekao je pripovjetkama "Sineve Sulbaken", "Arne", "Srećan dječak", "Otac", kojima je otvorio novu epohu norveške proze.

1854. Papa Pije IX proglasio je dogmu o bezgrješnom začeću Bogorodice.

1863. Britanski bokser Tom King postao je prvi svjetski šampion u teškoj kategoriji, pobjedom nad Amerikancem Džonom Hinanom.

1865. Rođen je finski kompozitor Jan Sibelijus, čije djelo je inspirisano finskim folklorom, posebno epom "Kalevala" (simfonijska pjesma "Finlandija", uvertira "Karelija", "Tužni valcer", violinski koncert).

1925. Objavljena je knjiga Adolfa Hitlera "Majn Kampf", u kojoj je izložena koncepcija "novog poretka" i rasne supremacije Njemaca.

1941. SAD i Velika Britanija su objavile rat Japanu, dan poslije japanskog napada na američku bazu u Perl Harburu na Havajima. Njemačka i Italija, u skladu sa obavezama iz Trojnog pakta, objavile su rat SAD.

1949. Generalna skupština UN zatražila je od svjetskih sila da priznaju nezavisnost Kine poslije bjekstva Čang Kaj-šeka na Tajvan.

1954. Srpski i hrvatski pisci i lingvisti postigli su Novosadski dogovor o srpsko-hrvatskom književnom jeziku, koji je potpisalo 25 uglednih stručnjaka za jezik. Zaključeno je da je narodni jezik Srba, Hrvata i Crnogoraca jedan jezik s dva izgovora, da su oba pisma - ćirilica i latinica - ravnopravna i da jezik ima zajednički pravopis.

1955. Savjet Evropske Unije utvrdio zastavu Evropske unije.

1956. Završene XVI Olimpijske igre u Melburnu, koje su bile prve Olimpijske igre održane na južnoj polulopti.

1966. Sporazum o zabrani nuklearnog oružja u kosmosu potpisalo je 28 zemalja, uključujući SSSR i SAD.

1966. Prilikom havarije grčkog feribota "Heraklion", koji je potonuo tokom nevremena kod ostrva Melos, poginula su 234 putnika i člana posade.

1974. Grci su na referendumu velikom većinom glasali za republiku, a protiv restauracije monarhije.

1978. Umrla izraelska državnica Golda Meir, prva žena premijer Izraela (1969-74).

1980. U Njujorku je ubijen bivši član "Bitlsa" Džon Lenon, a ubio ga je mentalno poremećeni obožavalac Mark Dejvid Čepmen, koji je kasnije osuđen na doživotni zatvor.

1991. Lideri Rusije, Bjelorusije i Ukrajine Boris Jeljcin, Leonid Kravčuk i Stanislav Šuškevič, potpisali su u Minsku Belovežski sporazum o formiranju Zajednice Nezavisnih Država. Time je prestao da postoji Sovjetski Savez.

1995. U Londonu je počela dvodnevna Konferencija na kojoj je, umjesto ženevske Mirovne konferencije za bivšu Jugoslaviju, osnovan Savjet za sprovođenje mira. U radu Konferencije učestvovali su ministri inostranih poslova 40 zemalja i predstavnici brojnih međunarodnih organizacija. Švedski diplomata Karl Bilt imenovan je za Visokog predstavnika međunarodne zajednice u Bosni.

2000. U Otavi je održan prvi svjetski samit posvećen kulturi i umjetnosti na kojem je osnovana Međunarodna federacija agencija za podršku umjetnosti.

2000. Umro je srpski slikar nadrealista Milić Stanković, poznat kao Milić od Mačve.

2001. Umrla je Frensis Elizabet Snajder Holberton (84), jedna od pionira kompjuterskog programiranja. Ranih četrdesetih godina programirala je revolucionarni ENIAC digitalni kompjuter za američku vojsku, a kasnije je učestvovala u kreiranju kompjuterskog jezika COBOL i FORTRAN.

2001. U Sarajevu je preminuo Mirza Delibašić, najbolji bosanskhercegovački sportista svih vremena, jedan od najvećih košarkaša na Balkanu, član proslavljene reprezentacije SFRJ, svjetski i olimpijski šampion. Smrt ga je zatekla na mjestu sportskog direktora Košarkaškog kluba u kom je jedno vrijeme i igrao, a bio je i igrač Reala iz Madrida. Imao je 20-ak medalja sa evropskih i svjetskih šampionata i olimpijskih igara.

2005. Norveška je usvojila zakon kojim se norveške firme obavezuju da do 2008. godine najmanje 40 odsto članova upravnih odbora moraju da budu žene. U suprotnom, kompanije će se suočiti sa opasnošću od zatvaranja. Ovo je prvi zakon ove vrste u svijetu.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-12-10, 21:32
9. decembar

9. decembra se obilježava Međunarodni dan borbe protiv korupcije. Ujedinjene nacije su 9. decembra 2003. godine usvojile Konvenciju protiv korupcije, čiji su ciljevi unapređenje i jačanje mjera za efikasnije i uspješnije sprječavanje i borbu protiv korupcije.

1910. umro Laza Kostić, srpski književnik i prevodilac. U Crnu Goru je došao 1871. godine, gdje je obavljao više dužnosti, bio je član prve glumačke ekipe u tek osnovanom pozorištu na Cetinju, uređivao je Glas Crnogorca, Crnogorku i Zetu. Pisao je lirske pjesme, balade, tragidije i rasprave.

1942. poginula je narodni heroj Ljubica Popovic. -Jedna iz plejade Crnogorki – narodnih heroja i istaknutih boraca za prava radnika u monarhističkoj Jugoslaviji. Rođena je 9. januara 1921. na Medunu, u Kučima. Po završetku tgovačke akademije, uključila se u rad udruženja „Studentska samopomoć” koje je pomagalo rad naprednih studenata. Tokom rada u podgoričkom Monopolu duvana, isticala se sa Jelenom Ćetković i Đinom Vrbicom u odbrani prava radnika ugroženih teškim uslovima rada i niskim nadnicama. Učestvovala je, od prvih dana, u pripremama antifašističkog ustanka u Crnoj Gori. Kao ilegalka, uspješno je obavljala zadatke, uprkos stalnim progonima, prijetnjama, pretresima. Prilikom nailaska na četničku zasjedu, ranjeni od četnicke zasjede, ona i njen drug iz partizanskog pokreta, Radisav Rasko Božović, riješili su da živi ne smiju pasti u ruke četnicima. On je ubio nju, a poslije i sebe.

1944. Oslobođen Danilovgrad.

1952. osnovan je Biro za uredjenje šuma. - Osnovan je, rješenjem Vlade NR Crne Gore, kao privredna ustanova sa sjedištem u Titogradu, sa ciljem da vrši geodetski premjer šumskih površina, vodi i održava katastar državnih šuma, vrši taksacioni premjer šuma, izrađuje uređajne elaborate za šume i drugo. Prvi direktor Biroa bio je Petar Suđić, dipl. ing. šumarstva. Biro je kasnije transformisan u Institut za šumarstvo.

1976. osnovan Odbojkaški klub Budvanska rivijera - Jedna od najboljih odbojkaških ekipa u zemlji, koja za sobom ima osvojeno prvenstvo države i dva državna kupa. U svojim redovima ima niz reprezentativaca. Prvi odbojkaški mečevi u Budvi odigrani su 1950, a u posljednjih desetak godina taj grad je među ljubiteljima sporta poznat kao rasadnik odbojkaških talenata.

1990. Raspisani su u Crnoj Gori poslije više decenija jednopartijskog sistema. Birali su se predsjednik i članovi Predsjedništva Republike Crne Gore i poslanici Skupštine Crne Gore. Političko nadmetanje uglavnom se vodilo između Saveza komunista Crne Gore, Saveza reformskih snaga Jugoslavije za Crnu Goru i Narodne stranke. Najviše skupštinskih mandata (83 od 125) pripalo je SK Crne Gore, na listi za predsjednika Predsjedništva bili su mr Momir Bulatović, dr Ljubiša Stanković i dr Novak Kilibarda. Pošto ni jedan od kandidata nije dobio dovoljno glasova u drugi krug su ušli Momir Bulatović i Ljubiša Stanković. Za člana Predsjedništva SR CG od 14 kandidata dovoljan broj glasova u prvom krugu dobili su Svetozar Marović i Milica Pejanović Đurišić a u drugi krug ušli su Hazbo Nukanović, Slobodan Vujačić i Božo Kovač.

2007. Odjeljenje za humanu reprodukciju opšte bolnice "Danilo I" na Cetinju, prvo i jedino specijalizovano za vantjelesnu oplodnju u crnogorskom javnom zdravstvu, zvanično je počelo sa radom. Otvaranje Centra za vantjelesnu oplodnju u javnom zdravstvu omogućiće bolju i kontolisanu zdravstvenu zaštitu osiguranika koji imaju probleme steriliteta.

u svijetu:

1212. u Mainzu je Friderik II Hohenstauf krunisan za njemackog kralja.

1594. rođen švedski kralj Gustav II Adolf, veliki vojskovođa, vojni i državni reformator. Uspješno je okončao ratove s Danskom, Poljskom i Rusijom i osigurao dominaciju Švedske na Baltiku. U Tridesetogodišnjem ratu (od 1630) nanio je niz poraza katoličkim snagama grofa Tilija. Poginuo je novembra 1632. u bici kod Licena, u kojoj je njegova vojska potukla armiju njemačkog generala Valenštajna, a uoči njegove smrti Švedska je bila najjača sila u Evropi. Gustava II naslijedila je šćer Kristina.

1608. rođen Džon Milton, engleski pjesnik autor Izgubljenog raja, najvećeg epa na engleskom jeziku. Osim nekoliko soneta pisao je gotovo isključivo prozu, raspravljajući o različitim političkim i vjerskim pitanjima. Imao je izuzetno veliki uticaj na englesku i svjetsku književnost.

1641. umro flamanski slikar Anton van Dajk, čuveni portretista, dvorski slikar engleskog kralja Čarlsa I od 1632.

1824. U peruanskom ratu za nezavisnost snage južnoameričkog revolucionara Simona Bolivara porazile špansku armiju u bici kod Ajakuča. Bitka je bila presudna za sticanje nezavisnosti Perua.

1886. rođen američki pronalazač Klarens Birdsej poznat po pronalasku dubokog zamrzavanja kao načina za održavanje namirnica. Pretpostavlja se da je za svoj pronalazak koristio iskustvo domorodaca sa Aljaske.

1905. Francuska je donijela dekret o odvajanju države od crkve.

1916. u Njujorku je rođen američki glumac i producent jevrejskog porijekla Kirk Daglas. Istini za volju rodio se pod pod pravim imenom Issur Danielovitch Demsky.

1917. Turske trupe predale su Britancima u Prvom svjetskom ratu Jerusalim, koji je pod truskom dominacijom bio od 1517.

1926. rođen španski borac s bikovima Luis Migel Lukas "Domingin", koji se smatra najboljim borcem s bikovima XX vijeka. Njegova vještina inspirisala je američkog pisca Ernesta Hemingveja.

1941. Kina objavila rat Japanu, Njemačkoj i Italiji.

1961. Afrička država Tanganjika stekla je nezavisnost u okviru Britanskog komonvelta, s premijerom Džulijusom Njerereom.

1962. Tanganjika je postala republika.

1985. Generalna skupština UN je jednoglasno prihvatila rezoluciju kojom se svi akti terorizma osuđuju kao kriminal.

1985. Bivši predsjednik Argentine general Horhe Videla i njegov sljedbenik član vojne hunte admiral Emilio Masera osuđeni su na doživotnu robiju zbog učešća u "prljavom ratu" protiv gradske gerile i političkih protivnika (1976-82) tokom kojeg je nestalo 9.000 ljudi.

1987. Protestima na području Gaze počela je prva intifada - pobuna Palestinaca protiv izraelske okupacije. Ustanak je potom zahvatio Zapadnu obalu i Jerusalim.

1990. Leh Valesa, bivši lider sindikata "Solidarnost", pobijedio je na predsjedničkim izborima u Poljskoj.

1990. Na prvim višestranačkim izborima u Srbiji nakon 45 godina vladavine komunista, pobijedila Socijalistička partija Srbije, a za predsednika Srbije izabran je lider te partije Slobodan Milošević.

1992. Poštujući sankcije UN protiv SR Jugoslavije Svjetska fudbalska federacija zabranila je jugoslovenskoj reprezentaciji da učestvuje u kvalifikacijama za svetsko prvenstvo u SAD 1994.

1994. Partija "Šin fejn", političko krilo Irske republikanske armije, prvi put je poslije više od 70 godina počela mirovne razgovore s britanskom vladom.

1995. Vrhovni sud Poljske potvrdio je pobedu Aleksandra Kvaśnjevskog na novembarskim predsedničkim izborima i odbacio žalbu pristalica njegovog poraženog rivala Leha Valese.

1996. UN odobrile primjenu dugo odlaganog sporazuma s Irakom o prodaji ograničenih količina nafte za hranu, čime se Irak vratio na svjetsko tržište nafte prvi put od invazije na Kuvajt 1990.

1999. Srpske vlasti osudile predsjednicu Lige albanskih žena pjesnikinju Fljoru Brovinu na 12 godina zatvora. Brovina je puštena na slobodu 2000. po odlasku Slobodana Miloševića s vlasti.

2000. SR Jugoslavija i bivša jugoslovenska republika Slovenija uspostavile su diplomatske odnose.

2002. Američka avionska kompanija "Junajted Erlajns" podnijela zahtjev za bankrot, što je najveći slučaj bankrotstva u istoriji avioindustrije (dosad).

2002. Indonežanska vlada i predstavnici oslobodilačkog pokreta Aceh potpisali su primirje, u cilju okončanja nemira koji su 26 godina potresali provinciju Aceh, a u kojima je poginulo oko 30.000 ljudi.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-12-10, 21:41
10. decembar

Opšta deklaracija Ujedinjenih nacija o ljudskim pravima proglašena je 10. decembra 1948. zbog čega se ovaj datum obilježava kao Međunarodni dan ljudskih prava. "Svi ljudi rođeni su slobodni, sa jednakim dostojanstvom i pravima" kaže se u prvom članu.

1864. Kapitalom kojeg su prethodnog mjeseca uložili vojvoda Mirko i knjaz Nikola osnovana je Založionica crnogorska – prva crnogorska banka. Zajmove je davala uz zalogu (oružje, nakit, djelove crnogorskog odijela, vrlo rijetko i nekretnine) a uzimali su ih uglavnom poznati i imućniji ljudi.

1889. Umro Mitar P. Plamenac - Knjaževsko-crnogorski diplomatski otpravnik u Carigradu. Rođen je 1852. u Boljevićima, u Crmnici. Završio je pravni fakultet na Moskovskom univerzitetu. Po povratku iz Rusije, imenovan je za sekretara ministarstva inostranih djela na Cetinju. Učestvovao je u Crnogorsko-osmanskom ratu 1876–78. Kao potpredsjednik Cetinjske čitaonice, sakupljao je priloge za izgradnju Zetskog doma. Odlikovan je krstom Sv. Đorđa IV stepena.

1915. kralj Nikola je u posjetu primio Nikolu Pasica dok je crnogorska vojska branila ostupnicu srpskoj vojsci. Pasic je želio da crnogorskom suverenu ulije optimizam u sigurnu pobjedu saveznika. U tim trenucima Crna Gora je grčevito branila svoju teritoriju i gradila odstupnicu srpskoj vojsci. Nakon posjete unuka i Nikole Pašića, kralj se uveliko ponadao da će saveznici Crnoj Gori poslati materijalnu a možda i vojnu pomoć.

1944. U Tivatskom zalivu potopljen je putnički parobrod „Cetinje", čiji je zapovjednik bio kapetan Božo Paparele. Parobrod „Cetinje" je, ploveći sa putnicima-civilima, partizanima, zarobljenim njemačkim vojnicima i pripadnicima italijanske partizanske divizije „Garibaldi", naišao na njemačku minu u Tivatskom zalivu i potonuo. Preciznih podataka o žrtvama nema, ali se smatra da je u toj tragediji živote izgubilo blizu 250 ljudi, žena i djece. Posmrtni ostaci žrtava, uključujući i 15 italijanskih partizana, sahranjeni su u kolektivnu grobnicu u Donjoj Lastvi u Tivtu.

1946. Na Cetinje su stigle sestre franjevke, poznatije kao časne sestre. Jedina katolička crkva u staroj Crnoj Gori, do podizanja crkve posvećene Svetom Antunu Padavanskom, u kojoj se danas nalaze sestre franjevke, radila je na Cetinju u sastavu Austrougarskog poslanstva. Priča o putu sestara franjevki do crnogorske prijestonice, počinje prije više od 60 godina, u Sloveniji, na Golniku, gdje je postojao sanatorijum za plućnu tuberkulozu. Po završetku Drugog svjetskog rata nova vlast je dala otkaz i časnim sestrama. U to vrijeme u Sloveniji je na specijalizaciji bio ljekar iz Crne Gore, dr Cvetko Popović, koji je uspio da obezbijedi odlazak časnih sestara na Cetinje. Deset sestara krenulo je 4. decembra 1946. iz Slovenije preko Zagreba, Splita i Dubrovnika za Cetinje i nakon šest napornih dana stiglo u prijestonicu 10. decembra. Maja 1959. godine plućni bolesnici su preseljeni u novosagrađeni sanatorijum u Brezovik. Dio sestara je otišao u Brezovik sa bolesnicima, a dio zatražio zaposlenje od uprave bolnice Danilo I, dje sestre i danas rade.

1954. potpisan Novosadski dogovor o srpskohrvatskom jeziku - Dokument poznat kao Novosadski dogovor, potpisan od strane 25 akademika, univerzitetskih profesora i književnika, u 10 zaključaka definisao je osnove srpskohrvatskoga književnog jezika i pravopisa. Zaključeno je da je narodni jezik Srba, Hrvata i Crnogoraca jedan jezik sa dva izgovora – ijekavskim i ekavskim, da su oba pisma – ćirilica i latinica ravnopravna i da jezik ima zajednički pravopis. Primjenom Novosadskog dogovora značajno su redukovane posebnosti crnogorskog jezika i govora.

1957. Na Cetinju rođen crnogorski bokserski as Miodrag Perunović. Deset godina se baveći amaterskim boksom, Perunović je tri puta bio prvak Jugoslavije, osvajač zlatne omladinske i seniorske Zlatne rukavice, prvak Balkana, Mediterana i Evrope, vicešampion Evrope i svijeta. Interkontinentalni šampion svijeta u profesionalnom boksu u verziji IBF. Šest godina bio selektor seniorske reprezentacije Jugoslavije. Tri puta bio najbolji sportista Crne Gore i jednom Jugoslavije. Dobitnik je Trinaestojuske nagrade, Nagrade oslobođenja Podgorice i rodnog Cetinja, kao i brojnih drugih društvenih priznanja.

2007. Otvorena ambasada Bosne i Hercegovine u Podgorici. Nakon sticanja nezavisnosti ovo je 18. diplomatsko predstavništvo tog ranga u Crnoj Gori. Za prvog ambasadora BiH imenovan je Branimir Jukić.

2008. Otvorena ambasada Poljske u Crnoj Gori. To je 22 diplomatsko - konzularno predstavništvo u Crnoj Gori. Poljska je 11 zemlja Evropske unije koja je otvorila ambasadu u Podgorici.

u svijetu:

1508. Formirana je Kambrejska liga, savez protiv Venecije koji su sklopili papa Julije II, francuski kralj Luj XII, aragonski kralj Ferdinand II i rimsko-njemački car Maksimilijan I.

1520. Njemački crkveni reformator Martin Luter spalio je javno u Vitenbergu bulu u kojoj mu je papa Lav X zaprijetio prokletstvom ako se u roku od 60 dana ne odrekne jeresi. U januaru 1521. Luter je ekskomuniciran iz rimokatoličke crkve.

1603. umro Vilijam Gilbert, engleski ljekar i fizičar, lični ljekar kraljice Elizabete I. Dokazao je da je Zemlja veliki loptasti magnet i da se igla na kompasu ne upravlja prema nebu (kako se do tada vjerovalo), nego prema magnetnim polovima planete.

1810. Napoleon Bonaparta priključio je Francuskoj njemačke gradove Hanover, Bremen, Hamburg, Lauenburg i Libek.

1830. Rođena je američka književnica Emili Dikinson.

1848. Luj Napoleon je nadmoćnom većinom od preko četiri miliona glasova dobio izbore za predsjednika Francuske. Četiri godine kasnije izveo je državni udar i proglasio se carem Napoleonom III.

1851. Rođen je američki knjižar Melvil Đui, koji je 1870. izradio prvu decimalnu klasifikaciju, sistem klasifikacija knjiga koji se primjenjuje u bibliotekama u cijelom svijetu.

1868. Prvi semafori za regulisanje saobraćaja u svijetu počeli su da rade u Londonu, na trgu ispred zgrade parlamenta Velike Britanije.

1896. U San Remu je umro švajcarski hemičar Alfred Nobel, pronalazač dinamita, raznih eksploziva i bezdimnog baruta.

1902. Završena je izgradnja Asuanske brane u Egiptu, kojom je regulisan tok rijeke Nil.

1903. Marija Kiri je dobila Nobelovu nagradu za fiziku, kao prva žena od početka dodjeljivanja ove prestižne nagrade.

1926. Umro je Nikola Pašić, jedan od najznačajnijih političara u istoriji Srbije, osnivač i vođa Narodne radikalne stranke (1881-1926).

1936. Abdicirao je britanski kralj Edvard VIII, jer nije želio da se odrekne ženidbe sa Amerikankom Volis Simpson, kako je to od njega tražio premijer Stenli Boldvin. Poslije abdikacije dobio je titulu vojvode od Vindzora. Naslijedio ga je Džordž VI.

1946. Rodio se Fadil Redžić, bosanskohercegovački muzičar, basista legendarnih Indexa.

1948. Usvojena je Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Ujedinjenih nacija. Ovim dokumentom kodifikovana su sva ljudska prava i slobode. Naglasak je stavljen na ravnopravnosti i nediskriminaciji kao temeljnim načelima demokratske države. Deklaracija je jedan od najviše citiranih i najviše ignorisanih međunarodnih akata jer je i nakon njenog usvajanja milionima ljudi i dalje uskraćivano osnovno pravo - pravo na život.

1964. Borac za građanska prava Crnaca Amerikanac Martin Luter King dobio je Nobelovu nagradu za mir.

1967. Prva komercijalna termonuklearna eksplozija izvršena je u Novom Meksiku (SAD) radi vađenja prirodnog gasa iz podzemlja.

1980. Milton Obote proglašen je predsjednikom Ugande, kao prvi afrički šef države koji se vratio na vlast poslije zbacivanja vojnim udarom. Vojska ga je 1985. drugi put zbacila s vlasti.

1991. Jugoslovenska narodna armija se povukla iz Zagreba i Hrvatske, ali su borbe između Srba i hrvatskih snaga nastavljene.

1998. Međunarodni sud za ratne zločine na prostoru bivše Jugoslavije u Hagu osudio je bosanskog Hrvata Antu Furundžiju na 10 godina zatvora zbog mučenja i silovanja zatočenika u bosanskom ratu. To je bila prva presuda kojom je silovanje označeno kao ratni zločin.

1999. Umro Franjo Tuđman, prvi predsjednik samostalne Republike Hrvatske.

2001. Generalni sekretar UN Kofi Anan dobitnik je Nobelove nagrade za mir.

2002. Bivši američki predsjednik Džimi Karter primio je Nobelovu nagradu za mir.

2003. Haški tribunal osudio je bivšeg oficira Vojske Republike Srpske Dragana Obrenovića, koji je priznao krivicu, na 17 godina zatvora zbog ratnih zločina nad Muslimanima u Srebrenici u julu 1995.

2004. Avion kompanije "Junajted erlajns" sletio je u vijetnamski grad Ho Ši Min i to je prvi američki putnički avion koji je sletio u tu zemlju od Vijetnamskog rata.

2006. Umro je bivši čileanski diktator Augusto Pinoče (91), koji je na vlast došao 1973. vojnim pučem zbacivši marksističkog predsjednika Salvadora Aljendea. Za vrijeme njegove 17-godišnje vladavine ubijeno je oko 3.000 ljudi, a oko 28.000 je bilo mučeno.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-12-10, 01:42
11. decembar

Burkina Faso je proklamovala Republiku.

U Crnoj Gori:

1845. Petru II Petrovicu Njegosu iz Dubrovnika je stigao odgovor o koriscenju pretece fotoaparata ili "ustrojstva za skidanje obraza" kako su ga nazvali kasnije.

1864. Rođena knjaginja Zorka - Najstarija kći kralja Nikole i kraljice Milene. Na krštenju je dobila ime Ljubica. Udala se za Petra Karađorđevića, 30. juna 1883. U tom braku imala je petoro djece (posljednje umrlo odmah nakon nje). Aleksandar, njen drugi sin, postao je vladar Kraljevine SHS (1918 odnosno Jugoslavije (1921–1934). Umrla je 4. marta 1890.

1876. pocela Carigradska konferencija - Sazvana je, na prijedlog Velikih sila, u prvoj fazi Veljeg rata, nakon niza značajnih pobjeda Crne Gore, na jednoj, i vojnih neuspjeha Srbije, na drugoj strani, u cilju izrade uslova mira između Crne Gore i Srbije sa Osmanskim carstvom i obilježavanja demarkacionih linija na bojištima. Ni nakon devet sjednica nije pronađeno rješenje za sklapanje trajnog mira, jer osmanska vlada nije željela da razgovara o proširenju crnogorskih granica. Rok za primirje u Veljem ratu produžen je do marta iste godine. Crna Gora, koja nije pristala na neznatne teritorijalne ustupke, nastavila je vojne akcije već od aprila.

1887. Počela je da radi prva bolnica u Nikšiću, - Bolnica knjeginja Zorka. Bila je to prva stalna gradska bolnica. Ime je dobila po kćerki knjaza Nikole Zorki Karađorđević, koja je novcem od poklona koje je dobila na vjenčanju adaptirala i opremila bolnicu sa 15 kreveta.

1888. U selu Tušina rodjen Stojan Cerovic, profesor niksicke gimnazije, koja danas nosi njegovo ime. Publicista i novinar, profesor Nikšićke gimnazije, praunuk Novice Cerovića, poznatog crnogorskog vojvode i senatora iz Drobnjaka. Filozofski fakultet završio je u Beogradu, gdje je uređivao list „Pijemont”, a kao pristalica bezuslovnog ujedinjenja Srbije i Crne Gore pokrenuo je list „Jugoslovenski pijemont”. Od 1922. do 1941. u Nikšiću je uređivao list „Slobodna misao” i časopise „Razvršje” i „Valjci”. Uočavajući značaj razvoja turizma u Crnoj Gori, objavio je više turističkih publikacija o Durmitoru. Napisao je i tri knjige anegdota, pod naslovom „Crnogorci o sebi i životu”. Bio je pripadnik Srpske zemljoradničke stranke, ali je sarađivao sa komunistima. Poslije okupacije 1941, kratko vrijeme je bio interniran u Albaniju, a nakon povratka u Nikšić prešao na oslobođenu teritoriju. Umro je od rana zadobijenih u bici na Neretvi, 22. marta 1943. u Odžacima kod Nevesinja.

1961. Skupština Crne Gore donijela je odluku o osnivanju Zavoda za biologiju mora - Zavod se bavio naučno istraživačkim radom iz oblasti zaštite korišćenja i unapređivanja priobalnog pojasa na Crnogorskom primorju. Osnovan je uredbom Narodne skupštine NR Crne Gore, sa sjedištem u Kotoru. Prvi direktor Zavoda bio je akademik dr Vladimir Lepetić. Zavod, današnji Institut za biologiju mora, kao samostalna naučna ustanova i jedan od suosnivača i članica Univerziteta Crne Gore, obavljao je naučnoistraživački rad iz oblasti zaštite, korišćenja i unapređenja priobalnog mora Crnogorskog primorja, neurobiološka istraživanja na modelima morskih organizama, okeanografska i istraživanja bioaktivnih jedinjenja ekstrakata flore i faune, a u domen njegove djelatnosti spada i zaštita životne sredine, organizacija morskog ribarstva i marikulture, kao i osposobljavanje i usavršavanje kadrova za naučni i stručni rad.

1975. završena izgradnja HE Mratinje koja je trajala punih 10 godina. Toga dana spušteni su zatvarači džinovske betonske brane i počelo je punjenje jezera dugog 42 kilometra i zapremine oko milijardu kubnih metara vode. Ovim je završeno jedno od tada najvećih i najtežih gradilišta u Evropi koje je upošljavalo veliki broj renomiranih preduzeća ondašnje SFRJ: Hidrotehnika, Geosonda, Goša, Mostogradnja, Litostroj, Metalna, Rade Končar, GP Crna Gora, GP Titograd... Uporedo sa izgradnjom elektrane građeni su: novo naselje Plužine, novi put, džinovska brana i most, izmješten je Pivski manastir...

2006. Poznati makedonski i crnogorski novinar, književnik i publicista, Dragan Nikolić (73), iznenada preminuo u Skoplju. Rođen je 1933.godine u Ozrinićima kod Nikšića. Objavio je romane Spasenje, Dim i Ulište. Scenarista je više igranih filmova sa tematikom iz crnogorskog života, zajedno sa bratom Živkom Nikolićem. Član je Matice crnogorske, Društva nezavisnih crnogorskih književnika, Crnogorskog PEN centra. Doajen makedonskog novinarstva, dugo godina je bio dopisnik ,,Borbe" i ,,Naše Borbe" iz Makedonije, kao i mnogih crnogorskih medija, među kojima ,,Pobjede" i "Monitora".

2007. Viši državni tužilac u Bijelom Polju podnio je Višem sudu u Bijelom Polju zahtjev za sprovođenje istrage protiv sedam lica u slučaju "Bukovica", vezanog za progon Muslimana 1992. i 1993. godinu.

2008. Vlada Crne Gore usvojila je Odluku o podnošenju zahtjeva za članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji.

u svijetu:

361. Julian Apostata ili Flavius Claudius Iulianus, usao je s vojskom u Konstantinopolj i postao vladar cijele imperije rimske.

1282. umro car Mihailo VIII, osnivač poslednje vizantijske dinastije Paleologa (1259) i obnovitelj carstva nakon 57 godina latinske okupacije.

1475. rođen italijanski sveštenik Đovani de Mediči, papa Lav X. Kao veliki zaštitnik umjetnosti učinio je Rim centrom evropske kulture.

1803. rođen francuski kompozitor Hektor Berlioz.

1810. rođen francuski pisac Alfred de Mise. Nesrećna ljubav s književnicom Žorž Sand inspirisala ga je za pjesme "Noći" i "Ne šali se s ljubavlju".

1843. rođen Robert Koh, njemački bakteriolog, jedan od osnivača bakteriologije, koji je 1882. godine otkrio bacil tuberkuloze. Dobio je Nobelovu nagradu za medicinu 1905. godine.

1858. Svetoandrejska skupština izvršila je smjenu dinastije u Srbiji zbacivši kneza Aleksandra Karađorđevića. Na prijesto je vraćen Miloš Obrenović, a za njegovog nasljednka proglašen njegov sin Mihailo.

1886. F.C. Arsenal (koji je tada nastupao kao "Dial Square") u prvom mecu je pobijedio 6:0 Eastern Wanderers.

1888. Skupština Srbije prihvatila je ustav koji je predložila Narodna radikalna stranka. Ustavom, koji je pisan po uzoru na belgijski ustav od 1831, u Srbiji je prvi put uvedena parlamentarna demokratija.

1894. U Parizu, je otvorena prva svjetska automobilska izložba na kojoj se predstavilo devet proizvođača.

1918. rođen ruski pisac Aleksandar Solženjicin. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1970. ("Odjel za rak", "U prvom krugu", "Arhipelag gulag").

1937. Fašističko Veliko vijeće donijelo odluku da se Italija povuče iz Lige naroda.

1941. Njemačka i Italija su objavile rat SAD, a Kongres SAD je istog dana objavio rat njima. Poljska je objavila rat Japanu, a Kuba, Kostarika, Nikaragva, Dominikanska Republika i Gvatemala Nemačkoj i Italiji.

1946. Generalna skupština UN osnovala je UNICEF - Međunarodni fond Ujedinjenih nacija za pomoć djeci u zemljama razorenim ratom.

1972. Američki astronauti iz broda "Apolo 17" Eugen Kernon i Harison Smit spustili su se na Mjesec, u posljednjoj misiji u okviru programa "Apolo".

1973. Zapadnonjemački kancelar Vili Brant i čehoslovački premijer Lubomir Štrougal potpisali su ugovor kojim je formalno poništen Minhenski pakt iz 1938, kojim su Velika Britanija i Francuska prepustile nacističkoj Njemačkoj oblast Sudeta u Čehoslovačkoj.

1991. U Mastrihtu je postignut dogovor o monetarnoj i političkoj uniji članova Evropske zajednice. U tri faze do 1998. u zemljama članicama evropske konetarne unije trebalo je uvesti novi evropski novac, a zemlje članice prethodno su morale zadovoljiti veoma oštre parlamentarne i pravne konvergencije.

1992. Savjet bezbjednosti UN je, na zahtjev Makedonije, odobrio upućivanje 800 vojnika UN u tu bivšu jugoslovensku republiku.

1996. U Kjotu je posle maratonskih pregovora potpisan Protokol o zaštiti životne sredine koji predviđa i smanjenje proizvodnje ugljen dioksida i drugih štetnih gasova za koje se smatra da izazivaju efekte "staklene bašte" i globalno zagrijevanje. SAD nisu stavile svoj potpis uz objašnjenje da bi to nanijelo štetu njihovoj privredi. Protokol iz Kjota, koji je potpisala 141 država, stupio je na snagu 16. februara 2005. godine.

2000. Izrael i Palestina obnovili su kontakte na višem nivou u cilju okončanja sukoba i pronalaženja načina za obnavljanje mirovnih pregovora.

2001. Vrhovni sud SAD osudio je Francuza Zakariasa Musauia za učešće u terorističkim napadima 11. septembra, što je prva kazna u SAD koja se direktno odnosi na te napade.

2001. Kina postala clan WTO.

2002. Prva evropska svemirska letilica "Ariana-5" eksplodirala je odmah pošto je lansirana iz Francuske Gvajane, nakon čega su se dva satelita, vrijedna 600 miliona dolara, srušila u Atlantik.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-12-10, 01:42
12. decembar

1539. u Veneciji umro Božidar Vuković Podgoričanin. Bio je visoki državni činovnik i rukovodilac Državne kancelarije na Dvoru Crnojevića na Cetinju, a nakon pada Zete pod tursku vlast otišao je u Veneciju. U Veneciji je 1519. U tom gradu stekao je veliku popularnost i izuzetan ugled, zbog čega je dobio titulu plemića svetog Rimskog carstva. Inovacijama u grafičkom postupku, stvorio je osoben i prepoznatljiv stil prihvaćen od brojnih majstora grafičke vještine. U tom poslu naslijedio ga je sin Vićenco Vuković i njegova štamparija je trajala do 1527. godine, najduže u to vrijeme. Izašlo je devet knjiga u više izdanja rađenih u duhu humanističkog kruga zapadne Evrope. Prva knjiga koju je štampao bila je Službenik, a štampao je i Psaltire posljedovanjem, Molitvenik, Oktoih petoglasnik, Trebnik, Praznični minej. Jedino je on radio knjige na pergamentu i malog formata. Izvršio je veliki uticaj na ruske i grčke štampare. Naslijedio ga je sin Vinćenco, koji je uglavnom preštampavao knjige koje je već bio izdao njegov otac. Po njegovoj želji sljedeće godine njegovi posmrtni ostaci preneseni su u domovinu i sahranjeni u crkvu Starčeve gorice na ostrvu Starčevo na Skadarskom jezeru.

1784. u Perazica dolu rodjen je Dimitrije Perazic. Od 1810. postao je nastojitelj Manastira Rezevici ali zbog aktivnog ucesca na prisajedinjenju Boke Crnoj Gori morao je pobjeci i poslije izvjesnog vremena obreo se u Rusiji. Zahvaljujuci njegovom zalaganju i poznanstvu sa ruskim carem obezbjedjivao je pomoc za Manastir, a dramatom carskom ta pomoc je bila stalna. Bio je licni prijatelj ruskog pjesnika A. S. Puskina i odrzao je opijelo na njegovoj sahrani. Po povratku u Rezevice sve svoje imanje i ustedjevinu poklonio je Manastaru Rezevici, a umro je 1864. godine.

1890. u Nudolu kod Grahova rođen Nikola Kovačević, crnogorski političar, narodni heroj i novinar. Završio je gimnaziju i Bogoslovsko učiteljsku školu na Cetinju, učestvovao je u balkanskim ratovima i Prvom svjetskom ratu. Bio je član Komunističke partije još od 1920. i aktivan borac radničkog pokreta i novinar - dopisnik iz Kanade od 1937. g. Poslije rata radio je odgovorne državne i partijske poslove za Jugoslaviju i Crnu Goru: bio je ambasador Jugoslavije u Bugarskoj, predsjednik Prezidijuma Narodne Skupštine CG, predsjednik Republičkog vijeća Skupštine CG, dva puta potpredsjednik Skupštine CG. Umro je 24. avgusta 1964.

1907. Na Vrelima pod Durmitorom rođen Ljubomir Durković Jakšić, teolog istoričar. Doktorirao je 1937. g.